Martin Martin Bosma

Begroting Binnenlandse Zaken (36800-VII) (1e termijn Kamer)

De heer Martin Bosma (PVV): De heer Sneller had het over "kanalen graven naar de macht". Dat is natuurlijk een referentie aan Hans van Mierlo. De heer Sneller heeft het over een democratisch offensief. Een van de kroonjuwelen van D66 is natuurlijk de gekozen burgemeester. Toen de kroonbenoeming in 2018 uit de Grondwet werd gehaald, kenschetste de heer Jetten dat dat een historische overwinning voor D66 was. Is de partij van de heer Sneller nog steeds voorstander van de gekozen burgemeester?

De heer Martin Bosma (PVV): De heer Sneller zei dat ik twee vragen stelde, dus dan verwacht ik ook twee antwoorden, maar dit antwoord is voor mij akkoord.

De heer Martin Bosma (PVV): Ziet u nou wel. Fijn dat u mij een beetje bijvalt.

De heer Martin Bosma (PVV): Maar D66 is er dus geen voorstander van? Ik probeer een beetje te begrijpen hoe het dan werkt met die leden.

De heer Martin Bosma (PVV): De gekozen burgemeester was een van de kroonjuwelen van D66. Dat geldt ook voor het referendum. Hans van Mierlo was daar ook een groot voorstander van. Het raadplegend referendum is gesneuveld door een D66-minister. Daar ging dus het ene kroonjuweel. Het andere kroonjuweel is de gekozen burgemeester. De heer Sneller heeft daar in het verleden vaak voor gepleit en zich daar sterk voor gemaakt. Nu mag hij dat niet meer vinden. Hij had dus een mening, maar de leden hebben nu bepaald dat, nadat het kroonjuweel een tijdje in de etalage lag, zoals de heer Pechtold zei, het kroonjuweel bij het grofvuil is gezet. De mening van D66 is dus niet langer: de gekozen burgemeester moet er komen?

De heer Martin Bosma (PVV): Het wordt wel heel ingewikkeld. Om te beginnen wilde Hans van Mierlo een referendum over de Betuwelijn en over het Maastrichtverdrag. Dat komt op mij dus niet over alsof hij tegen het referendum was. Gaan we in de komende jaren dat we hier gezellig met z'n allen vergaderen, de heer Sneller zich dan horen uitspreken voor het goede ouwe kroonjuweel van D66, namelijk de gekozen burgemeester? Of is dit kroonjuweel ook gewoon gesneefd en gesneuveld? Is het voorbij? Is it history? Dat is namelijk historisch gezien wel van groot belang.

De heer Martin Bosma (PVV): Kijk eens aan. Ik wist wel dat u voor rede vatbaar was.

De heer Martin Bosma (PVV): O, het is gewoon weer eigenbelang?

