8c36e324-e0bf-40a7-9cbe-8c10bbcfe74d

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202426 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)29 544ArbeidsmarktbeleidNr. 1164 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN ENKLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 maart 2024Om de digitale weerbaarheid van Nederland te waarborgen is het kunnenbeschikken over voldoende goed geschoolde cybersecurityprofessionalseen essentiële voorwaarde. In de Nederlandse Cybersecuritystrategie2022–20281 (NLCS) is als actiepunt opgenomen om in 2023 eenverkennend onderzoek naar de kwalitatieve en kwantitatieve tekorten opde Nederlandse cybersecurity arbeidsmarkt uit te voeren, en met eenvoorstel te komen hoe deze tekorten op de cybersecurityarbeidsmarktaangepakt kunnen worden. Om deze redenen heb ik op 19 juni 2023Platform Talent voor Technologie (PTvT) de opdracht gegeven eenonderzoek uit te voeren naar de kwalitatieve en kwantitatieve tekorten opde cybersecurityarbeidsmarkt. PTvT heeft het onderzoek in nauwesamenwerking met Dialogic uitgevoerd. Daarbij heb ik hen ook gevraagdom te komen met aanbevelingen hoe deze tekorten aangepakt zoudenkunnen worden. Veel partijen uit het veld hebben meegewerkt aan dekwalitatieve dataverzameling en duiding van de resultaten. Met deze briefbied ik de onderzoeksresultaten en aanbevelingen aan en ga ik in op deeerste vervolgstappen die gezet zullen worden.Belangrijkste uitkomsten van het onderzoekEr is een groeiende vraag naar cybersecurity expertise te zien op dearbeidsmarkt.2 De verwachting is dat deze vraag zal toenemen dooro.a. Europese regelgeving. De groeiende vraag naar cybersecurity-specialisten richt zich met name op medior- en senior posities. Uit hetuitgevoerde onderzoek is tevens gebleken dat er groeiende aandacht isvoor cybersecurity in de mbo-, hbo-, en wo-opleidingen. Bij het mbo ligtde focus meer op het technische aspect van cybersecurity, terwijl de hbo-en wo-opleidingen een meer multidisciplinair karakter hebben. Tevens1Kamerstuk 26 643, nr. 9252Van circa 8.000 vacatures in 2018 naar 19.000 in 2022 (indicatief, zie bijlage 1: Onderzoeksrap-portage Onderwijs en Arbeidsmarkt Cybersecurity, p. 36) kst-26643-1164ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 11641 blijkt uit het onderzoek dat de afstemming tussen cybersecurity-opleidingen op verschillende onderwijsniveaus beperkt is, en er geengezamenlijk beeld is over wat er wordt verstaan onder «cybersecurity-expertise». Dit bemoeilijkt de afstemming tussen de vraag aan personeelin de markt en het aanbod van professionals die worden opgeleid ofgetraind. Daarnaast laat het onderzoek zien dat er verschillende carrière-paden zijn binnen het vakgebied en dat cybersecurity als domein constantin beweging is als gevolg van technologische en maatschappelijkeontwikkelingen. De cybersecurity vraagstukken van vandaag zijn andersdan die van tien jaar geleden. Dit betekent voor cybersecurityprofessi-onals dat zij zich een leven lang moeten blijven ontwikkelen.Het totale ecosysteem van cybersecurity onderwijs en arbeidsmarkt isomvangrijk en divers. Zoals in het onderzoeksrapport staat beschrevengaat het op de arbeidsmarkt om verschillende typen expertise, een grootaantal verschillende (typen) organisaties en velerlei functieprofielenwaarin cybersecurity-expertise geheel of gedeeltelijk een rol speelt. Doordeze diversiteit is het essentieel om in de gehele onderwijsketen (primaironderwijs, voortgezet onderwijs, mbo, hbo, wo, Leven Lang Ontwikkelen(LLO)) meer aandacht te hebben voor cybersecurity. Al deze partijensamen vormen het ecosysteem van cybersecurity onderwijs en arbeids-markt, maar ervaren allen hun eigen uitdagingen en knelpunten.Om deze uitdagingen het hoofd te bieden hebben PTvT en Dialogictwaalf aanbevelingen geformuleerd welke zijn gericht op het onderwijs,de arbeidsmarkt en het ecosysteem in zijn geheel:1.Ontwikkel een gezamenlijke taal en gezamenlijk beeld met betrekkingtot de «cybersecurity-expertise».2.Breng gerichte coördinatie aan op de aansluiting tussen onderwijs-en arbeidsmarkt.3.Spreek het volledige potentiële talent aan. Hierbij kan wordengedacht aan het potentieel van MBO-talent en bijvoorbeeld het beteraanspreken van diverse groepen zoals vrouwen.4.Zoek de samenwerking op