André Flach

Gewasbeschermingsmiddelen

De heer Flach (SGP): Mag ik heel even vragen wat de spelregels zijn rond de interrupties? Die had ik namelijk gemist.

De heer Flach (SGP): Goed, voorzitter. Het CDA legt de verantwoordelijkheid heel sterk bij boeren en telers en wil behoorlijk stevige restricties opleggen. Dat is tenminste de afdronk van het betoog. Kijkt de heer Lohman ook naar de effecten van bijvoorbeeld vlooienbanden met fipronil en waterdichte jassen die nog steeds geproduceerd worden met materialen van Chemours uit Dordrecht? Ik bedoel: focussen we ons wel op de goede groep?

De heer Flach (SGP): Mijn vraag ging helemaal niet over biociden, want fipronil is allang verboden in gewasbeschermingsmiddelen. Dat zit gewoon nog in vlooienbanden voor honden, die massaal in ons water zwemmen. Waterdichte jassen gaan dit seizoen ook veel over de toonbank. Zouden we de consument, die u ook noemde, niet veel meer moeten aanpakken in hun aankoopgedrag, in die zin dat daar nog steeds het grote lek zit van stoffen die ons water vervuilen?

De heer Flach (SGP): De interrupties moeten kort zijn, dus ik heb een korte vraag. Waarom denkt mevrouw Bromet dat boeren en telers gewasbeschermingsmiddelen gebruiken als ze daadwerkelijk zo gevaarlijk zijn als mevrouw Bromet dat voorstelt?

De heer Flach (SGP): Het roept heel veel vervolgvragen op, maar ik stel er toch maar één. De belangrijkste reden is dat oogsten anders kunnen mislukken. Mijn vraag is heel kort: mevrouw Bromet wil toch net als ik niet terug naar tijden van hongersnood?

De heer Flach (SGP): Een persoonlijk feit. De heer Lohman zegt dat het noemen van het woord "hongersnood" een vorm van hysterisch communiceren is. Dat is kennelijk hoe het CDA daarnaar kijkt. Ik wil wel benadrukken dat dat niet de insteek van mijn betoog is en dat hongersnoden sinds de introductie van gewasbeschermingsmiddelen zijn verdwenen. We willen niet terug naar die tijd. Dat kun je heel nuchter en analytisch met elkaar vaststellen. Ik snap niet hoe dat op enige wijze kan overkomen als hysterisch communiceren.

De heer Flach (SGP): Ik vind eigenlijk wel iets van de bijdrage van collega Kostić tot op dit moment. Ik zou het netjes willen houden en het "populistisch" willen noemen. Er wordt hier een betoog gehouden, of geciteerd uit een brief, waarvan niemand de juistheid kan controleren. Er wordt ook op geen enkele wijze onderscheid gemaakt tussen alle telers in heel Nederland. Er wordt op deze manier echt een heel lelijke verdachtmaking neergelegd bij mensen die gewasbeschermingsmiddelen gebruiken, en ik zou lid Kostić willen vragen om daarmee te stoppen.

De heer Flach (SGP): Ik ga graag over mijn eigen bijdrage. Die zal ik straks ook geven. Het punt dat ik hier benoem, is dat er wordt geciteerd uit een brief die wij niet kennen, die wij ook niet op juistheid kunnen controleren en waarin zaken als een bom en kinderen die niet veilig over straat kunnen langskomen. Als je het nou hebt over hysterisch communiceren: daarmee leg je een soort zweem van verdachtmaking over een hele sector. Daar wil ik me in ieder geval verre van houden. Als het lid Kostić daar niet mee wil stoppen, heb ik in ieder geval mijn punt duidelijk gemaakt dat ik het heel oneigenlijk vind om op deze manier een debat te beginnen.

