Hanneke Steen

Volkshuisvesting en fiscaliteit

Mevrouw Steen (CDA): Ik wil hier met een vraag aan de heer Flach toch wel een lans breken voor de corporaties. Ik vraag de heer Flach of de corporaties, en dan vooral in de laatste jaren, hebben laten zien dat ze hun been hebben bijgetrokken en hun productie best op peil hebben gebracht. Ik hoor de heer Flach hier zeggen dat we er maar geld in steken en dat het nergens toe leidt. Dat vind ik een oneerlijke conclusie omdat de corporaties de laatste jaren heel erg hard hebben gewerkt, zeker naar aanleiding van het afschaffen. Wat vindt de heer Flach daarvan? Of heb ik dat ergens verkeerd gelezen of verkeerd gehoord?

Mevrouw Steen (CDA): Het is wel gek dat ik hier nu een kabinetsvraag ga zitten beantwoorden. In de Nationale Prestatieafspraken die het kabinet met de corporaties heeft gemaakt, hebben de corporaties heel hard gewerkt om die afspraken na te komen. Ze liggen gewoon op koers. Ik vraag me dus af wat de bedoeling is van deze vraag van de heer Flach.

Mevrouw Steen (CDA): Voorzitter, dank u wel. Wie rustig afwacht, bouwt geen huis. Wie speculeert met grond bouwt ook geen huis. Wie een woning op papier heeft staan die door allerlei regels niet financieel uit kan, bouwt uiteindelijk ook geen huis. Daarom is het goed dat het kabinet nu een aantal fiscale maatregelen neemt. Maar voor het CDA gaat het om een grotere vraag, namelijk: wat willen we eigenlijk belonen? Wat ons betreft, is dat simpel. Langjarig investeren moet lonen en leegstand en speculatie niet. Als de samenleving waarde creëert met publieke investeringen en besluiten, is het redelijk dat een deel van die waarde ook weer terugvloeit naar de samenleving, bijvoorbeeld om weer nieuwe woningen te bouwen, of tunnels en wegen die naar de wijken toegaan. Voorzitter. Dan ga ik nu naar de techniek. Laten we eens beginnen bij de partijen van wie wij de afgelopen jaren heel veel vragen: onze woningbouwcorporaties. Het is goed dat we de woningbouwcorporaties vanaf 2028 vrijstellen van de ATAD-renteaftrekbeperking. Het totale pakket aan maatregelen levert hun, naar verwachting, 28 miljard euro aan extra investeringsruimte op. Ik vraag de minister: hoe zorgen we ervoor dat deze ruimte ook terechtkomt bij díe corporaties met concrete bouwplannen die nu vastlopen op de financiering? Hoe monitort de minister de komende jaren de effectiviteit van de maatregelen om de bouwplannen vlot te trekken en daarmee ook misschien meneer Flach gerust te stellen? Voorzitter. Ik kom bij de middenhuur en de pensioenfondsen. Steeds meer mensen zitten klem tussen sociale huur en koop. Voor de middenhuur zijn langjarige investeringen en dus voorspelbaar beleid nodig, beleid waarop institutionele beleggers kunnen bouwen. Wat dat betreft ben ik blij dat de voorwaarden voor de vrijstelling voor buitenlandse pensioenfondsen worden verduidelijkt en gemoderniseerd. Maar houdt het kabinet daarbij ook nadrukkelijk rekening met grote kapitaalmarkten waar de pensioenstelsels anders zijn ingericht dan de onze, zoals in Duitsland, Frankrijk en Canada? Dit zijn namelijk belangrijke markten voor institutionele beleggers. Worden buitenlandse pensioenfondsen en Nederlandse investeringspartijen zelf betrokken bij die uitwerking? Is het kabinet bereid tot het maken van fiscale afspraken met die landen? Nederlandse pensioenfondsen krijgen in Canada bijvoorbeeld te maken met een belastingdruk tot 26%. Daarom heeft Bouwinvest opgeroepen tot wederkerige fiscale afspraken met Canada. Is het kabinet bereid om met Canada te verkennen welke aanvullende fiscale afspraken de investeringen van pensioenfondsen in woningbouw in beide landen kunnen vergemakkelijken?

