bce35750-157a-41a3-8c19-2da11ac8ffae

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 176Wijziging van de Mediawet 2008 in verband methet invoeren van een investeringsverplichtingten behoeve van Nederlands cultureelaudiovisueel productNr. 38 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 juni 2024InleidingOp 1 januari 2024 is de investeringsverplichting voor grote streamers inwerking getreden. Tijdens de behandeling van het betreffendewetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet 2008 is door de TweedeKamer een aantal moties aangenomen en zijn aan de leden van zowel deTweede Kamer als de Eerste Kamer meerdere toezeggingen gedaan doorvoormalig Staatssecretaris Uslu.1 In deze brief, die aan beide Kamerswordt gezonden, breng ik u op de hoogte van de stand van zaken metbetrekking tot voornoemde moties en toezeggingen. Een aantal moties entoezeggingen kan ik afdoen in deze brief. Andere moties of toezeggingenvergen nog nader onderzoek of laat ik vanwege de nodige beleidsinhou-delijke keuzes aan het volgende kabinet. Een reactie op die moties entoezeggingen wordt meegenomen in een vervolg op deze brief na dezomer (hierna: de vervolgbrief).De investeringsverplichtingDe investeringsverplichting voor grote streamers is opgenomen in deMediawet 2008. Het doel van deze verplichting is om het Nederlandseculturele audiovisuele aanbod duurzaam te versterken. De investerings-verplichting geldt voor streamers met een jaarlijkse omzet in Nederlandvan meer dan 10 miljoen euro. Deze streamers, zoals Netflix, Disney+ enVideoland, moeten minimaal 5 procent van hun relevante in Nederlandgegenereerde omzet investeren in Nederlandse AV-producties. Minimaalde helft (2,5 procent) moet worden geïnvesteerd in Nederlandse films,series en documentaires omdat juist deze categorieën moeten wordengestimuleerd om te kunnen concurreren met het grote internationale1Kamerstukken II 2023/24, 36 176, nrs. 3 en 30. Kamerstukken I 2023/24, 36 176, nr. 4. kst-36176-38ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 381 aanbod. Een investering houdt in dat streamers zelf een Nederlandse titel(co)produceren, of een bestaande, recente Nederlandse productieaankopen. Een productie die meetelt voor de investeringsverplichtingdient voor ten minste 75 procent Nederlands- of Friestalig te zijn. Destreamers die onder de investeringsverplichting vallen moeten minimaal60 procent van het te investeren bedrag gebruiken voor producties vanonafhankelijke producenten.Binnen drie jaar (dus voor eind 2026) moet een evaluatie plaatsvinden omde doeltreffendheid en de effecten van de investeringsverplichting in depraktijk te onderzoeken.Hierna zal ik in deze brief eerst ingaan op de moties die door de TweedeKamer zijn aangenomen en reageren op de toezeggingen die aan de ledenvan de Tweede Kamer zijn gedaan. Vervolgens zal ik ingaan op detoezeggingen die aan de leden van de Eerste Kamer zijn gedaan.Tweede KamerMotiesVideoplatformen en AudioRecentelijk zijn in het Vlaamse model, dat in de basis bestaat uit eenheffing en een investeringsverplichting voor onder andere aanbieders vanVOD-diensten (streamers), ook videoplatformdiensten opgenomen. HetKamerlid Mohandis en voormalig Kamerlid Kwint vragen om te onder-zoeken hoe de Vlaamse regering zijn voorstel heeft vormgegeven metbetrekking tot de videoplatformen en te kijken of dit toepasbaar is inNederland.2 Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de EersteKamer heeft voormalig Staatssecretaris Uslu toegezegd dat het onderzoeknaar een mogelijkheid om videoplatformdiensten onder de werking vande Nederlandse investeringsverplichting te brengen, zal worden meege-nomen in de evaluatie (zie de toezegging aan Kamerlid Prins inzakevideoplatformen).Naar aanleiding van deze motie en toezegging wordt op dit moment deVlaamse wet- en regelgeving inzake stimuleringsmaatregelen voorAV-producties in kaart gebracht, inclusief die betrekking hebben opvideoplatformdiensten. Daarnaast zal de mogelijkheid om videoplatform-diensten onder de werking van de Nederlandse investeringsverplichting tebrengen, worden meegenomen bij het opstellen van het evaluatie-ontwerp. Hierover wordt uw Kamer in de vervolgbrief geïnformeerd.Op dit moment wordt ook onderzocht of een investeringsverplichting ofheffing mogelijk zou zijn in de audiosector. Dat gebeurt naar aanleidingvan de motie van de voormalige Kamerleden Kwint en Wuite.3 Deonafhankelijke