De heer Flach (SGP): Voorzitter, dank u wel. Wist u dat Hollandse spruitjes drie keer zoveel vitamine C bevatten als Spaanse sinaasappels? De teelt van spruiten en andere Hollandse gewassen moeten we koesteren. Bij gewasbescherming moet het daarom niet alleen gaan over minder milieubelasting maar ook over behoud van voedselproductie. Het is goed dat de staatssecretaris met sectorpartijen werkt aan een convenant voor minder milieubelasting, maar is behoud van productie van Hollandse aardappelen, groenten en fruit daarbij het uitgangspunt? Komt de staatssecretaris snel met een nationale voedselstrategie zodat deze betrokken kan worden bij het convenantstraject? De SGP wil voldoende gewasbeschermingsmiddelen in de medicijnkast houden. Hoe meer middelen boeren achter de hand hebben om in te grijpen als de nood aan de man is, hoe verder ze durven gaan met experimenten om in te zetten op minder milieubelasting. Waarom wordt het toelatings- en ontheffingsbeleid eigenlijk buiten het convenantstraject gehouden? Zeker als het gaat om vrijstellingen en ontheffingen is er nationale bewegingsruimte, en wij zijn nu veel strenger dan elders. Vindt de staatssecretaris met mij dat als boeren geïntegreerd gewasmanagement en precisietechnieken toepassen én hun milieubelasting minimaliseren, zij een bredere middelenkeuze verdienen? Net als bij antibiotica moeten derdekeusmiddelen niet aan de voorkant verboden worden, maar beschikbaar blijven voor uitzonderlijk gebruik onder voorwaarden. De Gegevensautoriteit Gewasbescherming kan met inzetten op benchmarking een belangrijke rol spelen bij het terugdringen van milieubelasting van middelen. Deze moet snel opgezet worden. Wordt daarmee niet gewacht op het convenantstraject? En hoeveel budget is daar eigenlijk voor gereserveerd? En, ook niet onbelangrijk, hoe worden de gegevens van boeren beschermd? Boeren kunnen het niet alleen. Wat gaat de staatssecretaris van ketenpartijen vragen? De McDonalds van deze wereld zullen moeten inzetten op inkoop van piepers van weerbare rassen. Onze telers verdienen eerlijke kansen. Supermarkten moeten groente en fruit met vlekjes en plekjes accepteren, en het kan ook niet zo zijn dat ze appels en courgettes in de schappen leggen met residuen van middelen die hier verboden zijn. Dus wel gelijke monniken, gelijke kappen. Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat ook McDonalds, Albert Heijn en andere ketenpartijen gaan leveren? De SGP blijft graag zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid. Werkzame stoffen in Natura 2000-gebieden betekenen nog niet dat de natuur in gevaar is en ook niet dat de landbouw de schuldige is. Waterkwaliteitsproblemen zijn heel divers. Maar 2% van de KRW-normoverschrijdingen komt door gewasbeschermingsmiddelen. Wat betreft prioritaire stoffen voor de KRW is maar in acht gebieden voor een handvol stoffen sprake van structurele normoverschrijdingen. Worden hier nu al gebiedsprocessen opgestart om dit gericht aan te pakken? Dit hoeft niet te wachten op een afgetikt convenant. Voorzitter. Het is goed dat er afspraken over de zonering komen naast gevoelige bestemmingen en Natura 2000-gebieden. Boeren hebben rechtszekerheid nodig. Gemeenten zien door de rigide spuitvrije zones van 50 meter veel woningbouwplannen in gevaar komen. Zo wordt in de Betuwe 40% van de woningbouwprojecten geraakt. We moeten deze zones echt kleiner gaan maken, met ruimte voor maatwerk. Het maakt nogal uit of je gebruikmaakt van precisietechnieken en windsingels of niet. In Zweden kunnen telers kiezen tussen een vaste veiligheidsafstand of het gebruik van een onlinebeslisboom en een spuitlogboek om de afstand te bepalen.

De heer Flach (SGP): Zeker, want biodiversiteit is in de schepping gelegd en is geen linkse hobby. Laat ik dat ook maar een keer zeggen. Daar moeten we dus echt serieus naar kijken, maar ik pleit daarbij voor een heel nuchtere aanpak en om niet allemaal één schuldige te kiezen, namelijk een sector die al heel veel doet aan reductie en precisie enzovoorts, maar breder te kijken. We hebben het net gehad over de vlooienbanden. Er zit van alles in wat wij aan medicijnen innemen. Ik heb daar zelf jaren in gewerkt. Wat mensen allemaal naar binnen stoppen, is ongelofelijk, en het komt ook allemaal in het drinkwater terecht. Als we dat doen, laten we dan ook echt goed kijken naar waar het dan daadwerkelijk vandaan komt.

