Martin Martin Bosma

OCW-begroting, onderdeel Cultuur

De heer Martin Bosma (PVV): Nou, ik wil wel, hoor!

De heer Martin Bosma (PVV): Als D66 zijn neus op gaat halen voor cultuur, dan weet ik nog wel een snelle interruptie! Mevrouw Dijk begon met Willem van Oranje. Dat is heel mooi. Dat inspireert me. Het gaat om het geboorte-uur der natie. Een van de denkers van de Republiek was Pieter de la Court. Zijn naam wordt nu verwijderd van de Universiteit Leiden, want: iets met slavernij of zo, iets met Black Lives Matter. Het is een grote denker uit onze geschiedenis. Wat vindt D66 ervan dat zo iemand nu uit de geschiedenis wordt verwijderd?

De heer Martin Bosma (PVV): Dat is geen begin van een antwoord op mijn vraag. Een belangrijk denker uit onze geschiedenis wordt verwijderd. Hij wordt gewoon gesloopt, nota bene bij de Rijksuniversiteit Leiden, die zijn bestaan te danken heeft aan Willem van Oranje, die genoemd werd door mevrouw Dijk. De heer Pieter de la Court is een belangrijk denker. Hij heeft een enorme geschiedenis. In 2018 hield de Rijksuniversiteit Leiden nog een lezing over hem. Daarin werd hij de hemel in geprezen als de grondlegger van het liberalisme. Nu wordt die naam uit onze geschiedenis gesloopt. Wat vindt D66 daarvan?