De heer Martin Bosma (PVV): Als mijn bijdrage overstemd wordt door vreemde geluiden, is dat mijn maag die rommelt. Het is mijn maidenspeech, maar interrupties zijn altijd welkom. Complimenten aan de maidenspeecher van hedenochtend, mevrouw Huizenga. Ik heb met veel plezier naar haar geluisterd. Zij gaat een gouden parlementaire toekomst tegemoet. Het was ook een invoelbare speech, want mevrouw Huizenga zei dat ze zich voelt als een jonge godin. Ik voel me ook als een jonge god. We zitten dus op dezelfde pagina, zal ik maar zeggen. We moeten het vandaag doen zonder de staatssecretaris. Dat is vanwege kommervolle redenen. Ik sprak hem vorige week even. Ik heb de afgelopen jaren met heel veel plezier met hem samengewerkt. Ik denk dat ik misschien wel namens de hele Kamer spreek als ik zeg dat ik hoop dat de minister onze steun wil overbrengen aan de staatssecretaris en dat hij hem het allerbeste wil wensen. Ik heb een aantal weken geleden iets soortgelijks meegemaakt, dus ook dit is invoelbaar. Het is toch een onwerkelijk debat vandaag. We hebben namelijk te maken met een minister, die wij vandaag de nieren mogen proeven, die niet één maar twee keer demissionair is. Staatsrechtelijk klopt het niet wat ik zeg, maar de minister begrijpt dat ik wil zeggen dat er twee partijen uit het kabinet gesprongen zijn. Gisteren hebben we natuurlijk het debat over het kabinet in de grondverf meegemaakt. Ik kan me dus voorstellen dat deze minister op het ministerie al bezig is met het inpakken van de familiefoto's en het bijeenschrapen van de herinneringen. Het is toch raar om met een minister in deze positie een debat te moeten voeren. Maar dat kan ook zijn voordelen hebben. Deze minister valt namelijk niks meer te verwijten, want over een paar weken is hij toch weg. Daarom wil ik beginnen met een hele open vraag, namelijk: hoe is het hem bevallen? Wat is hem opgevallen? Hij was iemand van buiten de Haagse politiek, een zijinstromer, die ineens bewindspersoon werd. Wat heeft die frisse blik, die hij ongetwijfeld moet hebben, ook omdat hij er nog niet zo lang zit, hem opgeleverd? Hij komt zo'n ministerie binnen, het moederdepartement, zo'n olietanker, die al een kleine 200 jaar vaart. Wat vindt hij daar nou van? Hoe heeft hij dat als buitenstaander beleefd? Ik ben daar heel erg benieuwd naar. Iets breder: heeft hij enige invloed kunnen hebben? Nog iets breder gesteld: wat vindt hij van de staat van de democratie? Hoe gaat het daarmee, is mijn bescheiden vraagstelling. Het zijn hele open vragen. Hij kan ermee doen wat hij wil. Ik ben gewoon erg benieuwd naar zijn mening. Het kabinet-Schoof — ik zou bijna zeggen "het vorige kabinet", maar het is het huidige kabinet — wilde geen kiesdrempel. Daar is weleens een motie over ingediend, maar die heeft het heel erg niet gehaald. Als een duveltje-uit-een-doosje is dit in het regeerakkoord terechtgekomen. Wat vindt de minister daarvan? Ik ben erg benieuwd naar zijn mening. Het stond niet in het regeerakkoord van Schoof, maar wel in het komende regeerakkoord. Wat vindt hij daarvan? Wat vindt hij van het argument, dat vandaag ook weer te berde werd gebracht, dat als je overgaat tot een kiesdrempel, je — noem eens wat — 1,5 miljoen mensen uitsluit en die dus eigenlijk buiten de democratie houdt? Vindt hij dat een valide argument of denkt hij dat de democratie er beter van gaat werken als we minder partijen hebben in de Tweede Kamer? Een ander interessant onderwerp is het grondwettelijk hof. Mijn fractie is daar nooit een voorstander van geweest, maar het is wel in het vorige regeerakkoord terechtgekomen. Toen NSC uit het kabinet stapte, is het onderwerp eigenlijk volledig kaltgestellt, maar nu is het weer terug. Ik ben erg benieuwd wat de minister vindt van die ontwikkeling. Draagt een grondwettelijk hof bij aan een betere democratie? Een ander onderwerp is — en dat is vaak ter sprake gebracht — de enorme kloof ...

De heer Martin Bosma (PVV): Voorzitter. Dan een onderwerp dat vaker ter sprake is gekomen: de diplomademocratie, zoals dat genoemd wordt. Dat is een onjuiste betiteling. Dat gaat over de enorme kloof tussen praktisch en theoretisch opgeleide mensen. De heer Vermeer leek daar in zijn bijdrage ook aan te refereren, maar hij vloog het vooral regionaal aan. De heer Wouter Schakel heeft zeer belangwekkend politicologisch onderzoek verricht. Ik ben van huis uit politicoloog, en volgens mij is dat echt een van de allerbelangrijkste politicologische onderzoeken. Daaruit is gebleken dat er één groep in Nederland is die altijd zijn zin krijgt, linksom of rechtsom, en dat zijn hoogopgeleiden. Sterker nog, iets scherper geformuleerd: universitair gevormde mensen. Die krijgen vrijwel altijd hun zin in Nederland. Dat is onderzocht, dat is het briljante van het onderzoek, door een kleine 300 onderwerpen te nemen — 291 om precies te zijn — en te kijken wat er met meningen gebeurt. Worden die meningen beleid, of blijven die meningen plakken aan de toog van het café of de opiniepagina van de krant? Welke meningen worden er daadwerkelijk beleid? Wouter Schakel heeft dat uitgezocht en zegt: de meningen die beleid worden, zijn de meningen van de hoogopgeleiden in Nederland.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik heb dat klokje in geen jaren gezien, dus daar moet u ...

De heer Martin Bosma (PVV): Ik zit midden in een re-integratieproces; u moet me wel een beetje helpen.

De heer Martin Bosma (PVV): Er komt nu twee jaar aan agressie uit, dat begrijpt u wel. Dat heeft zich in al die jaren behoorlijk opgehoopt.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik brei er heel snel een eind aan. Uit politicologisch onderzoek blijkt dus dat de wereld, althans Nederland, er anders uit had gezien als niet hoogopgeleiden hun zin zouden krijgen, maar het brede Nederlandse volk. Dat gaat dan om immigratie, verschillen tussen rijk en arm, sociale voorzieningen, criminaliteit en Europese integratie. Hoe staat de minister daartegenover?

