Corrie Van Brenk

Goed bestuur en toezicht in de zorg (+ IGJ en zorgfraude)

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): De heer Claassen meldde al over de winsten: er staat nu een bescheiden maar voldoende aantrekkelijk rendement. Dat lijkt ons wel heel moeilijk te controleren. Wat is bescheiden? Wat de een bescheiden vindt, vindt de ander niet bescheiden. Volgens mij is een van de grote punten ook dat je elkaar diensten kan declareren. Dus als ik een organisatie heb en ik heb een stel bv'tjes, dan zorg ik ervoor dat de ene bv diensten levert, want daar kan ik geld aan verdienen. Dat is ook een manier van winst maken. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het een beetje in de klauwen gehouden wordt?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Er spatte voor mij iets uit het betoog van JA21, omdat wij dat bij de Algemene Politieke Beschouwingen hebben geprobeerd. Wij zoeken iemand die over al die ministeries en organisaties heen daadkracht en lef toont. Zo noemden we dat: daadkracht en lef. We hebben de regeringscommissaris. We hadden eerst de marinier zorgfraude. Dan snapt u wel wat wij willen, zeg maar: een soort terminator die er dwars doorheen gaat en ervoor zorgt dat iedereen samen gaat werken. Zou JA21 daar ook voor zijn?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Mevrouw Wendel is fanatiek in het bestrijden van zorgfraude. Volgens mij hebben we al met een heleboel organisaties kennisgemaakt die zich daarvoor in willen zetten. Eén van de organisaties, Vektis, verstuurt declaraties en zegt geldstromen die rare en vreemde bewegingen vertonen, prima te kunnen traceren. Nu wordt echter het gebruik van gegevens bestraft, terwijl eigenlijk het verkeerde gebruik van gegevens bestraft zou moeten worden. We laten dus heel veel kansen liggen. Ziet de VVD hier ook kansen?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Dank, voorzitter. Wij hebben ons tijdens de zomerperiode verdiept in zorgfraude. We hebben met veel organisaties gesproken die hier echt iets aan willen doen. Het is dan verbijsterend om te zien dat er op de begroting een schamele 50 miljoen staat ingeboekt als ambitie om terug te halen. Het gaat om 50 miljoen op miljarden. Dat is weinig ambitieus. Zorgfraude is meer en meer een onderdeel van zware, georganiseerde criminaliteit. Je hoort bizarre verhalen over witwassen van drugsgeld via zorg, over dagbesteding om wietplanten te kweken en over spookzorg, dus wel declareren, maar geen zorg leveren. Dit gaat ten koste van kwetsbare mensen, die zorg nodig hebben. Je hoort verhalen over zorgondernemers die ook een autobedrijf of een schildersbedrijf hebben. Je hoort verhalen over een wijk in Arnhem waar 800 zorgondernemers zijn. Ieder jaar komen er 15.000 bij. Dit moet stoppen — nu! Dit kan echt niet langer wachten. Het bestrijkt niet alleen het terrein van VWS, maar ook van Justitie en Veiligheid, BIZA, EZ en SZW. Wat 50PLUS betreft zou het dan ook chefsache moeten zijn. Het gaat hier om miljarden aan zorggeld, gemeenschapsgeld dat in de zakken van criminelen verdwijnt. Het moet absolute topprioriteit hebben. Het is voor ons onbegrijpelijk dat het kabinet wil bezuinigen op ouderenzorg, op huishoudelijke hulp en op gordelroosvaccinaties, en tegelijkertijd weinig urgentie uitstraalt om die verloren miljarden terug te halen. Gebrek aan urgentie uit zich ook in bezuinigingen, opgelegd aan de IGJ. 300 banen verdwijnen. Wat vindt de minister daar nou zelf van? Voorzitter. Hoe staat het met de uitvoering van onze moties over gegevensdeling met gemeentes en zorgverzekeraars? Er is nog veel meer gegevensdeling nodig, met de Kamer van Koophandel, maar ook met de DJI, met het UWV, met de Belastingdienst, met de FIOD, met de banken en gemeenten. Hoe gaan we dat mogelijk maken? Staat de minister daarvoor open? Ja, we moeten ook informatie delen met DJI. Gedetineerden hoeven namelijk