Glimina Chakor

Regio’s en grensoverschrijdende samenwerking

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik word ontzettend enthousiast van het verhaal dat de heer Soepboer hier net gehouden heeft. Ik zou zeggen: een teckel is eigenlijk wel te klein; maak er dan een groter beest van, een pitbull die bijt en ook vasthoudt. Ik hoor bijvoorbeeld voorstellen om regioambassadeurs aan te stellen, zoals ze die bij de gemeentes ook hebben, net als wijkwethouders. Dat zijn allemaal mooie voorbeelden om de regio vitaler te krijgen, zoals in dat nieuwe programma staat. Maar de vorige spreker, mevrouw Bikker, zei het ook al: je kunt geen deuk in een pakje boter slaan als je geen middelen hebt. Hoe kunnen we, met dat pitbullachtige idee erachter, een pot of een fonds vullen, of hoe kunnen we zorgen voor structurele middelen zodat gemeenten weten waar ze aan toe zijn? Hoe ziet u dat voor zich? Wanneer zouden we dat kunnen doen en wat is daarvoor nodig? Had het er misschien nu al niet moeten liggen, met een uitvoeringsagenda erbij in de zin van: dit zijn de elf regio's, dit gaan we doen en dit zijn de budgetten?

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik dank de heer Soepboer voor dit antwoord, want dat wilde ik horen. Inderdaad: geen potjes vullen, maar juist structurele oplossingen vinden. Dat betekent ook dat er structurele gelden moeten komen. Laten we er dus met elkaar achteraan gaan om te zorgen dat dat zo snel mogelijk gebeurt.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Dat was een prachtige beeldspraak over equality. Ik zie het helemaal voor me. Hoe zorg je ervoor dat elke regio mee kan doen? Voorzitter. In Nederland zou iedereen toegang moeten hebben tot basisvoorzieningen, zoals zorg, onderwijs, ov en cultuur, ongeacht waar je woont. Toch zie ik als Groningse dat dit buiten de Randstad vaak tekortschiet. Dat hoor ik ook terug in mijn gesprekken met inwoners en bestuurders door het hele land. De bereikbaarheid speelt daarin een cruciale rol, zoals net al werd gezegd. Als het ov en de basisvoorzieningen niet op orde zijn, dan verslechteren de leefbaarheid en het vestigingsklimaat. Als we met elkaar willen dat de leefbaarheid in alle regio's van ons land erop vooruitgaat, dan moeten we het niveau van de voorzieningen en de bereikbaarheid versterken. Waar je ook woont, op de Waddeneilanden, in Twente of in Zeeuws-Vlaanderen: je hebt gewoon recht op basisvoorzieningen. Deze moeten versterkt worden in plaats van dat ze verschralen. Als er niets gebeurt, dan worden de gemeenten helaas volgend jaar al geconfronteerd met grote bezuinigingen. Ik denk zelfs dat het de grootste ooit zijn. De minister weet dat de provincies en de gemeenten hier echt wakker van liggen. Toch staat hierover niets vermeld in het nieuwe NPVR, het Nationaal Programma Vitale Regio's. Dit kabinet stelt, net als het vorige kabinet, dat elke regio telt. Om dit handen en voeten te geven, komt de minister met dit nationaal programma. Hiermee wil ze inzetten op maatwerk en langjarige betrokkenheid. Ik vind dat hartstikke positief. Het is ontzettend goed dat we maatwerk gaan leveren. Ik hoor ook heel veel positieve reacties daarop. Maar het roept ook vragen op, bijvoorbeeld: hoe wordt dit programma gefinancierd? Want er zijn geen financiële middelen voor gereserveerd, ook niet vanuit de onderhandelingen. Er is geen geld voor gemarkeerd. Dat is best een uitdaging, want hoe pak je dit dan aan? De vraag is ook: komt er een uitvoerings- en kansenagenda per regio, zodat de gemeenten weten waar ze aan toe zijn? Gemeenten zeggen: als aan ons gevraagd wordt waar we op willen inzetten, dan kunnen we dat zo aangeven. Ik vraag me af of de minister hier ook al over in gesprek is met de regio. Ik hoor graag een reactie hierop. Voorzitter. Vanuit GroenLinks-PvdA geloven we er echt in dat het belangrijk is om in alle regio's te investeren. Natuurlijk is er een extra impuls