Jan Valize

Digitale inclusie

De voorzitter: Een hele goede ochtend gewenst allemaal. Welkom op deze wonderschone woensdagochtend 24 september. Voor u op de agenda staat een commissiedebat van de vaste commissie voor Digitale Zaken over digitale inclusie. Het is 09.45 uur geweest, dus wij kunnen gaan beginnen. Aan de linkerzijde, voor de kijkers thuis aan de rechterzijde, zijn aangeschoven mevrouw Kathmann van de fractie GroenLinks-PvdA, de heer Buijsse, die namens VVD het woord zal voeren en de heer Koops, die namens NSC het woord wenst te voeren, ware het niet dat we eerst nog officieel toestemming dienen te vragen aan de overige leden of zij akkoord gaan met het aanschuiven van de heer Koops, die officieel geen lid is van de commissie Digitale Zaken. Ik zie geknik. Dat is dan akkoord bevonden en bij dezen besloten. Ik wens dan ook de heer Koops welkom bij dit debat. Aan de rechterzijde, voor de kijkers thuis, en voor de mensen op de tribune aan de linkerzijde, is staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Van Marum aangeschoven, samen met zijn ondersteuning. Hij gaat ook over digitalisering. Welkom ook aan de mensen thuis en op de tribune. Een bijzonder woord van welkom ook aan de mensen van de Vereniging Openbare Bibliotheken in Nederland. Hartelijk welkom in ons midden. Ik zou graag het woord willen geven aan mevrouw Kathmann, die namens de partij GroenLinks-PvdA het woord zal voeren.

De voorzitter: Dan dank ik mevrouw Kathmann voor haar inbreng. Ik zie dat de heer Buijsse een interruptie heeft.

De voorzitter: Dan nog een aanvullende vraag van de heer Koops.

De voorzitter: Het zijn er vier. Ik had dat in het begin even moeten zeggen. Dat ben ik vergeten te zeggen. Het is mijn schuld. Excuses daarvoor. Maar het zijn vier interrupties per woordvoerder.

De voorzitter: Dan wil ik het woord geven aan mevrouw Kathmann. Maar ik wil wel vragen om bij het onderwerp van Digitale Zaken te blijven, in dit geval digitale inclusie. Laaggeletterdheid valt dan net buiten de scope.

De voorzitter: Er zijn geen verdere interrupties meer. Dan zou ik gaarne het woord geven aan de heer Buijsse, die namens de VVD zijn inbreng zal leveren.

De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Ik zie een interruptie van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Mevrouw Kathmann, interrupties zijn doorgaans kort. U had een korte vraag in een uitvoerig betoog. Ik sta het dit keer even toe, maar probeer het korter te houden.

De voorzitter: Dank u vriendelijk.

De voorzitter: Dan toch nog een vervolgvraag van mevrouw Kathmann. Hou het kort, alstublieft.

De voorzitter: Geen verdere interrupties. Dan geef ik graag het woord aan de heer Koops voor zijn … Heeft u toch nog een interruptie, meneer Koops? Nee. Het woord is aan de heer Koops voor zijn inbreng namens Nieuw Sociaal Contract.

De voorzitter: Inderdaad. U bent al ruim een halve minuut over tijd.

De voorzitter: Dank. Ik zie geen interrupties. O, toch: een interruptie van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Een hele korte vervolgvraag van mevrouw Kathmann. Dat is haar laatste interruptie.

De voorzitter: Dank voor de beantwoording. U heeft nog een interruptie van de heer Buijsse.

De voorzitter: We mogen geen reclame maken.

De voorzitter: Mevrouw Kathmann, u bent door uw interrupties heen. De heer Buijsse zegt dat u zijn laatste interruptie wel mag hebben. Dan heeft de heer Buijsse geen interrupties meer en mag mevrouw Kathmann de interruptie van de heer Buijsse plegen.

De voorzitter: Er zijn geen verdere interrupties. Ik wil als voorzitter even het petje overdragen aan mevrouw Kathmann, als zij hem wil aannemen. Dan mag zij even het voorzitterschap overnemen. Dan kan ik namens de PVV het woord voeren.

