Rachel van Meetelen

het rapport van Mario Draghi over het concurrentievermogen van Europa

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Dank u, voorzitter. Op 9 september 2024 presenteerde Mario Draghi zijn rapport over de toekomst van het Europees concurrentievermogen. Wat op papier klinkt als een ambitieuze blauwdruk voor een sterk Europa, is in werkelijkheid een pleidooi voor de overdracht van nationale bevoegdheden aan Brussel. De PVV verzet zich tegen het zomaar overnemen van dit rapport. Dit rapport staat vooral voor meer Europese integratie, gezamenlijke schulden en geharmoniseerd beleid op terreinen waar Nederland zelf over moet gaan. Dit is geen strategie voor concurrentievermogen. Dit is een strategie voor nivellering en dus in onze ogen voor achteruitgang. Voorzitter. Draghi zegt dat Europa één economisch blok moet worden met uniforme belastingen, subsidies en arbeidsmarktregels, maar dat betekent dus ook dat Nederland zeggenschap gaat inleveren en dat Brussel beslist. Dat is economische politiek zonder democratische controle. Mijn vraag aan de minister is dan ook: herkent de minister dit risico en is hij bereid om hier in Europa een duidelijke rode lijn te trekken? Voorzitter. Draghi stelt dat er gezamenlijke investeringen van 800 miljard euro per jaar moeten komen, betaald via Europese schuldfinanciering. Maar dat hebben we al eerder gezien: het coronaherstelfonds, waarin 750 miljard zat. Daar is de Europese Rekenkamer snoeihard over in zijn bevindingen, nu het fonds op zijn eind loopt: er is geen goed beeld van de uiteindelijke ontvangers van het geld, er is overlap met andere fondsen en er is geen enkel idee wat met dit subsidiefeest nou eigenlijk gedaan is en wat het heeft opgeleverd. Nederland was een van de meest kritische lidstaten en het blijkt wel dat dat niet voor niks was. Hoe kijkt de minister daar nu tegen aan? Is de minister het met de PVV eens dat een herhaling van dit subsidiefeest absoluut niet gesteund kan worden?

