A.S. van Oosterhout

Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten in verband met het verhogen van het aandeel van gas uit hernieuwbare bronnen in de totale leveringen van gas aan afnemers (Wet bijmengverplichting groen gas)

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ik hoor de VVD spreken over de stapeling van de energierekening en de noodzaak van flankerend beleid. Vervolgens heeft zij het over het commissiedebat dat aanstaande donderdag plaatsvindt. Ik heb goed nieuws voor de VVD, want we hoeven niet te wachten tot donderdag. Ik zal straks al komen met een motie met het verzoek om nog voor het Belastingplan 2027 een inventarisatie te sturen van mogelijke maatregelen om enerzijds de energierekening structureel te verlagen en anderzijds jaarlijks na het uitkomen van de Monitor Energiearmoede gerichte financiële maatregelen te nemen. Ik ben benieuwd of de VVD die motie zal steunen.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik de minister bedanken voor het beantwoorden van de vragen in de eerste termijn. In de eerste termijn heb ik mijn zorgen geuit over twee aspecten van het wetsvoorstel. Aan de ene kant is dat het betaalbaar houden van de energierekening van huishoudens. Aan de andere kant is dat het risico op een lock-in van de intensieve veehouderij via mestvergisting. Ik begin met het risico op een lock-in van de intensieve veehouderij. De minister gaf aan bewust behoedzame aannames te hanteren, maar verder heb ik weinig waarborgen gehoord over hoe zij dit lock-inrisico gaat voorkomen. Mijn vragen over het bevoordelen van rioolslib in de SDE++ en het apart rapporteren in de NEa-monitoring werden doorgeschoven naar deze termijn. Ik hoor daar dus nog graag een antwoord op. Daarnaast heb ik de volgende motie.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Dan de betaalbare energierekening. Er is al veel over gezegd vandaag. Mijn fractie is niet tevreden met de antwoorden van de minister hierover. De minister wil dat de energierekening in een breder perspectief wordt geplaatst. Ze vindt dat we de stijgende energierekening in samenhang met ander beleid moeten bezien. Ik snap dat de energierekening samenhangt met andere beleidsterreinen, zoals het beleid rondom de koopkracht, maar ik vind dat de minister haar verantwoordelijkheid voor de energierekening niet zomaar naar andere bewindspersonen kan doorschuiven. Daarom heb ik nogmaals de vraag: gaat de minister zich ervoor inspannen om de energierekening betaalbaar te houden? Voorzitter. Ik ga naar mijn moties hierover. Inmiddels hebben we de Prinsjesdagstukken binnen en hebben we kunnen zien wat de minister concreet van plan is om de energierekening betaalbaar te houden. Mijn conclusie is helaas: niet veel. Daarom heb ik de volgende twee moties.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Tot slot.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Dank.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Dat is niet waar mijn fractie op zou willen sturen. Bij Prinsjesdag hebben we gekeken naar de stapeling van de energierekening. Daarvan zijn groen gas en ETS2 een onderdeel, maar ook de nettarieven. Met het oog op dat plaatje hebben wij gewezen op een aantal opties en denkrichtingen voor de minister. We hopen daar nog voor het Belastingplan duidelijkheid over te hebben.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Inderdaad, het klopt dat de belasting op gas is gestegen. Klimaat en duurzaamheid waren daarbij zeker een overweging. We hebben nu een duidelijk beeld van de stapeling bij de energierekening als geheel. Belasting is daar een onderdeel van, maar hoe gaat het zich verder ontwikkelen? Het is voor ons heel erg belangrijk dat de energierekening structureel omlaaggaat. Maar als je de gasbelasting verlaagt, is dat meer symptoombestrijding. Daarom willen wij kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat de energierekening structureel omlaaggaat, zodat we de energierekening van mensen ook daadwerkelijk omlaag brengen. De belasting op gas verlagen is wat ons betreft geen wenselijke optie om dat doel te bereiken.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ik deel inderdaad de zorgen van het lid Kostić over de mogelijke lock-in op mest. Vandaar dat we een amendement en deze motie hebben ingediend om te kunnen bijsturen als dat mogelijk en nodig is. Het rapport dat het lid Kostić net noemde, ken ik niet, maar ik ga het graag lezen.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ik begrijp de vraag heel goed. Vandaar ook onze motie. Daarin vragen we om al bij de openstellingsronde van SDE++ in 2027 die extra waarborgen geregeld te hebben.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ja. Ik begrijp heel goed wat de VVD hier zegt. Ik denk, ook in het kader van wat er eerder in het debat is gewisseld: mochten er toch opbrengsten zijn, dan zou mijn fractie graag zien dat die niet terugvloeien naar de algemene middelen maar worden gestopt in de verduurzaming van huishoudens. Ik heb het opgenomen in de motie als een van de dekkingsopties, naast bijvoorbeeld ETS2.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Er zijn een heleboel manieren om de energierekening omlaag te brengen. Mijn fractie gaat het erom dat als je de energiebelasting op gas verlaagt, je structureel niks doet. Dat is immers een heel tijdelijke oplossing, en volgend jaar zitten ze in precies hetzelfde schuitje. Mijn fractie zegt: je zou kunnen nadenken over het dempen van de nettarieven. Je zou kunnen voorstellen om nog verdere isolatiemaatregelen te nemen. Dus echt gericht kijken: wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat deze huishoudens volgend jaar niet in hetzelfde schuitje zitten? De energiebelasting op gas verlagen is gewoon een eenmalige oplossing die structureel niks doet.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Volgens mij is mijn fractie zo'n beetje elk debat bezig met precies dit onderwerp, het tegengaan van energiearmoede. We doen daartoe ook aan de lopende band voorstellen. Ik vind dit dus unfair.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Volgens mij is het heel duidelijk wat mijn fractie wil: zorgen voor een eerlijke verdeling van de lasten en zorgen voor een eerlijke verdeling van de energierekening. We doen ook altijd voorstellen in lijn daarmee.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ik ben heel erg benieuwd welke extra waarborgen het lid Kostić dan nog wil zien of wil hebben. Ik denk wel dat het belangrijk is om vast te stellen dat als je deze wet graag wil, je toch nu alvast stappen zal moeten nemen. Mijn fractie zou voor deze wet kunnen stemmen, mits we straks een goede weging van de moties en amendementen maken. Dat zullen we na de stemmingen doen. Als het lid Kostić nog andere ideeën heeft over welke moties …

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ja, precies. Ik hoor die ideeën dan graag.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): We hebben in Denemarken gezien dat het wel degelijk kan leiden tot een intensivering van de veestapel. Voor ons is het dus heel belangrijk dat we daar waarborgen voor hebben, vandaar deze motie.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Ik zie een lock-in bij rioolslib niet per definitie als probleem. Zoals we ook in de eerste termijn van dit debat hebben gezegd, is het voor ons vooral heel erg belangrijk dat de stikstofplannen van dit kabinet en deze wet goed in samenhang zijn met elkaar. Ik denk dat het ook in het belang van de boeren is dat we geen tegengestelde prikkels krijgen.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO): Nee. Ik schrik er eigenlijk ook wel een beetje van. De motie is namelijk al erg voorzichtig geformuleerd. Ik zou toch denken dat het gelijk blijven of dalen van de energiearmoede toch echt wel de ondergrens is. Ik pas het dictum dus niet aan.