De heer Valize (PVV): Dank voor het woord, voorzitter. Er is al veel gezegd. Meer dan de helft van mijn inbreng kan ik al schrappen. Betreffende het Nationaal Actieplan WebBeleid is er al veel gezegd, met name door de VVD. Wij sluiten ons aan bij de vragen die gesteld zijn. Ik wil wel nog even wat vragen met betrekking tot de ontoegankelijke bestanden: wordt er ook rekening gehouden met mensen met een visuele aandoening? Daar hebben de heer Buijsse en de overige leden ook al aandacht voor gevraagd. Er zijn mensen met een oogaandoening waardoor zij bijvoorbeeld contrast heel slecht kunnen zien. Maculadegeneratie is een voorbeeld daarvan. Wanneer donkere letters op een lichte achtergrond worden omgezet naar lichte letters op een donkere achtergrond, is het voor hen makkelijker om de tekst te kunnen lezen. Alleen, wanneer die achtergrond een kleurtint heeft, dan tast dat het contrast aan bij het omzetten en dan is het wederom niet leesbaar. Dat is een heel groot probleem voor deze mensen. Wordt daar rekening mee gehouden? Zo ja, dan hoor ik dat graag van de staatssecretaris. Anders is het een puntje om mee te nemen. Over tekst gesproken. Ik kom even op Debat Direct. Niet alle debatten zijn voorzien van ondertiteling. De debatten van vorig jaar zijn nog niet allemaal ondertiteld. Wordt dit wel nog met terugwerkende kracht gerealiseerd en, zo ja, wanneer is dit dan gereed? Voorzitter. Dan de betaalbaarheid van het internet. Ook hier is al veel over gesproken. De PVV heeft altijd al geroepen: in Nederland is het internet betaalbaar. Dat blijkt ook uit de rapporten die u heeft meegestuurd met de brief. Ik heb een voorbeeldje uitgerekend. In 2005 kostte internet en vast bellen rond de €50 per maand. Betaalde tv kostte €40 per maand. Tv-basic kostte €17,99 per maand, maar dat moest je wel hebben, want anders kon je geen digitale aansluiting krijgen. Dan had je nog de mobiele telefonie. Met het goedkoopste abonnement zat je op €12,50 per maand en dan had je maar 150 belminuten. Dat is samen €120,49 per maand. Dan had je nog de vaste aansluitkosten en de belkosten van wat buiten de bundel gebeld werd. Hoe hoger de prijs, des te beter was de verbinding, dus veel mensen gingen toch voor een iets duurdere verbinding. De prijs die ik hier noem, die €120,49, was dus een beetje de modus. Die kwam het meest voor, ervan uitgaande dat er maar één mobiele telefoon per huishouden was en dat is niet reëel. Voorzitter. Tegenwoordig liggen de kosten een stuk lager. Het is ook fijn dat dat wordt erkend in dat onderzoek. Maar wat wel verrast, is dat veel mensen korting laten liggen door niet jaarlijks over te stappen. Dat zou een goed puntje zijn. Evengoed wordt er nog onderzocht hoe marktpartijen zelf een sociaal internetaanbod kunnen vormgeven. Dat zal mevrouw Kathmann ook vast en zeker gelezen hebben. Wij zijn benieuwd naar hoe de markt hierop gaat inspelen en wat de resultaten zullen zijn van dat onderzoek. Voorzitter. Dan de Informatiepunten Digitale Overheid. Soms ontspruit er iets heel moois in een prachtige gemeente genaamd Venlo, zo ook het IDO-punt. Het bericht bereikte ons dat men de taken wil beleggen bij de gemeenten en dat zij dan ook de vrijheid krijgen bij de inrichting van die loketten. Het is echter zo dat die IDO's ontdekt zijn door de burger en het daarmee een belangrijke dienstverlening betreft. Wanneer dit uniforme en herkenbare punt wordt afgebroken doordat de regie wordt belegd bij de gemeenten, doet dat afbreuk aan de kwaliteit, aan de voortzetting van de dienstverlening aan de burger. Er is geen uniformiteit. Als je in Rotterdam in de bibliotheek bij een IDO-punt komt en in Venlo bij een IDO-punt komt, dan zijn dat twee geheel verschillende situaties. Deelt u deze zorg en bent u bereid om te onderzoeken hoe de regie toch bij de openbare bibliotheken belegd kan worden om de uniformiteit te borgen? Gemeenten verschillen immers veel. Je hebt ook open inlopen, informatie- en adviespunten, Huizen van de Wijk, een loketje voor dit, een loketje voor dat; het is één grote chaos. De IDO-punten vormen dan een rots in de branding. Voorzitter, ik rond bijna af. De bereikbaarheid van 112 voor mensen met een auditieve beperking: we hebben er op 27 juni een brief over ontvangen waarin u drie scenario's heeft geschetst en aangeeft dat Justitie en Veiligheid met landelijke meldkamers samenwerkt en scenario drie, de inzet van de Nederlandse gebarentaaltolken bij de 112-alarmcentrale, besproken is. Tolken kunnen dan 's nachts ook voor andere werkzaamheden worden ingezet. Dat is een stap in de richting van een potentiële oplossing die de LMS ook wel wil verkennen. Maar hoe nu verder? Komt er een onderzoek, een pilot? Daar hadden we graag wat meer inzicht in gekregen. Dan sluit ik af, hoewel ik hierna toch nog even iets ga zeggen, omdat ik steun wil verlenen aan de oproep van mevrouw Kathmann om die motie na te leven, die breed is aangenomen door de Kamer. Het kan niet zo zijn dat het kabinet die gewoon naast zich neerlegt. De ondersteuning van AI met betrekking tot geletterdheid is ook een prima punt. Het staat, geloof ik, ook in de NDS als punt, dus niet alleen digitale geletterdheid, maar ook AI-geletterdheid. Dus dat gaan we nog uitvoerig terugkrijgen. Ik doe nog wel een oproep aan ons allen als Kamerleden om die geletterdheid binnen de Kamer te houden; dat zou wel fijn zijn. Dus mensen thuis, als u kijkt en denkt "het is een goede digitale commissie", stem dan op de mensen van de digitale commissie: mevrouw Kathmann van GroenLinks, de heer Buijsse van de VVD, de heer Koops van NSC — als hij nog terugkeert bij een andere lijst in de toekomst; dat kan altijd — en ikzelf natuurlijk namens de PVV. Voorzitter, ik kom aan het einde van mijn betoog, maar ik wil me wel nog even aansluiten bij het punt over het Fries. Kan onderzocht worden of de DigiD ook in het Fries kan worden aangesloten? Dat had ik ook nog in mijn tekst staan. Het is al een paar keer genoemd, dus ik had het even weggestreept, maar ik stel de vraag toch nogmaals. Daarmee kom ik aan het eind van mijn betoog. Ik zie dat ik veel te ver over de tijd ben, excuses.

