Tjebbe van Oostenbruggen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 893Fiscaal stelsel voor Caribisch NederlandNr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 juni 2025Op 7 maart jl. heeft de Fiscal Affairs Department van het InternationaalMonetair Fonds (hierna: IMF) een eindrapport opgeleverd over het fiscalestelsel van de BES-eilanden: Technical Assistance Report – Kingdom of theNetherlands: Assessment of the Tax System of the BES-islands (hierna:het rapport). Dit rapport is op verzoek van het Ministerie van Financienopgesteld en betreft een diepgaande fiscaaltechnische evaluatie van hetbijzondere fiscale stelsel aldaar, alsmede een aantal aanbevelingen voorde toekomst.Hierbij stuur ik u (alsmede de voorzitter van de Eerste Kamer) een afschriftvan dit rapport, waarbij ik het IMF uitdrukkelijk dank voor de werkzaam-heden. Deze brief gaat kort in op de uitkomsten van het rapport, de keuzesdie het IMF heeft gemaakt en werpt een blik op de toekomst, rekeninghoudend met afspraken die bij de staatkundige ontmanteling van hetvoormalige Nederlands-Antilliaanse staatsverband over het fiscale stelselzijn gemaakt (de zogenaamde Slotakkoorden), en rekening houdend metde conclusies van de Commissie Sociale Zekerheid Caribisch Nederlandonder voorzitterschap van de heer mr. dr. Glenn (G.A.E.) Thodé die dearmoedeproblematiek op de BES-eilanden heeft onderzocht en voor debestrijding ervan een aantal aanbevelingen heeft voorgesteld.1Achtergrond fiscaal stelsel BES-eilandenReeds in januari 2007 (ruimschoots voor de ontmanteling van hetvoormalige Nederlands-Antilliaanse staatsverband per 10 oktober 2010) isin samenspraak met vertegenwoordigers van de eilandgebieden Bonaire,Saba en Sint Eustatius gestart met een onderzoek naar het toekomstigefiscale stelsel voor de BES-eilanden. Naar aanleiding daarvan is vastge-1Een waardig bestaan, Advies van de Commissie sociaal minimum Caribisch Nederland over dehoogte en de systematiek voor een sociaal minimum voor Caribisch Nederland, rapport van deCommissie Sociaal Minimum Caribisch Nederland, 6 oktober 2023. kst-32893-7ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 893, nr. 71 steld dat het bestaande Nederlandse fiscale stelsel vanwege haarcomplexiteit niet onverkort op de BES-eilanden kan worden ingevoerd.Een zwaarwegende factor is daarbij vooral de geografische ligging vanBonaire, Saba en Sint Eustatius geweest en de afstand tot Nederland. Zijzijn economisch zeer nauw verweven met dichtbij gelegen grotereeilanden die behoren tot het Koninkrijk der Nederlanden (Curaçao en SintMaarten). Immers, voor de aanvoer van goederen en de afname vandiensten zijn Bonaire, respectievelijk Sint Eustatius en Saba vrijwel geheelafhankelijk van Curaçao respectievelijk Sint Maarten. De integraleinvoering van het Nederlandse fiscale stelsel zou geen recht doen aandeze onderlinge economische verwevenheid met, en afhankelijkheid van,de BES-eilanden ten opzichte van Curaçao en Sint Maarten en zou zonderaanpassingen een nadelig effect hebben op de lokale economieën. Daarkomt bij dat het Nederlandse fiscale stelsel qua opbouw, grondslag entarief sterk afwijkt van de fiscale stelsels in de regio.In verband daarmee is indertijd besloten het bestaande Nederlands-Antilliaanse fiscale stelsel als startpunt te nemen en vanuit dit bestaandestelsel een forse moderniserings- en vereenvoudigingslag te maken. Indat kader zijn effectief per 2011 de Nederlands-Antilliaanse inkomsten- enloonbelasting, en de overdrachtsbelasting behouden en zijn de winstbe-lasting voor lichamen en de successiebelasting komen te vervallen.Daarentegen zijn per 2011 ook een aantal nieuwe belastingen ingevoerd:de opbrengstbelasting (een eenvoudige dividendbelasting), de vastgoed-belasting, een kansspelbelasting en een lokale omzetbelasting (dealgemene bestedingsbelasting die ook als een invoerheffing fungeert;hierna: ABB).Inhoud IMF-rapportOnderzoeksvragenHet Ministerie van Financien heeft samen met het IMF een aantalonderzoeksvragen vastgesteld:1.Is het fiscale stelsel op de BES-eilanden nog in overstemming met hetdraagkrachtbeginsel?2.Is het fiscaal stelsel vijftien jaar na de invoering ervan in 2011 toe aanmodernisering?3.Is een van Nederland afwijkend fiscaal stelsel op de BES-eilandennog te rechtvaardigen?Voor dit onderzoek zijn gegevens over belastingopbrengsten en andereinformatie van de Belastingdienst Caribisch Nederland en de DouaneCaribisch Nederland, alsmede