Ranjith Clemminck

Voorhang van het Besluit aanpassing regelgeving verhuur

De heer Clemminck (JA21): Dank u wel, voorzitter. De Wet betaalbare huur is de wet geen beschikbare huur geworden, precies zoals JA21 al voorspelde en waarom wij destijds tegenstemden. Enkele dagen geleden sprak ik met Raymond uit Limburg, een kleine ondernemer met twee jonge kinderen. Door hard te werken en een stukje hypotheek heeft hij een pand kunnen kopen dat hij verhuurt. Het is zijn pensioen; daar moet hij als ondernemer natuurlijk ook zelf voor zorgen. Door de Wet betaalbare huur werd zijn huurwoning plotsklaps gereguleerd. De politiek, de overheid, bepaalt hoeveel huur hij mag vragen. De overheid bepaalt de jaarlijkse huurverhoging. De huurprijs daalde met een dikke €300 per maand. Hij draait nu op cashflow elke maand verlies met zijn woning, zijn investering. Zijn pensioenvoorziening is om zeep geholpen door deze wet. Uitponden, verkopen, is eigenlijk de enige optie die nog rest. Ik sprak ook met Johan uit Brabant. Hij heeft meerdere panden in stedelijk gebied in Brabant. Hij verhuurt een woning voor €900 per maand in het sociale segment. Beste collega's, rekent u even mee. Dat is een opbrengst van ongeveer €10.800 per jaar. De woning is zo'n drie ton waard en over het rendement in box 3 moet hij zo'n €6.400 per jaar aan belasting betalen. Dat is een bruto-opbrengst van zo'n €4.000 per woning, maar daar moeten nog diverse kosten vanaf, die niet aftrekbaar zijn. Denk aan verzekeringen en groot onderhoud. Dan blijft op deze investering van meer dan drie ton een nettorendement over van €2.500 per pand per jaar, een schamele 1%. Voorzitter. Dit zijn de voorbeelden uit de echte wereld. Dit zijn niet de pandjesmelkers waar linkse partijen het altijd over hebben. Dit is gewoon niet het grootkapitaal. Politieke linkse ideologie verblindt het zicht op de werkelijkheid. Dit zijn ondernemers, investeerders, groot en klein, die onze woningmarkt proberen draaiende te houden door verhuur, door nieuwbouw, door verbouw. Zet ze niet op het verdachtenbankje, maar help ze te investeren. Voorzitter. Er is bijna geen middenhuur meer over. In de eerste 21 maanden van deze wet zijn al 66.541 woningen van huur naar verkoop gegaan, uitgepond. Dat is 2,8 keer meer dan het meest optimistische scenario dat voorspeld was over een periode van tien jaar. We staan al bijna op 50% uitponding van het meest negatieve scenario in tien jaar, maar dat in twee jaar tijd. De aanpassing die de minister nu heeft voorgesteld, zullen wij dan ook steunen. Maar het is too little, too late. Signalen die ik ontvang — de uitvraag onder vastgoedeigenaren laat dit ook zien — zijn dat het uitponden niet gaat stoppen met deze maatregelen. Er is meer nodig. Is de minister bereid om meer te gaan doen, bijvoorbeeld door de WOZ-prijsopslag toch te vergroten in plaats van wat er nu in het voorstel staat of door het verhogen van de WWS-indexering met de CPI plus 1%? Is de minister daartoe bereid? En is de minister bereid tijdelijke huurcontracten weer toe te staan? Kan de evaluatie van de Wet betaalbare huur, al is het maar gedeeltelijk, naar voren worden gehaald, zodat we sneller kunnen handelen? Voorzitter. Het geduld met deze minister begint wel langzaam op te raken. Als het een crisis is, moet je het aanpakken als een crisis, zei de minister. Maar we merken daar eigenlijk te weinig van. In plaats van handelen gaat deze minister eerst zelf oriënteren en in gesprek. En als ze al handelt, doet ze precies het verkeerde, namelijk de wet voorrang statushouders intrekken, waardoor Nederlanders langer worden gediscrimineerd op de eigen woningmarkt. Dat is voor ons onvergeeflijk. Voorzitter. De minister moet meer gaan doen. Raymond uit Limburg overweegt te gaan uitponden. Johan uit Brabant verkoopt straks zijn woning als die vrijkomt. Investeringskapitaal wordt niet opnieuw ingezet voor Nederland, maar gaat naar het buitenland. We zien een kapitaalvlucht. Het is crisis. We hebben een crisismanager nodig. Hadden we die maar. Dank u wel.

