Arend Kisteman

Energiebesparing

De heer Kisteman (VVD): Mevrouw Kröger haalt de TEK aan. Ik heb één feitelijke vraag: heeft mevrouw Kröger enig idee hoeveel procent van de bedrijven die de TEK hebben aangevraagd, deze moet terugbetalen?

De heer Kisteman (VVD): Dank u wel, voorzitter. Ik vervang vandaag mijn collega Erkens. Energiebesparing kan Nederland helpen om energieonafhankelijker te worden. Een groot deel van onze energie importeren wij uit het buitenland. Daarnaast zorgt energiebesparing voor een lagere energierekening, minder CO2-uitstoot en minder netcongestie. De VVD vindt het daarom van belang dat we de komende jaren blijven inzetten op energiebesparing. De VVD vindt het belangrijk dat energiebesparing voor bedrijven niet te complex wordt gemaakt. Volgens het Rekenkamerrapport ervaren bedrijven onnodig complexiteit doordat meerdere verplichtingen worden gestapeld en door elkaar heen lopen. Hoe kan de minister ervoor zorgen dat verplichtingen niet tegen elkaar in werken? Kunnen overlappende regelingen worden samengevoegd tot één heldere regeling? Grote energiegebruikers hebben bijvoorbeeld te maken met een dubbele rapportageplicht. Vanuit de energiebesparingsplicht moeten zij elke vier jaar een onderzoek doen en vanuit de Europese Energy Efficiency Richtlijn, de EED, moet er elke vier jaar een audit worden gedaan. Ziet de minister mogelijkheden om deze twee verplichtingen in de toekomst te harmoniseren? Daarnaast geeft de Algemene Rekenkamer aan dat de helft van de bedrijven, met name kleine bedrijven, niet op de hoogte is van het bestaan van de energiebesparingsplicht. Ik wil daarom de minister oproepen om werk te maken van een betere informatievoorziening. Kan de minister dit toezeggen? Op deze manier weten bedrijven beter waar ze aan toe zijn en hoe ze geholpen kunnen worden. Ook geeft de Rekenkamer aan dat de drempelwaarden voor elektriciteit en gas niet zijn onderbouwd en niet consistent zijn. Zo kan een bedrijf dat overstapt van gas naar elektriciteit, eerst niet en daarna wel onder de energiebesparingsplicht vallen. Kan de minister voorbeelden geven van bedrijven die in hun verbruik over de drempelwaarde komen? Is er bij het stellen van de ondergrens rekening gehouden met de kleine bedrijven waar weinig winst te halen valt? Veel energiebesparende maatregelen worden gefinancierd vanuit diverse potjes. Via het Warmtefonds kunnen particulieren verduurzamingsleningen afsluiten en voor het mkb zijn er duurzaamheidsleningen via Qredits. Een aantal vragen hierover. Hoeveel bedrijven hebben gebruikgemaakt van deze mogelijkheid? Hoeveel bedrijven zijn überhaupt bekend met deze mogelijkheid? Wanneer gaat de uitbreiding van Qredits plaatsvinden conform de afspraken uit het Voorjaarspakket Klimaat 2023? Voorzitter. De huidige energiebesparingsplicht is te generiek om doelmatig te zijn. Daarnaast is er ook te weinig capaciteit en zicht op handhaving van die plicht. Is het niet veel slimmer om risicogestuurd te gaan handhaven? Wat vindt de minister hiervan? Wat de VVD betreft wordt de handhaving ingezet op plekken waar de meeste energiebesparing mogelijk is. We moeten deze bedrijven daarnaast dan ook echt helpen om de eerste stap te zetten. Mijn collega Erkens heeft samen met de SGP een amendement ingediend om het project 6-25, dat ondersteuning biedt aan energie-intensieve bedrijven, te verlengen. Wanneer kan de Kamer hierover worden geïnformeerd?

De heer Kisteman (VVD): Volgens mij begon ik mijn tekst ermee dat de VVD het belangrijk vindt dat we blijven inzetten op energiebesparing. Alleen, je moet als ondernemer wel weten dat die verplichting er is. Daarom zeggen wij: zet daar veel meer op in, maak bekend dat die verplichting tot energiebesparing er is, help die ondernemers daarmee. Dan kunnen zij die transitie inzetten. Ja, energiebesparing is ontzettend belangrijk. Bedrijven moeten zich daaraan houden. Maar zorg ook dat zij weten dat het er is.

De heer Kisteman (VVD): Het is altijd belangrijk dat overheden vertellen dat deze energiebesparingsplicht er is. Ik kan u een voorbeeld geven uit mijn eigen ervaring. Zoals misschien bekend heb ik een bakkerij in de binnenstad van Zwolle. Ik kwam er pas na vijf of zes jaar achter dat er een energiebesparingsplicht is. Dat betekent niet dat ik me daar nooit van bewust was, of dat ik bewust energie verspilde, maar je bent daar als ondernemer niet altijd mee bezig. Het is niet onwil of onkunde bij die ondernemers, maar het is niet de dagelijkse gang van de werkzaamheden. Eens dat wij kunnen vertellen dat zij die verplichting hebben. Maar zorg ook dat zij weten dat die er is. Niet alle ondernemers zijn daar dagelijks mee bezig.

