Mariëtte Patijn

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Vragen gesteld door de leden der Kamer 2026Z17531Vragen van de leden Patijn (PRO) en Jimmy Dijk (SP) aan de Ministers vanSociale Zaken en Werkgelegenheid en van Werk en Participatie over het zwarewerk op Schiphol (ingezonden 1 september 2026).Vraag 1Heeft u kennisgenomen van het bericht van Nieuwsuur: «Rechter fluitArbeidsinspectie terug over zwaar bagagewerk op Schiphol»?1Vraag 2Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant:«Pakketdienst moet maatregelen treffen om gezondheid medewerkers teborgen»?2Vraag 3Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de rechtbank Noord-Holland:«Minister moet opnieuw besluit nemen over bagage-afhandelbedrijvenSchiphol»?3Vraag 4Heeft u kennisgenomen van het bericht van de Schiphol Group: «The next eraof baggage handling at Schiphol: safer, smarter and mechanised» (27 juli2026)?41NOS, 22 juli 2026, «Rechter fluit Arbeidsinspectie terug over zwaar bagagewerk op Schiphol»(https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2624037-rechter-fluit-arbeidsinspectie-terug-over-zwaar-bagagewerk-op-schiphol).2de Rechtspraak, 9 juli 2026, «Pakketdienst moet maatregelen treffen om gezondheidmedewerkers te borgen» (https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/rechtbanken/rechtbank-oost-brabant/nieuws/2026/07/pakketdienst-moet-maatregelen-treffen-om-gezondheid-medewerkers-te-borgen).3de Rechtspraak, 14 juli 2026, «Minister moet opnieuw besluit nemen over bagage-afhandelbedrijven Schiphol» (https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/rechtbanken/rechtbank-noord-holland/nieuws/2026/07/minister-moet-opnieuw-besluit-nemen-over-bagage-afhandelbedrijven-schiphol).4Internatiol Airport Review, 27 juli 2026, «The next era of baggage handling at Schiphol: safer,smarter and mechanised» (https://www.internationalairportreview.com/the-next-era-of-baggage-handling-at-schiphol-safer-smarter-and-mechanised/2135672.article). kv-tk-2026Z17531’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen1 Vraag 5Deelt u de opvatting dat bagageafhandeling tot de kern behoort van hetbedrijfsproces op luchthavens en dat het voorkomen van gezondheidsschadevan werknemers door fysieke overbelasting daarom behoort te prevalerenboven het technische, operationele en economische belang van betrokkenwerkgevers?Vraag 6Kan bij de beantwoording van vraag 5 ook het onderdeel 4.5 uit de uitspraakvan de rechtbank Oost-Brabant van 7 juli 2026 betrokken worden?5Vraag 7Deelt u de opvatting van de rechtbank Noord-Holland die het eerste elementvan haar uitspraken op 14 juli 2026 als volgt samenvat: «De rechtbankoordeelt in de eerste plaats dat de afhandelbedrijven de afhandeling vanbagage niet geheel zelf konden automatiseren. Daarvoor zijn zij afhankelijkvan Schiphol.»?Vraag 8Klopt volgens u de bewering van Schiphol Group dat zij, ondanks haar positieals eigenaar, beheerder en haar bevoegdheid om te beslissen over hetontwerp, de vervaardiging of het onderhoud van arbeidsplaatsen enarbeidsmiddelen, niet juridisch verantwoordelijk is voor de arbeidsomstandig-heden?Vraag 9Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat bedrijven met een dergelijkepositie niet juridisch aangesproken kunnen worden op de wijze waarop zij dearbeidsomstandigheden van werknemers buiten hun bedrijf beïnvloeden?Vraag 10Wat is uw reactie op de stelling die de rechtbank Noord-Holland doet in vierverschillende uitspraken, namelijk «Aanvullend wijst de rechtbank erop dat deMinister zich niet noodzakelijkerwijs enkel hoeft te richten tot [naambagageafhandelaar] als werkgever. Artikel 16, lid 8, van de Arbeidsomstandig-hedenwet voorziet immers in de mogelijkheid om bij algemene maatregelvan bestuur te bepalen dat de verplichting tot naleving van bepaaldevoorschriften rust op iemand anders dan de werkgever. De wetsbepalingnoemt de eigenaar, beheerder, of degene die anderszins bevoegd is tebeslissen over het ontwerp, de vervaardiging of het onderhoud van arbeids-plaatsen en arbeidsmiddelen. Uit het vierde lid van Artikel 27 van deArbeidsomstandighedenwet volgt dat die aangewezen persoon gelijk wordtgesteld met een werkgever, als het gaat om een eis tot naleving.»