Aukje de Vries

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden993Vragen van het lid Patijn (GroenLinks-PvdA) aan de Minister van SocialeZaken en Werkgelegenheid over de implementatie van de anti-dwangarbeid-verordening (ingezonden 12 januari 2026).Antwoord van Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken), mede namens deMinister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 30 januari 2026).Vraag 1De Europese anti-dwangarbeidsverordening van december 2024 treedt eind2027 in werking, kunt u aangeven wat de definitie is van dwangarbeid in dezeverordening en welke maatregelen er genomen kunnen worden als deverordening overtreden wordt?Antwoord 1In de Anti-dwangarbeidverordening wordt de definitie van de InternationaleArbeidsorganisatie van «dwangarbeid» gehanteerd. Deze definitie luidt «allearbeid of diensten die worden verricht door een persoon onder dreiging vaneen straf en waarvoor de betrokkene zich niet vrijwillig heeft aangeboden».1Verder bepaalt de verordening dat bij de definitie van dwangarbeid ookgedwongen kinderarbeid moet worden inbegrepen.De Anti-dwangarbeidverordening bevat een verbod voor het op de EU-marktaanbieden of daarvandaan uitvoeren van producten gemaakt met dwangar-beid. Als uit onderzoek van de zogenaamde leidende bevoegde autoriteitblijkt dat een bedrijf het verbod schendt, wordt het bedrijf geacht dedesbetreffende producten van de markt te halen. De leidende bevoegdeautoriteit zal het bedrijf een bevel geven dit te doen. Wanneer het betreffendebedrijf niet in actie komt nadat het bevel is gegeven, zullen bevoegdeautoriteiten (in Nederland naar verwachting markttoezichthouders) het besluithandhaven en waar nodig producten van de markt halen en sanctiesopleggen. Op grond van de verordening krijgt ook de Douane een rol bij dehandhaving van het verbod. De Douane wordt verantwoordelijk voor het aande grens tegenhouden van producten waarvan is vastgesteld dat ze gemaaktzijn met dwangarbeid.De Europese Commissie zal optreden als leidende bevoegde autoriteit bijvermoedens van producten gemaakt met dwangarbeid buiten de EU.1Global Estimates of Modern Slavery: Forced Labour and Forced Marriage, International LabourOrganization, 2022, p. 14. ah-tk-20252026-993ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 Lidstaten, in het bijzonder de leidende bevoegde autoriteiten, zijn verantwoor-delijk voor onderzoek en besluitvorming in gevallen van dwangarbeid binnende eigen grenzen.Vraag 2Kunt u aangeven hoe u deze verordening gaat implementeren om tevoorkomen dat er in Nederlandse ketens sprake is van dwangarbeid?Antwoord 2De Anti-dwangarbeidverordening is landenneutraal en kan dus ook inNederland eventuele misstanden tegengaan. Europese verordeningen zijn nainwerkingtreding als wet van toepassing in EU-lidstaten. Deze behoeven danook op zich zelf geen implementatie in Nederlandse wet- en regelgeving, envan aanvullende nationale beleidskeuzes is geen sprake. Wel moet er eenuitvoeringswet komen. Vanaf 14 december 2027 is de Anti-dwangarbeid-verordening in zijn geheel van toepassing en gaan de regels gelden voorbedrijven. Het kabinet werkt momenteel aan het inregelen van de uitvoeringvan de verordening door middel van een uitvoeringswet en bijbehorendememorie van toelichting. De uitvoeringswet ziet enkel toe op het aanwijzenvan de bevoegde autoriteiten, het vastleggen van hun toezichts- en handha-vingsbevoegdheden en het regelen van mogelijkheden voor samenwerkingtussen bevoegde autoriteiten.Het kabinet vindt het belangrijk om de Anti-dwangarbeidverordening uit tevoeren op een manier die een zinvolle aanvulling is op het bestaande kadervoor de bestrijding van dwangarbeid en arbeidsuitbuiting.Daarnaast biedt het kabinet informatie en ondersteuning voor het bedrijfsle-ven. In oktober 2025 organiseerden het Ministerie van Buitenlandse Zaken ende Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een bijeenkomst voor hetbedrijfsleven over de Anti-dwangarbeidverordening. Ook kunnen bedrijventerecht bij het MVO-steunpunt (belegd bij RVO) en zijn er een factsheet enflowchart beschikbaar die de inhoud van de verordening verder inzichtelijkmaken.2Het kabinet is voornemens in het voorjaar van 2026 de conceptuitvoeringsweten memorie van toelichting in consultatie te geven. Tijdens de consultatiepe-riode zullen de bevoegde autoriteiten ook verzocht