De heer Kisteman (VVD): Nee, dat vindt de VVD niet. Wij zeggen: zet in, ga handhaven waar je de meeste winst kan halen. Waar kun je de meeste energiebesparing halen? Dat is veel efficiënter. Als u het interessant vindt, kan ik nog een voorbeeld geven. Ik heb ooit met een inspecteur op mijn bedrijf de lampenknoppen aan en uit gezet, om te kijken of we vier lampjes moesten vervangen door ledverlichting. Mijn bedrijf was volledig geëlektrificeerd, dus de winst was minimaal, maar je bent wel een paar uur zo'n inspecteur kwijt. Ga die inzetten waar de meeste winst te behalen is.

De heer Kisteman (VVD): Nee, dat doen we toch niet. U vraagt mij over de inzet van de inspecteurs, of die iedereen moeten gaan controleren of niet. De VVD vindt dat we dat beter op een efficiënte manier kunnen doen, waar de meeste winst te behalen valt.

De heer Kisteman (VVD): Ik blijf gewoon bij mijn punt, wat ik zei. Wij vinden het belangrijk dat die handhaving wordt ingezet waar de meeste winst te behalen is. Het heeft heel weinig nut om bij bedrijven langs te gaan die al heel ver zijn of waar heel weinig winst te behalen valt. Ga daar nu op inzetten en zorg dat je bij bedrijven langsgaat waar je de meeste energiebesparing kan halen.

De heer Kisteman (VVD): Voorzitter. Als het gaat om energiebesparing kan Nederland ook veel leren van andere landen. Neem bijvoorbeeld Japan, een land dat bekendstaat om zijn prestaties als het om energiebesparing gaat. In Japan kennen ze een koplopersregeling die ook voor Nederland interessant kan zijn. Met deze regelingen worden normen vastgesteld voor de energie-efficiëntie van producten gebaseerd op de best presterende producten op de markt, de koplopers dus. Hierdoor worden bedrijven aangemoedigd om de energie-efficiëntie van hun producten voortdurend te verbeteren. Mijn vraag aan de minister is dan ook wat Nederland hiervan kan leren. Is zo'n koplopersregeling iets voor Nederland? Kan dit leiden tot extra energiebesparing en, zo ja, is de minister bereid om onderzoek te doen hoe ze dit kan opzetten? Tot slot, voorzitter. Energiebesparing is ook belangrijk voor het tegengaan van energiearmoede. Veel huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen, wonen in huizen van slechte energetische kwaliteit. Hier valt dus veel winst te behalen. De overheid probeert op verschillende manieren huishoudens te ondersteunen bij het treffen van energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld via het Warmtefonds en ISDE. Echter, veel huishoudens die te kampen hebben met energiearmoede, kennen deze regeling niet of durven geen lening aan te gaan. Dat is jammer, want juist voor deze groep mensen kunnen de regelingen veel verschil maken. Hoe kan de minister ervoor zorgen dat huishoudens in energiearmoede beter worden geïnformeerd over de mogelijkheden en hierbij worden geholpen? Kunnen gemeenten hier uitvoering aan geven, niet middels een digitaal loket maar door het proactief benaderen van deze groep mensen? Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat huishoudens worden overspoeld met informatie over energiebesparing en de energietransitie in het algemeen. Wat kan de minister hieraan doen? Kan er bijvoorbeeld één aanspreekpunt worden geregeld? Voorzitter, daar wil ik het bij laten.

De heer Kisteman (VVD): Mijn vraag aan mevrouw Teunissen is of ze denkt dat er in Nederland ondernemers zijn die bewust onnodig energie verbruiken en als gevolg daarvan een hogere energierekening krijgen.

De heer Kisteman (VVD): Mkb'ers zijn natuurlijk helemaal niet bezig met winstuitkeringen. Ze zijn bezig met dagelijks hun broek ophouden, zodat ze hun eigen boterham kunnen betalen. Uit het rapport van de Rekenkamer blijkt dat de regeling onbekend is. Is mevrouw Teunissen het met me eens dat we veel meer moeten inzetten op positieve prikkels en dat we ondernemers moeten helpen met deze energiebesparing in plaats van hen te pesten met allemaal controles et cetera?

De heer Kisteman (VVD): Een korte verhelderende vraag. De minister heeft het over die uitvoeringsagenda en over de actualisatieronde van 2027. Zijn dat nou twee verschillende dingen of is dat hetzelfde en, zo niet, wanneer kunnen wij die uitvoeringsagenda dan verwachten?

De heer Kisteman (VVD): Ik heb misschien niet goed opgelet. Of de minister heeft de vraag in een andere bewoording beantwoord; dat kan ook. Ik had nog een vraag over het amendement dat collega Erkens samen met SGP heeft ingediend over het verlengen van het programma 6-25, dat ondersteuning biedt aan energie-intensieve bedrijven. Wanneer kan de Kamer hierover geïnformeerd worden? Maar misschien heb ik niet goed opgelet.

De heer Kisteman (VVD): Voorzitter, dank u wel. Ik wil de minister bedanken voor de beantwoording. Het is fijn dat zij zich gaat inzetten voor het harmoniseren van de dubbele rapportageplicht. Ik wil nog wel benadrukken dat de VVD het echt wel belangrijk vindt om bedrijven te steunen die echte winst kunnen maken en die te gaan zoeken. Als een onderneming net boven de ondergrens valt en volledig wordt geëlektrificeerd, moeten we dan nog alle inzet doen om dat bedrijf verder te krijgen? Of gaan we ons echt focussen op bedrijven waar veel grotere winst behaald kan worden?

De heer Kisteman (VVD): De oproep van de VVD is om daar gewoon onderscheid in te maken. Dat staat los van welke bedrijven het zijn. Ga op zoek naar bedrijven waar winst te behalen valt.