Jan Valize

Opkomende en toekomstige technologieën

De voorzitter: Een hele goede ochtend allemaal. Ik open deze vergadering voor de vaste commissie voor Digitale Zaken. Het is 10.00 uur op 30 januari 2025. Wij voeren vandaag het commissiedebat over opkomende en toekomstige technologieën. Aan de zijde van het kabinet is de heer Szabó aangeschoven, de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, maar wij noemen hem liever staatssecretaris van Digitalisering of Digitale Zaken. Aan de zijde van de Kamer zijn aangeschoven, in volgorde, de heer Six Dijkstra van Nieuw Sociaal Contract, de heer Buijsse namens de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie en de heer Krul namens het Christen-Democratisch Appèl. Ik zal zelf ook het woord nemen namens de PVV na afloop van de eerste drie inbrengen. De Kamerleden hebben elk vijf minuten om hun betoog te houden. We staan een viertal interrupties toe. Ik geef het woord aan de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: U heeft nog dertig seconden.

De voorzitter: Dank voor uw inbreng. Het valt mee. U bent veertien seconden uitgelopen. Dat is geen probleem. Het volgende woord is aan de heer Buijsse namens de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, want ik zie geen interrupties op de inbreng van de heer Six Dijkstra. Aan u dus het woord, heer Buijsse.

De voorzitter: Heer Buijsse, heel hartelijk dank voor uw inbreng. Ook bij u zie ik geen interrupties van de collega's. Dan kan ik het woord geven aan de heer Krul namens het Christen-Democratisch Appèl.

De voorzitter: U heeft nog dertig seconden.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor uw inbreng. Ik zie een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Het woord is aan de heer Krul.

De voorzitter: Dan dank ik de heer Krul voor zijn inbreng. Ik kijk rond en zie geen verdere interrupties. Ik mag het woord geven aan mevrouw Koekkoek, die spreekt namens de partij Volt.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor uw bijdrage, mevrouw Koekkoek. Ik kijk rond en zie geen interrupties. Dan geef ik het woord aan mevrouw Kathmann namens de partij GroenLinks-PvdA.

De voorzitter: U hebt nog twintig seconden. O, u bent klaar. Perfect, dank u wel. Dank voor uw inbreng. Ik kijk even naar de zijde van de Kamer. Ik zie geen verdere interrupties. Dan stel ik voor dat ik het voorzitterschap even overdraag aan de heer Six Dijkstra, mits hij daarmee akkoord gaat. Dan kan ik ook even een inbreng doen.

