Gideon Van Meijeren

Demonstratierecht

De heer Van Meijeren (FVD): Dank u wel. De heer Flach merkt op dat vreedzame abortusdemonstranten of zelfs individuen die in de vorm van een eenmensprotest bij een abortuskliniek hun mening willen uiten, worden ontmoedigd en geïntimideerd met hulp van de overheid. Mijn vraag is of de heer Flach iets nader kan motiveren waar die hulp van de overheid aan onder andere intimidatie zoal uit blijkt.

De heer Van Meijeren (FVD): Dat zijn stevige woorden. Die zijn mogelijk terecht. Het valt mij op dat de heer Flach opmerkt dat demonstranten worden ontmoedigd en geïntimideerd. Het is dus niet zozeer dat ze zich zo voelen, maar dat ze daadwerkelijk worden ontmoedigd of geïntimideerd. Dat veronderstelt dus ook een soort opzet of kwade trouw bij onder andere de overheid, die hier hulp aan verleent. Begrijp ik dat goed, of zie ik dat wellicht verkeerd? Gaat u wel altijd uit van de goede trouw van de overheid?

De heer Van Meijeren (FVD): Het doet me in ieder geval deugd dat de heer Flach tot het inzicht is gekomen dat dit in bepaalde gevallen gebeurt. Een overheid die willens en wetens grondrechten van burgers inperkt vanwege onwelgevallige opvattingen, is buitengewoon ernstig. Wij ontvangen aanwijzingen dat het in veel meer gevallen gebeurt. Ik zou de heer Flach willen vragen om zich daar ook wat meer voor open te stellen en met een iets constructievere blik te kijken naar de moties die wij keer op keer indienen en die telkens worden verworpen door de SGP. Die moties willen juist waarborgen dat mensen mogen zeggen en vinden wat ze willen en dat die meningen en opvattingen nooit onderdeel mogen zijn van de motivering voor beperkende maatregelen. Dan kunnen we hier namelijk samen in optrekken en hopelijk ook een keer wat veranderen.