De heer Valize (PVV): U kent de punten van de PVV. Vaak zijn ze dan al verschillende landen doorkruist die veilig zijn, maar dan ga ik hier praten over de portefeuille van mijn collega en dat is niet netjes. Dat ga ik dan ook niet doen. We zitten hier bij Digitale Zaken en beperken ons daartoe. Dat is voor alles en iedereen, net als die digitale inclusie. Dat is een basis in onze maatschappij, ook voor de digitaal ongeletterden in onze samenleving die als eersten bij de bibliotheken aankloppen voor die hulpvraag. Bij de gemeente kunnen ze vaak niet terecht. Die verwijzen al door naar die IDO-punten. Dat is ook nog een belangrijk punt voor de heer Van Marum, de staatssecretaris, om mee te nemen. Ze worden namelijk al vanuit de loketten op de gemeentehuizen doorverwezen naar die IDO-punten.

De voorzitter: Dan dank ik mevrouw Kathmann voor haar excellente voorzitterschap. Ik zie dat het 10.30 uur is op dit moment. Ik heb even kort overlegd en akkoord bevonden dat we een halfuurtje gaan schorsen. Dan kunnen ze even goed overleggen met de ambtelijke organisatie om een goede invulling te geven aan de beantwoording van al die vragen die wij hier kritisch gesteld hebben namens onze commissie. Ik zou de vergadering willen schorsen tot 11.00 uur.

De voorzitter: Staatssecretaris Van Marum, bent u voornemens om even in gesprek te treden met …

De voorzitter: Dank voor de beantwoording. Dan stel ik voor dat we dadelijk even bij de Statenpassage met elkaar gezellig het gesprek aangaan. Dan schors ik de vergadering voor 40 minuten en keren wij om 11.10 uur terug.

De voorzitter: Een hele goede ochtend, allemaal. Welkom terug bij de vaste commissie voor Digitale Zaken. Iedereen is inmiddels weer keurig terug van de onderbreking. Ik zou gaarne het woord willen geven aan staatssecretaris Van Marum, voor zijn eerste termijn.

De voorzitter: Dan heeft u een interruptie van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Nog een vervolgvraag. Ik wil dan wel ...

De voorzitter: Dan heb ik nog even een korte vraag. Heeft u uw beantwoording opgesplitst in blokjes?

De voorzitter: Oké. Het zijn een aantal blokjes. U kunt dadelijk aangeven wanneer u klaar bent met een blokje. Ik stel voor om de vragen te bewaren tot na een blokje. Ik merk dat er toch nog een verhelderende vraag van mevrouw Kathmann is.

De voorzitter: Dan kunt u uw inbreng continueren. O, er is een ordevoorstel van de heer Buijsse.

De voorzitter: Vier. Staatssecretaris, continueert u uw eerste termijn.

De voorzitter: Dan gaan we eerst even naar de interrupties. Er waren interrupties van mevrouw Kathmann en de heer Koops. Allereerst geef ik even het woord aan mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Na dit indringende betoog geef ik het woord aan de heer Van Marum.

De voorzitter: Mevrouw Kathmann, de staatssecretaris gaat zich er echt keihard voor inzetten. Geen vervolgvraag? Oké. Dan geef ik het woord aan de heer Koops.

De voorzitter: Een vervolgvraag van de heer Koops.