worden om eenuitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets te doen.Vraag 3Op 14 december 2025 had duidelijk moeten zijn welke autoriteiten aangewe-zen worden om de wet te handhaven, kunt u aangeven welke autoriteit(en)door het kabinet zijn aangewezen voor deze toezichthoudende taken?Antwoord 3Lidstaten hadden tot uiterlijk 14 december 2025 om de beoogde bevoegdeautoriteiten kenbaar te maken bij de Europese Commissie. Voor de handha-ving van het verbod – nadat is vastgesteld dat producten gemaakt zijn metdwangarbeid – heeft het kabinet reeds vier markttoezichtouders genotificeerdbij de Europese Commissie onder voorbehoud van de door hen uit te voerenuitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoetsen: de Inspectie Gezondheids-zorg en Jeugd (IGJ), de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), deNederlandse Arbeidsinspectie (NLA) en de Nederlandse Voedsel- enWarenautoriteit (NVWA). Zij worden verantwoordelijk voor de handhavingvoor producten waarvoor zij op grond van bestaande wetgeving al een taakhebben. Het gesprek over de rol van de leidende bevoegde autoriteit enwelke partij daarvoor het meest geschikt is, loopt nog. De beoogde bevoegdeautoriteiten worden formeel pas aangewezen in de uitvoeringswet.Uit contacten met andere lidstaten blijkt dat ook zij in de meeste gevallen, netals Nederland, nog geen leidende bevoegde autoriteit hebben genotificeerd.Uiteraard wordt getracht hierover zo spoedig mogelijk helderheid te gevenaan de Europese Commissie. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeftsamen met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid degesprekken met potentiële partijen geïntensiveerd.2Zie https://www.rvo.nl/onderwerpen/anti-dwangarbeidverordening. Op deze website zijn ookhet factsheet en flowchart te vinden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 Vraag 4Kunt u daarbij uiteenzetten welke taken bij welke instantie of instantiesworden belegd?Antwoord 4De leidende bevoegde autoriteit heeft de verantwoordelijkheid te onderzoe-ken of het verbod uit de Anti-dwangarbeidverordening is geschonden. Ditonderzoek bestaat uit het beoordelen van signalen over dwangarbeid(bijvoorbeeld ingediende informatie), het uitvoeren van het onderzoek naardwangarbeid en waar nodig het nemen van een besluit. Dit besluit bevat eenbevel om producten uit de handel te nemen of te verwijderen. Wanneer devermoedelijke dwangarbeid buiten de EU plaatsvindt, is de EuropeseCommissie de leidende bevoegde autoriteit. Binnen de EU wordt per lidstaateen leidende bevoegde autoriteit aangewezen.Als bedrijven zich niet op tijd aan het besluit van de verantwoordelijkeleidende bevoegde autoriteit houden, zullen bevoegde autoriteiten het besluithandhaven. Zij zorgen ervoor dat de producten niet langer verhandeldworden en nemen waar nodig producten uit de handel of zorgen dat zeworden verwijderd. Vooralsnog zijn voor deze rol vier markttoezichthoudersgenotificeerd, zoals ook beschreven bij de beantwoording van vraag 3. DeDouane wordt verantwoordelijk voor het aan de grens tegenhouden vanproducten waarvan is vastgesteld dat ze gemaakt zijn met dwangarbeid.Vraag 5Klopt het dat de Nederlandse Arbeidsinspectie hierbij de voor de handliggende autoriteit is om vast te stellen of er sprake is van dwangarbeid opde werkplek? Zo nee, waarom niet en welke autoriteit is in dat geval wel departij die dwangarbeid op de werkplek vast kan stellen?Antwoord 5Het ligt inderdaad voor de hand dat de Arbeidsinspectie vast stelt of sprake isvan dwangarbeid. De Arbeidsinspectie heeft aangeboden die taak op zich tenemen, onder het voorbehoud van een positieve uitvoerbaarheids- enhandhaafbaarheidstoets. De rol van de leidende bevoegde autoriteit is echterbreder. De leidende bevoegde autoriteit is verantwoordelijk voor hetbeoordelen van ingediende informatie, het uitvoeren van onderzoeken en hetnemen van besluiten of het verbod uit de Anti-dwangarbeidverordening isgeschonden. Het gesprek over de rol van de leidende bevoegde autoriteit enwelke partij daarvoor het meest geschikt is, loopt nog.Uw Kamer wordt via de geannoteerde agenda’s voor de Raad BuitenlandseZaken Handel op de hoogte gehouden over de inrichting van het toezicht opde Anti-dwangarbeidverordening.Vraag 6Kunt u de vragen separaat beantwoorden?Antwoord 6Ja.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3