De heer Clemminck (JA21): Dat had te maken met het intrekken van het wetsvoorstel voorrang statushouders, dat in mijn ogen discriminerend werkt voor Nederlanders op de woningmarkt. Wij hebben — met een aantal andere partijen, zeg ik er meteen even bij — een initiatiefwetsvoorstel ingediend om zo snel mogelijk een einde te maken aan discriminatie van Nederlanders op de woningmarkt. Ik reken dat de minister toch wel aan. Ik zie natuurlijk in het coalitieakkoord dat ze uiteindelijk ook wil naar het afschaffen van de voorrang voor statushouders, dus dat einddoel zit erin, maar ik snap echt niet waarom deze minister een wetsvoorstel dat klaarlag voor behandeling heeft ingetrokken. Het gaat om een zwaarwegend iets. Het gaat in mijn ogen over discriminatie van Nederlanders op de woningmarkt. Dat vind ik onvergeeflijk.

De heer Clemminck (JA21): De politieke consequentie is dat ik probeer deze minister naar rechts te trekken en haar een meer rechtse koers te laten varen, bijvoorbeeld door met andere collega's in deze Kamer gebruik te maken van een initiatiefwet. Ik ben inderdaad ook benieuwd wat daar voor reactie op komt vanuit deze minister. Ik ben ook benieuwd naar een aantal vragen die ik vandaag heb gesteld op dit dossier. Dat ga ik afwachten.

De heer Clemminck (JA21): Wat mij betreft — maar u kent het standpunt van JA21 — had die voorrang voor statushouders al veel eerder afgeschaft moeten worden. Ik vind het oprecht discriminerend voor Nederlanders op de woningmarkt. Je zal maar jarenlang op een woning zitten te wachten. Dan komt er eindelijk een keer een woning vrij en dan word je links ingehaald door een statushouder. Ik vind inderdaad dat we dat niet moeten doen. Het is het discrimineren van Nederlanders op de woningmarkt. Dat is een zwaar maatschappelijk effect. De wet moet zo snel mogelijk ingevoerd worden. Deze minister had gebruik kunnen maken van een uitstekend wetsvoorstel dat klaarlag. Ze heeft er zelf voor gekozen om een andere route te varen; wel met hetzelfde doel, constateer ik. Dat levert wel extra keren op dat Nederlanders op de woningmarkt worden gediscrimineerd. Ja, ik vind dat nogal wat.

De heer Clemminck (JA21): Het valt mij sowieso op dat de collega van D66 helemaal niet ingaat op het onrecht dat Nederlanders wordt aangedaan op de woningmarkt, maar wel verdergaat over de parlementaire procedures. Ik blijf bij de constatering dat er een uitstekend wetsvoorstel voorlag. Dat hadden we kunnen behandelen en dan waren we veel eerder van deze onwenselijke situatie af geweest. Het is de keus geweest van deze minister en de coalitie om dat niet te doen. Ik vind dat zeer kwalijk.

De heer Clemminck (JA21): Ik zat te luisteren naar het betoog van mijn collega van de PVV. Hij deelt de zorgen die we hebben dat de middenhuur eigenlijk aan het verdampen is en als we niet opletten zelfs bijna helemaal verdwenen is, terwijl die keihard nodig is voor de doorstroming naar sociale woningen, maar ook bijvoorbeeld voor mensen die gaan scheiden en ineens een tijdelijke woning nodig hebben. De collega steunt een deel van de voorgestelde maatregelen, een ander deel steunt hij niet. Maar is overall dan het beeld dat er nu voldoende wordt gedaan om dat uitponden tegen te gaan? Ik denk namelijk niet dat dat de conclusie kan zijn uit de bijdrage van mijn collega van de PVV. Dat roept dan de vraag op: wat wil hij nog wel doen de komende jaren, voordat we bijvoorbeeld aan de box 3-discussie kunnen beginnen?

