Chris Stoffer

de Algemene Politieke Beschouwingen

De heer Stoffer (SGP): Ik vind het heel mooi — je mag ook weleens een compliment geven — dat de VVD komt met een pakket aan regels die ze gaan schrappen of willen schrappen. Ik kom ook geregeld bij ondernemers en dit is echt een van de dingen die ze het meest dwarszitten; ze komen zo gewoon niet toe aan ondernemen. Concreet is mijn vraag of er ook regels worden geschrapt voor agrarische ondernemers, voor de boeren.

De heer Stoffer (SGP): Mijn vraag is of ze er al in zitten. Zo ja, krijg ik graag een paar voorbeelden. Maar als ze er niet in zitten, willen wij er natuurlijk best een paar aanleveren.

De heer Stoffer (SGP): Daar komen we na deze week op terug. Komt goed.

De heer Stoffer (SGP): Voortgaande op de twee interrumpanten — ik weet niet of dat een goed woord is — …

De heer Stoffer (SGP): Kijk! Er zit één man in vak K waar ik echt behoorlijk mee te doen heb. Dat is niet vanwege zijn zelfvertrouwen, maar vanwege dat budget. Hij zit het dichtst bij u. We hebben het er zojuist al twee keer over gehad. Dit is echt een probleem. Laat ik meneer Brekelmans ook een beetje ter wille zijn. Dit is geen links-rechtsvraagstuk. Hiernaast staan mevrouw Bikker en haar woordvoerder meneer Grinwis. Daar zitten meneer Klaver en zijn woordvoerder meneer De Hoop. En hier sta ik. We hebben ons met z'n drieën kei- en keihard ingezet om helder te krijgen dat onze infrastructuur gewoon op instorten staat. Nee, dat is niet het goede woord. Maar ze is wel in een dusdanige staat dat onze economie dadelijk gewoon naar zijn grootje gaat. We hebben de Merwedebrug. Je komt bij Duitsland binnen en er wordt daar al gezegd dat je moet omrijden. Het kost bakken met geld. De Suurhoffbrug werd zojuist al aangekaart. We hebben het over de Kolksluis bij Zwartsluis, waar ik kortgeleden was. We kunnen nog tig voorbeelden noemen, ook in Friesland, waar de heer De Hoop vandaan komt. Mijn vraag aan de VVD is als volgt. We hebben jaren hier gesteggeld om voor Defensie de boel op orde te krijgen. Dat is gelukt. Laten we dit nu met elkaar heel breed oppakken, waarvoor we helemaal niet links of rechts hoeven te denken, en laten we met elkaar zorgen dat we niet in een soort economisch moeras komen ofwel in een land waar je niet meer vooruitkomt maar gewoon piepend en krakend tot stilstand komt. Wil meneer Brekelmans dit met ons opnemen, Kamerbreed?

De heer Stoffer (SGP): We zijn het eens over dat laatste, maar ik weet nog dat ik hier een jaar of wat geleden sprak over de 2% voor Defensie. D66 lachte me uit; de filmpjes staan nog op YouTube. De PvdA lachte me uit. Inmiddels zijn we het er bijna Kamerbreed over eens dat het moet en de financiering is ook nog gelukt. Mijn vraag aan de VVD is om zich nu niet te verschuilen achter de vraag hoe je dit financiert. Dit is echt een aankomende ramp. Laten we hiervoor met elkaar aan tafel gaan zitten en laten we zorgen voor een keurige, goede financiering. Daar ben ik immers ook voor. Ik ben er niet voor om dit in de staatsschuld te laten lopen en straks 10 miljard à 20 miljard bij te betalen aan rente. Laten we met elkaar kijken hoe we dit net als bij Defensie gewoon nationaal kunnen oppakken om ons land echt vooruit te helpen. Dat is mijn vraag. Laten we dat alsjeblieft gewoon wel met elkaar doen.

De heer Stoffer (SGP): Ja, voorzitter, maar ik zal eens even kijken of de heer Bontenbal op andere gebieden ook een beetje naar de paus luistert. In Nederland hebben we een hele ruime abortuspraktijk. Ik denk dat de paus daar ook niet heel gelukkig mee is. Dat weet ik wel zeker, maar waar het mij om gaat, is dat wij net voor de zomer signalen kregen dat er in ziekenhuizen proeven plaats gaan vinden met late abortussen. Dan hebben we het over baby's van 22 weken en ouder. Die worden geboren en sterven, overlijden, op het moment dat ze geboren worden of net na de geboorte. Dat is iets wat in Nederland tot heel veel opschudding leidde. Mensen zijn daar verontwaardigd over en mijn concrete vraag is: hoe kijkt het CDA hiernaar?

