Marleen Haage

Kinderopvang

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Hartelijk dank, voorzitter. Ons was bijna gratis kinderopvang beloofd, maar het is door dit kabinet bij de Voorjaarsnota weer met twee jaar uitgesteld. Ouders zijn weer teleurgesteld; ze moeten weer wachten. Als je nu of binnenkort een kindje krijgt, zoals toevallig ook voor een aantal van mijn fractiemedewerkers geldt, dan kom je van een koude kermis thuis. Want in 2029 is je kindje alweer van de kinderopvang af. We blijven nog langer zitten met die inkomensafhankelijke toeslag, die zo ingewikkeld is. Dat betekent nog langer terugvorderingen, een half miljoen per jaar. Dat betekent mensen in de schulden, terwijl we daar met elkaar, eigenlijk Kamerbreed, zo graag vanaf willen. We mogen niet vergeten wat er bij de toeslagenaffaire gebeurd is. Mijn eerste vraag is: wat zegt de staatssecretaris tegen deze ouders? Deelt hij ook nog steeds dat we zo snel mogelijk van die kinderopvangtoeslag af moeten? Kan hij uitsluiten dat bezuinigingen ook hebben meegespeeld bij deze keuze? Dat is namelijk wat we nu in de sector horen. Voorzitter. Mijn centrale vraag is of we de groepen bereiken die kinderopvang het meest nodig hebben. Ten eerste. Als het aan GroenLinks-PvdA ligt, gaan we zo snel mogelijk de vergoeding voor de middeninkomens verhogen. Is de staatssecretaris het daarmee eens? Waarom publiceert de staatssecretaris een ontwerpbesluit waarin staat dat het vergoedingspercentage tot en met een inkomen van €240.000 stijgt? Waarom doet hij er niet meer bij voor de middeninkomens rond anderhalf keer modaal? De directeur van NS krijgt nu eigenlijk ook heel erg veel vergoeding, terwijl die van de machinist van mij wat meer omhoog zou mogen gaan. Ik heb geen namen genoemd, mevrouw Paulusma! Als tweede de prijsregulering. Ik hoor graag meer over aan welke maatregelen de staatssecretaris denkt om de tarieven in de hand te houden. Dan ten derde de arbeidseis. Dat is echt een doorn in het oog van GroenLinks-Partij van de Arbeid. Dat is het idee dat je alleen kinderopvangtoeslag krijgt als beide ouders werken. Wij vinden dat alle kinderen toegang moeten krijgen. Dat is goed voor de ontwikkeling van het kind. We vinden de regel oneerlijk. Hij gaat eigenlijk voorbij aan de realiteit van duizenden gezinnen. Voor sommige groepen zijn er gelukkig uitzonderingen, zoals wanneer je een Wet langdurige zorg-indicatie hebt. Maar dat geldt weer niet als beide ouders die hebben. De arbeidseis is ook heel erg ingewikkeld, zelfs zo ingewikkeld dat extra uitleg en wetgeving nodig zijn. Bij het vorige debat ging het al over mantelzorgers of mensen die vrijwilligerswerk doen. Maar wat als je niet kunt werken? Wat als je ziek bent en daardoor niet voor je kinderen kunt zorgen? Ik heb de afgelopen tijd met ervaringsdeskundigen en professionals gesproken. Sommigen hier op de tribune hebben er ook mee te maken. Als je bijvoorbeeld mantelzorger bent van een terminaal zieke partner of een ouder met long covid, is het voor de werkende ouder bar lastig om alle ballen in de lucht te houden: zorgen voor je zieke partner, werken voor het gezinsinkomen en zorgen voor de kinderen. Daar krijg je dan, behalve informele hulp, nul ondersteuning bij omdat de kinderopvang eenvoudigweg te duur is voor de meeste van deze ouders. Deze werkende ouder valt nu om. Meestal hebben zij geen Wlz-indicatie. Via de gemeente kan je voor zes maanden een sociaal-medische indicatie aanvragen, maar die zes maanden zijn te kort of soms duurt het proces daartoe te lang. En wees eerlijk: juist als je samen bijna geen tijd meer hebt, wil je die resterende tijd niet besteden aan administratieve rompslomp. Voorzitter. Wat GroenLinks-PvdA betreft kan er maar één conclusie zijn: dit is zo ingewikkeld; we gaan het voor iedereen goed regelen. Ik bied de Kamer en de staatssecretaris graag een pamflet aan met ons plan en vraag jullie: durven we samen die arbeidseis af te schaffen? Ik doe het even via de voorzitter. Wij komen daarom met een voorstel om de gehele arbeidseis af te schaffen, voor de ontwikkeling van kinderen en voor de gezinnen die dit nodig hebben. Dank u wel.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Ik probeerde u eerst uit te laten spreken, maar ik had nog even een vraag op het vorige punt, over de stelselherziening. Over dat ontwerpbesluit met die vergoedingspercentages en dat inlooppad: wat vindt de VVD er eigenlijk van dat een directeur ook zoveel toelage krijgt, en dat wat u altijd "de hardwerkende Nederlanders" noemt, de middeninkomens, daar naar ons idee wat bij achterblijven?

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Misschien toch nog even terugkomend op het vorige kleine debatje over de arbeidseis. Als alleenstaande ouder die werkt, krijg je kinderopvangtoeslag, maar als ouder met een zieke partner, krijg je die niet. Wat is de daarop de reactie van de VVD?