De heer Martin Bosma (PVV): Voorzitter, dank u wel. "Civilisational erasure", kent u die uitdrukking? Die uitdrukking komt uit de National Security Strategy van de huidige Amerikaanse regering. Die regering wijst in dat stuk op de totale culturele implosie die men voor zich ziet in Europa ten gevolge van de massa-immigratie. Heel veel mensen in Nederland delen dat gevoel. We zien het voor onze ogen. We mogen niet meer "Gouden Eeuw" zeggen. De VOC is verdacht. In musea hangen allerlei bordjes waarop staat wat we moeten denken over de helden uit onze vaderlandse geschiedenis. De kerststol heet geen kerststol meer. De Michiel de Ruyter-school in Amstelveen kiest voor een andere naam, die "inclusief" is, zoals ze dat noemen. De kerststal in Brussel bestaat uit figuren zonder gezichten. Kerstmarkten worden afgelast. School De Schakel in Utrecht heeft geen sinterklaasfeest meer, want men wil daar "inclusief" zijn; zo heet dat dan. Meneer Segers van de ChristenUnie heeft al gezegd dat hij de kerkklokken wil opofferen, om ervoor te zorgen dat de moskeeën ook geen geluid maken. Voorzitter. Herkent de minister het beeld dat we in Nederland bezig zijn onze cultuur te verliezen? Heel veel Nederlanders vinden van wel. Heel veel Nederlanders hebben dat gevoel en zien het voor hun ogen gebeuren. Die betreuren dat. WNL had een mooie reportage. Daarin kwam iemand aan het woord die zei: je hebt tegenwoordig heel andere winkels en andere talen. Ik weet niet of de minister weleens in Amsterdam komt, maar probeer daar maar eens in het Nederlands een biertje te bestellen in de horeca; vaak spreken ze de taal niet eens. In diezelfde reportage komt een homoseksuele man aan het woord die zegt: ik loop niet meer hand in hand met mijn vriend, want het is gewoon te gevaarlijk. Dat is één observatie. Aan de andere kant hebben we de hoofdsocioloog van het CBS, mevrouw Traag, die zegt: waar ik woon, hoor je dat geluid veel minder. Dat is haar wetenschappelijke observatie, blijkbaar. Ze zegt ook: als je mensen voedt met een bepaald narratief, dan gaan ze dat als dusdanig beleven. Ze zegt dus: het wordt de mensen aangepraat en het is helemaal niet zo. Ik ben heel erg benieuwd wat de minister van Cultuur daarvan vindt, al is hij dubbeldemissionair en al staat het volgende kabinet bij wijze van spreken al om de hoek klaar. Raken wij onze cultuur kwijt? Een interessant vraagstuk voor de minister van Cultuur. Voorzitter. Er is ook goed nieuws: Zwarte Piet wordt steeds populairder. Twee derde van de Nederlanders zegt gewoon: Zwarte Piet is zwart en blijft zwart. Ondanks die acties van de Nederlandse overheid, van minister Asscher en van al die ongekozen burgemeesters om onze dierbare Zwarte Piet kapot te maken, blijven Nederlanders houden van Zwarte Piet. Vraag aan de minister: welke kleur heeft Zwarte Piet? Dat is mijn tweede vraag. Welke kleur heeft Zwarte Piet? Ik heb het al een beetje weggegeven, hoor. Ik had het net al even over Pieter de la Court. Wat er ook gebeurt in Nederland, is dat onze geschiedenis verwijderd wordt. Het doet heel erg denken aan het boek 1984. The mutability of the past heet het daar, oftewel de veranderlijkheid van het verleden. Heel veel mensen uit ons verleden hebben ineens niet meer bestaan. Pieter de la Court is een belangrijk denker uit onze geschiedenis, uit de tijd van de Republiek. Hij was een staatsgezinde. "Staats" heeft dan betrekking op de Staten-Generaal. Hij speelt in onze geschiedenis een belangrijke rol. Hij was een belangrijk liberaal denker. De Rijksuniversiteit Leiden heeft zijn naam recentelijk verwijderd. In 2018 was er nog een lezing over Pieter de la Court; toen werd hij de hemel in geprezen. Maar nu is hij blijkbaar verwijderd, onder invloed van de Black Lives Matter-mode. Dat gebouw heet nu Agora. Agora stamt uit het oude Griekenland. Daar werden slaven verhandeld en vrouwen waren daar niet welkom. Blijkbaar voelt de Rijksuniversiteit Leiden zich daar wel senang bij. Wat vindt de minister daarvan? Voorzitter. Dan de gouden koets. Een voorganger van deze minister, mevrouw Uslu, heb ik daarover ondervraagd. Mevrouw Uslu is een gepromoveerd kunsthistorica. Na veel trekken en duwen heeft zij ook gewoon toegegeven dat de afbeeldingen op de gouden koets niets te maken hebben met slavernij. Ze zei dat het goed zou zijn als die gouden koets weer gaat rijden. Kan de minister ons daar iets over vertellen? Gaat de gouden koets weer rijden met de oorspronkelijke illustratie daarop? Hoe staat het met de diversiteitsvoorwaarden? Dat was natuurlijk heel pijnlijk. Kunst moet vrij en ongeremd zijn, maar in plaats daarvan hebben allerlei politiek correcte ministers en staatssecretarissen allerlei diversiteitsvoorwaarden opgelegd aan kunstinstellingen. Ze moesten die ondertekenen, want anders kregen ze geen geld. Gelukkig is er in de vorige zittingsperiode een motie geweest om die diversiteitsvoorwaarden te schrappen. Hoe staat het daarmee? Is dat gebeurd? Of worden kunstinstellingen nog steeds het mes op de keel gezet om de diversiteitsideologie te omarmen? 300 culturele instellingen in Nederland en België boycotten Israël. Ze boycotten niet Iran, niet Qatar en niet Azerbeidzjan; ze boycotten Israël, de enige democratie in het Midden-Oosten. Ik heb er het kerstreces mogen doorbrengen. Het is een bloeiend land met een sprankelende cultuur. Maar allerlei culturele types in Nederland willen uitgerekend dat land boycotten. Hoe staat de minister daartegenover? Het kan toch niet zo zijn dat die kunsttypes buitenlands beleid gaan voeren? En vindt hij — dat is een beetje een retorische vraag — dat deze kunstinstellingen nog steeds recht hebben op ons belastinggeld? Moet men niet gewoon van het subsidie-infuus afgehaald worden als er wordt meegedaan aan een dergelijke actie? Opvallend bij de actie van die 300 culturele instellingen is dat niet één Nederlandse kunstenaar ertegen geprotesteerd heeft. De kunstenaars vinden het allemaal weer best. Dat is denk ik ook weer eens een illustratie van hoe eenzijdig de kunstwereld in Nederland is opgebouwd, namelijk: intens links. Daar zijn, tot mijn grote spijt, geen uitzonderingen op. Hoe staat de minister tegenover het afgelasten van de chanoekaviering in Het Concertgebouw? Dat is toch wel heel pijnlijk, want het Concertgebouworkest — dat is natuurlijk niet hetzelfde als Het Concertgebouw; dat weet ik ook wel — kreeg vanaf 1942 subsidie van de nationaalsocialisten. We hebben kunstsubsidies te danken aan de NSB, aan het nationaalsocialisme, aan Tobie Goedewaagen. Het is toch wel heel pijnlijk dat het Concertgebouworkest zich nu bezighoudt met dergelijke zaken als het afgelasten van de chanoekaviering. Dan de sensitivity readers. Dat is ook een groot probleem. Heel veel uitgevers hebben sensitivity readers in dienst, die ervoor moeten zorgen dat er een politiek correct sausje over boeken, en over literatuur in het bijzonder, heen gaat. Een mooi voorbeeld is Roald Dahl. Die moest, zoals men dat noemt, bij de tijd gebracht worden. In Sjakie en de chocoladefabriek wordt daarom niet meer gesproken over dat iemand "dik" is, maar "enorm". Ook is mevrouw Griezel niet meer "lelijk". Dat is minder kwetsend of zo, denk ik. Heel veel uitgeverijen werken met die sensitivity readers. Dat zorgt ervoor dat de literatuur in Nederland zo volslagen oninteressant is geworden en dat er helaas nooit meer iets uitkomt wat echt de moeite waard is. Hoe staat de minister daartegenover? Het is namelijk eigenlijk een vorm van censuur. Voorzitter, dank u wel.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik kan me nog herinneren dat ik in 2010 Opera Zuid zelfs gered heb met een motie. Opera Zuid is daar altijd heel dankbaar voor geweest. Die lijn gaat dus nog verder terug dan de vorige periode.