nodig richting de regio's die dat kei- en keihard nodig hebben. Maar ik heb nog wel een punt van zorg: hoe voorkomen we dat we aan de ene kant problemen aanpakken, terwijl zaken aan de andere kant via andere ministeries worden wegbezuinigd? Dat zien we ook bij de dreigende bezuinigingen op het regionale ov in de komende begroting. Dat is wel een zorg. Als je aan de ene kant probeert te plussen, terwijl er aan de andere kant een minnetje komt, wat heb je dan met elkaar? Ik denk dat dat ook impact heeft op de bereikbaarheid, wat weer effect heeft op de leefbaarheid. Dat krijg je dus een soort kip-eiverhaal. Ik denk echt dat dat de doelstelling van het NPVR ondermijnt. Ik denk niet dat de minister dit programma heeft neergelegd met de bedoeling om straks ergens neutraal uit te komen, door hier een plus en daar een min te zetten. Dat is niet de bedoeling. Ik zie daar een soort tegenstijdigheid in, dus ik ben heel erg benieuwd naar de visie en het verhaal van de minister. Hoe denkt zij dit te gaan voorkomen en hoe pakt ze het gesprek met de andere bewindspersonen aan? Daarbij denk ik aan de structurele middelen. Voorzitter. Ik kom op een ander punt. Er worden nu elf regio's aangewezen waarin extra geïnvesteerd gaat worden. Ik krijg vanuit de regio's die buiten de boot vallen nu al de vraag: kunnen wij ook inritsen? Is die mogelijkheid er, is dan ook mijn vraag aan de minister. Hebben gemeenten die nu buiten de boot vallen straks de mogelijkheid om in te ritsen? Er was net inderdaad al een vraag met betrekking tot … Ik heb hier een heel klein kaartje, maar dat geeft wel aan … Ik kom zelf uit het Noorden. Nou, daar gebeurt in ieder geval wat, in heel Noord-Nederland. Maar als je kijkt naar het oosten, dan zie je daar totaal niks. En dan kijk ik naar de regio waar we nu zelf zitten en daar zie ik inderdaad ontzettend veel activiteit. Dat kan toch niet de bedoeling hiervan zijn, denk ik. Ik vraag me dus echt af wat we gaan doen om de regio's die buiten de aangewezen gebieden vallen, in dit geval Oost-Nederland, Enschede bijvoorbeeld … Volgens mij komt de heer Omtzigt daarvandaan. Die kampen ook met allemaal vraagstukken over leefbaarheid en bestaanszekerheid. Volgens mij staan ze ook in de top tien van wijken waaraan iets moet gebeuren. Almelo ook. Daar moet gewoon iets gaan gebeuren. Daar wil ik dus graag antwoord op hebben. Dan kom ik op het punt van de duurzaamheid van investeringen. Iedereen geeft aan, hier ook volgens mij, de vorige sprekers in ieder geval, dat als we iets gaan doen, we moeten zorgen dat we het structureel aanpakken en dat ook structureel gaan borgen. Die langdurige zekerheid is ontzettend belangrijk. Kijk naar de sociale agenda voor Groningen en Noord-Drenthe. Het is hartstikke goed dat die vanuit de parlementaire enquête langjarig is ingezet, op 30 jaar. Je kunt natuurlijk twisten over hoeveel geld ernaartoe gaat, maar er is in ieder geval voor 30 jaar zekerheid. Ik snap ook echt wel dat de situatie niet te vergelijken is en dat het in Groningen anders is. Maar ik denk dat die garantie of in ieder geval die langdurige zekerheid ook goed is voor het slagen van de regioaanpak, dus dat we die langjarige investering en zekerheid gaan borgen. Ik ben heel erg benieuwd hoe de minister dat voor zich ziet. Ik ben in ieder geval gewend dat als je met een visie komt, er ook een soort uitvoeringsagenda bij zit, zodat je het ook helder hebt, zo van: dit is wat we willen gaan doen — dat weten we — en dit is hoe we het willen gaan aanpakken, hoe we het gaan inzetten en hoe we het gaan financieren. Dat mis ik nu. Ik ben heel erg benieuwd wanneer we dat tegemoet kunnen zien. Ik hoop echt dat dat voor het zomerreces is. Zoals eerder gezegd kunnen gemeenten niet langer wachten, ook gezien de grotere uitdagingen met betrekking tot het ravijnjaar. En dan zijn er vragen.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Nou, dat kan niet waar zijn!

