Don Ceder

Raad Buitenlandse Zaken 15 juni 2026

De heer Ceder (ChristenUnie): Mevrouw Van der Werf zegt net dat de opschorting, die vorige maand niet is gelukt, weer geprobeerd moet worden, want dat zou een effectieve maatregel zijn. Mevrouw Van der Werf en ik verschillen van mening over welke sanctie nou precies tot welk doel leidt. Sommige sancties steunen we wel; bij sommige vragen we ons af welk effect je ermee bereikt. Ik vroeg me af of mevrouw Van der Werf kan uitleggen welk effect zij beoogt, zodat we dat later ook kunnen toetsen, mocht er een meerderheid zijn, op het moment dat inderdaad die opschorting plaatsvindt. Welke geopolitieke dominostenen ziet u vervolgens vallen die uiteindelijk tot vrede leiden en tot perspectief voor zowel Palestijnen als Israëliërs?

De heer Ceder (ChristenUnie): Als ik het goed begrijp, dus even voor de notulen, verwacht mevrouw Van der Werf dat als deze maand een deel van het handelsbeleid wordt opgeschort, vervolgens het nederzettingenbeleid stopt, omdat het signaal zo serieus genomen wordt en dat de Knesset dan besluit om die uitbreidingen terug te draaien? Dat is gewoon een feitelijke vraag. Is dat wat u verwacht als gevolg van deze maatregel?

De heer Ceder (ChristenUnie): Ik vraag dit omdat ik D66 ken als een partij die naar de geopolitieke situatie, de context, kijkt en vanuit daar verschillende afwegingen maakt. Ik hoor Van der Werf zeggen dat maatregelen effectief zijn als je daardoor vrienden dreigt kwijt te raken.

De heer Ceder (ChristenUnie): Ik probeer hem in te leiden, voorzitter.

De heer Ceder (ChristenUnie): Maar die redenering geldt bijvoorbeeld niet als het gaat om een toenadering voor bijvoorbeeld een handelsakkoord tussen Indonesië en de EU, waarbij weer een andere redenatie geldt.

De heer Ceder (ChristenUnie): Voorzitter, volgens mij heb ik geen zin te veel gebruikt om in te leiden wat ik probeer te vragen, maar ik zal het korter houden. Hoe weegt u deze situatie dan ten aanzien van eerdere discussies die we gehad hebben, bijvoorbeeld over de situatie in Indonesië, als het gaat om Papoea en de Molukken et cetera, en de situatie in de Verenigde Emiraten? Waarom zit daar qua context een verschillende lijn in voor de D66-fractie?

De heer Ceder (ChristenUnie): Ik denk dat het goed is dat we naar vrede streven; dat deel ik. Maar hierbij is de vraag hoe het begonnen is wel relevant, want daarmee kom je in een internationaalrechtelijk kader voor hoe je moet handelen. Daarom is deze vraag wél van belang en wil ik u die stellen. Een aantal jaar geleden heeft Rusland een inval gedaan, terwijl het een aantal dagen daarvoor beloofde om dat niet te doen. Het is toch gebeurd. Dat hebben we allemaal kunnen aanschouwen. Mijn vraag is of Forum voor Democratie vindt dat dat een rechtmatige inval was of dat u ook ziet dat dat niet kon, nog even afgezien van het feit dat we naar vrede moeten streven.

De heer Ceder (ChristenUnie): De situatie is nu inderdaad tragisch, maar dat was niet mijn vraag. Mijn vraag was: vindt u, na alles wat u net beschouwde, de inval op die dag, een aantal jaren geleden, rechtmatig?