De heer Martin Bosma (PVV): Het getuigt toch weinig van liberalisme als je de bijdrage van een collega aanduidt met dat je er helaas naar hebt moeten luisteren. Ik vind dat toch raar. Ik dacht dat de VVD stond voor liberalisme en tolerantie, en geïnteresseerd was in andermans geluiden. Als je de bijdrage van een collega-parlementariër dan afdoet met dat je er helaas naar hebt moeten luisteren, stel ik eens te meer vast dat het liberalisme bij de VVD dood is.

De heer Martin Bosma (PVV): Nou ja, ik denk dat het gewoon te maken heeft met de ideologie van mei 1968. De ideologie van de studentenopstand uit die periode, die begon op de Sorbonne en oversloeg naar Berkeley, was en is een ideologie die tegen het Westen is, die het Westen ziet als bron van alle kwaad. Er horen ook andere dingen bij; het is pacifistisch, antichristelijk, antigezin, antiman et cetera. Voor vandaag is de belangrijkste component, denk ik, dat het zich keert tegen het Westen. Men stelt dat het Westen verkeerd is. Dat leidt ertoe dat men de sluizen heeft opengezet voor de massa-immigratie uit islamitische landen. Dat zorgt ervoor — dat is nog veel belangrijker — dat we onze cultuur niet meer willen verdedigen, dat we niet zeggen: we staan pal voor de namen uit onze geschiedenis, we staan pal voor onze feesten, we staan pal voor het christendom, we laten die kerkklokken gewoon luiden en geven niet toe. In mijn optiek komt al die ellende voort uit de ideologie van mei 1968, want die heeft de elites van Nederland en daarmee de instituties van Nederland in haar macht gekregen, dus de media, de universiteiten, de ambtenarij. Daar zijn dat soort theorieën gemeengoed geworden en daar komt alles uit voort.