De heer Stoffer (SGP): Op zich ben ik het daar met de heer Bontenbal over eens. Mijn collega Diederik van Dijk heeft onlangs gepoogd om hier een debat over te hebben in de Kamer. Dat kon helaas niet op een meerderheid redenen en dan moet je het toch ergens aan de orde laten komen. Vandaar dat ik dat nu doe. Wat me in ieder geval deugd doet, is dat de heer Bontenbal er ook ongemak bij voelt. Tot nu toe hebben ziekenhuizen zich hier namelijk nooit aan gewaagd, omdat dit een van de meest omstreden vormen is. Mijn concrete vraag aan het CDA is of het zich wil inzetten om te kijken of je dit soort heel omstreden vormen van abortus gewoon niet de praktijk wilt laten worden. Dit gaat over kindjes van 22 weken, gezonde baby's. De verontwaardiging in de maatschappij is ook groot. Dus vraag ik om samen op te trekken om dit toch niet de praktijk te laten worden in dit land.

De heer Stoffer (SGP): Natuurlijk willen we het daarover hebben op het moment dat de rapportages komen. Het speelt nu echter al, als je er gewoon praktisch naar kijkt, ook naar de ophef die het geeft in de maatschappij. We hebben het hier over kindjes van 22 weken en later. Daar kun je heel lang en breed over praten, maar dat zou je toch gewoon niet moeten willen? Mijn oproep aan meneer Bontenbal is nogmaals: laten we het niet een jaar laten rusten en het dan maar laten gebeuren; laten we dit alsjeblieft met elkaar voorkomen. Dat is mijn vraag.