De heer Clemminck (JA21): In een bijzin bij een interruptie zei de heer Van Leijen dat het een goede zaak is dat woningbouwcorporaties straks met staatssteun, Europese regelgeving, in het middenhuursegment kunnen gaan investeren. Is D66 het met JA21 eens dat er dan ook een gelijk speelveld moet zijn met andere investeerders, niet zijnde de woningbouwcorporaties? Dus dat de voordelen die woningbouwcorporaties hebben in het middenhuursegment alleen acceptabel zijn als die ook gaan gelden voor andere investeerders in het middenhuursegment?

De heer Clemminck (JA21): Ik gaf net het voorbeeld van Raymond met een extra woning om zijn pensioen te borgen. Deze wet dwingt hem, net als andere kleine investeerders, eigenlijk om verlies te lijden. Gezien het rendement van een schamele 1%, wil hij nog een middenhuurwoning beschikbaar stellen voor Nederlanders. Nou zegt de heer De Hoop: ik vind een rendement van 4% nog wel acceptabel. Dan kunnen we gaan discussiëren of het aan ons is om het rendement van ondernemers bepalen. Feit is natuurlijk dat tot aan een discussie over deze aanpassing dan wel box 3 2028 het rendement voor middenverhuurders, zoals Raymond en Johan, maar 1% is. Dus welke voorstellen doet collega De Hoop om tussen nu en 2028 in ieder geval iets aan het rendement te doen, waardoor we uiteindelijk die middenhuurwoningen beschikbaar houden?

De heer Clemminck (JA21): Wij hebben inderdaad een debat over de voorgestelde aanpassing. Maar laat ik even uitzoomen: dit gaat natuurlijk over de vraag of we voldoende middenhuurwoningen overhouden. Volgens mij is dat het maatschappelijke debat dat we hier voeren. Ja, dat gaat uiteindelijk over een concrete aanpassing. Mijn vraag blijft dus staan, want daar heb ik eigenlijk nog geen antwoord op gehad: wat stelt collega De Hoop voor om tussen nu en de echte discussie over box in 2028 te doen om dat rendement te verhogen, dat nu nog maar een schamele 1% is, om in ieder geval tussen nu en 2028 voldoende middenhuurwoningen te behouden?

De heer Clemminck (JA21): De obsessie met het rendement ontgaat mij. Het feit blijft dat er elke dag woningen uitgepond worden en blijven worden. De rekensom die ik maakte, is voor heel veel verhuurders op dit moment gewoon een feit. Dus we kunnen gaan wachten tot box 3 2028 en we kunnen gaan wachten op nieuwbouw, die misschien over vier tot zes jaar een keer tot nieuwe woningen in het middensegment gaat leiden, maar er verdwijnen nu elke dag middenhuurwoningen. De vraag blijft dus nog steeds: wat gaat de heer De Hoop tussen nu en bij wijze van spreken morgen doen, met welke voorstellen komt hij als hij dit niks vindt, om in ieder geval het rendement omhoog te brengen, niet met als doel het rendement te verhogen maar met als doel om de middenhuurwoningen in de komende dagen, weken, maanden en jaren te behouden?

De heer Clemminck (JA21): Ik hoor de collega van de VVD zeggen dat hij eigenlijk geen evaluatie nodig heeft. Daar maak ik uit op dat hij deze wet eigenlijk liever ziet verdwijnen dan dat deze wet blijft staan. Nou, daarin vindt u JA21 in ieder geval aan uw zijde. Dan komen er een aantal aanvullende voorstellen van de collega van de VVD op het voorstel van de minister. Oftewel, er gebeurt niet genoeg. Ik had er ook nog één genoemd in mijn bijdrage, die de heer Nobel van de VVD nog niet heeft genoemd. Ik ben benieuwd of hij JA21 daarin wil steunen. Dat is namelijk om de WOZ-prijsopslag die nu al in het pakket zit nog even aan te sterken, iets op te slaan, waardoor we toch nog iets meer kunnen gaan doen om dat uitponden te voorkomen.

De voorzitter: Dat klopt. Dan gaan we luisteren naar de bijdrage van mevrouw Beckerman namens de SP.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Beckerman namens de SP. Ik zie geen interrupties. Ik draag het voorzitterschap weer aan u over.