De heer Flach (SGP): Zo snel kan het inderdaad gaan. Ik rond dat stukje over Zweden af. Gaat de staatssecretaris zijn licht opsteken in Zweden en wordt ingezet op subsidiëring van akkerranden naast gevoelige bestemmingen via het ANLb? De staatssecretaris wil pfas-houdende gewasbeschermingsmiddelen versneld uitfaseren, maar we weten onder meer ook dat de aardappelteelt het dan heel moeilijk gaat krijgen. Er zijn gewoon geen geschikte alternatieven. Vier op de vijf teelten komen dan in de gevarenzone. De Kamer vroeg per motie om inzicht in teeltknelpunten en de effectiviteit en de milieubelasting van alternatieven en om een bijbehorend plan van aanpak. Dat was de motie-Goudzwaard c.s. De staatssecretaris zegt — dat zeg ik even gechargeerd — in zijn brief: sectorpartijen moeten maar zelf zien waar de knelpunten zitten en ik ga gewoon door. Dat is niet wat de Kamer vroeg. Mijn vraag is of de staatssecretaris de motie alsnog gaat uitvoeren. Wat gaat het Rijk de agrarische sector bieden? De staatssecretaris wil 250 miljoen uittrekken voor het convenant gewasbescherming. Hoe gaan we dit persbericht terugzien in de begroting? Het hoofdlijnenconvenant is vaag over een publiek-privaat risicofonds. Gaat dit ervan komen? Wordt de reikwijdte van het Investeringsfonds Duurzame Landbouw verbreed, zodat akkerbouwers ervoor in aanmerking kunnen komen zonder aan de stikstofeis te hoeven voldoen? Toepassing van precisietechnieken biedt veel kansen voor minder milieubelasting. Het zijn wel grote investeringen. Tot slot. Het merendeel van de graszaadteelt in Nederland betreft Engels raaigras met een oppervlakte net boven de 5.000 hectaregrens voor kleine toepassingen. Is hier geen mouw aan te passen? De 5.000 hectare is heel arbitrair en andere lidstaten gaan hier soepeler mee om.

De heer Flach (SGP): Daar wil ik best nog wel op terugkomen, maar ik heb die motie nu niet voor me. Dat kan aan de overwegingen hebben gelegen. Dat weet ik niet precies.

De heer Flach (SGP): Ik heb een deel van de beantwoording van de staatssecretaris op afstand gevolgd, maar volgens mij heb ik geen reactie langs horen komen op mijn suggestie aan hem om zijn licht op te steken in Zweden wat betreft het maatwerk dat daar wordt toegepast als het gaat om afstandsnormen en dergelijke. Daarbij krijgen telers die gebruikmaken van een online beslisboom en spuitlogboek andere afstanden dan andere telers.

De heer Flach (SGP): Ik kom even terug op wat de staatssecretaris zei over de gebiedsprocessen. Ik stelde die vraag niet om dat naast het generieke beleid te doen maar om meer risicogericht te kijken. Ik heb namelijk aangekaart dat in slechts acht gebieden bij een handvol stoffen sprake was van een structurele normoverschrijding. Met andere woorden: generiek beleid lijkt hier juist minder passend en maatwerk effectiever.

De heer Flach (SGP): De staatssecretaris gaf in zijn beantwoording aan dat vrijstellingen en ontheffingen geen onderdeel zijn van de convenantsonderhandelingen. De staatssecretaris zei dat hij vertrouwt op de wetenschap en de wetenschap daarin volgt. De achtergrond van mijn vraag is dat er tegelijkertijd echt veel nationale bewegingsruimte is. We hebben rondom vrijstellingen in de kersenteelt regelmatig gezien dat er in het buitenland echt andere normen worden toegepast dan in Nederland. Met andere woorden: in de fase van transitie naar groenere middelen moet er ruimte blijven voor voldoende vrijstellingen en ontheffingen. Daar heeft de staatssecretaris wel degelijk nationale speelruimte in. Mijn vraag is: zou die die meer willen toepassen en bij de convenantstrajecten willen betrekken?