Jan Valize

Slotwet 2024, Jaarverslag 2024 en rapporten resultaten verantwoordingsonderzoek 2024 ARK over de ministeries van BZK en van EZK, voor zover het onderwerpen betreft die zien op digitalisering

De heer Valize (PVV): Voorzitter, dank voor het woord. Dank ook aan de voorgangers die het woord hebben gevoerd. Ik sluit mij aan bij de woorden van dank aan de vorige staatssecretaris en de vorige minister. Het is inderdaad jammer dat zij de NDS niet hebben kunnen presenteren. Ik hoop dat deze staatssecretaris en minister de NDS zo snel mogelijk aan de Kamer kunnen doen toekomen. Dank alvast daarvoor. Voorzitter. Ik heb mijn bijdrage opgesplitst over een viertal kopjes, namelijk slotwetten, jaarverslagen, verantwoordingsonderzoek en overig. Ik begin met de slotwetten. Voorzitter. In de slotwetten voor BZK lezen wij dat er binnen de ICT-activiteiten 4,1 miljoen van het kasbudget voor informatiehuishouding niet uitgeput is vanwege uitstel van facturatie. Bijbehorende facturen werden in 2025 ontvangen. Op het centrale apparaat werd 9,3 miljoen minder uitgegeven door lagere uitgaven en verplichtingen. De PVV zou graag van de staatssecretaris willen weten of de niet-uitgeputte 4,1 miljoen van het kasbudget dekkend is voor de uitgestelde facturatie, maar ook wat ten grondslag ligt aan de lagere uitgaven voor de verplichtingen op het centrale apparaat. Voor EZK werden geen specifieke ICT-gerelateerde zaken benoemd. De PVV wil graag van de minister weten waarom er bij EZK nog steeds niet separaat over ICT-gerelateerde zaken wordt gerapporteerd. We hebben het er immers bij de begrotingsbehandeling nog over gehad en de Algemene Rekenkamer geeft al sinds 2020 te kennen dat het lastig is om inzicht te krijgen in de ICT-uitgaven. Mevrouw Kathmann haalde het daarnet ook al aan. Voornamelijk vanwege het hanteren van twee boekhoudstelsels en het ontbreken van een uniforme interdepartementale inrichting van de financiële administratie, concludeerde de Algemene Rekenkamer. Is 2025 dan het laatste jaar waarin we dit probleem kennen? Voorzitter. Dan het tweede kopje: de jaarverslagen. Bij BZK werd geconstateerd dat Logius kampt met onrechtmatige uitgaven van 66,6 miljoen, veroorzaakt door vertraagde migratie naar een nieuw infrastructuurplatform, waardoor oude contracten zonder aanbestedingsprocedure tijdelijk werden verlengd. De PVV wil graag van de staatssecretaris horen of er nog financiële consequenties hangen aan deze onrechtmatigheden. Voorzitter. Ook werd de Nederlandse Digitaliseringsstrategie voorbereid. Beide voorgangers hebben het er al over gehad. De commissie heeft reeds aangegeven deze zonder verdere vertraging te willen ontvangen. Ook vanuit het kabinet werd geroepen dat deze snel zou komen. Vandaar de vraag: wanneer komt deze? Het liefst hoor ik een exacte datum. In de wandelgangen heb ik al iets vernomen, maar ik gun het de staatssecretaris om dit aan te geven. Voorzitter. Bij EZK werd de AI-verordening, de AI Act, voorbereid, over kunstmatige intelligentie. Er bestaan verschillende verzoeken in Brussel om op de rem te trappen en erop aan te dringen deze wet te betrekken bij de versoepeling in de aangekondigde Omnibussen. In uw beantwoording van vragen over het jaarverslag 2024 van 10 juni jongstleden schrijft u dat het pas mogelijk is om de gevolgen voor nationale uitvoeringswetgeving vast te stellen wanneer de Omnibussen bekend zijn. De viceminister van Industrie en Handel van de Tsjechische Republiek, de heer Jan Kavalírek, roept op om onnodige bureaucratie te verminderen en de inactieve delen van de AI Act uit te stellen, om het hele Europese AI-ecosysteem meer tijd te geven om zich goed voor te bereiden. Dat eerste doet u — dat schrijft u op 6 juni nog in uw reactie op het schriftelijk overleg van de formele Telecomraad — maar nu nog de implementatiepauze op de inactieve delen. De Kamer heeft daar immers ook al toe opgeroepen middels een op 20 mei jongstleden aangenomen motie. Waarom weigert u dit? Kunt u toezeggen deze oproep, die ook door meerdere lidstaten gesteund wordt, te zullen gaan steunen? Vorige week verschenen er in de media berichten uit Zweden. De Zweedse minister-president, Ulf Kristersson, roept nu ook openlijk op tot een pauze van de AI Act. Waarom lezen we over dergelijke oproepen niets terug in het verslag van de Telecomraad dat de Kamer afgelopen vrijdag ontving? Het kan bijna niet anders dan dat dat ter sprake is gekomen. Is daar gesproken over een pauze of niet? Voorzitter. In de stukken wordt ook stilgestaan bij het belang van de Informatiepunten Digitale Overheid, de IDO's, waarvan de PVV het belang onderstreept. Ik heb wel een vraag over de aansturing. Hoe borgt het kabinet de centrale aansturing van de IDO's, om te voorkomen dat gemeenten deze aansturing overnemen en daarmee de uniformiteit aantasten? In beantwoording op vragen over dienstverleningsloketten en de IDO's schreef u namelijk dat deze complementair zijn en dat vóór het ingaan van dienstverlening de ondersteuning zoals geboden bij het IDO van belang is en dat voor de daadwerkelijke dienstverlening de overheidsbrede loketten van belang zijn. Gemeenten zouden richting geven. Hoe beziet de staatssecretaris deze toelichting? Want vanuit het veld verneemt de PVV dat centrale aansturing van de IDO's wenselijk is. Dat is logisch, want uniformiteit is leidend voor de laagdrempeligheid. Voorzitter. Dan kopje drie: verantwoordingsonderzoek. Bij BZK blijkt de inhuur van externen bij zowel Logius als het Shared Service Center-ICT structureel te hoog. Mevrouw Kathmann haalde het net ook al aan. De PVV wil graag van de staatssecretaris vernemen hoe het kan dat de inhuur niet is afgenomen, want we moeten af van die consultantverslaving. Gaat dit in 2025 wel omlaag? Bij EZK werd geconstateerd dat het autorisatiebeheer van de financiële systemen onvoldoende op orde is. Dat brengt risico's met zich mee voor de digitale en financiële integriteit. De Algemene Rekenkamer bevestigt dit probleem en dat het al jaren bekend is. De PVV wil graag van de minister weten wat er concreet gedaan wordt aan dit debacle. Voorzitter. Tot slot het vierde en laatste kopje: overig. Het valt op dat er weinig vermeld wordt over de zeekabels. Op vragen van de PVV wordt verwezen naar een brief uit september en opgemerkt dat er rond de zomer nog een brief zou komen met de stand van zaken. Welnu, vandaag is rond de zomer. De motie-Kathmann, mede door ons gesteund, riep op om de Kamer voor het zomerreces nog te informeren. Dus wanneer komt deze brief? Voorzitter. Daarmee kom ik aan het einde van mijn inbreng, waarvoor dank.