De heer Stoffer (SGP): Voorzitter. De president was er maar wat verguld mee: een beeld van ruim 7 meter hoog overtrokken met goud. Met zijn gebalde vuist staat dat bij de ingang van het golfresort van Trump. Aanhangers van de Amerikaanse president proberen uit te leggen dat het standbeeld niet gaat over aanbidding, maar alleen om eer. Het zou een viering zijn van het leven en een krachtig symbool van veerkracht, vrijheid en vechten voor Amerika. Maar lang niet iedereen is overtuigd en ik moet zeggen: persoonlijk heb ik er helemaal niets mee. Als nuchtere Nederlandse christen ben ik diep bezorgd over de eerzucht waarmee Trump zich als messias laat gelden. Het beeld van Trump is zeker niet het eerste en het grootste gouden beeld van een politiek leider. Eigenlijk is de gouden Trump maar een bescheiden jochie vergeleken met het beeld van communistische dictator Mao in de Chinese provincie Henan. In 2016 richtten boeren en burgers daar een gouden beeld op van maar liefst 36 meter, en dat voor een leider die het grootste aantal slachtoffers heeft gemaakt in de hele wereldgeschiedenis. Voorzitter. Beelden zijn niet zo onschuldig als ze kunnen lijken. Ze symboliseren machten in de wereld die nauw verknoopt zijn met eer, geweld en onderwerping. Dat is niet alleen iets van nu, maar ook al van heel vroeger. Ik neem u mee naar het Babylonische rijk, het huidige Irak, maar liefst 2.500 jaar geleden. We kennen alle details erover. Het is allemaal precies na te lezen in het Bijbelboek Daniël. Koning Nebukadnezar liet een gouden beeld voor zichzelf oprichten van 30 meter hoog. Om dat beeld in te wijden, organiseerde hij een grootse viering, opgeluisterd met een koninklijk concertgebouworkest. De koning liet een verenigde vergadering bijeenroepen met allerlei hoogwaardigheidsbekleders, eigenlijk een soort Prinsjesdag. Iedereen stond erbij. We zouden nu zeggen: ministers, staatssecretarissen, Kamerleden, staatsraden, commissarissen van de Koning, gedeputeerden, burgemeesters, raadsleden en zo kun je nog een hele tijd doorgaan. De koning wilde dat al deze ambtsdragers zouden knielen voor het gouden beeld zodra de muziek begon te spelen. De strafmaat was helder en dreigend: de vuurdood. De spannende vraag is natuurlijk: knielde iedereen? Daar kom ik straks nog op terug. Voorzitter. De Hollandse nuchterheid is spreekwoordelijk. Wij kennen geen traditie van grote gouden beelden. Wij kunnen al steggelen als er ergens op een gehavend grasveldje in Apeldoorn een bescheiden beeld van oud-premier Piet de Jong moet komen. Onze premier moet dus maar niet al te veel hoop koesteren. Vanuit een doorgeslagen schaamtegevoel doen we eerder aan moderne beeldenstorm dan aan beeldendienst, maar schijn bedriegt. We doen dan in Nederland misschien niet aan grote gouden beelden, maar we worstelen in ons land wel degelijk met allerlei machten die ons op de knieën willen krijgen. Dat verdient onze volle aandacht. De wereld is ook nu het toneel van persoonlijke grillen en de machtshonger van leiders. We kijken met spanning naar Poetin, Xi en de ayatollahs. Veiligheid is niet vanzelfsprekend, mensenrechten verdampen en de wereldeconomie slingert op een woeste zee. Het is onze taak om te voorkomen dat Nederland moet dansen naar de pijpen van grootmachten. We zullen op een verantwoorde en realistische manier het nationale belang moeten dienen. We moeten werken aan een meer onafhankelijke economie en energievoorziening en een sterke krijgsmacht. We moeten cruciale voorzieningen, zoals DigiD, beter beschermen. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid gaf terecht aan dat de bril van een liberale wereldorde niet meer volstaat. We kunnen niet eenvoudig rekenen op anderen en moeten daarom investeren in onze eigen onafhankelijkheid. Tegelijkertijd is het niet verstandig om bondgenoten onnodig te vervreemden. Laten we geen vijandbeelden over de Verenigde Staten voeden. Amerika staat nog altijd dichter bij ons dan Xi of de oliesjeiks. Mijn vraag is dan ook: hoe bevordert het kabinet de band met bewezen bondgenoten, zoals de VS? Voorzitter. Ook internationale bigtechbedrijven kunnen we niet op hun blauwe ogen vertrouwen. Nieuwe technologie kan nuttig zijn, bijvoorbeeld in ziekenhuizen of voor onze defensie. Maar de drijfveren van technologiebazen zijn soms ronduit duister. Socialemediabedrijven zijn bepaald geen liefdadigheidsinstellingen. Inmiddels zijn er de eerste rechtszaken van mensen die hele dagen aan hun scherm geketend zijn. Veel ouders worstelen elke week met schermtijd en steeds meer jongeren ervaren psychische druk door de digitale wereld. Het dagelijks leven van gezinnen en gemeenschappen kan erdoor verschralen. De eenzaamheid van jongeren en ouderen neemt toe. Leraren vragen zich af hoe zij hun leerlingen op een goede manier kunnen blijven vormen met de dominantie van AI. Dat vraagt allereerst wijsheid van opvoeders, maar zij kunnen het niet alleen. Ook de overheid mag niet buigen voor technologische machten. De SGP is daarom voor een verbod op sociale media tot 15 jaar. Bij beschermende maatregelen, zoals leeftijdsverificatie, mogen we de centrale rol van ouders als eerstverantwoordelijke opvoeders niet vergeten. Mijn vraag is: stelt het kabinet de ouders centraal bij de uitwerking van Europese voorstellen? Voorzitter. Kwalijke machten laten zich niet alleen opzichtig gelden als politieke schurken of als oncontroleerbare technologiereuzen. Ze kunnen soms ook zomaar schuilgaan onder het kleed van een schijnbaar neutrale overheid of een internationale organisatie. Het is heel vreemd om te zien hoe in het Westen sluipenderwijs een islamisering van het publieke domein in de hand wordt gewerkt. Ik wijs bijvoorbeeld op de resolutie waarmee de VN een voorkeursbehandeling voor de islam opdringen. Ze riepen nota bene een internationale dag uit tegen islamofobie, een zeer omstreden term. De VN proberen hiermee oprechte zorgen over de islam weg te zetten als een fobie. Het is belangrijk dat de Kamer hier met een motie van de SGP duidelijk afstand van nam. Die lijn moeten we doortrekken. Laat het ook afgelopen zijn met de diepe buigingen die de Nederlandse overheid maakt voor de