De heer Valize (PVV): Voorzitter, dank voor het woord. Op de agenda staan een zevental brieven waarin de volgende onderwerpen aan bod komen. Deepfakes: beelden, geluiden en teksten met bestaande informatie als vertrekpunt die vervolgens bewerkt en gemanipuleerd worden middels AI. Meneer Krul en mevrouw Kathmann hebben hierbij al uitvoerig voorbeelden gegeven. Mevrouw Koekkoek had het nog over immersieve technologieën: technologieën waarbij iemand in een ervaring wordt ondergedompeld, zoals augmented reality. Dat is een live, direct of indirect, beeld van de werkelijkheid met daaraan toegevoegde elementen. Dan heb je ook nog virtual reality. Daarbij zit je eigenlijk in een simulatie. Dan hebben we nog het onderwerp kwantumcomputing, een technologie die kwantummechanica gebruikt om vraagstukken op te lossen die niet door een gewone computer kunnen worden uitgerekend. Dit kan informatie op een nieuwe manier verwerken en zo grote en belangrijke doorbraken forceren. Voorzitter. Aangezien de staatssecretaris voor Rechtsbescherming helaas verhinderd is en deze brieven veelal verouderd zijn, maar ook omdat we zeer binnenkort nog gaan spreken over de bescherming van persoonsgegevens en digitale grondrechten — daarbij zal de staatssecretaris voor Rechtsbescherming wel aanwezig zijn — zullen de onderwerpen deepfakes en immersieve technologieën niet uitvoerig aan bod komen. Er staan immers veel oude brieven op de agenda met standpunten van het vorige kabinet. De beleidsreactie van zo'n anderhalf jaar geleden op de onderzoeken van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, was daarvan nog de meest recente. De brieven gingen vooral over de vraag of de huidige wetgeving nog wel volstaat. Vragen hierover zijn ook al aan bod gekomen bij de heer Krul, mevrouw Koekkoek en mevrouw Kathmann. In de kabinetsreactie werd aangegeven dat de huidige wetgeving voldoende bescherming biedt en dat wetswijzigingen onnodig zijn. De staatssecretaris van Digitale Zaken kan waarschijnlijk de volgende vraag wel beantwoorden. Het kabinet spreekt immers met één mond. Beoogt het huidige kabinet deze koers te hanteren? Voorzitter. Dan staat er kwantumcomputing op de agenda. In de brieven wordt terecht benoemd wat de risico's voor onze samenleving zijn en hoe wij ons hiertegen kunnen wapenen. Het belangrijkste risico van kwantumcomputing is dat het bepaalde versleuteling en cryptografie sterk kan verzwakken. Zeer recent, 3 december 2024, is het geactualiseerde post-kwantumcryptografiemigratiehandboek verschenen, het PQC-migratiehandboek. Het vorige dateerde van maart 2023. De aanleiding daartoe was de publicatie van de internationaal omarmde standaarden van PQC in augustus 2024 voor kwantumveilige cryptografie. De minister van BZK, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, schrijft in haar aanbiedingsbrief de inzichten uit dit PQC-migratiehandboek te zullen meenemen in de migratie van de rijksoverheid naar PQC. Deze technologie kan worden ingezet op momenteel gebruikte systemen en computers. Desondanks zal de migratie van kwantumkwetsbare cryptografie naar PQC een tijdrovend en kostbaar proces worden, naar schatting meer dan vijf jaar. Dat staat te lezen in het handboek. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: heeft u er zicht op of alle overheidsorganisaties al gestart zijn? Deze vraag wordt gedeeld door meerdere fracties. Het handboek beschrijft een driestappenplan: diagnose van de kwantumkwetsbaarheid, planning en uitvoering. Kunt u ons, gezien het afwegen van algoritmes en de snelheid waarmee het algoritmeregister gevuld wordt, geruststellen en bevestigen dat de overheidsorganisaties, departementen, semioverheden et cetera inzicht hebben in welke encryptie zij gebruiken? Voorzitter. De ontwikkeling van kwantumcomputing is in een stroomversnelling geraakt met de komst van Willow. Dat is een computerchip van Google die kwantumtechnologie gebruikt om razendsnelle berekeningen te maken. De beste computer van het moment doet hier miljarden jaren over en Willow doet het binnen vijf minuten. De effecten van kwantumcomputing zullen daardoor sneller merkbaar zijn in de samenleving dan op voorhand gedacht. Dit is voordelig voor AI, Artificiële Intelligentie. Maar er kleeft ook een risico aan. Actoren met kwade intenties — het werd net ook al aangegeven — kunnen deze techniek inzetten om encryptie te kraken. Daarom vindt de PVV het goed dat het kabinet stappen zet met het PQC-migratiehandboek. Wel wil de PVV graag weten wat de impact van Willow is op dit PQC-migratiehandboek. Tot slot, voorzitter. Ik rond af. Deze week hebben wij in de media vele berichtgevingen vernomen over DeepSeek. Daar waar de Verenigde Staten 500 miljard uittrekken om AI een boost te geven, hebben de Chinezen DeepSeek voor 6 miljoen ontwikkeld. Een vernuftige tool, maar het hoe en wat is onderwerp van speculatie. Volgens berichtgeving zou er data van OpenAI zijn gebruikt om de eigen chatbot te bouwen. Dat is tegen de gebruikersvoorwaarden in. Ook blijkt de technologie onbetrouwbaar en vertoont die gebreken. Maar het feit dat DeepSeek minder rekenkracht gebruikt en goedkoper is ontwikkeld, biedt natuurlijk kansen. Zet de staatssecretaris hier ook op in bij de totstandkoming van de AI-faciliteit? Anders gezegd: wat is hiervan de impact op de voorgenomen plannen van het kabinet voor de realisatie van de AI-faciliteit? Voorzitter. Daarmee ben ik aan het einde van mijn betoog.

De heer Valize (PVV): Ik sluit mij volledig aan bij het laatste: goedkoper en sneller.

De voorzitter: Hartelijk dank, meneer Six Dijkstra, voor het excellente voorzitterschap. Dan stel ik voor om de vergadering een kort moment te schorsen, opdat de staatssecretaris de beantwoording kan voorbereiden voor zijn eerste termijn. Ik stel voor om een half uurtje te schorsen, tot 11.05 uur. We zien elkaar om 11.05 uur weer terug.