De heer Valize (PVV): Ik hoor de staatssecretaris hier over de IDO-punten zeggen dat hij de centrale regie wil beleggen bij de gemeenten, omdat zij er kijk op hebben en dergelijke. Dus eigenlijk is er dan geen centrale regie. U heeft in de beantwoording over twee verschillende punten gesproken. De IDO-punten waren het eerste punt en dan had je nog het gemeenteloket. Dat was breder; dat is voor de specifieke hulpvraag in die regio. Maar wanneer we het hebben over de IDO-punten, dan gaat het vaak over veel algemenere dingen. Dan gaat het bijvoorbeeld om hulp bij aanvraag van een DigiD of om toeslagen. De mensen komen als eerste bij het loket met basisvragen, met standaardvragen. Het is beter om dat uniform te houden en dus ook een uniforme aansturing te houden en dit niet te beleggen bij de gemeenten, lijkt ons. Ik vraag of u die inzichten wilt delen. Ik maak me wel zorgen om hoe de uitvoering gaat zijn wanneer de gemeenten hier de regie op gaan voeren. Dat zijn dus twee verschillende loketten. Mijn vraag richt zich specifiek op de IDO-punten.

De heer Valize (PVV): Ik heb inderdaad toch een vervolgvraag. Wij vernemen het uit het veld. Het gaat om die bibliotheken. Dat IDO-punt is ontwikkeld vanuit de bibliotheek. Het is hun kindje; zij hebben daar het zicht op. U geeft aan dat de gemeenten daar ook zicht op hebben en dat het toch weer verschilt, ook met DigiD. Dat lijkt me niet, want DigiD is gewoon een Nederlands ding. Maar u geeft ook aan dat u daar nog even terugkoppeling op gaat geven. Mag ik dat zien als een toezegging dat u toch nog even in gesprek gaat om te kijken in hoeverre dat daadwerkelijk een impact heeft en dat terugkoppelt aan de Kamer voordat er onomkeerbare stappen gezet worden?