gegevens over belastingopbrengsten die deopenbare lichamen zelf innen afgezet tegen o.a. data van het CentraalBureau voor de Statistiek (CBS) en andere openbare informatie. Hierdoorheeft dit onderzoek resultaten opgeleverd die in de aanbevelingen zijnverwerkt. Daarnaast zijn diverse experts gevraagd om een aantalpraktijkervaringen te delen. Het formele belastingrecht, alsmede hetfiscale invorderingsrecht op de BES-eilanden is niet geëvalueerd in ditrapport.Conclusies rapportIn het rapport stelt het IMF dat veel (kleine) eilandeconomieën funda-menteel andere wensen hebben hoe een fiscaal stelsel er zou moetenuitzien in vergelijking met andere (grotere) (ei)landen. Kleine eilandenkenmerken zich doordat de bewonersaantallen gering zijn, de kostprijsvan collectieve voorzieningen hoog, er relatief veel goederen moetenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 893, nr. 72 worden geïmporteerd en dat de schakels tussen ondernemingen en deeindgebruiker (consument) veelal erg kort zijn. Voor de BES-eilanden is ditniet anders. Deze kenmerken zijn derhalve als uitgangspunt genomen bijde aanbevelingen die het IMF heeft voorgesteld. Het rapport steunt op eenviertal brede aanbevelingen die nader zijn uitgewerkt in een aantalaanbevelingen:1.Het wijzigen van de ABB in een vereenvoudigd btw-stelsel (met hetbeperken van vrijstellingen, invoeren van een kleine ondernemingsre-geling, geen margeregeling etc.);2.Het aanpassen van de invoerheffingen aldaar (meer differentiatie intarieven op diverse goederen, jaarlijkse indexatie, invoeren accijnzenvoor alcohol en tabak op de Bovenwindse eilanden etc.);3.Het invoeren van de Nederlandse Wet inkomstenbelasting 2001 op deBES-eilanden, met een aantal specifieke uitzonderingen; en4.Het integraal herzien van de vastgoedbelasting als forfaitaire heffing.KabinetsappreciatieHet kabinet heeft veel waardering over de voortvarendheid waarmee hetIMF aan de slag is gegaan met de opdracht van het Ministerie vanFinancien. Het acht de resultaten van dit onderzoek een waardevolleaanvulling op de bestaande rapporten en onderzoeken over (de gevolgen)van het fiscale stelsel op de BES-eilanden. Het kabinet heeft dan ook eenpositieve grondhouding om te verkennen welke specifieke aanbevelingenvan het IMF verder zullen worden onderzocht. Dit zal het kabinet wel innauw overleg met vertegenwoordigers van de BES-eilanden doen. Zoalsbekend, is het kabinet eind 2024 ook verzocht om in wezenlijke samen-spraak met vertegenwoordigers van de eilanden koopkrachteffecten (aande hand van de minimumvoorbeeldbegrotingen opgesteld door decommissie Thodé en het Nibud) in kaart te brengen, en eventuelelastenverzwaringen als gevolg van belastingwijzigingen te ondervangen.2Met dit overleg is reeds een begin gemaakt en ambtenaren van hetMinisterie van Financien hebben periodiek overleg met vertegenwoor-digers van de BES-eilanden over aanpassingen in het fiscale stelsel aldaar.Tegen die achtergrond zal het rapport ook worden aangeboden aanvertegenwoordigers van Bonaire, Saba en Sint Eustatius.Daarom wil ik, in gezamenlijk overleg met vertegenwoordigers van deBES-eilanden, nader onderzoek doen naar aanpassingen van het fiscalestelsel op onder andere de volgende onderdelen:1.Het bijstellen en invoeren van accijnzen op een aantal goederen;2.Het afschaffen van de vastgoedbelasting voor lichamen ondergelijktijdige invoering van een vereenvoudigde vennootschapsbelas-ting; en3.Het onder voorwaarden aanpassen van de ABB om de kostprijs vangoederen bij invoer te (kunnen) bijstellen); en4.Invoeren van een extra schijf in de inkomstenbelasting.Bij het aanpassen van het BES-stelsel blijven de fiscale uitgangspuntengelden die ook bij de invoering van het fiscale stelsel als uitgangspuntgolden, zoals het genereren van voldoende opbrengsten, het bevorderenvan de uitvoerbaarheid van de wetgeving, en het behouden van eenvoudin de wetgeving zodat het draagvlak op de BES-eilanden voor het fiscalestelsel voldoende blijft.2Motie van het lid Ceder c.s. van 24 november 2024, Kamerstukken II, 2024/2025, 36 600 XV, nr.79.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 893, nr. 73 Het is mijn streven om dit jaar over bovengenoemde thema’s met devertegenwoordigers van de BES-eilanden in gesprek te gaan en uw Kamerover de resultaten van deze samenspraak te informeren.De Staatssecretaris van Financiën,T. van OostenbruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 893, nr. 74