Chris Stoffer

Leefomgeving

De heer Stoffer (SGP): Dank, voorzitter. Werken aan een gezonde leefomgeving is balanceren. Vervuiling moet aangepakt worden en uit voorzorg moeten we streng en alert zijn, maar aan de andere kant moet het ook wel werkbaar blijven. Een nulrisicosamenleving bestaat niet en zou in mijn beleving uiteindelijk ook onleefbaar zijn. Voorzitter. De SGP is niet te spreken over de voorgestelde afstandsnorm voor de windturbines. Het is goed dat er een komt, maar de vraag is wel wat die in de praktijk betekent. Over twee keer de tiphoogte kun je discussiëren, maar in mijn beleving is het niet veel. Provincies mogen geen strengere regels hanteren. Er wordt ook nog eens de mogelijkheid geboden om lokaal minder streng te zijn. Dat is in tegenspraak met wat in 2023 is beloofd. Het gaat ook buitenom de varianten in de planMER en het doet geen recht aan eerder aangenomen moties. De huidige geluidsnormen zijn gebaseerd op gemiddelden, die geen recht doen aan de ervaren piekhinder. Ze zijn niet te meten en negeren ook problemen door laagfrequent geluid. Omliggende landen, zeg ik erbij, beschermen hun burgers veelal beter. Mijn vraag is: komt de staatssecretaris naast de afstandsnorm met meetbare geluidsnormen en ook met normen voor laagfrequent geluid? Daarbij heb ik ook de vraag welke varianten van afstandsnormering zijn overwogen. Doet bijvoorbeeld een afstandscriterium van vier keer de tiphoogte niet meer recht aan de gezondheidsproblematiek? Ik zou zeggen: het is tijd voor beschermen, in plaats van gedogen. Ik leg ook graag de vinger bij iets heel anders: de problematiek van zwerfstroom, of lekstroom. Dit zijn ongecontroleerde, ongewenste elektrische stromen in bodem, water of metaal. Verschillende praktijkvoorbeelden laten zien dat vee, maar ook mensen hier last van kunnen hebben. Een bekend geval is een tweetal veehouderijbedrijven bij Ooltgensplaat. De apparatuur is op orde, maar de gezondheidsproblemen door lekstroom houden aan. Experts hebben samen met de provincie Zuid-Holland geconcludeerd dat er sprake is van bedrijfsoverstijgende oorzaken, dat de toenemende elektrificatie de problematiek van zwerfstroom indringender maakt en dat ook multidisciplinair onderzoek nodig is. We hebben er al een paar keer Kamervragen over ingediend, maar tot nu toe wuift het kabinet die weg. Ik zeg: het kabinet kan zich niet verschuilen achter experts die naar elkaar wijzen. Er zijn gewoon veel onbeantwoorde vragen. Het raakt ook de gezondheid van mensen en dieren en dat bij een toenemende elektrificatie. De Europese Laagspanningsrichtlijn vereist dat apparatuur, tot aan windturbines toe, veilig is voor mensen en dieren. Het knelpunt is dat voor lage frequenties en hoge frequenties concrete technische normen gelden, maar voor het middengebied niet, dus worden er geen voorzorgsmaatregelen genomen en wijst iedereen naar een ander. Ik heb begrepen dat de Universiteit Twente nu wel onderzoek gaat doen. Mijn vraag is of de staatssecretaris bij dat onderzoek wil aanhaken en ervoor wil zorgen dat het zo breed mogelijk opgepakt wordt. De staatssecretaris werkt ook aan een aanpassing van de geurhinderregels. Grip op geurhinder is heel lastig. Een geurloos platteland is ook kleurloos, zeg ik als plattelandsbewoner. Veel omwonenden van stallen, ook dichtbij, geven aan dat ze er geen last van hebben, terwijl sommigen, tot een hele kilometer van stallen vandaan, zich ernstig gehinderd voelen. De SGP pleit daarom voor terughoudendheid met rigide geurnormen voor bestaande stallen. De veehouderij is in beweging en mijn vraag is: wordt de besluitvorming gebaseerd op actuele gegevens van de feitelijke situatie van veehouderijbedrijven en van ervaren geurhinder? Elke situatie is anders, zeker bij geurhinder. Komt er voldoende ruimte voor lokaal maatwerk en wordt er rekening gehouden met alle opgaven die al op het bordje van boeren liggen? Dan de staalslakken. Onder meer in Zeeland zijn er grote zorgen over gestorte staalslakken in de Ooster- en Westerschelde. Mijn buurvrouw had het er ook al even over. Het gaat niet goed met de kreeften in het gebied. We moeten wel zeggen dat nog niet is aangetoond dat uitloging van staalslakken de oorzaak is, maar tegelijkertijd is er ook geen andere verklaring. De zorg blijft. Er loopt onderzoek, maar het is niet van vandaag op morgen duidelijk wat de oorzaak is. Inmiddels lopen de overgangsregeling en ook het tijdelijke stortverbod bijna af. Mijn vraag aan de staatssecretaris is of ze kan toezeggen dat er geen staalslakken in deze wateren gestort worden totdat duidelijk is waar de problemen wel of niet vandaan komen. Nog heel kort over pfas. Er is al heel veel over gezegd door eerdere sprekers, maar het blijft een grote bron van zorg. We krijgen binnenkort meer informatie. Ik heb nu één vraag. In de wet voor de implementatie van de EU-richtlijn over bodemmonitoring komt een gedoogplicht voor onderzoek op potentieel met pfas verontreinigde bedrijfslocaties. Dat is goed, maar mijn vraag is: wanneer komt dit wetsvoorstel naar de Kamer? Tot slot, voorzitter. We zien graag dat bedrijven investeren in innovatie en verduurzaming, maar er zijn zaken die afleiden. Ik noem in dit verband de verplichte financiële zekerheidstelling voor industriële bedrijven. We willen uiteraard geen Thermphos 2.0, maar een evaluatie laat zien dat we doorslaan met hoge uitvoeringskosten en heel veel rompslomp. Mijn vraag is of de staatssecretaris dat probleem herkent. Zou ze met provincies en omgevingsdiensten werk willen maken van een meer gerichte zekerheidsstelling? Geef het bevoegd gezag de ruimte om geen financiële zekerheidstelling op te leggen als dit verantwoord kan. Het zou fijn zijn als bedrijven kunnen investeren in daadwerkelijke verduurzaming in plaats van in een papieren werkelijkheid. Voorzitter. Dan is mijn tijd op, dus ik stop ermee. Dank u wel.