De heer Ceder (ChristenUnie): Forum is niet zo heel vaak aanwezig bij debatten over buitenlandse zaken. Vandaar dat ik het belangrijk vind om haar standpunt over een aantal zaken te horen. Mevrouw Van der Werf stelde ik een aantal vragen over haar hoop of verwachtingen over de sancties. U heeft hier, meneer Schenk, het verhaal gehouden dat u naar vrede snakt en dat er ook naar de context gekeken moet worden. Maar Forum voor Democratie heeft over het Midden-Oosten wel degelijk een wat stevigere inbreng als het gaat om het steunen van het sanctioneren. U heeft dat bij Rusland niet en dat wekt bij mij het beeld dat u daar toch onderscheid in maakt. Ik vroeg mij dus af waarom u dan wel sancties tegen Israël bepleit en wel meegaat met moties daarover. Dat is wat ik probeer te begrijpen.

De heer Ceder (ChristenUnie): Als het mag, voorzitter.

De heer Ceder (ChristenUnie): Voorzitter, gelukkig. Voorzitter. Een aantal dagen geleden waren een aantal Syrische christenen op mijn kamer. Zij zitten in een azc en zijn doodsbang om terug te keren naar Syrië, want de situatie voor christenen is verslechterd sinds Al-Sharaa aan de macht is. Tegelijkertijd zien we echter ook dat de volledige samenwerkingsovereenkomst tussen dat land en de EU van kracht is. Mijn vraag is: waarom? Deze coalitie en het kabinet hebben eerder aangegeven met de taliban te willen praten en nu willen ze dat ook met Al-Jolani. Hoe taxeert de minister de mensenrechten daar en heeft hij er genoeg vertrouwen in dat de interim-regering deze ook waarborgt? Ik vraag de minister ook hoe dit zich verhoudt tot mijn motie, die ik met andere collega's heb ingediend en waarin gevraagd wordt om pas verdere stappen te zetten in de normalisatie als de rechten van de minderheden zijn beschermd. Zijn die rechten van onder andere christenen, druzen, Koerden en alawieten volgens de minister nu beschermd? Egypte. Binnenkort vindt de elfde bijeenkomst van de EU-Egypt Association Council plaats. Ik denk dat dat tot waardevolle gesprekken en inzichten zal leiden, maar laten we ook eerlijk zijn: ook in dat land staat de godsdienstvrijheid onder druk, zowel voor koptische christenen als voor de bahaigemeenschap. Die laatste gemeenschap heeft zich daarvoor ook tot ons gewend. Mijn vraag is of hiervoor aandacht is bij de Association Council en of de mensenrechtensituatie betrokken wordt bij de voorwaarden voor Europese financiële steun. Welke concrete stappen kan de minister bilateraal en in EU-verband zetten om de mensenrechtensituatie voor religieuze minderheden in Egypte te verbeteren? Spanje. Een aantal RBZ-raden geleden spraken wij de minister aan op het feit dat Spanje gas importeert uit Rusland en die import eigenlijk niet vermindert. De minister gaf toen aan Spanje daarop aan te zullen spreken. Mijn vraag is of dat is gebeurd en, zo ja, wat nu de situatie is ten aanzien van Spanje. Is de minister het met mij eens dat de positie van Spanje een ondermijnend effect heeft binnen de EU ten aanzien van onze opstelling richting Rusland? De situatie in het Midden-Oosten. De escalatie laait weer op. Ik begin met Israël. Gisteren waren er weer beelden van vuurbranden in Taybeh, een dorp in de Palestijnse gebieden. Ik heb hierover meerdere keren Kamervragen gesteld en de minister heeft aangegeven daar aandacht voor te hebben, maar het lijkt erop dat het geweld niet stopt. Ik snap dat Nederland daar niet alles kan regelen, maar we hebben natuurlijk wel onze diplomatieke contacten daar. Welke stappen zou de minister vanuit hier nog meer kunnen neerzetten? Voorzitter. Het nationaal importverbod. Ik stel mijn vragen daarover hier, omdat ik denk dat de minister deze vragen ook in Europa gaat krijgen. Het is immers vrij interessant. Allereerst. Het Europese verbod in de motie van Veldkamp en Boswijk was gericht op het aanpakken van kolonisten die eigendommen confisqueerden of strafbare feiten pleegden. Een nationale aanpak lijkt veel breder qua reikwijdte, omdat het dan niet meer gaat over "gedragingen", maar om een importverbod. Mijn vraag is of dat klopt en waarom deze wijziging zo is gedaan, terwijl het er in de brief op lijkt dat het een nationale vertaling is van de oproep die op Europees niveau is gedaan. Daarnaast heb ik in 2024 aan de voorloper van de heer Berendsen, de heer Veldkamp, in een debat gevraagd of de Oslo-akkoorden wat Nederland betreft nog van kracht zijn, hoewel gemankeerd. Minister Veldkamp bevestigde dat het het Nederlandse standpunt is dat die nog van kracht zijn en dat daar een aantal afspraken, hoe gemankeerd ook, uit voortvloeien. Mijn vraag is of het kabinet nog steeds dat standpunt heeft en, zo nee, sinds wanneer het kabinet van standpunt is veranderd. Dit vraag ik ook in het licht hoe dan de A- en C-gebieden benaderd zou moeten worden. Voorzitter, tot slot over Israël. Het Internationaal Strafhof, het ICC, heeft openbaar aanklager Kahn geschorst en aangegeven dat de lidstaten nu moeten bepalen hoe daarmee om te gaan. Mijn vraag is of Nederland zijn positie heeft al bepaald. Als dat zo ik, zou ik dat graag horen.