De heer Martin Bosma (PVV): Om te beginnen is die kreet "diplomademocratie" niet juist, want die gaat ervan uit dat het hoogopgeleiden zijn en dat het dus om personen gaat. Het gaat echter niet om personen, maar om denkbeelden en dat maakt het veel interessanter. Dus bepaalde denkbeelden worden beleid en andere denkbeelden weer niet. Daarom is dat dus niet een goede term. Als oplossing moet je bijvoorbeeld denken aan het referendum. De heer Flach zal er ongetwijfeld heel blij mee zijn dat ik dat noem. Dan kun je dus dwars door al die barrières die gebouwd zijn heen gaan. Je kunt bijvoorbeeld ook denken aan de gekozen burgemeester. Dat is een heel belangrijk onderwerp. Ik begrijp dat we daarvoor een motie krijgen. Laten we ook eens praten over het kiezen van rechters. We zien nu een rechterlijke beslissing inzake Bonaire. Deze rechter is zelf klimaatactivist en baseert zich op Greenpeace. Dat zijn toch hele gevaarlijke dingen. Het ging net over een kleinere overheid. Dat is ook heel belangrijk. Een lobbyregister speelt hier ook een rol in. We moeten ervoor zorgen dat politieke partijen vrij kunnen zijn en dus niet aan de ketting worden gelegd door de overheid, zoals dreigt te gebeuren met allerlei maatregelen die we nu zien. Ik noem maatregelen die, weliswaar nog niet op beleidsniveau, maar toch informeel, worden aangeprezen om bijvoorbeeld de SGP aan te pakken omdat die bepaalde dingen vindt. Dus zorg er gewoon voor dat er maximale vrijheid is.

De heer Martin Bosma (PVV): Het zou goed zijn als het onderwijsstelsel wat diverser zou zijn en als universiteiten niet alleen maar linkse feestjes zouden zijn. Ik was op de opening van het academisch jaar van de Leidse universiteit. Dan hoor je daar een speech van een van de leiders van die universiteit, waarin allemaal linkse talking points worden afgevinkt: kolonialisme, slavernij, diversiteit, duurzaamheid. Het hele rijtje komt langs. Dan denk ik: vanuit hier geobserveerd zie ik twee taartpunten, waarbij de mensen van de Rijksuniversiteit ook een kleine buiging in de andere richting zouden kunnen maken. Maar dat doen ze niet. Blijkbaar moeten ze die linkse talking points allemaal afvinken omdat het instituten zijn die in belangrijke mate links zijn. De heer Flach heeft het over de bubbel van hoogopgeleiden. Die gaat nog veel verder. Een van de kenmerken van die hoogopgeleiden is dat ze heel erg conformistisch zijn. Er zijn dus meningen waar je aan moet voldoen, en waag het niet om daarvan af te wijken, anders lig je eruit. Dat gaat over heel veel dingen, over Zwarte Piet, over het klimaat et cetera.

De heer Martin Bosma (PVV): Ah, dat klinkt goed.

De heer Martin Bosma (PVV): Dan kunnen we nog een paar scheidingen hebben!

De heer Martin Bosma (PVV): Nee, dat zou helemaal verkeerd zijn. Nee, juist niet. Als je die diplomademocratie wilt versterken, moet je inderdaad toegaan naar een ledenpartij, een ledenconstructie. De reden waarom hoogopgeleiden altijd hun zin krijgen, is dat het bijvoorbeeld vergadertijgers zijn. Zij weten wegen te vinden om beleid te beïnvloeden, want zij zitten bij universiteiten, bij media, zij zijn die rechters en die officieren van justitie. Zij komen dus wel aan hun trekken. Als je geen vergadertijger bent, dan heb je het heel moeilijk. Wat nu allerlei partijen willen, is dat die vergadertijgers ook bij de PVV de macht kunnen grijpen. Mevrouw Tseggai is van de Partij van de Arbeid en daar kun je zien hoe dat is misgegaan. Vroeger zaten die praktisch opgeleiden waar mevrouw Tseggai het net over had, bij de Partij van de Arbeid; nu niet meer. Want wat is er gebeurd met de Partij van de Arbeid? Die had een ledenconstructie — hoe dom kun je zijn? — en wat is er gebeurd? Allerlei doctorandussen, allerlei hoogopgeleiden hebben de macht overgenomen bij de Partij van de Arbeid. Die hoogopgeleiden, die doctorandussen, die heetten Nieuw Links. Daardoor is de Partij van de Arbeid geen arbeiderspartij meer, maar een partij voor linkse doctorandussen. Daar ben ik wel blij om, want de kiezers van de PvdA, de kiezers van mevrouw Tseggai, zitten nu bij de PVV.

De heer Martin Bosma (PVV): Politieke cafés kun je organiseren zonder ledenconstructie. Wij drinken veel biertjes in onze partij, met heel veel plezier. Schokkend dat mevrouw Tseggai niet weet hoe dat is gegaan bij Nieuw Links, want dat is een heel belangrijk moment geweest in de geschiedenis van de sociaaldemocratie. Ik heb er een boek over geschreven; dat is gratis te downloaden.