?Vraag 11Hoe beoordeelt u de analyse van Henk Brandsma, Schiphol Airport’s StrategicProcess Developer for Baggage, die op de website van «Internationaal AirportReview» schrijft dat de huidige verhoudingen tussen luchthaven, bagageaf-handelaars en luchtvaartmaatschappijen leidt tot een verantwoordelijkheidvacuüm, afgebeeld als een Bermudadriehoek waarin ideeën, initiatieven eninnovatie spoorloos verdwijnen? Wat vindt u hiervan?Vraag 12Het feit dat Artikel 16, lid 8, van de Arbeidsomstandighedenwet voorziet in demogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur te bepalen dat deverplichting tot naleving van bepaalde voorschriften rust op iemand andersdan de werkgever, wijst erop dat in de noodzaak daartoe is voorzien, waaromis dit niet zodanig uitgewerkt in het Arbeidsomstandighedenbesluit zodat hetgrootschalig en ruim overschrijden van tilnormen op luchthaven Schiphol konworden voorkomen?5Rechtbank Oost-Brabant, 9 juli 2026, ECLI:NL:RBOBR:2026:4821, (https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBOBR:2026:4821).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen2 Vraag 13Op welke manier is er precies vervolg gegeven aan de aanbeveling van deSER om bestuursrechtelijke ketenaansprakelijkheid van arbeidsomstandighe-den te verkennen. De SER heeft op 28 mei 2025 onder andere geadviseerd inArbovisie 2040 deel 2 hier naar te kijken: «Verken of bestuursrechtelijkeketenaansprakelijkheid voor arbeidsomstandigheden kan bijdragen aanverbeterde arbeidsomstandigheden in sectoren met een hoge mate vanwerkuitbesteding, met name voor kwetsbare groepen zoals laagbetaaldezzp’ers en flexwerkers.» De Staatssecretaris van SZW heeft op 5 decembergeantwoord in een Kamerbrief (25 883, nr. 543) dat dat de voor de handliggende opties juridisch en qua uitvoerbaarheid voor de toezichthouder niethaalbaar worden geacht. In de bijlage «Verkenning bestuursrechtelijkeaanpak» wordt niet besproken hoe bestuurlijke ketenverantwoordelijkheidconform Artikel 16, lid 8, Arbeidsomstandighedenwet geregeld kan wordenmet een algemene maatregel van bestuur. Waarom niet? Is de verkenning welzorgvuldig verlopen? Ziet u aanleiding hier verder naar te kijken?Vraag 14Betekent het vernietigen van de handhavingsbesluiten dat juist tijdens depiekperiode in de zomer, met het meeste risico op fysieke overbelasting enovertredingen van de Arboregelgeving, de Nederlandse Arbeidsinspectie(NLA) minder doeltreffend kon handhaven?Vraag 15Hoe beoordeelt u dat uit de uitzending van Nieuwsuur naar voren komt datde Schiphol Group nog steeds geen indicatie kan geven wanneer de nieuwegeautomatiseerde bagagekelder opgeleverd wordt? Kunt u dat wel en kunt ueen tijdpad delen van wat wel uitgevoerd is afgelopen periode met betrekkingtot de bouw van de nieuwe geautomatiseerde bagagekelder?Vraag 16Bent u bereid een concrete einddatum af te kondigen en zelf in te grijpen?Vraag 17Uit de stukken van de rechtbank Noord-Holland komt het volgende naarvoren: «Op 14 februari 2024 heeft de NLA gereageerd op het eerderingediende Plan van Aanpak en te kennen gegeven dat het Plan van Aanpaknog niet voldoet aan de gestelde eis tot naleving (actie 2). Ook het aange-paste plan van aanpak van 30 december 2024 met de titel «RoadmapMechaniseren en automatiseren bagagehallen Schiphol» voldoet volgens deNLA niet aan de eis tot naleving.», waarom voldeden de Plannen van Aanpakniet?Vraag 18Is uitstel van de bouw van een nieuwe geautomatiseerde bagagekelderbesproken op een aandeelhoudersvergadering van de Schiphol Group, hoewerd dat uitgelegd, is besproken dat het Plan van Aanpak volgens de NLAonvoldoende is en wat was de reactie van de Nederlandse staat als aandeel-houder? Welke positie heeft de Nederlandse Staat ingenomen?Vraag 19Deelt