De heer Stoffer (SGP): Dank voor de beantwoording. Helder en ook uitgebreid; wat dat betreft veel dank dat de staatssecretaris daar zo serieus op ingaat, zeg ik via u, voorzitter. De tijdelijke regeling kwam tussendoor aan de orde, en zojuist in het antwoord aan de heer Jansen ook. Als die regeling in januari afloopt en er nog geen helderheid is, kunnen we er dan van uitgaan dat de staatssecretaris de regeling verlengt? Daar zou ik graag meer helderheid over hebben.

De heer Stoffer (SGP): Dank, voorzitter. Dank aan de staatssecretaris en allen die haar ondersteunen voor de beantwoording van een aantal zaken. Die was vrij uitgebreid en ook gedetailleerd. Ik zou nog één punt even aan willen stippen. Dat betreft die afstandsnormen voor de windturbines. De staatssecretaris geeft aan dat in de overwegingen twee, drie of vier keer de tiphoogte is meegenomen. Dat hebben we uiteraard ook gezien en kunnen lezen. Dat was ons al toegezonden. Daarin triggerde mij nog wel iets. Dat was ook een van de vragen die ik stelde, want bij die twee keer tiphoogte mogen provincies geen strengere regels stellen, maar gemeenten hebben wel de mogelijkheid om lokaal minder streng te zijn. Oftewel, die twee keer wordt naar mijn beleving dan echt de max. De vraag die ik erbij stelde, waarbij ik wel benieuwd ben of dat overwogen is, is of vier keer de tiphoogte, in ieder geval meer dan twee keer, niet veel meer recht doet aan de gezondheid van veel mensen? Is die afweging met betrekking tot de gezondheid van mensen ook gemaakt? Tot zover, voorzitter. Dank.