Claire Martens-America

Economische veiligheid en strategische autonomie

Mevrouw Martens-America (VVD): Mooie aftrap. Voor mij is die van de kant van de PVV wel verrassend, dus ik zie het als een positieve stap, een stap vooruit. Ik vind het heel interessant dat u, zeg ik via de voorzitter, gelijk begint over de EU en dat u zich enorm veel zorgen maakt over het behouden van de bedrijven die wij hier in Nederland hebben. Tegelijkertijd is de afzetmarkt in Nederland natuurlijk nihil en hebben we de EU nodig om te zorgen dat al die bedrijven die de PVV zo graag hier wil houden, hier ook hun geld zouden kunnen verdienen. Als je dat bekijkt in het licht van het idee dat we uit de EU zouden moeten stappen of dat we die samenwerking moeten minimaliseren, waar denkt de PVV dan dat die prachtige Nederlandse bedrijven hun afzetmarkt vandaan moeten halen?

Mevrouw Martens-America (VVD): Je kunt niet uit de EU willen en voor internationale samenwerking zijn, wanneer je een land bent van de omvang van Nederland. Volgens mij delen we de wens om zo autonoom mogelijk te blijven, maar ik ga toch een stapje dieper. De EU gaat ervoor zorgen dat het speelveld tussen de landen in Europa gelijker wordt. Het gaat dan bijvoorbeeld vooral over de energierekening. Daardoor zal Nederland niet op achterstand kunnen staan ten opzichte van landen met hele diepe zakken. Dat zullen we op Europees niveau met z'n allen moeten afspreken. Dat kan betekenen dat je een stukje autonomie inlevert. Hoe kijkt de PVV daarnaar?

Mevrouw Martens-America (VVD): Ik laat de vraag even voor mijn eigen bijdrage. Ik hoor dan graag of u vond dat de antwoorden voldoende waren, meneer Prickaertz. Ik denk dat het grootste gevaar is dat we blijven hangen bij sec de energieprijzen, al is dat een heel groot en belangrijk onderwerp. We hebben in Nederland bijvoorbeeld de IKC-regeling in het leven moeten roepen om te voorkomen dat de energieprijzen in Nederland veel hoger zijn, om de basisindustrie hier te houden. Maar het gaat natuurlijk om heel veel meer. Het gaat bijvoorbeeld over het vervolmaken van de kapitaalmarktunie. Dat zijn allemaal essentiële stappen om te zorgen dat we zowel investeringen ophalen als een grotere afzetmarkt hebben et cetera. Ik ken de PVV als een partij die principieel elk debat aangrijpt om te zeggen dat we minder Europa nodig hebben. Als ik de heer Prickaertz hier vandaag hoor zeggen dat hij helemaal niet tegen de EU en ook niet tegen Europa is en dat we moeten samenwerken, dan denk ik dat dat zetel-wise een enorme winst is in dit huis. U maakt dus mijn dag, meneer Prickaertz. Dank u wel.

Mevrouw Martens-America (VVD): Ik denk dat ik begrijp welk punt de heer Van den Berg probeerde te maken. Maar als we toch even terugkijken: is het slim om het verzoek tot het aanleggen van een noodpakket aan burgers hier te gebruiken als voorbeeld, juist omdat wij hier met man en macht proberen mensen duidelijk te maken dat dit wel degelijk van essentieel belang is?