De heer Van Meijeren (FVD): Dank u wel, meneer de voorzitter. De ervaring leert dat we, wanneer de regering herhaaldelijk en expliciet benadrukt hoe belangrijk een grondrecht wel niet is, vaak op onze hoede moeten zijn, omdat datzelfde grondrecht vervolgens met hetzelfde gemak wordt ingeperkt. Dat zien we ook vandaag hier bij het debat rondom het demonstratierecht. In de geagendeerde stukken, de brieven van het kabinet en andere stukken, zien we weer heel veel mooie woorden over hoe fundamenteel dat demonstratierecht wel niet is voor een democratie, de zuurstof van een vitale democratie. Maar na die mooie woorden volgen vervolgens de daden. Die komen er allemaal op neer dat dat grondrecht verder wordt ingeperkt: meer mogelijkheden om online informatie te verzamelen, ook in besloten appgroepen, meer camera's, al dan niet met gezichtsherkenningstechnologie, de introductie van een bevoegdheid tot gedwongen verplaatsing van groepen mensen en meer wapens voor de mobiele eenheid om op te kunnen treden tegen demonstranten. Het roept de vraag op waarom dit nou volgens het kabinet allemaal noodzakelijk is. Ik geloof namelijk onmiddellijk dat het handig is. Het is handig om te kunnen zien wat iedereen van plan is, wie er naar een demonstratie wil gaan, wie eerder bij demonstraties zijn geweest. Het is handig om wat traangas te kunnen toevoegen aan de waterwerper. Het is handig om in besloten appgroepen te kunnen meekijken. Maar het criterium is of het noodzakelijk is en dat is het niet. De bestaande wetgeving biedt al ruim voldoende mogelijkheden om bij demonstraties de openbare orde te handhaven. Het demonstratierecht is geen vrijbrief voor geweld of vernieling. Wie de wet overtreedt, kan al effectief worden aangepakt. Daar zijn geen nieuwe vrijheidsbeperkende, grondrechtenbeperkende maatregelen voor nodig. Dat zeg ik niet alleen. Ook het WODC concludeert dit in het onderzoek dat nota bene gepubliceerd is onder de titel "Aanpassing wetten rond demonstratierecht niet nodig en niet effectief." Dat is de kernboodschap. Wie schetst onze verbazing? Het kabinet komt met een persbericht met als titel "Kabinet volgt aanbevelingen WODC: gericht aanscherpen demonstratierecht". Maar dat is niet de aanbeveling van het WODC. De aanbeveling van het WODC is om het demonstratierecht niet verder in te perken, om het ongemoeid te laten. Dat was ook het advies van de Nationale ombudsman. Dat het kabinet een advies niet opvolgt is prima. Althans, dat kan het kabinet prima verdedigen als het zegt: de onderzoekers concluderen dat we geen verdere inperkingen nodig hebben, maar het kabinet vindt van wel, omdat dat noodzakelijk is om die en die en die reden. Maar dat doet het kabinet niet. Dat roept, helaas, zeg ik erbij, ook in dit debat toch weer een vertrouwensvraag op. Waarom probeert het kabinet de Kamer te misleiden? Het antwoord is volgens mij duidelijk. Die goede redenen, die noodzaak voor de verdere inperkingen, zijn er namelijk niet. Er is geen noodzaak toe. Het kabinet noemt zelf in al die brieven als enige reden, in een bijzin, dat er meer geweld en meer incidenten plaatsvinden rondom demonstraties. Maar ook dit is een valse voorstelling van zaken. Het WODC constateert in 97% van de gevallen van de demonstraties geen enkel incident en in slechts 0,03% van de gevallen meer dan tien incidenten. Dat blijkt uit meerdere cijfers. Dat percentage is al jarenlang stabiel. Het kan wel zijn dat er in algemene zin meer demonstraties plaatsvinden en daardoor dus in absolute zin ook meer incidenten, maar dat is een capaciteitsvraagstuk. De regering heeft nu eenmaal de plicht om het demonstratierecht te faciliteren, ook als blijkt dat steeds meer mensen van dat democratische recht gebruik willen maken. Dat mag nooit een reden zijn om maatregelen te treffen die alle deelnemers aan alle demonstraties, vreedzame burgers, ontmoedigt en demotiveert om nog van hun democratische rechten gebruik te maken. Voorzitter. Ik rond af. Forum voor Democratie deelt de mooie woorden over het fundamentele belang van het demonstratierecht, maar vanuit dat kader gaan wij een volstrekt andere richting uit dan het kabinet. We hebben niet meer regels nodig om burgers te controleren en te volgen en te beperken. Nee, regels rondom het demonstratierecht moeten er primair op gericht zijn om de overheid te beperken en om burgers te beschermen. Dat is ook hard nodig. De rapporten liggen er, van Amnesty en vanuit de Verenigde Naties, over het buitensporige politiegeweld, de gezichtsherkenning, de onrechtmatige controles van identiteiten. Dat demotiveert mensen. Maar hier volgen nooit de reacties op van het kabinet die enige daadkracht laten zien. Afhankelijk van de reactie van de minister heb ik een aantal moties voorbereid om het demonstratierecht wel te versterken. Dank u wel.

De heer Van Meijeren (FVD): De minister herhaalde zojuist schaamteloos en met droge ogen dat het kabinet de aanbevelingen van het WODC opvolgt, terwijl het WODC toch echt expliciet en als belangrijkste conclusie van hun onderzoek vooropstelt dat aanpassing van wetten rond het demonstratierecht niet nodig en niet effectief is. Nu zegt de minister: het WODC heeft wel degelijk ook een paar knelpunten gesignaleerd en die pakken we ook aan. Dat klopt. Dat gaat over wat wetgevingstechnische aspecten en zaken die de uitvoeringspraktijk raken, maar uitdrukkelijk niet over zaken die de reikwijdte van het demonstratierecht raken. Daarom heb ik de expliciete vraag of de minister erkent dat de maatregelen die het kabinet voorstelt of in overweging heeft, en die tot gevolg hebben dat het demonstratierecht verder wordt ingeperkt, op geen enkele wijze te verkopen zijn alsof daarmee de aanbevelingen van het WODC worden opgevolgd, maar daar juist lijnrecht tegen indruisen?

De heer Van Meijeren (FVD): Dat klopt. Het WODC zegt inderdaad wel dat er aantal knelpunten zijn in de praktijk, maar dat er geen verdere inperking van het demonstratierecht nodig is. De Nationale ombudsman zegt precies hetzelfde. De voorbeelden die de minister noemt over de noodbevoegdheid en de bestuurlijke verplaatsing, de bezwaren van de WODC, waren ook technisch van aard. Die gingen niet over de reikwijdte van het demonstratierecht. Ik vind het heel zorgwekkend dat de regering nu niet alleen grondrechten inperkt, maar zich hierbij ook nog eens verschuilt achter een onderzoeksinstituut, terwijl dat onderzoeksinstituut juist adviseert om dat niet te doen.