Sarath Hamstra

Emancipatie

De heer Hamstra (CDA): Ik heb een vraag aan de heer Clemminck. In het onderzoek van de UvA staat bijvoorbeeld dat er wat betreft genderidentiteit et cetera geen hoofdverband is met een culturele achtergrond, maar bij conservatisme wel. Wat vindt u van dit onderzoek van de UvA? Hoe kijkt u daarnaar in relatie tot het Franse onderzoek dat u net aanhaalde?

De heer Hamstra (CDA): Bent u dan ook bereid om dieper in de rol van het conservatisme te duiken, omdat u nu specifiek op migratie en godsdienst focust?

De heer Hamstra (CDA): "Mag jouw vrouw alleen boodschappen doen?" Ik geef het toe: ik zit te veel op mijn telefoon en zeker ook op sociale media. Ik zit op dit moment niet in het beste algoritme. De laatste maanden komen er elke keer video's voorbij waarin mannen elkaar vragen wat hun vrouw wel en niet mag. In het begin dacht ik dat het satire was, dus ik denk dat ik daarom vastzit in het algoritme, maar het blijkt serieus te zijn: mannen die gesprekken voeren met elkaar over wat hun vrouwen wel en niet mogen. Het woord dat we hiervoor gebruiken, waar we dit gedrag onder scharen, is de "manosfeer". Deze content speelt in op de onzekerheid van veel jongens en mannen, en heeft als doel hypermannelijkheid en een traditionele rolverdeling na te streven. Op zich is er niks mis met een traditionele rolverdeling. Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn, maar dat is het wel wanneer het schadelijk is voor vrouwen. Het antwoord op de vraag hoe we de manosfeer het beste kunnen bestrijden, is wat ons betreft niet door in een kramp te schieten of door te slaan in identiteitspolitiek, maar wel door er als samenleving een ander perspectief tegenover te zetten. Wat kunnen wij jongens, mannen en vaders nu bieden? Op dat gebied liggen er kansen. Een belangrijk onderdeel van de oplossing is volgens het CDA de aanwezigheid van positieve mannelijke rolmodellen, zoals vaders, ooms, sportcoaches en leraren. Dit is geen one size fits all. Niet iedereen kijkt tegen hetzelfde rolmodel op. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: welke rol ziet zij weggelegd voor positieve mannelijke rolmodellen bij het bestrijden van de manosfeer? Welke aanpak heeft zij voor ogen om deze rolmodellen nog breder in te zetten? Kunnen we maatschappelijke organisaties hier meer bij betrekken? Het emancipatiebeleid krijgt nu vooral vorm door subsidies voor projecten en maatschappelijke organisaties die zich richten op vrouwen en meisjes. Dat is zeker heel belangrijk, maar kunnen we ook kijken naar de rol van de maatschappelijke organisaties die zich richten op de ontwikkeling van jongens? Graag een reactie van de staatssecretaris. Voorzitter. Dan de acceptatie van lhbtiq+-personen. Die staat onder druk. Dat komt mede door de manosfeer, maar in het onderzoek van de UvA zien we ook dat de acceptatie onder een aantal andere doelgroepen lijkt te dalen. Daar kunnen en mogen we ons niet bij neerleggen. Daarom is mijn vraag aan de staatssecretaris: hoe kijkt zij hiernaar en welke oplossingsrichtingen heeft zij voor ogen? Voorzitter. De kern van emancipatie gaat om meedoen aan de samenleving, op een gelijkwaardige manier en vanuit een volwaardige positie. Voor mijn partij is dat zowel een beweging van onderop als een verantwoordelijkheid van bovenaf. Burgers bouwen gezamenlijk aan inclusieve gemeenschappen, terwijl de overheid obstakels wegneemt en rechtvaardige participatie garandeert, bijvoorbeeld wanneer kersverse ouders weer aan het werk willen. Als je net papa of mama bent geworden, is je leven niet meer hetzelfde. De zorg voor het kleine mensje zet alles in een ander perspectief. Dat gevoel kennen mijn vrouw en ik ook sinds twee jaar. Maar na vier maanden zwangerschapsverlof, dat vaak wordt aangevuld met ouderschapsverlof, begint ook het werkende leven weer. In de Staat van Gezinnen 2026 lezen we dat slaaptekort, gebrek aan ondersteuning en het combineren van werk en gezin factoren zijn die stress veroorzaken. Om een gezonde werk-privébalans te realiseren, moeten werkgevers structureel en proactief het gesprek aangaan over de combinatie van werk, gezin en zorg. Dat betekent niet alleen flexibiliteit, maar ook een cultuur waarin ouderschap en zorg als normaal worden gezien. Dat lezen we ook terug in het rapport.