islam, bijvoorbeeld door het organiseren of bekostigen van iftarmaaltijden. Tegelijkertijd moeten we ook alert zijn op meer subtiele en minder zichtbare risico's, bijvoorbeeld de invloed van organisaties zoals de Moslimbroederschap. Mijn vraag is dan ook hoe het kabinet omgaat met de motie om deze organisatie te verbieden en hoe het kabinet deze motie uitvoert. Voorzitter. Bij alle zorgen over wereldleiders, techreuzen en allerlei vormen van islamisering zouden de mensenrechten een beschermende macht moeten zijn. Deze mensenrechten wortelen in de christelijke geschiedenis van het Westen. Daar hebben we de vrijheid van geweten, geloofsovertuiging en meningsuiting aan te danken, met als fundament de intrinsieke beschermwaardigheid van het menselijk leven als schepsel van God. Wat een enorme zegen! Vandaag de dag zien we echter met grote zorg dat mensenrechten gaan ontaarden. Ze worden juist een levensbedreigende macht waarvoor alles moet buigen en waaraan de overheid meewerkt. Een radicale abortuslobby wil het beëindigen van mensenlevens zelfs tot mensenrecht bestempelen. Dat is een directe bedreiging voor ongeboren kinderen. Hetzelfde geldt voor het faciliteren van abortus. Subsidies worden uitgedeeld of juist ingetrokken, lidstaten worden onder druk gezet en wakers die zich bij abortusklinieken aan alle regels houden, worden opgepakt. Heel indringend was deze zomer het nieuws dat abortussen ook plaats zouden gaan vinden bij gezonde kinderen na 22 weken. Ik merk dat de verpleegkundige in het ziekenhuis, ongeacht levensbeschouwing of godsdienst, diepe weerzin ervaart om dit mee te moeten maken. Vanuit de grond van mijn hart vraag ik aan het kabinet: wilt u alles doen om deze radicale verruiming in de praktijk niet te accepteren en medisch personeel hier niet mee te confronteren? De regulering van draagmoederschap is ook een indringend voorbeeld. Zij maakt duidelijk dat de rechten van kinderen geofferd worden op het altaar van de zelfbeschikking van volwassenen. Juridisch gezien is er vanuit de diepste kern van de mensenrechten geen goed woord over te zeggen. Het is een enorme misstand om met voorbedachten rade en op contractuele basis een kind te verwekken in de wetenschap dat het gescheiden zal worden van de moeder die het droeg. De grote leugen hierbij is dat regulering juist misstanden kan voorkomen. Het tegendeel is waar. Wereldwijd is sprake van een miljoenenindustrie. Juist de regulering kan ook in Nederland leiden tot een enorme groei. Daar waarschuwen internationale deskundigen voor. Wie de ontwikkelingen en rechtszaken in Nederland en andere westerse landen een beetje volgt, ziet bovendien dat we ons verstrikken in vraagstukken waarbij vooral het kind de verliezer is. Denkt u aan wensouders die het kind al dan niet vanwege complicaties tijdens de zwangerschap niet meer wensen en aandringen op een abortus. De vrouw wordt zo gereduceerd tot haar baarmoeder en het kind tot koopwaar. Het is niet anders dan een nieuwe vorm van slavernij. Hoe is dit te verenigen met de fundamentele rechten van vrouw en kind? Op deze weg is ook geen zegen te verwachten voor onze samenleving. Daarom heeft de SGP in de afgelopen periode voor deze onderwerpen intensief aandacht gevraagd bij het kabinet. Ook in de komende periode zullen deze zaken voor ons het zwaarst wegen bij de beoordeling van het kabinet. We gaan ons in de komende maanden buigen over allerlei begrotingen, maar de politiek mag niet vergeten dat het geld de gerechtigheid moet dienen. Voorzitter. Aan het begin van mijn bijdrage stelde ik de vraag: knielden alle hoogwaardigheidsbekleders voor het gouden beeld van Nebukadnezar? Zijn er mensen die hun rug recht houden? Het antwoord is hoogst opmerkelijk en niet anders dan een wonder: drie hoge ambtenaren knielden niet. In de grote massa kregen drie jonge Joodse mannen de moed om te blijven staan. Hun antwoord was even kort als beslist: wij knielen niet voor uw beelden en afgoden. Het is wonderlijk dat het Joodse volk, ondanks alle intimidatie, intriges en internationale druk, tot op de dag van vandaag overeind blijft. Even wonderlijk zijn de getuigenissen van vervolgde christenen die staande worden gehouden tegen alle bedreigingen en geweld in. Wereldwijd gaat het om bijna 400 miljoen christenen. Denk aan het verstikkende communistische bewind in Noord-Korea. Denk aan het onderdrukkende islamitische regime in Iran. Denk aan de terreur van islamitische groeperingen in Nigeria. Wat kunnen christenen in deze landen aan extra inzet van ons kabinet verwachten, is mijn vraag. Laten wij uit deze geschiedenissen en getuigenissen in ieder geval hoop en moed putten: de hoop dat kwade machten niet zullen overwinnen en de moed om niet te buigen. Voorzitter. We zijn in deze wereld omgeven door allerlei machten. Die kunnen vervaarlijk veel indruk op ons maken. Maar hoe machtig ze ook lange tijd kunnen zijn, uiteindelijk gaan ze ten onder. Het goud van de grote beelden wordt dof. De beelden zelf verdwijnen. Het beeld van Nebukadnezar is nergens meer te vinden en zelfs het grote beeld van Mao is alweer afgebroken. Voorzitter. De beelden en machten in deze wereld zijn onze knieval niet waard. Er is maar één ding dat echt indrukwekkend is: de wijsheid en de grote liefde van God. Hij wil geen gouden beeld voor zichzelf, maar hij liet een ruwhouten kruis oprichten voor zijn zoon, Jezus Christus. Dat kruis stempelt de geschiedenis van het Westen. Het is overal te zien, op het platteland en midden in de steden. Laat Nederland de kracht van dat kruis ontdekken. Aan dat kruis zijn de grootste en meest duistere machten overwonnen. Er gaat een streep door zonde, door schuld en door kwaad. Aan dat kruis zien we ook de macht van de liefde. Die blaast zichzelf niet op, maar die maakt zich juist klein om te dienen en vrijheid te geven. Voorzitter. Zo zei Jezus Christus dat ook zelf. Ik wil dat kort voorlezen uit de Bijbel, Mattheüs 20, vers 28. Daar staat: "Gelijk de Zoon des mensen niet is gekomen om gediend te worden, maar om te dienen en zijn ziel te geven tot een losprijs voor velen." Voorzitter. De vrijheid die hij, de Here Jezus Christus, geeft, gun ik iedereen. Dank u wel.