Mevrouw Martens-America (VVD): Dank, voorzitter. Ook een warm welkom aan onze nieuwe minister. Ik ben benieuwd naar de samenwerking. Ik heb er zin in. Voorzitter. Mijn fractie staat aan de lat voor een sterke economie. Dat is enerzijds omdat een sterke economie zorgt voor groei, voor welvaart en voor een gevulde schatkist, want het zijn de bedrijven die de schatkist vullen, waar wij vervolgens die enorme investering in defensie en onderwijs van betalen. Anderzijds is het onderwerp veiligheid vandaag de dag steeds actueler. Het behoud van onze industrie om niet afhankelijker te worden van landen waar we eigenlijk vandaag de dag niet meer afhankelijk van willen zijn, wordt steeds urgenter. Het onderwerp strategische autonomie staat wat de VVD-fractie betreft dan ook het liefst steeds hoger op de politieke agenda. Strategische autonomie kunnen we vandaag bespreken langs meerdere lijnen, maar ik beperk mij vandaag tot industrie enerzijds en strategische veiligheid anderzijds. Voorzitter. Laat ik beginnen met een paar zorgwekkende feiten: 97% van het magnesium dat de EU nodig heeft, komt uit China, 100% van de aardmetalen voor permanente magneten komt uit China en onze verwerkingsindustrie krimpt. Het is dan ook goed dat de Europese Raw Materials Act, waarmee we duidelijke en hele concrete doelstellingen hebben in relatie tot de EU-behoeften, er nu daadwerkelijk ook gaat komen. Maar ik heb een vraag aan de minister over deze voortgang. Kan de minister al delen wat het Nederlandse aandeel hierin is? Liggen we op schema en wat moet er gebeuren om te zorgen dat wij hier daadwerkelijk aan bijdragen? Dan de strategische autonomie. Ik denk dat de kwestie rond Nexperia opeens voor heel veel Nederlanders buiten dit huis heel zichtbaar maakte wat er gebeurt als wij afhankelijk worden of dreigen te worden van landen waar we dat wellicht niet van willen zijn. Het was nodig om actief te handelen om te voorkomen dat dat gebeurde. Er is toen gegrepen naar een wet die voorhanden was, maar bijvoorbeeld de Wet vifo is nu een van die wetten die ontzettend belangrijk zijn om te voorkomen dat het weer gebeurt. Een van de sectoren waar mijn collega Wim Meulenkamp een voorstel voor heeft ingediend, is de zaadveredelingsindustrie. Het voorstel is om die toe te voegen aan de Wet vifo. Ik ben heel erg benieuwd of de minister daar al iets over kan zeggen, ook over de voortgang daarvan. Dan het spanningsveld. De Wet vifo zorgt namelijk enerzijds daadwerkelijk voor meer regeldruk voor het bedrijfsleven, maar is anderzijds zo ontzettend belangrijk om veilig te blijven. Hoe kijkt de minister naar dit ingewikkelde spanningsveld? Industriebeleid vraagt om een samenhangende aanpak. Een van de punten waar ik me eigenlijk zorgen over maak, is bijvoorbeeld dat het ministerie van Defensie werkt met vijf zogenaamde NLD-gebieden. Het ministerie van Economische Zaken spreekt van "zes prioritaire gebieden", terwijl we eigenlijk dezelfde doelstelling hebben. Hoe gaan we nu zorgen dat we echt daadwerkelijk gaan samenwerken om te werken aan die sterke economie? Tot slot. Voor een sterke, robuuste, strategische en onafhankelijke economie in geopolitieke tijden zijn onze innovatieve bedrijven heel erg belangrijk. Dat kan bijvoorbeeld met DARPA. Dat houdt in dat de overheid als eerste afnemer kan optreden bij bedrijven die werken aan baanbrekende technologieën. In het buitenland werkt het DARPA-systeem ontzettend goed en heeft het bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van gps, het internet, mRNA-technologie et cetera. Wij zijn blij dat dit nu ook in het akkoord staat. We zijn verder blij dat we volgens het DARPA-model gaan werken aan NADI. Misschien kan de minister alvast toelichten hoe zij hiermee aan de slag wil gaan en op welke termijn we daar wellicht de eerste update van zouden mogen verwachten. Ik zie de voorzitter met een schuin oog naar mij kijken, dus …

Mevrouw Martens-America (VVD): Ik ben een beetje zoekende naar de relatie met mijn bijdrage, maar ik wil hier met liefde op antwoorden: nee, ik ben niet voor een hogere afdracht en ik heb het artikel niet gelezen.

Mevrouw Martens-America (VVD): Volgens mij vinden de heer Van den Berg en ik van dit onderwerp precies hetzelfde, maar volgens mij is dit niet helemaal de commissie waar we debatteren over lagere afdrachten. Maar ik weet wel dat mijn fractie een voorstander is van lagere afdrachten, dus daar vindt hij de VVD-fractie geheel aan zijn zijde. Volgens mij moeten we dat gesprek ook absoluut blijven voeren, vanwege de redenen die de heer Van den Berg hier aangeeft.

Mevrouw Martens-America (VVD): Volgens mij is dit een uitstekende vraag om aan de minister te stellen, maar niet om aan een Kamerlid te stellen. Ik ben ook heel erg benieuwd naar het antwoord, dus laten we 'm via deze weg doorgeleiden aan de minister. Wellicht kan zij ons hier duidelijkheid over geven. Maar een hele terechte vraag!