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ja, heel attent van de voorzitter dat ik in ieder geval nog iets mag zeggen over wat ik nog mis. Dat gaat om de betrokkenheid van inwoners. Die mis ik in de plannen. Ik wil gewoon weten hoe de betrokkenheid van inwoners concreet geborgd gaat worden, en dan vooral het jongerenperspectief. Want het gaat over de toekomst. Het gaat over de vraag hoe we jongeren vasthouden. Kan de minister daar dus wat woorden aan wijden, en dan vooral aan een visie daarop? Dank, voorzitter.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik ben ontzettend blij met de vraag die u stelt, want dan kan ik inderdaad een verheldering geven. We zijn vanuit GroenLinks-PvdA voorstanders van dóén, denk ik, dus echt niet van zitten wachten en in de achterkamertjes met elkaar zitten bespreken, zeker niet. We willen gewoon zorgen dat we aan de slag gaan, dat die uitvoeringsagenda er komt en dat we weten waar er geïnvesteerd wordt en hoeveel. Alleen, die zorgen zijn er wel. Ik kan me heel goed de teleurstelling voorstellen als je buiten de boot valt. Dan wil je natuurlijk ergens inritsen. Dat is wat ik aangeef: is die mogelijkheid er? Als je kijkt naar die kaart, zie je dat Oost-Nederland gewoon niet goed vertegenwoordigd is. Dat vind ik toch wel een kans die we met elkaar laten lopen. Als er dus kritisch naar gekeken kan worden dat er in ieder geval ingestoken kan worden. Dat is niet omdat ik zeg: dat wil ik forceren. Helemaal niet. Ik wil juist dóén, maar daarbij kun je nog steeds kijken of de mogelijkheid bestaat om gebieden in Nederland die nu niet betrokken zijn, ook aan tafel te laten zitten en ook mee te laten doen.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik heb een vraag. Het waren mooie woorden over oog hebben voor de regio. Ik weet dat de BBB zich in ieder geval tijdens de campagne heel erg hard heeft gemaakt voor het uitdragen van hoe belangrijk voorzieningen zijn. We zien nu ook dat die echt op de tocht staan door de bezuinigingen. Ik was dus heel erg benieuwd hoe de BBB de tanden erin gaat zetten om ervoor te zorgen dat voorzieningen in de regio blijven in plaats van dat ze verdwijnen?