tussen en binnen regio’s, sectoren enketens.5.Vergroot de zichtbaarheid en aantrekkelijkheid van «het beroep» vancybersecurityprofessional.6.Stimuleer om-, bij- en nascholing ten behoeve van horizontale enverticale ontwikkeling.7.Werk aan behoud van professionals met behulp van arbeidsmobiliteitbinnen de sector.8.Verbeter de startpositie van net afgestudeerden.9.Vergroot de interesse voor studeren en werken in cybersecurity.10.Versterk de kaders en het materiaal voor cybersecurity-onderwijs.11.Betrek de arbeidsmarkt sterker in het onderwijs.12.Versterken en vergroot de aantrekkelijkheid van het docentschap.VervolgstappenHet onderzoek laat zien dat er een veelheid aan vraagstukken is dieverspreid zijn over de gehele keten van onderwijs en arbeidsmarkt. Er zaldan ook geen one-size-fits-all-oplossing zijn die alle deelproblemen gaatoplossen. Daar is een nauwe samenwerking voor nodig tussen partijen uithet onderwijsveld, bedrijfsleven, maatschappelijk middenveld enoverheid.Daarnaast is cybersecurity niet uitsluitend een technisch vraagstuk. Naastde behoefte aan ICT-geschoold personeel zijn ook professionals nodig metkennis vanuit andere disciplines om bijvoorbeeld de vertaalslag te kunnenmaken van de techniek naar de bestuurskamer en naar de samenleving.Tegelijkertijd hangt het tekort naar cybersecurityprofessionals samen metTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 11642 de algehele krapte op de arbeidsmarkt voor andere beroepen. Denulmeting van de NLCS door het Wetenschappelijk Onderzoek enDocumentatie Centrum (WODC) signaleert dit ook.3Tevens wordt in het kader van de Human Capital Agenda ICT (HCA ICT)4gewerkt aan het aanpakken van arbeidsmarkttekorten in het geheledigitale domein. Desalniettemin laat het onderzoek van PTvT en Dialogiczien dat er specifiek ruimte is voor verbetering in het cybersecurity-domein.Ik neem de aanbevelingen over en ga ermee aan de slag met het veld enmet de betrokken ministeries zoals het Ministerie van Onderwijs Cultuuren Wetenschap (OCW), het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgele-genheid (SZW), het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre-laties (BZK) en het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). Op basisvan de aanbevelingen zullen de volgende initiële vervolgstappen wordeningezet.1. Opzetten programmalijn cybersecurity binnen de Human CapitalAgenda ICT Om uitvoering te geven aan de twaalf aanbevelingen uit het onderzoekwordt binnen de Human Capital Agenda ICT HCA ICT een meerjarigeeigenstandige cybersecurity programmalijn opgezet. De HCA ICT,uitgevoerd door PTvT, is één van de drie netwerkverbanden die zijnverbonden aan het Actieplan Groene en Digitale Banen.5 PTvT en dcypher(publiek-private samenwerkingsplatform cybersecurity kennis eninnovatie)6 krijgen de opdracht om invulling te geven aan- en regie tevoeren op de uitvoering van deze cybersecurity programmalijn. Destakeholders in het cybersecurityveld zullen hierbij nauw wordenbetrokken. Door de cybersecurity programmalijn een plek te geven onderde vlag van de HCA ICT, die weer verbonden is met het Actieplan Groeneen Digitale banen, benutten we het bestaande netwerk, expertise enervaringen op onderwijs- en arbeidsmarktvraagstukken ook ten gunstevan het cybersecuritydomein en ontstaat samenhang van beleid ensynergie van acties. De partijen die zijn aangesloten bij de HCA ICTondernemen vaak ook activiteiten op het gebied van cybersecurity entalent. Zo bouwen we voort op bestaand beleid, gaan we versnipperingtegen en bundelen we de krachten om de tekorten op de arbeidsmarkt hethoofd te bieden. Middels deze aanpak wordt tevens invulling gegeven aanaan de ingezette koers op dit thema in het actieplan van de NLCS.Parallel aan de bovengenoemde actie om de aanbevelingen gezamenlijkmet het veld op te pakken en om te zetten in concrete vervolgacties, zal ikalvast starten met de volgende acties:3Kamerstuk 26 643, nr. 11284Kamerstuk 29 544, nr. 11735Kamerstuk 29 544, nr. 1173. De overige twee netwerkverbanden zijn de Techniekpact enTaakgroep Arbeidsmarkt en Scholing. HCA ICT richt zich op het digitale banen domein van hetActieplan Groene en Digitale Banen.6Het publiek-private samenwerkingsplatform dcypher faciliteert de verbinding tussen overheid,bedrijven en kennisinstellingen en draagt zorg voor de agendering en programmering vancybersecurity kennis- en innovatie projecten en werkprogramma’s (bron: NederlandseCybersecuritystrategie 2022–2028, pijler II).