Mevrouw Steen (CDA): Daar ben ik het heel erg mee eens. Daarom hebben we op een eerder moment daarin ook al samen opgetrokken en er een motie over ingediend. Ik ondersteun de vraag van de heer Nobel.

Mevrouw Steen (CDA): Ik wil even kort box 3 noemen. We weten dat ook kleine verhuurders in het huidige stelsel heel veel belasting betalen over hun vastgoed. Zowel in de Wet werkelijk rendement box 3 als bij de doorontwikkeling naar een vermogenswinstbelasting wordt vastgoed juist ontzien omdat de waarde die vastzit in stenen niet langer wordt belast. We weten ook dat het kabinet werkt aan een oplossing voor box 3. Ik wil de staatssecretaris vragen of hij daarbij oog wil houden voor de vastgoedbelegger. Voorzitter. Dan kom ik bij de leegwaarderatio. De woningmarkt is sinds de laatste aanpassing in 2023 behoorlijk veranderd. Bij de behandeling van de tegenbewijsregeling is een motie van de heer Grinwis en mijn collega Van Dijk aangenomen, om te onderzoeken of de leegwaarderatio nog steeds actueel is. De staatssecretaris heeft toegezegd het onderzoek in 2027 te starten, na afloop van de periode van het Herstel- en Veerkrachtplan. Is het mogelijk om de resultaten voor de behandeling van het Belastingplan 2028 naar de Kamer te sturen, zodat een eventuele actualisering daarin kan worden meegenomen? Voorzitter. Ik heb toch nog even een zin over leegstand. Sinds maart kunnen gemeenten een leegstandsheffing invoeren. Dat is een fiscale stok achter de deur wanneer een bruikbaar pand of een bruikbare woning onnodig leeg blijft staan en er bijvoorbeeld mee wordt gespeculeerd. Gaat de minister erop toezien dat gemeenten dit instrument daadwerkelijk inzetten? Voorzitter. Tot slot kom ik bij het onderwerp grond. In Utrecht zien we hoe grond waarop woningen kunnen komen, wordt opgeknipt en doorverkocht. Daarmee kunnen miljoenen worden verdiend, terwijl de versnippering woningbouw juist bemoeilijkt. Maar van wie is eigenlijk de waardestijging van die grond? Als de overheid besluit dat op een weiland woningen mogen komen, dan stijgt de grondwaarde. De samenleving betaalt vervolgens voor de wegen, het openbaar vervoer en de voorzieningen. Dan is het redelijk dat een deel van de publiek gecreëerde waarde ook weer terugvloeit naar de samenleving. Het kabinet komt met een grondfaciliteit waarmee gemeenten eerder grond kunnen aankopen, maar hoe voorkomen we dat gemeenten straks met publiek geld grond moeten terugkopen, waarvan de prijs eerst door speculatie is opgedreven? Hoever is de minister met het regelen dat we de kosten van gebiedsontwikkeling onder andere kunnen verhalen op de ontwikkelaars? Voorzitter. Ik rond af. Voor het CDA is de richting helder: zorg dat het loont om te bouwen en dat het loont om langjarig te investeren, want een overheid waar je op kan bouwen, zorgt ervoor dat er ook gebouwd wórdt.

Mevrouw Steen (CDA): Dank voor de vraag. Ik denk dat het goed is om te zeggen dat we een oplossing moeten hebben voor box 3 om ervoor te zorgen dat de fiscale beperkingen voor de verhuurders worden opgelost. Het kabinet heeft daar nu een opdracht voor. Ik ben ook wel benieuwd naar waar het kabinet straks mee komt. Vandaar mijn vraag aan de staatssecretaris: maak daar dan ook haast mee en leg ons dat gaande het werk voor, zodat wij er hier met elkaar over kunnen spreken.