De heer Hamstra (CDA): Dank voor de vraag en voor het compliment, zoals ik het zie. Wij hebben ditzelfde bericht gelezen en we horen die signalen ook al langer. Het heeft met meerdere factoren te maken; dat lezen we ook. Ik weet dat mevrouw Moorman de Staat van Gezinnen ook heeft gelezen. Het heeft er ook mee te maken dat gezinnen niet altijd de ruimte voelen bij de werkgever om het verlof daadwerkelijk op te nemen, omdat het zo druk is op het werk of vanwege de loyaliteit aan de werkgever; er zijn meerdere factoren die hieraan bijdragen. Ik kom daar straks nog op terug in mijn inbreng, maar ik deel de zorg. Ik denk dat dat een van de oplossingsrichtingen is om de work-life balance te verbeteren.

De heer Hamstra (CDA): Ik ben altijd bereid tot samenwerking en ben zeker bereid om dat verder met elkaar uit te diepen. Laten we dat verder verkennen. Voorzitter. Ik ga naar de oplossingsrichtingen. Ik heb een aantal dingen uit het rapport opgesomd. Als oplossingsrichting denkt het CDA bijvoorbeeld aan het zo snel mogelijk moderniseren van het verlofstelsel, door dit gelijker te maken voor mannen en vrouwen. Op die manier geven we het moderne vaderschap echt de ruimte. Dat betekent ook dat we gezinnen structureel onderdeel moeten maken van het beleid. Wat we nu doen, is te versnipperd en onsamenhangend. Daarom pleiten wij voor een nationale gezinsstrategie. Hoe kijkt de staatssecretaris hiernaar en is zij bereid om hier samen met haar collega's van SZW, VWS en OCW naar te kijken? Daarmee rond ik af, voorzitter. Dank u wel.

De heer Hamstra (CDA): Dat is een terechte vraag. Ik hoor mevrouw Dobbe daarmee pleiten — ik probeer haar geen woorden in de mond te leggen — voor een bredere aanpak. De voorbeelden die ik net genoemd heb, zijn misschien niet voldoende. Dat onderstrepen wij ook. Dan hebben we het bijvoorbeeld over de rol die influencers spelen. Mevrouw Dobbe noemde net in een interruptiedebatje met mevrouw Becker ook het aanpakken van algoritmen. Dat zien wij ook. Ik denk dat dat heel belangrijk is. Het is niet alleen relevant in het kader van het bestrijden van algoritmen, maar zou op heel veel vlakken heel erg helpen, ook voor het mentale welzijn van jonge jongens en mannen. Mevrouw Dobbe kan mij zeker aan haar zijde vinden als het gaat om daar breder naar te kijken.

De heer Hamstra (CDA): Ik dank mevrouw Van der Plas voor haar betoog. Het laatste deel is uit het hart gegrepen, dus dat raakt mij ook, merk ik. Het is mooi hoe u dat zegt. Mijn vraag gaat over het volgende. U zegt dat interventies of programma's in het kader van gendergelijkheid als een belediging gezien worden. Mevrouw Van der Plas is ook prima in staat om voor zichzelf op te komen. In het interruptiedebatje tussen mevrouw Van der Plas en mevrouw Dobbe over de loonkloof vroeg zij of het er ook mee te maken kan hebben dat vrouwen minder goed zijn in het onderhandelen van salarissen. Hoe rijmt dat met elkaar? Hoe ziet u dat?