Mevrouw Teunissen (PvdD): Het Joodse nieuwjaar hebben wij vorige week ook hier in de Kamer gevierd, in Nieuwspoort. De premier was erbij, net als vele collega's. Het was, denk ik, heel mooi om dat met Joodse Nederlanders, parlementariërs en het kabinet met elkaar te vieren. Ik ken de passage zeker. Als ik het goed heb, is dat Jeremia 31.

Mevrouw Teunissen (PvdD): Ik wil daar wel heel even naar kijken. Geeft u mij de tijd, voorzitter?

Mevrouw Teunissen (PvdD): Kijk, kijk, kijk! Het vijfde vers. Daarboven staat dat het gaat over "wederkeer met geween", maar het vijfde vers luidt volgens mij als volgt: "Gij zult weder wijngaarden planten op de bergen van Samaria. De planters zullen planten en de vruchten genieten." Ik denk dat de heer Markuszower het daarover heeft. Zo niet, dan is het toch iets dat hierop terugslaat.

De heer Stoffer (SGP): Ten eerste vind ik het een wonder dat wij nu in deze tijd mogen zien dat dit weer terugkomt, dat die profetie, die natuurlijk ieder jaar weer terugkomt bij het Joods nieuwjaar, zich nu voor onze ogen voltrekt. Over die sancties hebben we het volop gehad. Ik vind het echt zeer, zeer droevig dat wij als Nederland deze sancties opleggen en daarmee de band met Israël om zeep helpen.

De heer Stoffer (SGP): Het is dat de heer Markuszower geen Bijbel bij zich heeft, want anders zou ik hem vragen wat er gelezen wordt op de eerste dag van het Joods Nieuwjaar. Nee, ik heb een andere vraag. De heer Markuszower interrumpeerde mij over de sancties die vanaf volgende week vanuit Nederland van kracht gaan zijn voor de zaken die in Judea en Samaria geproduceerd worden. Nu is de heer Markuszower ook onderdeel van de Joodse gemeenschap hier in Nederland. Ik merk dat dat heel wat doet. Zou hij eens iets kunnen delen over wat die sancties doen met onze Joodse Nederlanders?