De heer Ceder (ChristenUnie): Dan zal ik het hierbij moeten laten, voorzitter.

De heer Ceder (ChristenUnie): Ook wij verwerpen het E1-nederzettingenbeleid of de nederzettingenpolitiek. Daarmee bedoel ik dat nederzettingen volgens mij uitgebreid worden met als doel van enkele van de bewindspersonen om een oplossing richting vrede tussen Israëli's en Palestijnen te frustreren. Volgens mij geeft mevrouw Maes dat ook aan, dus daar zijn we het over eens. Wat al een aantal jaar een beetje de olifant in de kamer is, zo proef ik, is de vraag of alle nederzettingen in de Westbank per definitie geëvacueerd zouden moeten worden. Dat is namelijk wat twee jaar geleden door een advies — geen bindend advies, maar wel een advies — in een internationaalrechtelijk document als aanbeveling is gegeven. Als je het daarmee eens bent, dan is elke vorm van Israëlische aanwezigheid onrechtmatig en dient die geëvacueerd te worden. Dat is wat anders dan het nederzettingenbeleid afkeuren.

De heer Ceder (ChristenUnie): Mijn vraag, die telkens niet beantwoord wordt, is of mevrouw Maes het met me eens is dat gezien de internationaalrechtelijke lijn vanaf de jaren negentig tot aan heden, de nederzettingenpolitiek zeer onwenselijk is; dat ben ik met haar eens.

De heer Ceder (ChristenUnie): Voorzitter, ik was bijna klaar. Volgens mij …

De heer Ceder (ChristenUnie): Ja, voorzitter. De vraag is of mevrouw Maes het met me eens is dat de manier waarop je het IG-advies van 2024 apprecieert wel degelijk belangrijk is om vervolgens ook te kunnen weten hoe je naar de nederzettingen kijkt.

De heer Ceder (ChristenUnie): Ja, ten aanzien van Spanje. Los van het feit dat het kabinet-Sánchez een dubbele standaard lijkt te hanteren ten aanzien van import of zakendoen met landen waar er conflicten spelen, schaadt en ondermijnt dit ook de Europese positie. Het spekt ook de Russische oorlogskas. Daarmee verlengt het indirect ook de oorlog, als we niet uitkijken. Mijn vraag is of de minister kan toezeggen Spanje opnieuw aan te spreken, maar ook te kijken of er medestanders in andere landen gevonden kunnen worden. Volgens mij is dit namelijk een hele onwenselijke situatie.

