Daniëlle Jansen

Verzamelwet 2024 (Kamerstuk 36682)

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Ik ben er klaar voor!

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Dank u, voorzitter. Ik ga ook binnen het behandelen van de verzamelwet in op de aanpassingen in de Geneesmiddelenwet. Net zoals mijn buurman aan mijn rechterzijde — ik heb er trouwens geen aan de linkerzijde — vind ik het tekortenbesluit waar we het vandaag over hebben een noodmaatregel en geen structurele oplossing voor medicijntekorten, die nog steeds fors zijn. De voorgestelde wetswijziging pakt niet de kern van het probleem aan en verlicht vooral de gevolgen van de tekorten. Wat de oorzaken van de medicijnentekorten zijn is onduidelijk, maar in ieder geval zijn ze veelkoppig en hardnekkig. Het hangt samen met een doorgeschoten preferentiebesluit, kwetsbare toeleveringsketens en een gebrek aan regie op beschikbaarheid. Ik denk dat het preferentiebeleid mede verantwoordelijk is voor leveringsproblemen. Mijn zorgen over het preferentiebeleid richten zich op de grenzen van kostenbesparing en de toenemende onbedoelde bijeffecten. Nieuw Sociaal Contract kan zich voorstellen dat er op een gegeven moment simpelweg niet veel meer te besparen is zonder dat dit ten koste gaat van de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Ik zou graag aan de minister willen vragen of zij het hiermee eens is. Hoeveel besparing levert het preferentiebeleid op ten opzichte van de kosten die ontstaan door tekorten, door noodmaatregelen als waarover we het vandaag hebben en door extra administratieve lasten van apothekers, die overal achteraan moeten bellen? Hoe voorkomt de minister dat het preferentiebeleid zelf een oorzaak wordt van nog meer tekorten, waarvoor nu met spoed tijdelijke oplossingen nodig zijn? Is er bijvoorbeeld een evaluatie beschikbaar die laat zien of de besparingen van het preferentiebeleid nog in verhouding staan tot de impact op beschikbaarheid en continuïteit van zorg? In hoeverre kan de minister een antwoord geven op de vraag of het preferentiebeleid nog geschikt is als instrument voor doelmatige en betrouwbare farmaceutische zorg? In de voortgangsbrief aanpak beschikbaarheid geneesmiddelen van december 2024 lees ik dat de minister een aantal acties heeft ondernomen of uitgezet, onder andere gebaseerd op een aantal moties. Kan de minister een update geven van alle acties die in die brief genoemd worden? Ik waardeer de inzet van de minister zeer, maar het punt is dat patiënten en apothekers nog dagelijks geconfronteerd worden met geneesmiddelentekorten. Het tekort is inderdaad minder dan vorig jaar, 1.563 tegenover 2.292, maar is nog steeds onacceptabel hoog. Ook is het het op één na hoogste tekort in de afgelopen tien jaar. De voorzitter van de KNMP, de heer Aris Prins, zegt: "We merken aan niets dat het minder erg wordt." Om even te illustreren waar het over gaat: het tekort aan salbutamol raakte meer dan een half miljoen astmapatiënten. Meer dan 1,5 miljoen kinderen en volwassenen werden geconfronteerd met een tekort aan antibiotica. In totaal zijn ruim 4,5 miljoen mensen in 2024 getroffen door een medicijntekort, waarvan 13% definitief is. De gemiddelde duur van het geneesmiddelentekort was vorig jaar 104 dagen. Kan de minister aangeven waar zij naar streeft? In welk jaar moet het met zoveel procent minder zijn? Kan zij dat aangeven? Hoelang gaat het nog duren voordat het tekort acceptabel is of opgelost is? We blijven hangen met deze cijfers. In de beantwoording van het schriftelijk overleg geeft de minister aan dat voordat de IGJ overgaat tot het afgeven van een tekortenbesluit, het Meldpunt geneesmiddelentekorten en -defecten eerst andere oplossingsrichtingen onderzoekt, zoals een tijdelijk afwijkende verpakking of magistrale bereidingen. Kan de minister aangeven hoe dit tijdspad eruitziet? Hoeveel tijd gaat hier overheen? Valt daar volgens de minister ook nog winst te behalen? Dat was het.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Ik snap de vragen van de heer Bushoff. Inderdaad staat in de brief een aantal aanknopingspunten om het preferentiebeleid te herzien, maar ik vrees dat de oplossingen te veel ad hoc zijn, dus dat we iets gaan proberen totdat het tij keert. Dat hebben we de afgelopen jaren al vaak genoeg gedaan, maar dat brengt ons tot niets. Ik zou dus veel meer naar iets toe willen waardoor je dat hele preferentiebeleid tegen het licht houdt. Ik ben het helemaal met de heer Bushoff eens dat het veel goede dingen heeft gebracht, maar het lijkt erop alsof we bijna op een kantelpunt zitten en de rek eruit is. Dan kun je zoeken naar oplossingen of nu al bekijken waar je het moet aanpassen, maar ik zou veel liever een soort doorlichting van het preferentiebeleid willen, zodat je meer gericht kunt bekijken waar je het zou moeten aanpassen.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Ik zou het prima vinden als die maatregelen wel doorgaan, maar ik pleit er nog wel voor om het eens goed door te lichten, omdat wat we tot nu toe doen, volgens mij slechts een marginaal effect heeft. De tekorten blijven gewoon onacceptabel hoog.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Ik zou willen dat de productie van geneesmiddelen veel meer dichterbij is, zodat we niet afhankelijk zijn van industrieën buiten Europa. Ik zeg niet dat we die productie per se naar Nederland moeten halen, want daar zitten ook haken en ogen aan. Het lijkt me echter zeer wenselijk om die productie in ieder geval dichterbij te hebben.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Ik snap ook dat het geen heel realistische vraag van mij is om er een jaartal op te plakken. Het is heel lastig en dat snap ik ook. Ik snap ook dat de minister teruggrijpt op de daling. Het is een daling, maar wel een kleine daling. We weten ook dat die daling er weleens eerder is geweest en dat het het jaar daarna weer omhoog is gegaan. Daar ben ik dus bang voor. Ik begrijp dat de minister erbovenop zit, maar we zien ook dat we, ondanks het erbovenop zitten, uiteindelijk iedere keer achter de feiten aan lopen. Ik ben op zoek naar een beetje meer. Ik ben al heel blij met wat er op het gebied van het preferentiebeleid gebeurt. Hoe zorgen we ervoor dat we er toch nog strakker bovenop zitten en dat we niet iedere keer moeten constateren dat het toch weer omhooggaat of te weinig daalt?

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Dat zegt de minister terecht. Ik ben ook blij dat het aan het dalen is, maar ik maak mij zorgen over de uitspraak van de voorzitter van de apothekersvereniging, namelijk: we merken aan niets dat het minder erg wordt. Kan de minister daarop reflecteren? Dat zou namelijk juist wel de bedoeling moeten zijn.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Dank u, voorzitter. Ik ben blij om te horen dat er een brief komt voor het hulp- en geneesmiddelendebat, waarin een update wordt gegeven van de vele acties. Het is ook goed om te horen dat de minister ervoor openstaat om het preferentiebeleid wat onder de loep te nemen. Daar gaat mijn motie ook over.

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Is het een optie om 1 juli in een andere datum te wijzigen?

Mevrouw Daniëlle Jansen (NSC): Dan kijk ik nog wel even naar het dictum.