De heer Martin Bosma (PVV): Maar wel twee hele goede interrupties. Ik zal kijken wat ik voor mevrouw Van der Plas kan doen. Ja, ik heb die film gezien. Het is een hartstikke goeie film. Huub Stapel is weer terug. Hij excelleert daarin weer. Weer gewoon een Nederlandse film. In het linkse krantje Trouw was er allerlei kritiek op die film omdat de mensen in de film te blank waren. Een hoop van die linkse mensen zijn echt schedelmeters. Die kijken gewoon naar huidskleur en dat soort zaken. Het is een uitstekende film. Ik roep iedereen op om ernaartoe te gaan. Die Kijkwijzer is volslagen belachelijk. Er zit één scene in waarin een transseksuele man op de Zeedijk te Amsterdam een taxichauffeur aanhoudt, die denk ik Marokkaans is en die weigert om deze man te vervoeren en vervolgens wegrijdt. Dat is de hele scène, die 30 seconden duurt. Wat gebeurt er vervolgens? De Kijkwijzer zegt: er is sprake van discriminatie. Nou kennen we allemaal de verhalen over hoe taxichauffeurs in de grote steden weigeren mensen mee te nemen. Het is dus gewoon uit het leven gegrepen, zou ik zeggen, en dat is dan blijkbaar discriminatie. Nou, het is te gek voor woorden. Ik hoor graag van de minister wat hij daarvan vindt.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik heb met veel plezier geluisterd naar de bijdrage van onze nieuwe collega. We gaan nog veel van haar horen in de toekomst. Het was een genoegen om naar haar te luisteren. Mevrouw Tijmstra zei in haar inleiding: cultuur leidt tot een gevoel van wij. Dat vond ik heel mooi geformuleerd. Wat "wij" willen, althans twee derde van de Nederlandse bevolking, is dat Zwarte Piet zwart is. Welke kleur heeft Zwarte Piet volgens het CDA?

De heer Martin Bosma (PVV): Nou, dat is niet wat er gebeurt. Die traditie wordt van bovenaf, door burgemeesters en ministers, kapotgemaakt. Ook heel veel CDA-burgemeesters proberen van bovenaf die traditie kapot te maken. Ze zetten sinterklaascomités het mes op de keel en eisen dat Zwarte Piet niet meer meedoet. Mevrouw Tijmstra zei iets in de trant van: als mensen zich uitgesloten voelen, dan moeten tradities veranderen. Dat vind ik ook interessant. Bij het Suikerfeest worden niet-moslims uitgesloten. Moet het Suikerfeest ook veranderen?

De heer Martin Bosma (PVV): Minister Asscher heeft gewoon allerlei maatschappelijke groeperingen op zijn ministerie uitgenodigd en heeft ze er gewoon toe aangezet om Zwarte Piet niet meer toe te laten. Dat is iets wat van bovenaf gebeurde. Het zijn CDA-burgemeesters die Zwarte Piet van bovenaf kapotmaken en die tegen een sinterklaascomité zeggen: je krijgt geen subsidie meer als Zwarte Piet daaraan meedoet. Dat is niet iets van onderop of iets wat gegroeid is; dat wordt van bovenaf kapotgemaakt. Wij willen dat Zwarte Piet blijft en dat Zwarte Piet zwart blijft. Twee derde van de Nederlandse bevolking vindt dat. Dat zou voor het CDA toch een mooie reden kunnen zijn om daarnaar te luisteren en gewoon wat minder aandacht te hebben voor de woke-elites van Nederland die ons mooie feest kapotmaken?

De heer Martin Bosma (PVV): De heer Van der Burg loopt meteen weg, zie ik. Met de subsidievoorwaarden heb ik diverse voorgangers van deze minister om de oren geslagen. Het is te gek voor woorden. De kunstwereld is natuurlijk helemaal dolgedraaid. Maar wat mij nou frappeert, is dat er niet één kunstenaar hier ooit in het geweer is gekomen tegen dit soort bizarre toestanden. Is mevrouw Nanninga het met me eens dat die kunstenaars allemaal makke schapen zijn?