De heer Martin Bosma (PVV): O, u bent wel op de hoogte ... Mijn antwoord is dat een ledenstructuur helemaal niets toevoegt en dat ledenstructuren juist een aantasting zijn van de parlementaire democratie. Je hebt dat niet alleen gezien in het voorbeeld dat ik net noemde, maar bij het CDA ook. Dat schreef bijvoorbeeld Onno Ruding ook in zijn autobiografie. Hij zei dat het kader van het CDA veel linkser is dan de leden. De kiezers van het CDA willen rechts beleid, maar wat krijgen ze door die linkse kaders, door die linkse bestuurders? Een veel linkser CDA dan zij zelf zouden willen! Dat is een aantasting van de parlementaire democratie. Dus nee, we moeten niet toe naar een ledenstructuur en het moet helemaal niet van bovenaf worden opgelegd.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik zou mevrouw Tseggai willen uitnodigen om kennis te nemen van de parlementaire democratie, want Thorbecke wilde helemaal geen politieke partijen. Het huis van Thorbecke is een huis zonder politieke partijen. Als je kijkt naar de geschiedenis van bijna alle traditionele partijen hier, dan zie je dat het partijen waren die helemaal geen partijstructuur wilden. Waarom heette de voorganger van de VVD de "Liberale Unie" en niet de "Liberale Partij"? Dat was omdat ze de dwang van een politieke partij niet wilden. Waarom heette een van de voorgangers van het CDA, de CHU, de "Christelijk-Historische Unie"? Waarom scheidde De Savornin Lohman zich af? Dat was omdat hij tabak had van Abraham Kuyper, die een partij wilde …

De heer Martin Bosma (PVV): … die zou gaan opleggen wat parlementariërs moesten stemmen.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik heb wel gelijk, mevrouw.

De heer Martin Bosma (PVV): Er staan allemaal mensen te dringen om mij te interrumperen!

De heer Martin Bosma (PVV): Kijk, Burke hield ooit een fameuze rede, "To the Electors of Bristol". Burke is de grondlegger van het conservatisme. Er waren mensen in Bristol die op hem stemden en zeiden: we hebben op u gestemd, beste meneer Burke, en nu moet u ook doen wat wij van u willen. Burke heeft gezegd: nee, u heeft voor mij gekozen en nu moet u mij vertrouwen, want dat is het mandaat dat ik van u heb gekregen. De ledenconstructie is de pest voor de parlementaire democratie. Het is een enorme belediging voor ons dat we ons de les laten lezen door leden. Dat kan toch niet zo zijn? Het is toch tragisch dat D66 zich altijd sterk heeft gemaakt voor de gekozen burgemeester? Dat was een van de kroonjuwelen. Hans van Mierlo was daar trots op. Vervolgens wordt de kroonbenoeming uit de Grondwet gehaald. Dat is een van de grote dingen van D66 geweest. Nu zijn er leden — hoezo, leden? — en die gaan dan zeggen: "Nee, we willen het niet langer. Nu moeten we het inslikken." Dat is toch een vernedering van de fractie van D66 zoals die geschiedt door leden? Daar moeten wij toch met z'n allen tegen zijn? Bovendien zei de Grondwet: zonder last of ruggespraak. We moeten dus volledig maling hebben aan wat leden over ons denken te kunnen vinden.

De heer Martin Bosma (PVV): Heel simpel. Wij zijn burgers en wij praten met iedereen. Je hoeft geen lid te zijn van een clubje of contributie betaald te hebben. In het Amsterdamse café praat ik met mensen en die komen met input. Als ik van hen dingen hoor waar ik het mee eens ben, dan veranderen wij van fractiestandpunt. Dat is heel simpel. Maar je hebt geen partij nodig. Verenigingen zijn ouderwets. Wie is er nog lid van een vereniging? Vroeger had je een bloeiend verenigingsleven. Dat is helemaal passé. Mensen die terug willen naar die verenigingen, willen terug naar de jaren vijftig. We leven in een tijd van Facebook en TikTok.

De heer Martin Bosma (PVV): Het heeft zeker nut — daar ben ik het wel mee eens — maar de praktijk is dat het verenigingsleven zwaar is teruggelopen in de afgelopen decennia. Kijk eens bij voetbalverenigingen. Die hebben minder leden, minder vrijwilligers et cetera. Dat is de realiteit van vandaag. Het is dan raar om te zeggen: nee, de vereniging is helemaal de toekomst van de Nederlandse democratie. Het is juist niet de toekomst van de Nederlandse democratie; het is ons verleden. Dank u wel, voorzitter.