De heer Clemminck (JA21): De minister komt met een pakket maatregelen en die zijn eigenlijk vergelijkbaar met de maatregelen die haar ambtsvoorganger heeft aangekondigd. Dat was in september, oktober vorig jaar. Op dat moment vond de ambtsvoorganger van de minister dus al dat de situatie dusdanig ernstig was dat zij met dit pakket maatregelen moest komen. U komt nu pas, ruim een halfjaar later, met dit pakket maatregelen, terwijl de situatie nog veel erger is. Ik had eigenlijk wel verwacht dat het dan niet alleen een copy-paste zou zijn van het maatregelenpakket dat al was voorgesteld. Aangezien de situatie nog veel erger is, had ik verwacht dat u er nog een schepje bovenop zou hebben gedaan. Waarom heeft de minister daar niet voor gekozen?

De heer Clemminck (JA21): Ik vraag me dan nog wel af of er tijdens de voorbereiding van het pakket maatregelen dat de minister naar ons heeft gestuurd, nog andere maatregelen zijn overwogen. Zijn er nog andere maatregelen dan de maatregelen in het pakket, dat nu voorligt en dan uw ambtsvoorganger heeft gepresenteerd, overwogen door u als minister? En waarom zijn die dan uiteindelijk afgevallen?

De voorzitter: Als nieuwe voorzitter geef ik mevrouw Beckerman graag het woord voor een interruptie.

De voorzitter: Een vervolginterruptie van mevrouw Beckerman.

De voorzitter: Dank voor de antwoorden. Dan geef ik het voorzitterschap weer over aan mevrouw Beckerman.

De heer Clemminck (JA21): Kent u het verhaal van de aangekondigde teleurstelling? Dat lijkt de taskforce wel te gaan worden in september. Ik hoor de minister zeggen: ik wil er een integraal verhaal van maken en niet alleen maar met individuele instrumenten gaan schaken nu. Tegelijkertijd hoor ik in het verhaal van de minister ook wel allerlei momenten waarop zij zegt: dit wil ik eigenlijk niet doen. Er kwam rood licht voor de CPI plus 1% als het gaat om de WWS. Op mijn eigen vraag of de WOZ-cap niet iets sterker kan, was het antwoord nee. Ik hoor tussen de regels door ook dat de minister niks ziet in het intrekken van de Wet betaalbare huur. Als de minister eigenlijk wel weet wat ze niet wil, ben ik wel benieuwd wat er nog overblijft van de brief van de taskforce van september. Ik ben benieuwd of de minister toch alvast kan aangeven — dat mag nu, maar dat mag ook per brief — wat bij haar blijkbaar al rode seinen zijn, zodat we dat in ieder geval niet hoeven af te wachten in de taskforcebrief van september.

De heer Clemminck (JA21): Het al dan niet verhogen van het WWS met de CPI plus 1% kan best wel wat betekenen in het rendement van verhuurders en kan dus ook iets betekenen voor de discussie over fiscaliteit, waar je dan wel in september op komt. Die dingen kunnen dus niet los van elkaar gezien worden. De minister benadert dat ook in zijn integraliteit. Dan stel ik nog even concreet de vraag of de minister in de taskforce richting september bijvoorbeeld zo'n maatregel, zo'n instrument als de verhoging met de CPI plus 1%, wel meeneemt en doorrekent. Dan kan ze ons misschien in september vertellen waarom ze wel of niet voor deze maatregel heeft gekozen.

De heer Clemminck (JA21): Dank, voorzitter. Dank aan de minister voor de beantwoording in de eerste termijn. Ik had het al gezegd: de Wet betaalbare huur is eigenlijk de Wet geen beschikbare huur geworden. Ik houd het kort; ik heb nog één vraag naar aanleiding van een debat dat ik met collega De Hoop had over het rendement. In mijn eerste termijn gaf ik een aantal voorbeelden waarbij het rendement op dit moment eigenlijk maar 1% is. Ik vraag de minister of zij 1% als rendement voor verhuurders inderdaad veel te weinig vindt en wat in haar ogen een acceptabel rendement zou kunnen zijn. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Beckerman namens de SP.

De voorzitter: Dank u wel. Ik draag het voorzitterschap weer aan u over, mevrouw Beckerman.