De heer Martin Bosma (PVV): Maar waarom zijn die kunstenaars dan zo laf? Die kunstinstellingen moeten dit ondertekenen. Ze krijgen een touw om hun nek. Ze moeten door hoepeltjes springen. Ik dacht dat kunst altijd ging om de meest individuele expressie van de meest individuele emotie. Dat gebeurt niet. Kunstenaars zijn makke schapen geworden door de subsidie. Bent u dat met mij eens, mevrouw Nanninga?

De heer Martin Bosma (PVV): Niet alleen cultuur verruimt je blik, maar ook cultuurdebatten, want ik had nog nooit van Knegsel gehoord. Ik zit het meteen te googelen. Het is daar nu 1 graad en Knegselse Boys heeft het van het weekend weer goed gedaan. Ik wist niks van Knegsel, maar daarmee bouwen we weer aan onze culturele kennis. Blijkbaar is de heer Dassen naar een cabaretvoorstelling geweest waar grappen werden gemaakt over Knegsel. Blijkbaar kan dat. Blijkbaar kun je grappen maken over Knegsel. Maar cabaretiers kunnen geen grappen meer maken over de islam. Freek de Jonge heeft dat een paar jaar geleden al gezegd in een gesprek met het islamkritische PVV-Kamerlid Joram van Klaveren. Arjen Lubach zegt het ook. Hij zegt: ik maak geen grappen meer over de islam, want dat is te gevaarlijk; dan moet ik meteen beveiligd worden. Wat vindt de heer Dassen als Knegselse cabaretkenner van die situatie? Wat vindt hij ervan dat we wel grappen kunnen maken over Knegsel, maar niet meer over de islam?

De heer Martin Bosma (PVV): De minister is politiek verantwoordelijk. De minister bepaalt het beleid. Er zijn keiharde voorwaarden. De minister zegt: er is geen harde verplichting. Het werkt toch gewoon heel simpel? Als je niet tekent, krijg je geen geld.

De heer Martin Bosma (PVV): Net zei de minister iets anders. Hij zei "geen harde verplichting" en "geen afdwingbare voorwaarde". Nu zegt hij iets heel anders. Hij geeft me gelijk: als je niet tekent, krijg je geen geld.

De heer Martin Bosma (PVV): Het is wel zo geregeld dat je geen geld krijgt als je niet tekent. Dat is heel simpel. Zo is het geregeld, toch?

De heer Martin Bosma (PVV): Geen vraag, maar in het blokje erfgoed zouden ook Zwarte Piet en Pieter de la Court kunnen zitten.

De heer Martin Bosma (PVV): Deze minister is dubbeldemissionair. Het volgende kabinet staat bij wijze van spreken buiten te wachten. Hij heeft dus alle vrijheid om gewoon uitspraken te doen en gewoon dingen te zeggen. En dan komt ie met AI-achtige antwoorden als: er is artistieke vrijheid. Ja, dat weet ik ook wel. Maar het is nogal wat dat 300 kunstinstellingen in Nederland en België, waarvan een groot gedeelte ook gewoon geld krijgt uit een geldstroom waarvan de minister aan het begin zit, een boycot beginnen tegen de enige democratie in het Midden-Oosten. Zeker bezien in het licht van honderd jaar geleden kun je niet anders dan verwerpen dat dat ene land eruit wordt gepikt. Deze kunstinstellingen kiezen ervoor om over te gaan tot zo'n boycot. In geen enkele subsidievoorwaarde staat dat ze geacht worden buitenlandbeleid uit te voeren, maar dat doen ze toch. Daar kan deze minister toch gewoon iets van zeggen? Hij kan toch gewoon met zijn vuist op tafel slaan, zijn AI-teksten naast zich neerleggen en zeggen dat dit gewoon niet zo moet zijn? Hij zou ook nog kunnen zeggen dat we geen belastinggeld meer geven aan die toko's die overgaan tot het boycotten van de enige democratie in het Midden-Oosten. Dat stel ik voor. Stoppen met subsidie voor dit soort kunsttoko's. Dat kan toch? Is hij daartoe bereid?