deskundigen die hieraan werken, is gevraagd in het vierdekwartaal van dit jaar hun onderzoek gereed te hebben. Mijn ambtsop-volger informeert uw Kamer over de uitkomsten en eventuelevervolgstappen.Fair payHet Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst (hierna:Platform ACCT) zet zich als netwerkorganisatie in voor het versterken vande culturele arbeidsmarkt. Met het programma fairPACCT stimuleert2Motie 36 176, nr. 223Motie 36 176, nr. 24Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 382 Platform ACCT betere arbeidsvoorwaarden en collectieve afspraken.Werkenden en werkgevers uit deelsectoren nemen deel aan zogehetenketentafels en concretiseren fair practice en fair pay, bijvoorbeeld met deontwikkeling van honorariumrichtlijnen.De Ketentafel Film/AV richt zich op zelfstandigen die betrokken zijn bij hetmaken van speelfilms, korte films, documentaires, animatie, series eninnovatieve mediaproducties. Hieronder vallen ook de producties die totstand komen in het kader van de investeringsverplichting. Er zijninmiddels een Begrippenkader en een Leidraad veilig en gezond werkengepubliceerd met onder meer uitgangspunten voor werk- en rusttijden.Ook is met behulp van onafhankelijk onderzoek een Opdrachtkompas(functiegebouw) voor referentiefuncties opgesteld met daarbij passendezzp-startuurtarieven inclusief opslagfactor. Momenteel wordt een en andernader uitgewerkt in handreikingen die naar verwachting dit najaar wordengepubliceerd. Tussentijdse presentaties aan klankbordgroepen vanfinanciers (waaronder de streamers) en experts, én een openbareconsultatie van concept-praktijkinstrumenten om feedback op te halen,maken deel uit van het proces.De voormalige Kamerleden Kwint en Wuite en de huidige KamerledenMohandis en Westerveld vragen om in overleg met de sector ervoor tezorgen dat producties die via de investeringsverplichting tot stand komenzullen bijdragen aan fair pay.4 De eerdergenoemde collectieve afsprakenin de AV-sector dragen bij aan fair pay, ook wat de NederlandseAV-producties betreft die tot stand komen op basis van de investeringsver-plichting. Hiermee beschouw ik deze motie als afgedaan.Jaarlijks overzichtOp basis van de Mediawet zal de Minister van OCW een jaarlijks verslagaan de Staten-Generaal zenden over de investeringen in Nederlandscultureel audiovisueel product in de vorm van speelfilms, dramaseries endocumentaires, en welke investeringen zijn aangewend voor onafhanke-lijke producties.5 Dat zal na 1 juli 2025 zijn. Dat is de uiterlijke datumwaarop streamers die onder de investeringsverplichting vallen, hetCommissariaat voor de Media moeten informeren over de uitvoering vande investeringsverplichting. Met dit jaarlijks verslag zal ook wordenvoldaan aan de motie van de voormalige Kamerleden Werner en Wuite,waarin wordt gevraagd naar een jaarlijks overzicht van producties dieonder de investeringsverplichting vallen, aan welke criteria ze voldoen enwelke genres het zijn.6 De informatie die aan de Staten-Generaal in hetjaarlijks verslag wordt verstrekt, zal op geaggregeerd niveau zijn.Gedetailleerde informatie kan namelijk in strijd komen met bedrijfsver-trouwelijkheid als deze herleidbaar is naar een individuele streamer.ToezeggingenCaribisch NederlandTijdens de Kamerbehandeling stelde voormalig Kamerlid Wuite de vraagof de investeringsverplichting ook van toepassing is op CaribischNederland en indien dit niet het geval is, wat daarvan de reden is. Decasus die zij daarbij noemde, was een productie die op Bonaire wordtgemaakt door een Bonairiaans filmteam.4Motie 36 176, nr. 235Artikel 9.14h6Motie 36 176, nr. 25Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 383 De locatie waar een film wordt opgenomen en de herkomst van hetfilmteam zijn niet relevant voor de investeringsverplichting. In deMediawet 2008 zijn criteria opgenomen om te bepalen wanneer er sprakeis van een Nederlands cultureel audiovisueel product.7 Er moet in iedergeval voldaan zijn aan een taalcriterium, dat wil zeggen dat het scenario(voor ten minste 75%) in het Nederlands of Fries moet zijn of er moet doorde hoofpersonages (voor ten minste 75%) Nederlands of Fries wordengesproken. Een andere vraag is of de investeringsverplichting in hetalgemeen van toepassing is op Caribisch Nederland. Dat is niet het geval.De reden hiervan is dat de investeringsverplichting voortvloeit uit deEU-Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten. Deze