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 11643 2. Het vergroten van inzicht in en overzicht van de cybersecurity arbeids-markt Voor het onderzoek hebben PTvT en Dialogic veel relevante informatie endata verzameld over de huidige stand van het cybersecurityonderwijs ende arbeidsmarkt. Deze informatie zal online worden ontsloten en wordenbijgehouden in de vorm van netwerkkaarten en dashboards. Inzicht in devraag naar cybersecurityspecialisten is noodzakelijk voor het gerichterinzetten van bestaande activiteiten, en/of het initiëren van nieuweactiviteiten. Kennis van succesvolle initiatieven is wenselijk om van elkaarte kunnen leren en initiatieven op te schalen. Anderzijds kunnen hiatenworden gesignaleerd en nieuwe publiek-private samenwerkingen wordenopgebouwd. Dit voldoet ook in een behoefte van meerdere partners diebetrokken waren bij de uitvoering van het onderzoek en geeft ookinvulling aan een actie uit het actieplan NLCS. Hiermee bevorderen wijeen gezamenlijke informatiepositie over bijvoorbeeld welke cybersecurity-opleidingen er in Nederland beschikbaar zijn en ontsluiten we vacature-analyse data middels dashboards. Om versnippering tegen te gaan zalwaar mogelijk worden aangesloten op bestaande netwerkkaarten ofvacature-dashboards die verbonden zijn aan het Actieplan Groene enDigitale banen.73. NWO-call versterken samenwerking kennisinstellingen en bedrijfsleven In afstemming met het veld zal via NWO (Regieorgaan SIA) een subsi-diecall worden opgezet om via praktijkgericht onderzoek de samen-werking te stimuleren tussen kennisinstellingen (mbo, hbo, wo), hetbedrijfsleven en overheidsorganisaties. Die samenwerking kan voordelenbieden, de arbeidsmarkt kan namelijk een belangrijke rol spelen in hetbieden van expertise die binnen de opleidingen benodigd is om studentenadequaat op te leiden en tegelijkertijd komt de arbeidsmarkt hiermeedirect in aanraking met jong talent. De call draagt tevens bij aan actueleonderwijsvorming en de samenwerking tussen kennisinstellingenonderling. Tevens zal dit bijdragen aan de verbetering van de startpositievan net afgestudeerd talent. Daarmee kunnen alvast een aantal aanbeve-lingen uit het PTvT en Dialogic-onderzoek worden opgepakt, namelijk tenaanzien van1) de aansluiting tussen onderwijs- en arbeidsmarkt, 2) hetverbeteren van de startpositie van net afgestudeerd talent en 3) hetbetrekken van arbeidsmarkt in onderwijsvorming. Deze actie draagttevens bij aan pijler twee van het Actieplan Groene en Digitale banen datzich richt op behoud en instroom van digitaal talent (in dit geval specifiekcybersecurity talent) op de Nederlandse arbeidsmarkt.8 Dit instrumentwordt momenteel nader vormgegeven in afstemming met het veld en zalnaar verwachting eind 2024/begin 2025 open worden gesteld.Tot slotDe bovengenoemde vervolgstappen zijn de éérste stappen in een trajectvan lange adem. Met de geschetste acties creëren we randvoorwaardenvoor concrete activiteiten en initiatieven die leiden tot meetbare verbe-tering in de kwalitatieve en kwantitatieve tekorten op de cybersecurityar-beidsmarkt. Het gehele ecosysteem, bestaande uit het onderwijs,bedrijfsleven, maatschappelijk middenveld en de overheid, draagt eengezamenlijke verantwoordelijkheid voor het versterken van de cybersecu-rityarbeidsmarkt in Nederland. Het vraagstuk kan alleen samen wordenopgelost. Ik doe daarom een oproep aan het ecosysteem om zich achterdeze aanpak te scharen en gezamenlijk aan het vervolg te werken. Ik zet7Kamerstuk 29 544, nr. 11738Kamerstuk 29 544, nr. 1173Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 11644 mij samen met andere ministeries in om het veld bij elkaar te brengen omgezamenlijk acties en initiatieven op te zetten die leiden tot meercybersecurityprofessionals, en daarmee een digitaal veiliger Nederland. Uzult verder worden geïnformeerd over de voortgang van deze acties via devoortgangsbrieven van de Nederlandse Cybersecurity Strategie (NLCS) ende Strategie Digitale Economie.De Minister van Economische Zaken en Klimaat,M.A.M. AdriaansensTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 11645