8c36e324-e0bf-40a7-9cbe-8c10bbcfe74d

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 125Defensie Industrie StrategieNr. 131 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN ENKLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 mei 2024Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) zet zich samenmet het Ministerie van Defensie in voor een hoogwaardige Nederlandsedefensie- en veiligheid gerelateerde technologische industriële basis(NLDTIB). Om goed inzicht te krijgen hoe de NLDTIB is opgebouwd, laatEZK tweejaarlijks een onderzoek uitvoeren naar de omvang, structuur enkennis van de NLDTIB.Het Ministerie van EZK heeft de opdracht verleend aan het onderzoeks-bureau Berenschot. Het onderzoek is in februari en maart van dit jaaruitgevoerd en bevat de cijfers over de periode 2022 tot en met 2023.Aangezien we leven in een ander tijdsgewricht dan ten tijden van hetvorig onderzoek1 uitgevoerd in 2019 tot en met 2021 (opgeleverd in 2022)zijn er relevante onderwerpen aan toegevoegd. Het betreft de groeiver-wachtingen, opschalingsmogelijkheden en in welke mate financiering eenknelpunt vormt voor de bedrijven binnen de NLDTIB.Het onderzoek wijst uit dat de totale defensie- en veiligheid gerelateerdeomzet van de NLDTIB-bedrijven sterk is gestegen: van € 4,7 miljard in2021 naar € 7,7 miljard in 2023, een stijging van 62%. Daarnaast neemthet aandeel defensie- en veiligheidsgerelateerde omzet in de totale omzetvan bedrijven eveneens toe. Gemiddeld is 15% van de omzet van dezebedrijven defensie- en veiligheidsgerelateerd ten opzichte van de 11% in2021, wat betekent dat deze bedrijven relatief meer voor defensie zijngaan doen.Kenmerkend voor de sector is dat het een technologisch en hoogkennisintensief gehalte heeft. Over alle deelgebieden in de defensie- enveiligheidssector heen investeren de NLDTIB bedrijven 11% van de omzetin onderzoek en ontwikkeling. Als men dit vergelijkt met het gemiddelde1Het rapport «De Nederlandse defensie- en veiligheidgerelateerde technologische industriëlebasis» (NL DTIB) 2022 (bijlage bij Kamerstuk 31 125, nr. 121). kst-31125-131ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 125, nr. 1311 van de Nederlandse industrie (6,7%), dan kan men stellen dat deze sectorvooroploopt met het investeren in innovatie. Naast een sterke focus oponderzoek en ontwikkeling, is de NLDTIB ook sterk exportgericht. Hetrapport laat zien dat 43% van de omzet voortkomt uit exportgerelateerdeorders, met name naar West-Europa en de Verenigde Staten.Gezien de noodzaak om snel op te schalen om aan de groeiende vraagvan Defensie en aan buitenlandse partijen te voldoen, dient de NLDTIBzijn productie(lijnen) daarvoor te vermeerderen. De Taskforce Productieze-kerheid zet zich in om de eigen productie- en leveringszekerheid tewaarborgen en op te schalen. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat hetnoodzakelijk is om de groeiverwachtingen en opschalingsmogelijkhedenvan de NLDTIB mee te nemen in dit onderzoek. Daaruit blijkt dat in 2024ruim 70% omzetgroei wordt verwacht, dit is aanzienlijk meer dan deverwachting die men had in 2022 (55%). Deze groeiverwachting wordt metname waargenomen bij de grotere bedrijven (>500 werknemers). Dezestijging zet zich ook door als het gaat om opschaling. Het rapportbeschrijft dat de verwachte opschaling in 2024 met 20% zal toenemen endat dit zelfs kan oplopen tot maximaal 60%. Met name Nederlandsebedrijven die zich bezighouden met halffabrikaten, raffinage-activiteiten,onderdelenproductie en kennisinstellingen zien meer opschalingsmoge-lijkheden.Om de nodige opschaling te realiseren en om nieuwe innovatievetoepassingen te ontwikkelen, is financiering randvoorwaardelijk. Hetonderzoek van Berenschot heeft daarom ook gekeken naar de vorm enmate van het aantrekken van financiering en in het verlengde daarvanwelke knelpunten er worden geïdentificeerd.Uit het onderzoek blijkt dat 75% van de bedrijven geen financiering heeftaangetrokken. Het overgrote deel van deze bedrijven geeft aan geenfinancieringsbehoefte te hebben gehad.Van de bedrijven die wél een financieringsbehoefte hadden, geeft 36%aan dat zij financieringsuitdagingen hebben ervaren. Van de totalepopulatie geeft 7% aan niet in staat te zijn om financiering aan te trekken.Van de groep die uitdagingen ervaart, geeft bovendien 17% aan dat zijuitsluiting van financiering voor defensiegerelateerde actitiviteitenervaart. Daarvoor zijn diverse oorzaken in het onderzoek geïdentificeerd,waarvan een gebrek aan lange termijn zekerheid van terugbetaling vaninvesteringen en uitsluiting op basis van de wijze waarop invullinggegeven wordt aan ESG-criteria het vaakst door respondenten wordengenoemd.De groep die financieringsuitdagingen ervaart, is een substantiële groepbinnen de defensie-industrie die financiering wil aanvragen. Gezien debijzondere kenmerken en positie van de defensiesector, moet wordenverkend of een gerichte oplossing nodig is om deze groep te onder-steunen zodat de Nederlandse defensie-industrie bij kan dragen aan deontwikkeling en opschaling van militaire goederen. De ministeries vanEZK, Financiën en Defensie zijn in gesprek met diverse banken, pensioen-fondsen en andere financiële instellingen over manieren waarop we definanciering van en de investeringen in de defensiesector kunnenverbeteren. In juni 2024 zal uw Kamer worden geïnformeerd over deknelpunten voor financiering van defensie gerelateerde bedrijven en demaatregelen die deze financiering kunnen versterken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 125, nr. 1312 Bijgaand ontvangt uw Kamer het rapport waarin de resultaten van hetperiodiek onderzoek zijn verwerkt.De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. AdriaansensTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 125, nr. 1313