geen zorgpremie te betalen. Criminelen ronselen mensen, claimen dat ze gezeten hebben en krijgen vervolgens de zorgpremie terug, die ze samen delen. Er is geen gegevensdeling mogelijk met DJI, dus het is niet controleerbaar. Wat vindt de minister hier nu van? De Kamer van Koophandel schrijft iemand in als rechtspersoon. Zij mogen niet toetsen, maar wel een signaal afgeven. Daar is echter geen wettelijke grondslag voor, horen wij. Klopt dat, vraag ik de minister. Zo ja, is zij bereid dat te regelen? Verzekeraars willen de Wet Bibob kunnen toepassen. Hoe kijkt de minister hiertegen aan? Waarom kan dat nog niet? Kan de Wet Bibob ook van toepassing worden op de langdurige zorg? Daar is maar één kleine wetswijziging voor nodig. Wat vindt de minister van het idee om fraudeonderzoekers van verzekeraars de bevoegdheid te geven van een boa? Dan kunnen ze namelijk eindelijk doorpakken. Is het eventueel mogelijk om snelrecht te gaan toepassen op dit soort dossiers? Minister, wat is er mogelijk? Iedereen kan zorgaanbieder worden. Dat is een van de grootste oorzaken van zorgfraude. Nu wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel dat de toetredingseisen versterkt, maar wel pas in 2028. Ik snap dat het juridisch dichtgetimmerd moet zijn, maar dat schiet niet op. Die voordeur moet echt dicht. Daarnaast zouden we deze wet ook willen uitbreiden naar de Jeugdwet en naar de Wmo. Graag een reactie van de minister. Wij horen dat het uitvoeren van het Waarschuwingsregister problematisch is voor gemeenten. De eisen worden steeds hoger en ze hebben beperkte middelen. Hoe moeten wij hen gaan helpen? Want dit moet toch een keertje gaan lukken. Daarnaast is iets simpels als een vog-plicht voor bestuurders er nog niet eens. Waarom niet? Zo moeilijk kan het toch niet zijn? Een vrijwilliger in een verpleeghuis moet dit al overleggen. Willen we nu resultaat of niet? Hoe staat het met de uitvoering van onze motie over de mogelijkheid om een Wlz-indicatie in te trekken? Is dat al geregeld? Voorzitter, ik snap dat ik moet afronden. Er zijn al discussies over winstuitkering. Wij weten niet hoe we moeten gaan controleren op bescheiden maar voldoende aantrekkelijk rendement. Als de minister dat kan uitleggen, graag. Wij kunnen het namelijk niet. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik noemde net inderdaad dat dit ten koste gaat van kwetsbare mensen. Wat we gisteren van mevrouw Spanjers hebben gehoord, raakte me echt. We zien dat er uitspraken komen van een rechter, die zegt: er is geen schade berokkend. De slachtoffers worden helemaal niet gezien. Er wordt onvoldoende doorgetrokken wat er aan schade aangericht is door die criminelen. Dat heeft mij heel erg geraakt. Het gaat niet alleen om geld. Geld is rampzalig, want dat betekent dat een aantal mensen geen zorg krijgen, omdat er te weinig geld is. Dat geld is immers naar de verkeerde mensen gegaan. Maar het feit dat mensen voor hun leven lang beschadigd zijn — gisteren zijn voorbeelden genoemd van jongeren die zelfs getackeld werden en vastgezet werden door ongekwalificeerde mensen — is echt rampzalig. Ik denk dat het een van de grootste triggers moet zijn om dit aan te pakken.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik hoor dat er inderdaad een aantal gemeentes zijn die er al mee werken, maar dat het ook afhangt van de menskracht. Sommige kleinere gemeentes vinden het ook erg moeilijk. De minister zegt dat ze bereid is het te financieren. Hoe moet ik dat dan begrijpen? Betekent dat dat gemeentes daar tijdelijk menskracht voor kunnen inzetten? Wat bedoelt de minister? Hoe kan zij die gemeentes, vooral de kleinere, die misschien minder formatie hebben, helpen om dit toch te implementeren en te gaan doen?