u de opvatting van FNV die in de uitzending aan gaf dat ze vreest dat erdrie jaren verloren zijn gegaan, doordat de Schiphol Group ondanks haarduidelijke rol in de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden, niet juridischverantwoordelijk gehouden kan worden door de NLA voor uitstel envertraging bij de bouw van een nieuwe bagagekelder, wat is uw reactie?Vraag 20Is het mogelijk voor u om met een algemene maatregel van bestuur deverantwoordelijkheden rondom rolsystemen in vliegtuigen, zogeheten pdu’s,vast te leggen, denk aan de verantwoordelijkheden van de eigenaar,beheerder, of degene die anderszins bevoegd is te beslissen over hetontwerp, de vervaardiging of het onderhoud van arbeidsplaatsen enarbeidsmiddelen, constaterende dat de eerste uitzending van Nieuwsuur overfysieke overbelasting ook meldt dat kapotte rolsystemen in vliegtuigen,zogeheten pdu’s, regelmatig niet werken waardoor medewerkers moetenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen3 duwen tegen vrachtplaten van duizenden kilo’s én dat dit volgens derisicoanalyse van werkgevers een te zware belasting is?Vraag 21Klopt het dat op die manier luchtvaartmaatschappijen juridisch verantwoorde-lijk gehouden kunnen worden wanneer de systemen binnen een vliegtuig nietfunctioneren of niet geautomatiseerd worden?Vraag 22Deelt u de overtuiging dat het makkelijker is om goede arbeidsomstandighe-den te realiseren als luchtvaartmaatschappijen juridisch aansprakelijk zijnvoor hun rol bij de arbeidsomstandigheden voor werknemers buiten haarbedrijf?Vraag 23Deelt u de overtuiging dat het makkelijker is goede arbeidsomstandighedente realiseren als de eigenaren van rolcontainers juridisch aansprakelijk zijnvoor hun rol bij de arbeidsomstandigheden voor werknemers buiten haarbedrijf, constaterende dat duw- en treknormen voor werknemers het snelstworden overschreden door kapotte en slecht onderhouden rolcontainers?Vraag 24Heeft de NLA signalen ontvangen dat het ontbreken van juridische ketenver-antwoordelijkheid voor arbeidsomstandigheden (bijvoorbeeld bij eeneigenaar, beheerder, of degene die anderszins bevoegd is te beslissen overhet ontwerp), leidt tot ongezonde arbeidsomstandigheden in andereproductieketens?Vraag 25Is er op dit moment een risico dat opdrachtgevers juridisch onkwetsbaar zijn,als zij vanuit bijvoorbeeld vanwege financiële belangen opdrachtnemersdwingen te werken met ongeschikte, slecht onderhouden, kapotte of zonderarbeids- en hulpmiddelen?Vraag 26Hoe kijkt u naar het handelen van de overheid? Heeft de overheid gefaald omwetgevende of andere praktische maatregelen te nemen om te waarborgendat de werknemers op Schiphol voldoende worden beschermd tegen derisico’s van fysieke overbelasting voor hun gezondheid en hun leven?Vraag 27Kunt u bij de beantwoording van de vorige vraag het volgende aspectmeenemen: namelijk dat het recht op leven en respect voor een privélevenzijn vastgelegd in Artikel 2 en 8 van het Europees verdrag van de rechten vande mens? De NLA negeerde jarenlang individuele meldingen over fysiekeoverbelasting op luchthaven Schiphol omdat het Ministerie van SZW ditgekwalificeerd had als «overige overtreding.» Sinds september 2022 is doorhet werk van Nieuwsuur bekend hoe het ontbreken van inspecties enjuridische verantwoordelijkheid leidt tot ernstige overschrijdingen vangezondheidsnormen op Schiphol, maar de handhavingsbesluiten zijnvernietigd in 2026. Het was in 2024 duidelijk dat het Plan van Aanpak van deSchiphol Group voor een nieuwe geautomatiseerde bagagekelder onvol-doende is, op 22 juli 2026 kon de Schiphol Group nog steeds geen indicatiegeven wanneer de nieuwe geautomatiseerde bagagekelder opgeleverd wordtén de Schiphol Group is nog steeds niet juridisch verantwoordelijk voor haarrol bij de Arbeidsomstandigheden.Vraag 28Hoe en op welke termijn gaat u het gat in rechtsbescherming van werkne-mers vanuit de Nederlandse regelgeving herstellen?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Vragen4