De heer Martin Bosma (PVV): De minister zegt nu weer dat de voorwaarden voor die diversiteitstoestanden in de toekomst ook weer worden uitgerold en opgelegd. Maar er is een motie aangenomen door de Kamer. Daarin staat, en ik lees het krantenbericht voor: "Diversiteit en inclusie mogen geen dwingende voorwaarden meer zijn voor cultuursubsidie. Dat vindt een meerderheid van de Tweede Kamer, die daarover gisteren een motie aannam van BBB, SGP en CU." Ik neem dus aan dat die codes er toch heel snel uit gaan, zodat die gekke, rare voorbeelden die mevrouw Nanninga noemt gewoon tot het verleden behoren.

De heer Martin Bosma (PVV): Ik begrijp best dat de minister er niet over gaat, maar hij is de minister van Cultuur. Die moet opkomen voor onze cultuur. Onze cultuur wordt bedreigd doordat er allerlei politiek correcte wokefiguren bij uitgevers zitten die allerlei termen die niet volgens het rode boekje gebruikt mogen worden en dingen die kwetsend zijn voor lezers eruit halen. Zo wordt onze literatuur vernaggeld. En nee, de minister gaat daar niet over, want uitgevers zijn particulieren. Ik snap dat allemaal wel, maar de minister moet staan voor artistieke vrijheid. Hij zou bijvoorbeeld ook in dit verband gewoon eens kunnen zeggen: sensitivity readers zijn eigenlijk heel slecht voor de artistieke vrijheid van Nederlanders en de kwaliteit van literatuur lijdt daaronder. Maar hij moet het allemaal zelf weten.

De heer Martin Bosma (PVV): "Dat vind ik mooi," zegt de minister. Daarmee doelt hij op allerlei tradities, waaronder Zwarte Piet. Dat vind ik leuk om te horen, dat waardeer ik.

De heer Martin Bosma (PVV): Dank u wel, voorzitter. U zei voor de lunchpauze dat we hier niet mogen praten over individuele ambtenaren, maar ik wil toch even een kleine uitzondering maken. Ik zit hier al heel lang en dit is de eerste keer dat mevrouw Barbara Wolfensberger niet meer bij ons is. In mijn vorige functie kwam ik haar vaak tegen in den lande bij tal van culturele bijeenkomsten. Ik wil haar langs deze weg de groeten overbrengen — misschien kan de minister dat doen — en haar veel succes wensen in haar volgende baan. Ze gaat iets doen inzake de Antillen; ik ben vergeten wat. Ik wens haar daar veel succes bij. Dat wilde ik even kwijt. Voorzitter. Nogmaals, ik dacht: de minister is dubbeldemissionair en het nieuwe kabinet staat al buiten te wachten, dus hij kan van alles zeggen; dit is een mooie gelegenheid om eens eventjes met de vuist op tafel te slaan en op te komen voor onze mooie cultuur en onze mooie tradities. Maar die schoten voor open doel die ik hem aanlever, mist hij toch een beetje, zoals de panenka van gisteravond. Sorry, meneer Mohandis, ik bedoelde het niet persoonlijk. Maar bijvoorbeeld over die rare diversiteitsvoorwaarden zegt hij: er is een herzieningsronde en dan wordt het meegenomen. De Kamer heeft gewoon bij zeer ruime meerderheid gesteld af te willen van die gekke diversiteitsvoorwaarden, al dat schedel gemeet en vragen als "zitten er wel voldoende zwarten in die filmscène?" Dat is toch te pijnlijk voor woorden anno 2026? De Tweede Kamer wil daar gewoon vanaf, dus ik had verwacht dat de minister zou zeggen: inderdaad, daar stoppen we mee. Een hoop van dat diversiteitsgedreutel is natuurlijk gewoon anti-blank racisme. Het is in wezen gewoon in strijd met de Grondwet. Het is het beoordelen van mensen op hun huidskleur. Dat kan anno 2026 toch niet meer? De minister verwijst door naar de Kunstraad, maar de Kunstraad is natuurlijk ook een closed shop. Daar zitten natuurlijk ook allemaal zeer politiek voorspelbare mensen in. De hele kunstwereld heeft de mond vol van inclusie en verbinding, maar ze willen wel massaal dat Israël geboycot wordt. Die twee dingen kan ik moeilijk met elkaar rijmen. Ik vind het jammer dat hij zich bijvoorbeeld niet eens keihard uitspreekt tegen al dat geboycot. Ik snap ook niet dat de minister als het gaat over Pieter de la Court, een belangrijke denker uit de Republiek — dat is gewoon één voorbeeld, hè — niet gewoon zegt: hou nou eens even op met altijd maar dat weghalen van die namen en het plaatsen van bordjes in musea waarop staat dat mensen niet politiek correct waren of dat ze zes eeuwen geleden verkeerde dingen hebben gezegd. Het was mooi geweest als de minister zich daartegen had uitgesproken. "De Koning gaat over de gouden koets." Ja, dat weet ik ook wel. Maar we hebben daar in deze commissie vaak over gesproken, en over de vraag of dat iets te maken heeft met slavernij. Dat heeft het niet. Dat heeft staatssecretaris Uslu gezegd. Het was mooi geweest als de minister ook dat balletje had ingekopt en had gezegd: het zou mooi zijn als de gouden koets weer gaat rijden. Sensitivity readers zijn verschrikkelijk. Dat is gewoon een aantasting van de literatuur. Mensen moeten door politiek correcte hoepeltjes springen. Ze mogen allerlei kwetsende woorden niet meer gebruiken. Het is jammer dat hij zich daar niet tegen uitspreekt. Ik ben wel blij met het feit dat de minister over tal van tradities, inclusief Zwarte Piet en het behoud daarvan, zegt: dat vind ik mooi. Dat is eindelijk eens een positieve opmerking van een bewindspersoon in de richting van onze hardwerkende kindervriend, Zwarte Piet. Voorzitter. Ik heb nog een tweetal moties.