De voorzitter: U heeft nog een vervolgvraag van de heer Koops.

De voorzitter: Een vraag van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Continueert u uw inbreng.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor dit blokje. Dan is er allereerst een interruptie van mevrouw Kathmann. O, de heer Buijsse heeft een punt van orde. Maar het Fries is toegestaan.

De voorzitter: Heel hartelijk dank. Mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Figuurlijk, mag ik hopen. De heer Van Marum, de staatssecretaris.

De voorzitter: Dan mag u door met het laatste kopje. O wacht, u heeft nog een interruptie van de heer Buijsse. Excuus.

De voorzitter: Dank voor de twee interrupties. Het waren twee verschillende vragen, meneer Buijsse. De ene vraag ging over of het een open deur is of dat het een … Ja, het waren twee verschillende vragen, excuseer me. We zien wel. Als u dadelijk bij een vijfde komt, dan zal ik het door de vingers zien.

De voorzitter: U mag uw inbreng continueren.

De voorzitter: Daarmee bent u aan het einde van het laatste kopje. Er is nog een interruptie van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Dat lijkt mij een mooi compromis. Ik denk dat mevrouw Kathmann daarmee wel kan instemmen, maar daar zal ze ongetwijfeld in de tweede termijn op reflecteren. Er is nog even een interruptie van de heer Buijsse.

De voorzitter: Dan dank ik de staatssecretaris voor de beantwoording in de eerste termijn. We gaan direct door naar de tweede termijn. Ik kijk even naar mijn linkerzijde om te zien of mevrouw Kathmann nog een tweede termijn wenst. Dat is het geval. Dan geef ik haar het woord.

De voorzitter: U bent al ruim buiten uw tijd.

De voorzitter: U heeft uw punt gemaakt.

De voorzitter: U heeft uw punt gemaakt. De heer Buijsse, heeft u nog behoefte aan een tweede termijn?

De voorzitter: Keurig binnen de tijd, waarvoor dank. De heer Koops namens Nieuw Sociaal Contract.

De voorzitter: Dank voor de dank. Dan wil ik graag het stokje weer even overdragen aan mevrouw Kathmann, zodat ik ook nog even een tweede termijn kan inbrengen.

De heer Valize (PVV): Voorzitter, dank voor het woord.

De heer Valize (PVV): Heel hartelijk dank voor deze coulance, voorzitter. Ik heb niet heel veel vragen. Ik heb de beantwoording vernomen en daar zaten een aantal goede antwoorden bij op de vragen die wij gesteld hebben, maar toch nog even met betrekking tot die IDO-punten. Het zijn zeer belangrijke punten. Ik wil toch benadrukken — ik wil vragen of de staatssecretaris dit kan toezeggen — dat de IDO-punten in ieder geval gesprekspartners moeten zijn bij het afstemmen met gemeenten om te kijken of zij toch die regierol vast kunnen vast kunnen houden, want zij zijn IDO. Het is niet iets wat bedacht is door de overheid. Het is iets wat zij hebben ontwikkeld. Zij hebben het fingerspitzengefühl, zoals ze dat altijd zeggen. Dat kan gewoon niet verloren gaan. Dus kunnen zij prominent aanschuiven? Dat is mijn vraag. Dank voor de beantwoording. Dank ook aan de ambtelijke ondersteuning voor alles.

De voorzitter: Dank voor het excellente voorzitterschap. Ik kijk even naar mijn rechterzijde. Kan de staatssecretaris direct overgaan tot beantwoording of wenst hij nog even een paar minuten te schorsen?

De voorzitter: Dank voor de beantwoording, staatssecretaris. Dank ook aan de ambtelijke ondersteuning. Dank aan mijn collega-Kamerleden voor hun bevraging en hun inbreng in het debat. Dank ook aan de aanwezigen, met bijzondere dank aan de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Dan zal ik nog even snel recapituleren welke toezeggingen er zijn gedaan tijdens dit debat. Allereerst een toezegging aan het lid Kathmann … Nee, dat is geen toezegging. Ze vraagt een tweeminutendebat aan. Zij is daarbij de eerste spreker. Dat wordt doorgeleid naar de Griffie plenair, met daarbij het verzoek, neem ik aan, om dat volgende week nog op de agenda te zetten. Ja. Dat wordt doorgeleid. Daar spant de minister zich voor in, hoor ik. Dank u wel. Kunt u daar nog een tijdspad aan toevoegen?

De voorzitter: U komt daar in Q1 van 2026, vul ik dan maar even in, op terug. Waarvoor dank. Dan dank ik de leden van de commissie, de bezoekers, de mensen op de tribune, de kijkertjes thuis, en natuurlijk de staatssecretaris en ambtelijke ondersteuning voor hun bijdrage. Ik sluit dit debat.