Corrie Van Brenk

Pensioenonderwerpen

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): We hebben gisteren een brief van de minister gekregen, waarin hij zegt dat hij voor de mensen van Johnson & Johnson niets doet, omdat er voldoende toezicht is geweest; daar moeten de internationale organisaties maar op letten en die zijn toereikend. Ik hoor verhalen dat dit ook gaat gelden voor de mensen van Mars. Als je als organisatie maar voldoende kracht zet om je deelnemers mee te krijgen richting België, lijkt het erop dat je daarna gewoon nooit meer hoeft te indexeren. Dat is voor hen dus financieel heel gunstig. De reactie van de minister daarop ... Ik blijf van mening dat er op een organisatie die uit Nederland weggaat, nog steeds toezicht gehouden moet worden, om te beoordelen of die afspraken wel goed genoeg zijn voor hun deelnemers. Ik ben wel benieuwd of de SP mij daarin volgt en hoe de SP aankijkt tegen de reactie van de minister.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): 50PLUS heeft eerder de rendementen van pensioenfondsen ter discussie gesteld. Wij hebben toen heel expliciet gevraagd om ook buitenlandse deskundigen ernaar te laten kijken, want het lijkt wel alsof wij niet meer kunnen beleggen in Nederland, gezien de resultaten. Daardoor zijn we echt duizenden miljoenen misgelopen. Dat is allemaal geld van de deelnemers. Wij zullen in ieder geval onze aangehouden motie opnieuw indienen, omdat wij ons zorgen maken over precies hetzelfde als volgens mij ook de PVV zegt, namelijk dat de slagers hun eigen vlees aan het keuren zijn. Wij willen dat er in ieder geval kritisch naar gekeken wordt. Kan ik erop rekenen dat de PVV onze motie zal steunen.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Mooi zo.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Dank, voorzitter. Afgelopen zaterdag hield het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS samen met andere organisaties een bijeenkomst over pensioenen. Gelukkig was er een livestream, want er waren 1.500 aanmeldingen. Pensioen leeft. U zult er niet verbaasd over zijn dat wij van mening blijven dat het beste pensioenstelsel ter wereld op losse schroeven is gezet. Met de vaste rekenrente van 2% hadden we probleemloos verder gekund en hadden we ook geen renterisico's hoeven af te dekken, waar we recentelijk nog tientallen miljarden mee hebben verloren. Maar goed, das war einmal. Onze tranen over het verlies van het vertrouwde stelsel zijn helaas niet productief, maar wat ook niet productief is, zijn de opmerkingen van de minister in de brief van 20 mei over additionele koopkrachtinstrumenten. Ondanks de stand van zaken van vandaag begint deze brief met dezelfde platitudes en achterhaalde perspectieven als die ons in het moeras van de Wtp hebben getrokken. Het is meteen raak aan het begin. "De Wet toekomst pensioenen is ingevoerd om het pensioenstelsel persoonlijker en transparanter te maken en om het pensioen meer te laten aansluiten bij de veranderende arbeidsmarkt. Ook moet de Wtp eerder perspectief bieden op een koopkrachtig pensioen." Nou, de communicatie is helemaal niet transparanter geworden. De compensatieregeling die ervoor moet zorgen dat de Wtp beter aansluit bij de moderne arbeidsmarkt, waar we twintig jaar over gedebatteerd hebben, lijkt op het moment suprême niet goed geregeld te zijn, precies voor die deelnemers die vlak voor of tijdens de transitie van baan en van pensioenfonds zijn veranderd. Dat is toch onbestaanbaar? Ik ben vandaag op jacht naar een toezegging van de minister om in gesprek te gaan met de pensioenfondsen over de gevolgen van het afschaffen van de doorsneepremie en het ontbreken van een brede compensatieregeling. Deze groep wordt nu geconfronteerd met een aanzienlijk probleem. Voor hen zou er geen compensatie zijn. Zij worden vermorzeld tussen wal en schip. Is de minister daartoe bereid? Naast deze relatief kleine groep vermorzelden zit er ook teleurstellend weinig koopkrachtverbetering in het vat voor alle andere deelnemers en gepensioneerden. In de brief over de koopkracht wordt de goednieuwsshow maar weer eens afgedraaid: de Wtp is fantastisch. Maar koopkrachtverbetering of -behoud is intussen gesneuveld waar we bij staan. Zeker is het goed dat er nu gecommuniceerd wordt over koopkrachtbehoud, maar ik vind het verbazingwekkend wat er in dit verband nog allemaal onderzocht moet worden, terwijl