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Ik vind dat toch wel wat hardvochtig, want ik heb net een aantal voorbeelden genoemd waarbij mensen die tijd ook niet hebben om dat goed te regelen met elkaar. U bent volgens mij ook wethouder geweest, dus u weet: in de praktijk moet het ook werken. Mijn conclusie zou dan ook zijn dat u die mensen nu in de kou laat staan, terwijl die ouder die werkt toch ook een hardwerkende Nederlander is die de Nederlandse economie en het eigen gezin overeind houdt. Dus ik ben daar toch wel wat verbaasd over.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Inderdaad, over die stijgende uurprijzen. Ik ben blij dat de staatssecretaris erkent dat het een risico is. Mijn vervolgvraag is dan wel: wat gaat hij dan doen, behalve monitoren? Er zijn bijvoorbeeld hele mooie bedrijven in de sector waar niks mis mee is, maar er zijn ook enkele bedrijven waarvan we weten dat die winsten tot 30% kunnen maken. Natuurlijk is het op zich al vreemd dat dat zou kunnen, omdat je gewoon moet betalen voor je vastgoed en je je pedagogisch medewerkers natuurlijk een goed salaris moet betalen. Ik ben dus wel even op zoek naar iets meer actie in plaats van: we doen onze pootjes omhoog en we gaan het monitoren. Ik ben bang dat het dan niet goed komt.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Beetje een laf vingertje deed ik, hé? Sorry. De staatssecretaris heeft helemaal niet gereageerd op het pamflet dat rondgedeeld is, dus daar zou ik nog graag een reactie op willen hebben. Het gaat om werkende ouders die ook zorgen voor een zieke andere ouder en de hardvochtigheid in de bestaande regelingen. Daar heb ik nog geen antwoord op gehoord. Volgens mij was dat het. Ja.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Dank, in ieder geval voor de beantwoording en dat we dit debat zo kort voor de zomer nog met elkaar konden voeren. Ik zou graag een tweeminutendebat aanvragen, maar dat zal u misschien niet verbazen. Ik hoorde de mensen uit de sector, die vandaag ook op de tribune zitten, net ook al zeggen: we bereiken nu al 90% van de kinderen met onze mooie kinderopvang; daar zijn we heel blij mee, maar op heel veel plekken wordt nog wel gesegregeerd. GroenLinks-PvdA zou het liefst alle kinderen bereiken. Sectororganisatie BMK zegt ook heel graag die laatste groep kinderen te willen bedienen. Ik ben recent nog bij Kindcentrum Haarzicht en in Terneuzen geweest. Daar wordt samenwerking al breder opgezocht. Dat levert ook mooiere banen op voor de pedagogisch medewerkers. Mijn motie is niet ongedekt. We hebben de middelen genoemd waarmee die arbeidseis eraf gehaald kan worden. Ik wil nog op één ding ingaan. De staatssecretaris zei: werken blijft aantrekkelijk. Maar de flexibilisering van onze arbeidsmarkt maakt het recht op kinderopvangtoeslag gewoon heel erg ingewikkeld. Het is gewoon heel belangrijk dat we werken echt aantrekkelijk blijven maken, ook voor mensen die wisselende banen hebben, misschien niet zo veel verdienen en daar onzeker over worden. Wij zijn er als GroenLinks-PvdA daarom ook erg voorstander van om anderhalf keer modaal in het ingroeipad voorrang te geven op die twee ton en meer. Daar wilden we graag een schriftelijk overleg over voeren, wat om technische redenen niet kon. Dan rest wel de vraag: kunnen we daar als Kamer nog wat mee? We hebben niet voor niks om een voorhangprocedure gevraagd. We zijn flexibel om het nu te behandelen. Maar hoe kunnen we daar nog op uitkomen met elkaar? Dat was het. Dank, voorzitter.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Dank voor de vraag. Ik heb dit ook uitgebreid besproken met onze financiële woordvoerders. Dit gaat dus echt over regelingen waarop bijvoorbeeld mensen met bedrijven aanspraak kunnen maken, maar waarbij de regeling er niet voor zorgt dat de economie gestimuleerd wordt. Aan dat soort regelingen moeten we dus denken. Ik sta zij aan zij met u in de overtuiging dat dit niet moet gaan over boeken, sport of andere dingen waar de samenleving wél beter van wordt. Ik zal 'm specifieker maken. Daarom heb ik 'm nu al ingediend. Maar ik zal 'm voor het tweeminutendebat nog specifieker maken dan ik hier ter tafel kan doen. Dat zal dan ook na de zomer zijn, neem ik aan. Maar dank voor de vraag.

Mevrouw Haage (GroenLinks-PvdA): Vorig jaar was het ingroeidpad ook zonder opplussen bij twee ton en meer. Ik vind het dus niet zo sterk dat het niet zou kunnen. Ten tweede: als de Kamer vraagt om een voorhang, dan vind ik het ook niet zo handig van het ministerie om dat vlak voor het reces te doen. We moeten elkaar dan ook serieus nemen. Dat wil ik hier dus nog wel even echt gemarkeerd hebben. Wij hebben gevraagd om een voorhang. Die hebben we van u ook gekregen. We moeten elkaar dan ook de ruimte bieden om er met elkaar iets van te vinden.