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Het vorige kabinet had natuurlijk Elke regio telt!, dus ik denk dat de regio al wel op het netvlies stond. Daar is toen ook keihard aan gewerkt. Met alle respect, maar dat komt echt niet doordat de BBB nu aan tafel zit. Mijn vraag is hoe u dat concreet gaat doen. U heeft aan de voorkant namelijk niet goed onderhandeld om ervoor te zorgen dat u geld, budget, hebt om een vuist te maken en te zorgen dat we nu aan de slag gaan in plaats van dat we praten en niet weten wanneer we gemeenten zekerheid kunnen geven.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Nee, voorzitter. Er wordt gerefereerd aan het debat over de gemeentefinanciën. Dat hebben we inderdaad eerder gevoerd. Ik doelde heel erg op het NPVR. Op 26 maart hebben we weer een debat over de gemeentefinanciën. Er is op dit moment gewoon geen budget voor de financiering. U kunt wel allerlei moties hebben, maar als er geen geld is, kun je geen stap zetten. Dus wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat dit van plaatjes en een mooi glossy document naar concrete uitwerkingen in de regio gaat?

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Wat is dit voor gekibbel?

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Het is net of er een huwelijk is …

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Dank ook aan de minister voor haar betoog, ook met betrekking tot het belang van de regio, en voor dat zij de regio goed kent. Ik wil even terugkomen op het voorbeeld van het samenspel en het concrete plan om daar dit jaar mee te komen. U heeft het terecht over samenwerking. Dat is natuurlijk ontzettend belangrijk, maar het is ook belangrijk dat er duidelijkheid is over de financiering. Je kunt wel samenwerken, maar met wat voor geld ga je dat dan doen? De minister gaf aan dat het ook van de Kamerleden vergt om druk te zetten op de eigen vakcommissies. Ik weet niet of ik het goed heb begrepen, maar geeft de minister aan dat wij dan met de pet rond moeten, zeg maar, om geld op te halen? Ik hoor graag uitleg.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik concludeer na wat er is gezegd inderdaad dat de minister toch iets meer tijd nodig heeft. Mijn zorg zit hem er heel erg in dat gemeenten die tijd niet hebben en misschien ook wel zouden kunnen gaan versnellen. Ik denk zelf ook dat bepaalde processen misschien naast elkaar zouden kunnen lopen, want ik maak me ook wel zorgen met betrekking tot de begrotingen die we dan straks vastleggen. In Q4 heb je dan een plan, maar dan heb je er geen dekking voor. Zou de minister dan ook kunnen toezeggen dat ze bijvoorbeeld een versnellingsproces gelijk meeneemt in het gesprek met de regio? Misschien is die mogelijkheid er wel dat die plannen al wel klaarliggen en dat men zou kunnen versnellen. Dan zouden we bijvoorbeeld in Q2, denk ik, voor de zomer, het hele pakket kunnen hebben, zodat we ook na de zomer die uitvoeringsagenda hebben liggen. Misschien ben ik te optimistisch, maar ik leg hem wel voor, omdat ik het anders gewoon veel te lang vind duren. Ik vind die parallelle processen dan niet helemaal goed op elkaar aansluiten. Daar maak ik me gewoon zorgen over.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Als er net al een bestelling is gedaan met betrekking tot de ministerraad, dan kan ik het niet nalaten om ook een bestelling mee te geven als de minister toch die kant op gaat. Kan ze in plaats van dit regelen, gewoon gelijk regelen dat de rijksmiddelen die nodig zijn, gefikst worden? Dan kunnen we aan de slag.