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik noemde nog een heleboel andere organisaties op: de Kamer van Koophandel, de FIOD, Vektis, die de rekeningen verzendt. Ik merk dat iedereen bijna gefrustreerd is dat ze gegevens niet kunnen delen. U noemde dat knooppunt, het IKZ, het Integraal Knooppunt Zorgfraude. Die mensen zijn volkomen gefrustreerd omdat zij beperkt zijn in waar zij naar mogen kijken; dat is vastgelegd in de wet. Ze mogen niet eens googelen naar een organisatie; zo strak is dat. We zijn met z'n allen gewoon volkomen gestoord. Die zorgcriminelen kunnen alles en onze organisaties, die ons geld beheren, kunnen en mogen niets. Ik ben volkomen gefrustreerd dat het jaren moet duren. Zijn er geen geitenpaadjes? We hebben iemand gehad die daar heel slim in was. Wat kunnen we doen om te zorgen dat we nu zo ongeveer een hek om dat geld heen zetten?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ik hoor best de minister zeggen: goh, de IGJ gaat het anders doen. Wat wij horen, is dat de IGJ organisaties wel heel vaak heel lang de tijd geeft voor verbetering op verbetering. Dat hebben we gezien bij het horrorverpleeghuis in De Steeg. Dat was een traject van jaren. Iedere keer probeerden ze het weer te verbeteren, maar het was niks. Er waren al signalen. Mijn punt is eigenlijk: wie komt nou op voor die cliënten? Waar kunnen de kinderen die zien dat hun ouders daar zo verpieteren of de ouders die zien dat de kinderen slecht behandeld worden nou terecht? Met zo'n meldpunt als Meld Misdaad Anoniem of weet ik veel wat schieten mensen geen moer op. Hebben we nou niet ergens iets wat aan de kant staat van de mensen die nu gewoon vermangeld worden in de zorg?

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Ja, ook de laatste. Ik ben er volkomen gefrustreerd over, maar vooruit. Er is een brief gestuurd door het Senioren Netwerk Nederland. Dat vraagt eigenlijk hetzelfde als waar heel veel mensen om vragen, namelijk: hoe waarborgt de minister de signalen van cliënten, van naasten en van vrijwilligers als er onvoldoende passende zorg wordt geleverd? Waar melden zij dat dan? En hoe kunnen we nou zorgen dat de zorg dan ook van voldoende kwaliteit is? De minister zegt dat je dan bij de zorgorganisatie moet zijn, maar als daar criminelen zitten, is het niet fijn om dat even te gaan melden. Is er nou niet een mogelijkheid van een apart telefoonnummer of wat dan ook? We zouden moeten kunnen weten dat er voldoende aandacht is voor bijvoorbeeld de ouderenadviseurs die achter de voordeur komen en zien dat er gewoon amper zorg geleverd wordt. Of wie dan ook. Er moet ergens gewoon een goed meldpunt zijn waar mensen terechtkunnen die zeggen: hier gaat het gewoon helemaal mis of worden mensen gewoon opgelicht.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Dank, voorzitter. Ik ben niet zo vrolijk en positief als mijn buurvrouw. Ik ben gewoon gefrustreerd. Ik ben echt gefrustreerd door dit debat. Ik wil gewoon: wat kan wel? Ik wil geitenpaadjes. Ik wil snelheid, daadkracht, lef. Ik wil een zorgfraudeterminator die overal dwars doorheen gaat om te zorgen dat het opgelost wordt. Want welke sancties krijgen werkgevers nou als ze in zee gaan met malafide bureaus of als diploma's niet gecheckt worden? De waarheid is: geen enkele sanctie. Geen enkele sanctie volgt! Van mensen die ervaring hebben met de IGZ heb ik gehoord dat die geen signalen opvangt, maar mensen wegstuurt. Wie helpt radeloze ouders, radeloze kinderen, die te maken hebben met ondermaatse of zelfs rampzalige zorg? Ik hoor verhalen over een dementerende oudere die getackeld wordt door een verzorgende en bont en blauw is, omdat ze niet gedoucht wilde worden. Waar kunnen zij nou terecht met zulke verhalen? Sorry, ik zie nog even geen licht aan het eind van de tunnel, want die is veel te lang. Alles duurt hier veel te lang.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Misschien om het voor iedereen duidelijk te maken: de vraag is of de zorgfraude-inspecteurs van de zorgverzekering een boa-status zouden kunnen krijgen.