De heer Valize (PVV): U zegt "het is heel moeilijk op te knippen", maar op het moment dat er aanbestedingen worden gedaan, ook al gaat het maar om een monitor, dan wordt het wel in de journaalposten opgenomen en daar kan die knip juist gemaakt worden. Het kan dus wel inzichtelijk gemaakt worden vanuit de boekhouding.

De heer Valize (PVV): Ik dank de minister voor deze beantwoording. Ik heb er echter een heel ander beeld bij. De bolletjes worden ingeboekt, het wordt ergens aan gekoppeld, het wordt aan een journaalpost gekoppeld, die journaalposten kun je gewoon bij elkaar filteren. Dat is niet zo'n uitgebreide exercitie. Het moet toch allemaal verantwoord worden; het zit allemaal in het systeem. Het is een uitdraai waar je op kunt filteren. Het hoeft niet zo gecompliceerd te zijn. Dat is alles wat ik ermee wil zeggen. Dus als je iets koppelt aan een project, dan is dat een project. Je koppelt het daaraan en zet dat in je journaalpost. Op het moment dat het een aanbesteding is met betrekking tot een specifiek onderdeel in het systeem, dan is dat ook gekoppeld aan het systeem. Het is gelieerd. Alles is aan elkaar gelieerd, alles zit in de journaalposten, alles zit dus in het systeem. Het kan niet zo moeilijk zijn om die dingen gewoon even uit te filteren.

De heer Valize (PVV): Dit is geen interruptie. Ik vraag om een opheldering. Ik heb het hier over journaalposten; het gaat niet over een accountbookrekening met een specifiek rekeningnummer. Het is op een lagere structuur, het is op een laag level, niet op het allerhoogste level. Daar zit die uitsplitsing voor een groot deel al in. Daarvan zeg ik: dat kan niet zo moeilijk zijn.

De heer Valize (PVV): Dit is pas mijn derde interruptie. Een vervolgvraag telt niet als interruptie, maar dat is een andere discussie. Toch nog even terugkomend op de pauzeknop en AI. Er wordt nu ook door de minister-president van Zweden opgeroepen om een pauzeknop in te drukken. De oproep wordt steeds groter, niet alleen vanuit het veld maar ook vanuit de diverse regeringen, en nog staat deze minister niet voor zo'n pauze. Waarom gaat u dit niet steunen?

De heer Valize (PVV): Ja, dit is een afrondende vraag en een constatering. De Kamer heeft namelijk gewoon breed aangegeven: luister, er moet even een pauzeknop ingedrukt worden. Dat wordt door dit kabinet gewoon naast zich neergelegd. Ik vind dat toch wel een bijzondere kwestie. Ik ga me hierop nog even verder bezinnen.

De heer Valize (PVV): Dank voor het woord. Dank aan de staatssecretaris en de minister voor de beantwoording van de vragen. De vragen aan de staatssecretaris zijn afdoende beantwoord. Dank ook voor de toezegging met betrekking tot de aansturing van de IDO-punten; dat wordt gewaardeerd. Ik ben nog niet helemaal uit de beantwoording van de minister. Er kan sprake zijn van een kleine spraakverwarring omdat de minister uitging van een algehele pauzeknop, maar daarover heb ik niet gesproken. Ik heb gesproken over een pauzeknop op de inactieve delen. Dat zit dus op onderdelen van die AI Act. Wellicht kan hij daar nog even op reflecteren. Tot zover mijn inbreng in de tweede termijn.

De heer Valize (PVV): Het is meer een ordepunt. Er is nog een vraag gesteld aan de minister, dus de minister zou eerst nog aan het woord moeten zijn.

De heer Valize (PVV): Met betrekking tot de toezeggingen heb ik een vraag aan de voorzitter en de staf. Wordt bij de toezeggingen ook genoteerd aan wie de toezegging is toegekomen? U heeft namelijk niet aangegeven naar aanleiding waarvan. U heeft alleen bij de heer Six Dijkstra een vermelding gemaakt.

De heer Valize (PVV): Daar ben ik het niet geheel mee eens. Het is een toezegging die gedaan wordt aan een lid. Een lid stelt een vraag en er wordt een toezegging gedaan. Daarmee is een toezegging gedaan aan een lid, naar aanleiding van zijn of haar vraag.