De heer Hamstra (CDA): Een korte vervolgvraag. Ik probeer het gewoon een beetje te begrijpen. Aan de ene kant zegt u dat u niet tegen alles bent, maar op het eind heeft u het wel weer over "de meeste van die projecten" et cetera. Kunt u mij iets meer inzicht geven in wat voor projecten volgens u wel interessant en helpend zijn en welke gezien worden als een belediging?

De heer Hamstra (CDA): Ik hoor de staatssecretaris in haar beantwoording zeggen dat de campagne "Man, zeg er wat van!" positieve effecten sorteert. Daar zijn we blij mee. Zouden die naar de Kamer gestuurd kunnen worden of met de Kamer gedeeld kunnen worden? Dat is mijn eerste vraag. Dan de tweede. Kan er voor het vervolg ook aandacht worden besteed aan de manosfeer, of is dat wat de staatssecretaris bedoelde?

De heer Hamstra (CDA): Ik zal mijn vraag verduidelijken. De staatssecretaris gaf in haar beantwoording aan dat de campagne "Man, zeg er wat van!" een positief effect sorteerde in het kader van de positieve rolmodellen. Is het de bedoeling dat er in het vervolg van die campagne ook wordt ingezet op het bestrijden van de manosfeer? Waarom plaatst u dat in die context?

De heer Hamstra (CDA): De staatssecretaris geeft in het kader van acceptatie van de doelgroep aan dat er verschillende monitoren zijn. Ik noem de GGD-monitor en de Emancipatiemonitor. Ook is er aanvullend onderzoek van de UvA. Dat is heel erg mooi. Ik weet nog dat de motie-Clemminck in stemming werd gebracht. Die zag zeer specifiek op cultuur en geloof. In het UvA-onderzoek kunnen we lezen dat er meerdere factoren een rol spelen, maar dat ze wel interacteren. Wat is er nu nodig volgens de staatssecretaris om hier meer inzicht in te krijgen?

De heer Hamstra (CDA): Voorzitter, dank. Zou het de staatssecretaris helpen als er wel meer duidelijkheid komt over welke rol geloof, cultuur en conservatisme kunnen spelen in de effectiviteit van de aanpak die we gaan kiezen? Ik kan me namelijk voorstellen dat dat zo is en dat je dan gerichter een interventie kan plegen. Kan de staatssecretaris daarop reflecteren?

De heer Hamstra (CDA): Voorzitter. Ik heb zelf ook wel een beetje twijfels ten aanzien van het tweeminutendebat, omdat dit wel het moment zou kunnen zijn om de cultuurnota die in september komt … De Emancipatienota, hoor ik; je hebt helemaal gelijk, mevrouw Becker. Dit zou wel het moment zijn om die nog wat aan te scherpen. Ik kijk ook even naar de collega's. Het eerste punt waarover ik iets wilde vragen, is de mannenalliantie die de staatssecretaris benoemde in de eerste termijn. Daar zijn we ontzettend blij mee. Hoe breed is die scope? Op welke doelgroepen is dit gericht? Want "mannen" is best wel een brede doelgroep. Hoe gaan we dat monitoren? Dat is mijn eerste punt. Mijn tweede punt gaat over het gezin. Ik snap dat de focus ligt op vrouwen en lhbtiq+. Tegelijkertijd zien we dat, als het gaat om de emancipatie van vrouwen op de werkvloer binnen het gezin, het juist heel lastig is om dat in combinatie met de zorg voor het gezin voor elkaar te krijgen, bijvoorbeeld als vrouwen net een kind hebben gekregen. Ziet de staatssecretaris dat verband? Ziet ze dat het daarom misschien wel zinvol is om zich ook op gezinnen te richten? Dank.