Mevrouw Steen (CDA): Het is dezelfde vraag en u krijgt van mij hetzelfde antwoord. Ik vind het met name belangrijk voor het onderwerp waar wij vandaag over spreken, namelijk de woningbouw en de huursector, dat er een oplossing komt voor box 3. Volgens mij is dat helemaal geen geheim. Vandaar ook mijn vraag aan het kabinet om met een oplossing te komen, want het ís nu ook aan het kabinet. Dus ja, er is haast geboden. Volgens mij zijn we het daar met elkaar over eens.

Mevrouw Steen (CDA): Het kabinet heeft ons, volgens mij half september, een brief gestuurd over hoe het dat proces gaat inrichten om daartoe te komen. Daar wacht ik keurig op. Het kabinet heeft daarbij ook de verschillende scenario's neergelegd die het wil onderzoeken. Ik ben dus benieuwd wat daaruit komt. Mijn oproep aan het kabinet, die ik nu voor de derde keer doe ...

Mevrouw Steen (CDA): Ja, dat zou zomaar kunnen. Collega Grinwis heeft natuurlijk gelijk dat wij hier niet over "de overkant" gaan, maar wij gaan nu op dit moment ook niet over de plannen die het kabinet aan het maken is. Daarmee kom ik eigenlijk op hetzelfde antwoord als ik net aan de heer Flach gaf. Het kabinet heeft ons nu een brief gestuurd waarin het klip-en-klaar neerlegt welke scenario's het onderzoekt, niet alleen met ons, maar met alle andere partijen die hier aan tafel zitten. Het is nu aan ons om de broedende kip, die, naar ik hoop, niet heel erg lang broedt, niet te storen. Het is aan het kabinet om ons iets voor te leggen waarover we dan zuiver met elkaar kunnen debatteren. Zij brengen op dit moment namelijk ook al consequenties in kaart.

Mevrouw Steen (CDA): Het klopt dat dat best een aantrekkelijke optie zou kunnen zijn. Wat ik alleen heb gezegd is: je kunt niet het één, zonder het andere te zien. Ik ben heel benieuwd naar de oplossingen die het kabinet aan het onderzoeken en uitonderhandelen is en voor ons op papier zet. Dan gaan we die op hun merites beoordelen. Dit is ongeveer de zesde keer dat ik exact hetzelfde antwoord geef, maar ik wil het best nog wel een keer geven.

Mevrouw Steen (CDA): Ik denk dat er best veel te zeggen is voor die manier van rekenen. We hebben met elkaar afgesproken dat het kostenverhaal moet worden uitgebreid. Dat kun je op verschillende manieren doen. De grondfaciliteit die er zal moeten komen, zal gemeenten moeten helpen om het te vergemakkelijken. Dus ja, ik kan me heel goed voorstellen dat wij heel serieus gaan kijken naar wat residueel rekenen op de grond gaat doen. Dat is volgens mij waar de heer Grinwis naartoe wil. Ik kijk daar op dit moment open naar.

Mevrouw Steen (CDA): Ik snap natuurlijk heel goed dat meneer De Hoop deze interruptie plaatst. Het is volgens mij wel genoegzaam bekend dat voor het CDA de afbouw van de hypotheekrenteaftrek, niet ineens maar over een langere periode, uiteindelijk een antwoord is om meer balans te krijgen op de woningmarkt en om de oververhitte woningmarkt een klein beetje af te koelen. Tegelijkertijd hebben we op dit moment de afspraak dat we die nog even ongemoeid laten. En dat is hoe het is. Dus ja, inderdaad, het CDA erkent dat de afbouw van de hypotheekrenteaftrek op termijn een goede oplossing zou kunnen zijn voor de oververhitte woningmarkt; dat is ook helemaal geen geheim. Er zijn gelukkig nog meer knoppen waaraan we kunnen draaien. Dat doen wij ook en dat doet het kabinet ook. Maar op dit moment staat de hypotheekrenteaftrek nog in de afspraken.

Mevrouw Steen (CDA): Het is niet zo dat we de ene dag a en de volgende dag b zeggen. Ik sluit me zeer aan bij de redenering van collega Van Leijen. We hebben voor de motie-Stultiens gestemd omdat het ging over verruiming van wat er nu is. Het ging ook over een verruiming van de afspraak die er lag in het coalitieakkoord. Dus ja, we konden meestemmen omdat we natuurlijk ook wel zagen dat we dat onwenselijk vonden.