dat natuurlijk allang geregeld had moeten zijn. Uit de Kamerbrief komt naar voren dat de koopkrachtvarianten niet van een complete analyse zijn voorzien. Daarnaast leidt uitstel van vervolgonderzoek en evaluatie tot 2028 dan wel 2032 tot vertraging van een goed koopkrachtig pensioen. Daarmee wordt geen invulling gegeven aan de belangrijkste doelstelling van het pensioenakkoord en van de Wtp: een koopkrachtig pensioen. Mijn fractie stelt daarom aanvullende schriftelijke vragen aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het doel van deze vragen is een nieuwe Kamerbrief met een betere en completere analyse en een planning om het vervolgonderzoek begin 2028 afgerond te hebben en meer relevante partijen te betrekken bij dit vervolgonderzoek. In dat licht gaf ik de minister en de collega's de analyse van Actuarieel Adviesbureau Confident B.V., die u mogelijk al gezien hebt; het is goed om die in het vizier te hebben. De opvallende connectie tussen de zéér slechte rendementen van de pensioenfondsen — mijn collega's noemden het ook al — is nog steeds geen groot nieuws in de Nederlandse media. De kloof tussen de performance van onze pensioenfondsen en de benchmark van de rest van de wereld is inmiddels onmiskenbaar, maar het wordt nog steeds niet diepgaand onderzocht, ondanks een oplopende schade van honderden miljarden die we inmiddels in de boeken hebben moeten zetten. De enorme verliezen bij de renteafdekking zijn daarbij slechts een punt van de speer waarmee we gestoken zijn. 50PLUS wil precies weten wat er gebeurt, want zelfs parlementaire enquêtes gaan niet over zo veel geld als er hier verspild is. 50PLUS heeft eerder in een motie gevraagd om expliciet door niet-Nederlandse deskundigen te laten onderzoeken wat er is misgegaan, hoe groot de schade is en hoe de schade nog zo veel mogelijk te beperken is. Die motie is toen aangehouden, maar die gaan we opnieuw indienen. Vreemde ogen dwingen. Betrokkenheid van buitenlandse beleggingsdeskundigen bij de analyse van dit vraagstuk is onontbeerlijk. Het vertrouwen is te veel beschadigd om het eigen vlees opnieuw door de eigen slager te laten keuren. We raden de minister, de regering, met klem aan om hierop te anticiperen, in plaats van het te blijven negeren of downplayen. Tot slot, voorzitter. Wij blijven aandacht vragen voor de ontwikkeling, uitvoering en beheerkosten van pensioenfondsen. We hebben gevraagd om goed vergelijkbare kostenkengetallen van de fondsen. Daar heb ik de minister niet in meegekregen, maar ik heb niet de indruk dat het de goede kant opgaat. Wat is de meest actuele indruk van de minister op dit punt? Dank u wel.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Het is heel goed dat pensioenfondsen zelf nadenken en dat er afspraken komen. Dinsdag, bij de aanbieding van de petitie, was er ook iemand die door een faillissement werkloos geraakt was. Hij had zelf zijn pensioen voortgezet en vond op 1 december gelukkig ander werk, maar nu is hij gedupeerd. In zijn geval zijn er niet twee pensioenfondsen die dat even met elkaar kunnen dealen. Wat bieden we zo iemand dan aan? De betrokkene kon er ook niets aan doen dat hij werkloos geworden was.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Die heb ik speciaal voor mevrouw Michon bewaard, omdat zij inderdaad heel erg losging op de vakcentrales. Dat is voor een deel terecht, vind ik, maar er lag een prachtig voorstel van de VCP, de Vakcentrale voor Professionals, om dit probleem te tackelen. Zij hadden met elkaar bedacht dat al die pensioenfondsen centraal in een pot zouden storten. Daar was de heer Koolmees niet van gediend en andere centrales ook niet, maar het probleem was opgelost. Niemand zag daar heil in, en nu zitten we met de gebakken peren. Ik vind het dus terecht als er kritiek is op de bonden, maar dan wel op de juiste. Er lag dus een probleemoplossing, maar daar is ook door de minister toen afwijzend op gereageerd. Het probleem was dus eigenlijk voorzien, maar er is geen moer aan gebeurd. Ik denk dus dat het goed is als de VVD dat in ieder geval weet.