Isa Kahraman

2025D43790INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGBinnen de vaste commissie voor Defensie hebben de onderstaandefracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen aan deMinister van Defensie over de NAVO Defensie ministeriële van 16 en17 oktober.De voorzitter van de commissie,KahramanAdjunct-griffier van de commissie,Manten nds-tk-2025D437901 InhoudsopgaveIVragen en opmerkingen vanuit de fractiesVragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieVragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractieIIAntwoord/Reactie van de Minister I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractieDe leden van de PVV-fractie hebben met interesse kennisgenomen van debrieven van de Minister en hebben voor het moment geen aanvullendevragen.Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractieDe leden van de NSC-fractie hebben met interesse kennisgenomen van destukken bijgaand dit schriftelijk overleg. Deze leden hebben naaraanleiding van de stukken nog enkele vragen.Eastern sentryMet interesse lazen de leden van de NSC-fractie over «Eastern sentry».Graag horen deze leden in hoeverre er al meer bekend is over dezemissie, taak en het mandaat en welke Nederlandse bijdrage aan dezemissie is voorzien.DroneafweerEnkele dagen geleden heeft de Minister toegezegd om ontwikkelingenrond de «drone muur» aan te jagen en dat terwijl eigenlijk nog niethelemaal duidelijk blijkt te zijn wat wij hieronder zouden moeten verstaan.De leden van de NSC-fractie vragen zich dan ook af of de Minister op deNAVO ministeriële zal proberen om hier meer duidelijkheid over teverschaffen.Bij de informele Europese Raad in Kopenhagen heeft Nederland eenbijdrage aan de bescherming van het luchtruim geleverd. De leden van deNSC-fractie vroegen zich af of er verwacht wordt dat er in de toekomstvaker beroep zal worden gedaan op Nederlandse expertise op dit gebiedvan droneafweer en in hoeverre dit ten koste zou kunnen gaan van debescherming van het Nederlandse luchtruim.1,5%-normIn de stukken konden de leden van de NSC-fractie lezen dat de interna-tionale discussie over de concrete invulling van de 1,5%-norm nog steedsbehoorlijk open is. Graag horen deze leden hoe deze discussie op ditmoment wordt gevoerd en vooral ook waarop Nederland in deze wilsturen.Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractieDe leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomenvan de voorliggende geannoteerde agenda. Zij hebben enkele vragen.2 De leden van de SGP-fractie onderstrepen het belang van het intensiverenvan de defensieproductie en Europese samenwerking daarbij. Deze ledenhoren in dit verband graag op welke wijze de Minister uitvoering gaatgeven aan de motie Diederik van Dijk over in EU-verband inzetten opverdere standaardisatie van defensiematerieel, aansluitend bij deNAVO-normen (Kamerstuk 21 501-20, nr. 2290), ook tijdens de komendeRaad.De leden van de SGP-fractie hebben begrepen dat de overheid nog tevaak voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten en defensiematerieel,zoals antidrone systemen, buiten Nederland inkoopt, terwijl ook Neder-landse bedrijven dit zouden kunnen produceren. Is het de inzet van deMinister om waar mogelijk in eigen land in te kopen om strategischeproductiecapaciteit op te bouwen? Deze leden horen ook graag hoeNederland inzet op langdurige samenwerking met het bedrijfsleven,inclusief meerjarig budget, zodat bedrijven bij opschaling zekerheidhebben over de afname van producten.De leden van de SGP-fractie constateren dat Nederland richting 2030 watbetreft de defensie-uitgaven niet verder komt dan ongeveer 2% van hetbbp. Deze leden horen graag wat de Minister een geloofwaardig pad achtom op 3,5% uit te komen. Hoe denken andere NAVO-bondgenotenhierover?Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractieDe leden van de Volt-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerdeagenda voor de NAVO Defensie ministeriële van aanstaande 16 en17 oktober en hebben de volgende vragen en opmerkingen.De recente schendingen van het NAVO-luchtruim baren de leden van deVolt-fractie grote zorgen. Zij zien deze schendingen als provocaties vanuitRusland, die door middel van zogenoemde horizontale escalatie probeertde westerse steun aan Oekraïne te doen afbrokkelen. De leden van deVolt-fractie zien dit om die reden als aanmoediging om Oekraïne nogmeer te steunen in de existentiële strijd die het voert tegen de kolonialeoverheersingsdrang vanuit het Kremlin. Zij vragen zich af of het kabinetdit ook zo ziet. Ook vragen zij zich af of de wens om de Russischebevroren tegoeden in te zetten ook in NAVO-verband besproken wordt en,zo ja, met welke inzet vanuit het kabinet. De leden van de Volt-fractiewillen ook graag weten tot welke acties de afgelopen Artikel 4-procedureshebben geleid op het gebied van civiele gereedheid van Nederland. Houdthet kabinet er rekening mee dat, nu de Artikel 4-procedure tweemaal isingeroepen, we dichter op een potentiële Artikel 5-procedure zitten?Daarnaast wordt er zowel vanuit de NAVO als de EU opgeroepen tot deopbouw van een zogenoemde «drone wall» aan de oostgrens van deNAVO om het NAVO-luchtruim te beschermen tegen toekomstigedroneaanvallen. Er zijn recent echter internationaal vraagtekens gezet bijde haalbaarheid van dit conceptproject. De leden van de Volt-fractie willengraag weten wat het kabinet van plan is aan de «drone wall» bij te dragen,en hoe het kabinet ervoor wil zorgen dat deze zo spoedig mogelijk wordtgerealiseerd.Bovendien zijn de leden van de Volt-fractie benieuwd naar de Nederlandseinvulling van de nieuwe NAVO-norm zoals vastgelegd op 25 juni 2025 inde The Hague Summit Declaration. De leden van de Volt-fractie vragenzich in het bijzonder af hoe het kabinet de invulling van de 1,5%-normvoor zich ziet. Daarnaast is het al langer bekend dat Nederland onderdeeluitmaakt van de Drone Capability Coalition (DCC) en dat Nederland flink3 investeert in droneproductie voor Oekraïne. Maar recent werd hetbekendgemaakt dat Defensie ook aan een plan werkt waarmee Oekraïensewapenproducenten op Nederlandse bodem wapens kunnen produceren.De leden van de Volt-fractie vragen zich af of er meer opties zijn om ookde productie van ander militair materieel dan drones te ondersteunenvanuit Nederland. Verkent het kabinet bijvoorbeeld ook de mogelijkhedenom onderdelen voor de nieuwe Flamingo-raketten te produceren?II Antwoord/Reactie van de Minister 4