De heer Martin Bosma (PVV): En dan de tweede, voorzitter, om even te vieren dat de minister zich positief heeft uitgelaten over onze hardwerkende kindervriend.

De heer Martin Bosma (PVV): Dank u wel. Tot zover mijn bijdrage, voorzitter.

De heer Martin Bosma (PVV): Nou nee, want ik vind die toezegging iets te vaag. De minister zegt dat hij naar de subsidievoorwaarden zal kijken, maar deze minister is over een paar weken misschien geen minister meer. Ja, we hadden het misschien anders gewild, maar it is what it is. Dat is dus erg weinig. Waar zou dat dan bovendien vermeld worden? Zou de minister ook echt van plan zijn om dat in beton te gieten, of blijft het bij een soort voornemen?

De heer Martin Bosma (PVV): Dat klopt, en de minister heeft er helemaal gelijk in dat hij daar niets over hoeft te zeggen, maar het staat hem natuurlijk vrij om gewoon nog een paar warme woorden aan onze hardwerkende kindervriend te wijden, want net ging hij die kant op, and it makes my day, zal ik maar zeggen. Ik zou hem dus toch willen aanraden om misschien nog even wat scherper te zeggen dat ook hij, net als twee derde van de Nederlandse bevolking, gewoon zegt: Zwarte Piet is zwart.

De heer Martin Bosma (PVV): Voorzitter, u heeft het perfect gedaan hoor. Ik heb daar niet de geringste kritiek of wensen bij, of wat dan ook. Ik stel wel vast dat een groot aantal fracties niet is komen opdagen. Er is natuurlijk een totale spreektijd gemaakt op basis van fracties, maar het had daar, daar en daar vol moeten zitten. We zijn een beetje beperkt. Ik had er geen last van hoor, maar bij andere fracties zal dat sterker gespeeld hebben. Dat is gedaan op basis van het feit dat er een groot aantal fracties zou komen, waarvan er veel niet zijn. Misschien is het wel goed om volgende week aan het begin even te kijken wie er niet zijn. Dan kunnen de spreektijden wat mij betreft omhoog. Maar u gaat over de orde en niet ik.