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ik ben het niet helemaal eens met de minister. Ik denk niet dat deze vraag te vroeg komt, want je kunt bepaalde processen gelijk oppakken. De regio's weten waar ze tegenaan lopen, hebben zelf al uitvoeringsagenda's en zitten vaak met het vraagstuk van de financiering daarvan. Daarom zei ik net ook dat het gewoon en-en kan zijn. Op het moment dat u nu al in gesprek gaat en zaken ophaalt, kunt u volgens mij gelijk al aan de slag met die uitvoeringsagenda. Dan blijft er natuurlijk het vraagstuk van de rijksmiddelen, dus ik denk dat ook nu al de vraag gesteld moet worden hoe we dit met elkaar gaan financieren, zodat we straks niet plannen hebben liggen maar geen budgetten. Volgens mij vraag ik hier dus geen gekke dingen. Ik vraag alleen om dat in goede volgordelijkheid te doen. Het is hartstikke goed dat dat het NPVR er ligt, maar laat het niet alleen maar een glossy magazine zijn. Laten we met elkaar voor elkaar boksen dat die middelen er komen en dat we het proces versnellen.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Ja, dat weet ik. Ik ga er goed gebruik van maken. Dit was een uitgebreid antwoord; ik moet nog terugkijken wat er eigenlijk is gezegd. De minister had gezegd dat ze nog even terugkomt op het inritsverhaal, dus of regio's nog kunnen inritsen en hoe dat zit. Ik kan me voorstellen dat die vraag nu niet kan worden beantwoord, maar misschien kan zij er schriftelijk op terugkomen in een brief. Misschien kan de minister ook toezeggen dat we een procesbrief krijgen met de looptijd en de stappen die worden gezet, waarin staat wanneer we uiteindelijk het uitvoeringsprogramma krijgen. Dan hebben we in de volgordelijkheid in ieder geval helder wat er staat te gebeuren en wanneer en hoe. Dan kunnen we naar aanleiding daarvan onze controlerende taak goed doen.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Ook ik dank de minister. Ik dank ook iedereen die hier aanwezig is. Dat geeft aan dat het ook leeft. De regio leeft. We zijn allemaal de regio. We zijn er in ieder geval allemaal onderdeel van. Ik denk dat u in mijn verhaal heel erg hebt gehoord dat ik voor versnellen ben. Dat is niet omdat ik niet voor zorgvuldigheid ben, helemaal niet, maar wel omdat ik denk dat het tijd wordt om het met elkaar te gaan doen. Volgens mij kunnen die twee dingen naast elkaar. Ik ben dus heel benieuwd hoe we dit verder gaan oppakken. De hier aanwezige Kamerleden moedigen de minister ook heel erg aan, bijvoorbeeld om meer werkgelegenheid in de regio's te creëren en dat goed te coördineren en om de ministeries daar ook stappen in te laten zetten en uit de vrijblijvendheid te halen. Wij moedigen haar ook zeker aan in het zoeken naar de middelen die nodig zijn, want zonder geld heb je geen vitale regio's en kun je ook de stappen van het NPVR, dat staat voor maatwerk, niet zetten. Ik ben ontzettend blij om te horen dat de burgerbetrokkenheid en daarbinnen het jongerenperspectief — want jongeren zijn belangrijk voor de toekomst — erbij wordt betrokken en erin wordt meegenomen. Ik hoop dat we dat in de brief terug kunnen zien. Ik ben natuurlijk benieuwd naar het inritsverhaal voor de regio's. Ik ben ontzettend blij met de toezegging dat we een procesbrief krijgen met de looptijd en de stappen. Misschien kan het bredere verhaal met betrekking tot de inwoners en de jongeren daarin worden meegenomen. Dan hebben we op papier wat we met elkaar hebben afgesproken.

Mevrouw Chakor (GroenLinks-PvdA): Nee, dit is een volledige vinger! Dank aan de minister voor de beantwoording, ook met betrekking tot de procesbrief. Ik ga eventjes in op wat ik het inritsen van die elf regio's zou willen noemen, over "elf regio's blijven elf regio's". Ik begrijp inderdaad dat die wens er is vanwege de focus. Volgens mij is dat ook wel goed voor de elf regio's. Maar ik ben heel blij met de toezegging dat er toch gekeken wordt hoe je die andere gemeenten dan inderdaad ergens ook mee kan laten liften. Zo noem ik dat maar: we gaan van inritsen naar meeliften. Ik was dus wel benieuwd hoe dat vormgegeven wordt. Ik ben wel heel erg benieuwd. Ik kan me voorstellen dat dat niet in de huidige procesbrief meegenomen kan worden. Maar misschien kunnen we daar wel iets over teruglezen in de brief die we voor de zomer krijgen.