richtlijn geldt alleen voorhet Europese deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Ook de Mediawet2008, waarin de investeringsverplichting is opgenomen, is niet vantoepassing op Caribisch Nederland. Met deze informatie heb ik voldaanaan deze toezegging.TalentontwikkelingEr vindt op dit moment een brede verkenning plaats naar talentontwik-keling op het gebied van AV in Nederland. Naar aanleiding van detoezegging dat de Kamer wordt geïnformeerd over de hoeveelheid,omvang en inhoud van talentprogramma’s van streamingdiensten,worden daarin ook de streamers meegenomen. Deze verkenning vloeitvoort uit de eindrapportage «Verkenning positie Nederlandse cultureleaudiovisuele producties»8 van vertegenwoordigers van de partijen uit deAV-sector (de werkgroep sectorplan). In deze rapportage zijn bouwstenenopgenomen voor een betere en evenwichtige samenwerking binnen desector, ook als het gaat om talentontwikkeling. In een daaropvolgendrondetafelgesprek georganiseerd door OCW kwam de wens naar vorenvoor een brede verkenning naar talentontwikkelingsprogramma’s in dehele sector. De uitkomsten van deze verkenning, met een visie hierop,zullen worden meegenomen in de vervolgbrief.EvaluatieplanHet evaluatieontwerp dat aan de Kamer is toegezegd, zal wordenopgenomen in de vervolgbrief van mijn ambtsopvolger. De reden hiervanis dat er naast de vereiste evaluatie van de wettelijke bepalingen, ookbeleidskeuzes worden gemaakt als het gaat om andere onderdelen die bijde evaluatie kunnen worden betrokken. Zoals toegezegd aan de EersteKamer naar aanleiding van een vraag van het Kamerlid Nicolaï zullenbetrokken partijen uit de Nederlandse AV-sector zowel bij het opstellenvan het evaluatieontwerp als bij de evaluatie zelf, de mogelijkheid hebbenom input te leveren. Deze input zal worden meegenomen bij het doorOCW op te stellen evaluatieontwerp.Hierbij wordt ook gekeken naarontwikkelingen in de Nederlandse AV-sector, die momenteel in kaartworden gebracht.Toezeggingen aan de Eerste KamerInkomen en AuteursrechtIn de Cultuurmonitor van de Boekmanstichting wordt gerapporteerd overontwikkelingen in de beroepspraktijk van de verschillende cultureledeelsectoren. Op basis van cijfers van onder meer het CBS geeft deCultuurmonitor ook inzicht in de inkomenspositie van (zelfstandige)7Artikel 3.29f8https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/06/20/eindrapportage-bouwstenen-sectorplanTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 384 makers binnen de AV-sector. De Boekmanstichting en Platform ACCT zijndaarnaast van plan om een aanvullende arbeidsmonitor te ontwikkelen.OCW is in gesprek met deze partijen om daarin ook de inkomenspositievan makers, inclusief die in de AV-sector, mee te nemen. Hiermee isvoldaan aan de toezegging aan het Kamerlid Veldhoen om te bezien of dehuidige monitoring inzake de inkomenspositie van makers in de AV-sectorvoldoende beeld geeft of dat nog extra onderzoek nodig is.Ook is voldaan aan de toezegging om – in het kader van het auteurscon-tractenrecht – aan de procesbegeleider en de vertegenwoordigers van demakers te wijzen op de risico’s van de samenloop van de investeringsver-plichting en de auteursrechtenvergoeding.9 Dit is gedaan in het kader vande onderhandelingen tussen makersorganisaties en producenten- enexploitantenorganisaties ten behoeve van een eerlijke vergoeding voorfilmmakers voor video on demand (streamingsdiensten). De procesbege-leider van die onderhandelingen is door OCW verzocht rekening tehouden met het onderscheid tussen een honorarium en een vergoedingop basis van het auteursrecht.Filmmakers van Nederlandse filmwerken dienen op basis van hetauteursrecht een eerlijke vergoeding te ontvangen voor de exploitatie vanhun filmwerken. Daarnaast ontvangen makers een honorarium bij hetmaken van AV-producties – ook voor de producties die meetellen voor deinvesteringsverplichting. Daarbij is fair pay van belang. Het onderscheidtussen een honorarium en een vergoeding op basis van het auteursrechtis in gesprekken met betrokken partijen (makers en exploitanten) aan deorde gekomen. Bij bovengenoemde motie inzake fair pay heb ik ugeïnformeerd over een eerlijk honorarium. Wat een eerlijke vergoeding opbasis van het auteursrecht betreft, kan ik u melden dat de onderhande-lingsdelegaties van makersorganisaties en producenten- en exploitanten-organisaties op 26 maart 2024 een akkoord op hoofdlijnen hebbengesloten