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik vermeldde dat er ooit een oplossing lag. Er lag een voorstel, maar daar heeft de minister van dezelfde partij als deze minister toen niet mee ingestemd. Die vond dat blijkbaar geen goed idee. Ik wil gewoon weten of deze minister zich verantwoordelijk voelt voor het probleem dat we met z'n allen gecreëerd hebben. Iedereen kan zeggen dat dit allemaal niet gebeurd was als we bij het oude stelsel gebleven waren of niet alles overgeheveld hadden. Kortom, het is een bewuste keuze geweest van deze Kamer en van het ministerie dat dit samen met de partners bedacht heeft. Ik wil echt weten of de minister zich zodanig verantwoordelijk voelt dat hij echt tot het uiterste wil gaan om hier een oplossing voor te vinden.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik ben blij dat de minister dit toezegt. Ik heb hier ook een aardig lijstje met buitenlandse media die wel heel scherp naar onze pensioenfondsen kijken. Ik wil er helemaal geen punt van maken of iets woke is of wat dan ook, want dat is voor ons helemaal niet interessant. Het gaat ons erom dat mensen een koopkrachtig pensioen krijgen. De zeggenschap van de deelnemers is ook wel beperkt. Ik krijg ook van de Koepel Gepensioneerden best wel kritische geluiden over de invloed van gepensioneerden; die is wel twijfelachtig. Ik zie bijvoorbeeld dat Fins onderzoek aantoont hoe beroerd het is bij de pensioenfondsen. Financial Times heeft daar ook aandacht aan gegeven. Een van de grote punten is natuurlijk de renteafdekking. Om in te kunnen varen was het heel belangrijk om een hoge beleidsdekkingsgraad te hebben. Wij zitten nog jaren vast aan renteafdekking. Ik ben bang dat daar een van de allergrootste problemen zit. Als de minister toezegt aan te zullen geven hoe wij daarnaar kijken, dan zou ik graag willen dat hij dit punt daar in ieder geval in meeneemt. Voor ons is het belangrijk dat echt gestuurd kan worden op in ieder geval het bijhouden van de inflatie, zodat mensen die boodschappen doen, nog steeds hetzelfde kunnen kopen als nu, ook over tien jaar. Ik hoop dat de minister dat voor ogen houdt.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Op twee punten. Volgens mij ging een van de opmerkingen die de heer Vermeer maakte over het Duitse pensioen over de dubbele belasting en dat de Belastingdienst zo traag is met terugbetalen. Ik zou dus willen vragen of daar in ieder geval naar gekeken kan worden. En ik ben heel blij dat de minister in ieder geval DNB vraagt om nog een keer contact te hebben met België, maar ik zou eigenlijk ook graag een uitspraak van hem willen. Wat vindt hij hier zelf nu van? Hoe kijkt hij aan tegen het feit dat Amerikaanse bedrijven gewoon de indexatie achterwege laten terwijl ze heel erg veel geld hebben? Ik hoor ook geluiden dat dit niet alleen bij Johnson & Johnson zo is, maar nu ook bij Mars begint te spelen. Kortom, een heleboel bedrijven zien dus schijnbaar een aantrekkelijke route om niet te hoeven uitkeren.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): De minister zegt dat de brief over de totale kosten, het kostenaspect en de kengetallen zal gaan. Wij zouden eigenlijk ook heel graag een soort benchmark zien, zodat mensen in ieder geval kritiek kunnen hebben of bij hun pensioenfonds na kunnen vragen: als ik zie hoe het bij de buren gaat, dan is het daar vele malen lager. Mijn vraag is of dat terugkomt in de brief die de minister gaat sturen, ja of nee. Daar ben ik naar op zoek.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Er moet gestemd worden, voorzitter. Ik zou graag een tweeminutendebat willen aanvragen. Ik heb nog twee vragen aan de minister. De eerste is: wat is de stand van zaken van het Appa-pensioen? Dat is van ons allen, bijvoorbeeld. Ik zou ook graag de mening van de minister willen horen over "je recht halen" en rechtvaardigheid. Ik doel op een opmerking van BBB over hoe de GIP omgaat met vragen. Waar kunnen deelnemers die zichzelf benadeeld voelen hun recht halen? Zij hebben niet van die hele diepe zakken, zoals de pensioenfondsen en de Staat. Hoe eerlijk is het? Ik heb het gevoel dat het David tegen Goliath is. Hoe kijkt de minister tegen die verhouding aan?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Goed dat de minister dat ziet en dat ook erkent, maar ik merk dat er best wel heel erg veel … De onbalans is wel heel scheef. Waar kan je nou nog je recht uit halen? We hebben gezien dat de rechter zegt dat je aan een UPO geen rechten kunt ontlenen. Kortom, het gevoel is dat het steeds schever begint te gaan als mensen zeggen "ik word gedupeerd" en onvoldoende gehoor vinden. Naar de rechter gaan, is eigenlijk onbegonnen werk. 2028 is dan nog best wel ver.