Mevrouw Martens-America (VVD): Ik probeer het te begrijpen, maar volgens mij bedoelt de heer Van der Lee, maar verbeter me als ik dat niet goed heb, dat … Maar ik zie de relatie met de Wet vifo niet per se. Ik zie wel de afhankelijkheid van bedrijven die ervoor zorgen dat we nieuwe extra grondstoffen hebben om daadwerkelijk te voldoen aan de vraag die we hebben. Kijk, vifo is er natuurlijk om te voorkomen dat bedrijven in handen vallen van mogendheden waar we dat liever niet hebben. Ik ben het wel eens met de heer Van der Lee dat een groot aantal grondstoffen eindig is. Als we niet zorgen dat een aantal producten een langere levensduur krijgt, dan zal de vraag naar grondstoffen zo groot blijven dat ze op een gegeven moment op zijn. Dus volgens mij is het een en-en die we moeten nastreven. We moeten zorgen dat de basisindustrie in Nederland blijft, die ervoor zorgt dat wij voor iets heel basaals als plastic niet afhankelijk worden van China. De andere kant is dat het volgens mij anno 2026 heel normaal is dat we ervoor zorgen dat een aantal hoogtechnologische producten zo lang mogelijk meegaan. Dus ik ga voor de en-en als de heer Van der Lee dat goedvindt.

Mevrouw Martens-America (VVD): Dank aan de heer Flach voor deze vraag. We trekken inderdaad al ongeveer tweeënhalf jaar samen op om de maritieme maakindustrie hoog op de politieke agenda te houden, of het nou gaat om specifieke aandacht voor de sector of om het behouden van fysieke ruimte. Ik denk dat het laat zien dat een specifieke sectoragenda zorgt voor betere samenwerking. Beethoven is daar de hele grote variant van en daar hangen dan ook heel veel middelen aan. Dit is een andere vorm. Ik heb de sector ook gesproken. Zo zijn ze volgens mij bijvoorbeeld heel teleurgesteld dat ze niet een van de sectoren zijn die worden genoemd in het regeerakkoord. De andere kant is dan wel dat we niet elke sector kunnen blijven noemen. Maar dat betekent niet dat wat de VVD betreft de maritieme maakindustrie niet essentieel zou zijn voor ons. Ze is ook essentieel voor onze veiligheid, en dat is natuurlijk waar we het vandaag over hebben. Dus zeker! Ik zou dan ook eigenlijk aan de minister willen vragen of zij ervan op de hoogte is dat dit nu niet meer doorloopt. Welke middelen zijn hiervoor nodig? En is zij wellicht van plan om hiermee door te gaan? Zo niet, dan ga ik graag samen met de heer Flach kijken wat we hieraan kunnen doen.

Mevrouw Martens-America (VVD): Voorzitter, dat wil ik. Ik zou namelijk nog graag een aantal vragen over de uitvoering van DARPA willen stellen. Ziet de minister hiervan het belang in? Hoe gaan we gebruikmaken van dit agentschap? Ik heb ook nog een vraag over de vorming van het agentschap: gaat het onafhankelijk opereren, dus op afstand van de politiek om daadwerkelijk te zorgen dat er fouten mogen worden gemaakt? Als wij in de politiek van mening zijn dat iets niet geslaagd is, wordt het agentschap daar dan niet gelijk op afgerekend. En daarmee bieden we ze de ruimte die nodig is om te zorgen dat er wordt geïnnoveerd. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel.

Mevrouw Martens-America (VVD): Dank aan de minister voor deze beantwoording. Ik wil eigenlijk verdergaan waar de heer Flach net is gestopt. Het ondernemersakkoord is een voorstel dat de VVD ongeveer twee jaar geleden heeft ingediend met de SGP. We zijn eigenlijk nog een beetje op zoek naar de uitvoering hiervan. Wellicht kan de minister er dus nog op terugkomen wat daarvan de laatste stand van zaken is, om de beweegredenen die de heer Flach ook aanhaalt: de kloof tussen het bedrijfsleven en de politiek is gewoon te groot geworden. Een ander punt. Het is heel fijn dat we die taskforce nu gaan starten. Ik hoop dat dit het startsein is voor het ontschotten van alle ministeries. Mijn grootste wens is dat dat gebeurt bij Sociale Zaken en Economische Zaken. Ik hoor dat dit onder de minister-president gaat vallen. Kan de minister wellicht toelichten hoe de commissie voor Economische Zaken op de hoogte wordt gehouden van deze voortgang en waar de debatten uiteindelijk gaan plaatsvinden?

Mevrouw Martens-America (VVD): Dank voor de beantwoording. Ik kijk even met een schuin oog naar de voorzitter. Is dit ook een soort veegrondje voor de punten die we nog niet hebben behandeld? Want dan bundel ik mijn openstaande ...

Mevrouw Martens-America (VVD): Ik heb nog een vraag over de Critical Raw Materials Act. De minister gaf een prachtig lang antwoord over wat we allemaal doen, maar ik had een hele simpele vraag, namelijk of we op schema liggen. Ik hoop dat ik daar nog antwoord op kan krijgen. Of misschien kan de minister vertellen hoe ze ons daarvan op de hoogte kan houden. Mijn andere vraag was aan de voorzitter: is dit ook het veegrondje, dus het moment om openstaande vragen nog een keer op tafel te leggen voor de tweede termijn van de minister?