De heer Ceder (ChristenUnie): Daar ben ik blij om. Mijn vraag is of dit in een toezegging kan. De reden daarvoor is dat daar volgens mij een verslag van dient te komen. Misschien moeten wij als parlementariërs daar iets in betekenen richting Spaanse parlementariërs. Dit ondermijnt gewoon de vrede op het Europees continent. Mijn vraag is of u de toezegging kunt doen Spanje opnieuw aan te spreken en daarmee ook of u aan de Kamer kunt terugkoppelen wat iets van een weerwoord daartegen is. Misschien moeten wij als parlement namelijk ook iets van verantwoordelijkheid daarin nemen richting onze collega's in Spanje.

De heer Ceder (ChristenUnie): Ik vond de vorige variant goed, dus dat u terugkoppelt dat u dat gedaan heeft. Daar gaan we dan van uit. Dat biedt ons ook een houvast dat het meerdere malen is geweest. Als ik het op die wijze als een toezegging kan ervaren, denk ik dat ik de minister ook de ruimte geef om op diplomatieke wijze dat gesprek te voeren.

De heer Ceder (ChristenUnie): Allereerst op dit punt. Klopt het dat Turkije in het noorden ook al jarenlang een deel van Syrië bezet houdt door middel van troepen en militaire aanwezigheid? Het is niet officieel geannexeerd. Mijn vraag is of dat klopt.

De heer Ceder (ChristenUnie): Dat lijkt me goed, voorzitter. Ik vraag het omdat het volgens mij belangrijk is dat Nederland naar het totaalplaatje kijkt en dan ook kijkt wat geopolitiek gezien, ook richting onze NAVO-partners, een verstandige lijn is. Mijn vraag ging over het punt van Syrië. De minister gaf aan dat de samenwerking hervat is. Nou, dat kan. Mijn grote zorg, die ik samen met de heer Stoffer en anderen ook heb geuit, is dat belastinggeld — want wij zijn van plan een aantal miljarden over te dragen — indirect, via milities, gebruikt wordt om minderheden te vermoorden zoals alawieten, Koerden, christenen et cetera. Daar hebben we de afgelopen jaren ook al uitspattingen van gezien. Mijn vraag is hoe de minister dat denkt te voorkomen.

De heer Ceder (ChristenUnie): Het is fijn dat de minister er in ieder geval duidelijkheid over geeft dat ook dit kabinet vindt dat de Oslo-akkoorden nog geldig zijn. Zijn die dus ook onderdeel van het huidige geldende internationale recht?

De heer Ceder (ChristenUnie): Ik ben er blij mee, maar volgens mij klopt het dat ze gewoon een onderdeel zijn van het internationale recht, net als heel veel andere stukken. Maar dan kom je in een interessante situatie terecht, want het advies van 2024 vraagt om een volledige evacuatie van alle nederzettingen, niet alleen van de uitbreiding maar ook van degene die, volgens het geldende Oslo-akkoord, in Area C zitten. Die twee zijn niet verenigbaar met elkaar: de rechtmatigheid van die akkoorden en het implementeren van dat advies. Mijn vraag is of de minister het ermee eens is dat die twee onverenigbaar zijn, als je beide zou willen opvolgen.

De heer Ceder (ChristenUnie): Voorzitter, u kunt zelf ook uw eigen interrupties plegen. Ik vraag dit omdat dit kabinet en de coalitiepartijen al vergaande stappen hebben gezet vanuit de notie dat het advies en de implementatie daarvan geldig zijn, terwijl het internationale recht, zoals de minister terecht stelt, ook stelt dat de Oslo-akkoorden rechtmatig zijn, hoewel ze gemankeerd zijn. Dat ben ik wel met de minister eens. Dat roept een vraag op als we het hebben over het illegalenederzettingenbeleid en de uitbreiding. Daar ben ik het mee eens. Of gaat het om een volledige evacuatie, ook van de nederzettingen onder het Area C-beleid? Dat is de vraag. Kan de minister daar antwoord op geven?