over een eerlijke vergoeding voor filmmakers inzake video ondemand. Dit hoofdlijnenakkoord wordt door partijen nader uitgewerkt,parallel aan de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel versterkingauteurscontractenrecht10, dat op 9 april 2024 bij de Tweede Kamer isingediend.NulmetingDe investeringsverplichting is op 1 januari 2024 in werking getreden. Er isdaarom geen wettelijke grond om streamers te verplichten om cijfers vanvoor die datum aan te leveren. Naar aanleiding van de toezegging aanKamerlid Veldhoen11 is in het kader van de input die streamers kunnenverstrekken ten behoeve van het evaluatieontwerp, gevraagd om ookinzicht te geven in investeringscijfers van voor 2024. Het evaluatie-ontwerp, inclusief de input vanuit de sector, zal zoals hiervoor vermeld inde vervolgbrief worden opgenomen.Algemene maatregel van bestuur en ministeriële regelingHet ontwerpbesluit tot wijziging van het Mediabesluit 2008 (de ontwerp-AMvB) zal waarschijnlijk nog voor het eind van dit jaar (of uiterlijk begin2025) worden gezonden aan de Staten-Generaal, zodat uw Kamer de9T0375010Voorstel van wet tot wijziging van de Auteurswet, de Wet op de naburige rechten en de Wetauteurscontractenrecht i.v.m. de nadere versterking van de positie van de makers en deuitvoerende kunstenaar bij overeenkomsten betreffende het auteursrecht en het naburig recht(Kamerstukken II, 2023/24, 36 536).11T03751Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 385 mogelijkheid heeft om hierop te reageren. Hiermee wordt voldaan aan detoezegging aan het Kamerlid Veldhoen dat de ontwerp-AMvB teruitvoering van de wet aan de Kamer zal worden aangeboden.12In de uitwerking van de ministeriële regeling zal zoals toegezegd aan hetKamerlid Prins13, de mogelijkheid van een accountantsverklaring wordenmeegenomen. Dit kan op basis van de Mediawet 200814 waarin is bepaalddat in een ministeriële regeling nadere eisen gesteld kunnen worden aande stukken die de streamers ter verantwoording dienen aan te leveren bijhet Commissariaat voor de Media. De ministeriële regeling zal naarverwachting nog dit jaar worden vastgesteld en bekendgemaakt.VideoplatformenVoormalig Staatssecretaris Uslu heeft aan het Kamerlid Prins toegezegdom te onderzoeken of videoplatformdiensten onder het bereik van deinvesteringsverplichting kunnen worden gebracht en dit mee te nemen bijde evaluatie binnen drie jaar.15 Zie ook mijn reactie op de motie van deTweede Kamer inzake videoplatformen.Publiek-private samenwerkingAan het Kamerlid Prins is toegezegd om de mogelijkheid van hetbundelen van de verplicht te investeren gelden van de streamers met debudgetten van de publieke omroep, mee te nemen bij de reactie op hetrapport van het Adviescollege Publieke Omroep (adviescollege-VanGeel).16 Dit zal worden meegenomen in de uitwerking van de stelseldis-cussie over de publieke omroep.EvaluatieplanZoals toegezegd aan het Kamerlid Nicolaï17 zullen partijen uit deNederlandse AV-sector, waaronder de filmmakers, zowel bij het opstellenvan het evaluatieontwerp als bij de evaluatie zelf de mogelijkheid hebbenom input te leveren. Deze input zal worden meegenomen bij het doorOCW op te stellen evaluatieontwerp. Daarnaast zal naar aanleiding van detoezegging aan het Kamerlid Veldhoen18 in het evaluatieontwerp wordenmeegenomen dat de investeringsverplichting enkel geldt voor media-instellingen die commerciële diensten op aanvraag aanbieden en nietvoor het aanbieden van lineaire diensten, en te bezien of dit in detoekomst mogelijk aangepast moet worden.Regio- en streektalenEen productie die meetelt voor de investeringsverplichting dient zoalseerder aangegeven nu voor ten minste 75 procent Nederlands- ofFriestalig te zijn.Naar aanleiding van de toezegging aan het Kamerlid Walenkamp19 zullenin de wijziging van de Mediawet 2008 (die ziet op de lokale omroepen), inhet betreffende wetsartikel20 naast het Nederlands en het Fries ook de12T0375213T0375414Artikel 3.29h, derde lid15T0375316T0375517T0375618T0375719T0375820Artikel 3.29f van de Mediawet 2008Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 386 regiotalen Nedersaksisch en Limburgs worden opgenomen, en zal wordenverduidelijkt dat in producties die meetellen voor de investeringsver-plichting ook in streektalen gesproken mag worden.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,F.Q. Gräper-van KoolwijkTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 176, nr. 387