Mevrouw Steen (CDA): Dan gaan we zien wat dat voorstel is.

Mevrouw Steen (CDA): Ik twijfelde heel even of ik mijn vinger ging opsteken voor deze interruptie, maar ik heb het toch maar gedaan. We zijn met een fiscaal debat bezig, maar ik hoorde de minister zeggen dat zij eigenlijk niet op zoek is naar iets nieuws, maar vooral wil voortzetten. Ik dacht toen wel even: ja, maar als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg. Wat gaan we dan nu wel veranderen? Wat maakt nou dat we die plannen wel gaan realiseren?

Mevrouw Steen (CDA): Het CDA is meestal de partij van de subsidiariteit, de zaken zo laag mogelijk in de samenleving regelen. Maar met de Wet regie hebben we ook gezegd dat we vinden dat het Rijk meer regie moet nemen als het om de volkshuisvesting gaat. Ja, het is natuurlijk zeker aan gemeenten om die leegstandsheffing in te zetten. Ik hoor ook wat de minister zegt dat de gemeenten dat soms nog lastig vinden. Ziet de minister het ook op haar weg liggen om in al die regietafels en versnellingstafels die er zijn, gemeenten iets meer onder druk te zetten om dat te doen op het moment dat er veel woningen en ook veel panden leegstaan, in plaats van aan te moedigen met een handreiking? Ik denk dat er handreikingen te over zijn. Daar is echt geen gebrek aan, kan ik u vertellen. Wanneer gaat de minister hier wat strakker op ingrijpen dan alleen met een handreiking?

Mevrouw Steen (CDA): Kunt u dan ook iets meer vertellen hoe u gaat monitoren of ze het instrument wel of niet inzetten voor het leegstaan van die panden? Je zult én moeten weten waar de panden leegstaan én vervolgens moet je kunnen zeggen: eigenlijk is een heffing wel op zijn plaats. Hoe gaat u dat doen? Hoe ziet dat eruit? Daar ben ik wel benieuwd naar.

Mevrouw Steen (CDA): Dank aan de minister. Dat doet mij deugd. U weet dat het CDA al sinds 2024 vraagt om maatregelen vanwege de DAEB-maatregelen voor de middenhuur, waar het hier om gaat. Ik ben een beetje teleurgesteld in het feit dat het zo lang duurde. Dat weet de minister ook. Ik heb daarover ook al vragen gesteld aan de vorige minister. Ik was ook blij om te lezen dat andere dingen alvast kunnen gebeuren. Mijn vraag is heel simpel: hoe staat het daarmee?

Mevrouw Steen (CDA): Laten we dat inderdaad maar niet doen. Mijn vraag is of u samen met Canada wilt verkennen of dit kan. Ik hoor de staatssecretaris net zeggen: laten we maar eens kijken waar de modernisering ons toe leidt. Dat klinkt voor mij een beetje alsof we dat voor onszelf gaan bekijken. Mijn vraag is of u eens wilt bellen met uw Canadese evenknie om te bekijken of er een mogelijkheid is om daarover een gesprek te hebben. Het zou mooi zijn dat als wij over een halfjaar die update van de staatssecretaris krijgen, we ook daarover iets horen, want dan is in ieder geval al een eerste stapje van contact gelegd.

Mevrouw Steen (CDA): Als we doorbraken willen, moeten we ook baanbrekende dingen doen. Voor mij is dat de afdronk van dit debat en van elk woondebat dat we voeren, of het nu gaat over fiscaliteit of over het 50-puntenplan waar we later ook nog over komen te spreken. Ik denk dat, met name als het gaat over het stimuleren van het investeringsklimaat voor buitenlandse pensioenfondsen, we daar echt die pragmatische inzet voor moeten hebben en dat we er echt voor moeten zorgen dat het zo snel mogelijk goed komt. Wij kunnen dat als overheid, zeg ik erbij, maar de overheid kan dat niet alleen. We hebben echt die buitenlandse pensioenfondsen nodig, dus laten we zorgen dat we daar haast mee maken.