De voorzitter: Een heel goede ochtend allemaal. Het is 11.05 uur. De staatssecretaris heeft de beantwoording kunnen voorbereiden. Ik stel voor dat wij het debat heropenen met de eerste termijn van de zijde van het kabinet. Het woord is aan de heer Szabó.

De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Koekkoek.

De voorzitter: Het woord is aan de heer Szabó.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Krul.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Krul.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Buijsse.

De voorzitter: De heer Six Dijkstra heeft daar een vraag over.

De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Kathmann. U mag heel even uw microfoon uitzetten.

De voorzitter: Dat nodigt uit tot een interruptie van de heer Krul.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Mevrouw Kathmann, kunt u een verduidelijking geven?

De voorzitter: Ik denk dat dat niet zo verstandig is.

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Buijsse. U mag uw microfoon weer even uitzetten.

De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Koekkoek.

De voorzitter: Toch nog een interruptie van mevrouw Kathmann.

De voorzitter: Dat wekt een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Dan heeft u toch nog een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Dan zijn we, zo te zien, aan het einde gekomen van de eerste termijn van de zijde van het kabinet. Dan kunnen we meteen door naar de tweede termijn aan de zijde van de Kamer. Dan mag ik het woord als eerste geven aan de heer Six Dijkstra namens Nieuw Sociaal Contract.

De voorzitter: Heel hartelijk dank. Ik zie ook geen interrupties. Dan is het woord aan de heer Buijsse namens de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie.

De voorzitter: Helder. Dan mag ik het woord geven aan de heer Krul namens het Christen Democratisch Appèl.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor de bijdrage, meneer Krul. Dan hebben we al meteen de tweede spreker voor het tweeminutendebat. Dan is het woord aan mevrouw Koekkoek namens Volt.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor uw bijdrage. Mooie woordkeuze ook, "surfen". Dan kan ik het woord geven aan mevrouw Kathmann namens GroenLinks-Partij van de Arbeid.

De voorzitter: Dank voor uw inbreng, mevrouw Kathmann. Dan wens ik heel even het voorzitterschap over te dragen aan de heer Six Dijkstra, zodat ik ook nog een tweede termijn kan doen.

De heer Valize (PVV): Heel hartelijk dank, voorzitter, voor het woord. Hartelijk dank ook aan de ambtelijke organisatie en de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen. Alle vragen zijn beantwoord. Er is echter één vraag die nog niet geheel naar mijn tevredenheid beantwoord is. Ik had gevraagd: kunt u ons geruststellen en bevestigen dat overheidsorganisaties, departementen en semioverheden wel weet hebben van welke encrypties zij gebruiken? Er werd gezegd dat dat PQC-migratiehandboek is verschenen, dat het CIO-Beraad het heeft goedgekeurd en de departementen heeft verplicht om ermee aan de slag te gaan. Maar er moet toch wel al duidelijk zijn welke encryptiemethodieken gebruikt worden binnen de departementen? Daar zou ik nog graag een antwoord op willen. Voor de rest dank ik iedereen voor de keur aan bijdragen. Hartelijk dank.

De voorzitter: Heel hartelijk dank voor het excellente voorzitterschap. Ik kijk heel even naar de zijde van het kabinet om te zien hoeveel tijd zij nodig hebben voor de beantwoording van de vragen of dat het direct kan antwoorden.

De voorzitter: Dan schors ik de vergadering voor vijftien minuten. Wij zullen om ongeveer 12.22 uur terug zijn.

De voorzitter: Als iedereen keurig netjes op zijn plek zit en weer stil wil zijn, dan kunnen we beginnen met de tweede termijn aan de zijde van het kabinet. Het was heel gezellig. Dan geef ik het woord aan de heer Szabó voor de tweede termijn van het kabinet.

De voorzitter: Dan is er nog een interruptie van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Vervolgvraag van de heer Six Dijkstra.

De voorzitter: Dan wil ik graag als voorzitter nog even recapituleren wat er vandaag besproken is. Het lid Six Dijkstra vraagt een tweeminutendebat aan.

De voorzitter: Oké.

De voorzitter:

De voorzitter:

De voorzitter: Er is een verhelderende vraag van het lid Koekkoek.

De voorzitter: Aldus genoteerd. Dan de laatste toezegging.

De voorzitter: De staatssecretaris, gecorrigeerd. Dan verklaar ik dit commissiedebat voor gesloten. Ik wens u allen een fijne middag.