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Nou, wat de heer Thijssen zegt klopt natuurlijk enigszins, maar het moet natuurlijk wel onder onze eigen zeggenschap blijven. Daar gaat het om. Het moet niet vanuit Brussel bepaald worden. We weten allemaal dat de minister bezig is met de arbeidsproductiviteitsagenda. Dat is een vervelend woord om uit te spreken. We zien dus ook wel dat het concurrentievermogen omhoog moet, maar Nederland doet het zelf eigenlijk heel goed. We willen gewoon zelf zeggenschap houden. We willen er zelf over blijven gaan en het niet overhevelen naar Brussel. Dat is het voornaamste pleidooi dat ik hier vandaag ga houden.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Wat we willen, en daar hebben we hier al vaak over gedebatteerd, is wet- en regelgeving versimpelen waar dat kan, en afschalen. Voor de PVV is het belangrijkste dat we het niet gaan overhevelen naar Brussel. Hier houden wij de hand op hoe we het gaan doen, of dat nou ons arbeidsrecht is of fiscaal. Dat maakt niet uit. Daar gaat het om. Dat is eigenlijk mijn verhaal vandaag. Daar wil ik het bij houden.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Volgens mij hoef ik dat plan niet neer te leggen. Het plan komt van het kabinet.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Nou, zoals meneer Van Houwelingen ook weet, hebben wij in ons partijprogramma staan dat wij een bindend referendum willen. U heeft een ander referendum voorgesteld. We hebben uw initiatief vorig jaar gesteund. Alleen zitten we nu in een coalitie. Op dit moment is dat dus niet aan de orde. Dat is gewoon op dit moment nicht im Frage.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Wij zijn nog steeds voor het feit dat we uiteindelijk een bindend referendum willen. Misschien kan dat in de toekomst nog plaatsvinden.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Ik neem aan dat als het referendum er komt, wij dat steunen. Dat zullen we tegen die tijd zien. Dat is op dit moment niet aan de orde.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Ik ben het natuurlijk eens met mijn fractievoorzitter dat het op dit moment niet haalbaar is. Wij zijn voor een goede samenwerking en willen niet het kind met het badwater weggooien. Daar gaat het even om. Op dit moment is het niet aan de orde. Wij gaan op dit moment niet voor een nexit.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Wij hebben gezegd — dat staat ook in ons programma — dat we hierover een bindend referendum willen houden. Daar wil ik het bij houden. Dat is mijn antwoord.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Het klopt dat de heer Dassen zegt dat ik daarover na zou denken, maar ik heb nooit beweerd dat ik met een plan zou komen. Dat klopt niet.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Wij zijn bijvoorbeeld wel voor het verbeteren van de interne markt. We zijn voor het versimpelen en weghalen van regelgeving, voor de ontschotting van wet- en regelgeving. Wij zijn allemaal voor dat soort dingen. Wij zijn daar alleen niet voor op het moment dat het inhoudt dat we daardoor bevoegdheden moeten overdragen aan Brussel.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Nee, ik ben het niet eens met D66. Ik sta gewoon achter de keuzes die mijn coalitie en dit kabinet hebben gemaakt. Er zullen altijd keuzes zijn waar wij minder blij mee zijn dan anderen — dat is nu eenmaal zo, want we zitten in een coalitie. Het kan ook altijd zo zijn dat we foute keuzes maken. Dat zal de toekomst uitwijzen. Maar het zijn onze keuzes. Het zijn de keuzes die worden gemaakt door onze partijen. Het zijn de keuzes die worden gemaakt door dit kabinet. Het zijn de keuzes die hier in Nederland worden gemaakt. Daar gaat het om. Dat is de essentie waarover het voor ons gaat in dit rapport, even los van heel specifieke en diepgaande regelgeving of ideeën die erin staan. Er staan misschien best goede dingen in, maar het gaat er alleen om dat we zaken niet verder willen overhevelen. We zeggen niet: we willen dat wel gaan doen, maar dan gaat Brussel beslissen. Nederland blijft beslissen.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Ik ben het er helemaal niet mee eens dat wij niets hebben, want wij hebben bijvoorbeeld ASML en dat is gewoon een key-bedrijf in de wereld. Wij hebben iets wat niemand heeft. Wij zijn uniek. Wij hebben unieke innovaties. We doen het helemaal niet zo slecht. We staan op allerlei innovatielijstjes keihard in de top 5. We staan op de achtste plaats op de wereldwijde innovatieranglijst, nog boven China. We doen het dus helemaal niet zo slecht. We zijn inderdaad afhankelijk; we zijn afhankelijk van China voor heel veel grondstoffen. Ze zijn bezig met het maken van strategisch grondstoffenbeleid. Dat is prima. We moeten goed gaan kijken naar onze toekomst. Desalniettemin zijn er een heleboel grondstoffen die we vooral gebruiken voor heel veel duurzaamheidsdoelstellingen. Misschien moeten we die even wat achterwege laten, of wat losser laten, zodat we ons inderdaad kunnen richten op wat we op dit moment het belangrijkste vinden.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Wij zijn helemaal niet tegen samenwerken; dat heb ik ook nergens beweerd. We willen alleen niet nog meer bevoegdheden overdragen; dat is heel wat anders. We hebben er zeker wel een idee bij: met "ze" bedoel ik het kabinet. Excuses voor de wijze waarop ik dat heb gezegd. Ik weet dat de minister bezig is met die strategie. Er is een grondstoffenstrategie, er is een lijst in Brussel en wij zijn hier in Nederland met een eigen lijst bezig. Met "wij" bedoel ik dan het kabinet, niet de PVV. Ik zou niet weten waarom ik daar niet achter zou staan, natuurlijk staan we daarachter, want dat is belangrijk. Het is belangrijk voor onze onafhankelijkheid. Dus daar zie ik het probleem niet.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Volgens mij krijgt u dan andere brieven dan wij, want er is wel degelijk al een brief geweest waarin staat dat er een grondstoffenstrategie in ontwikkeling is. Die brief is er gewoon. Ik weet niet uit mijn hoofd wanneer die afgerond moet zijn, maar de strategie komt. Over onderwijs en al die andere onderwerpen zeg ik heel eerlijk dat ik me wel wil houden bij mijn eigen woordvoerderschap. Ik doe Economische Zaken; dat is al lastig genoeg. Dit rapport wordt in algemene zin besproken, maar als je het goed zou willen doen, moeten al die subonderwerpen eigenlijk apart besproken worden, want het raakt zo ontzettend veel woordvoerders en zo veel verschillende gebieden, dat je niet op alles meteen een een-op-een antwoord kunt geven.

Mevrouw Van Meetelen (PVV): Even kijken. Voorzitter. Als het antwoord "ja" is, vraag ik aan de minister hoe hij garandeert dat dit niet opnieuw eindigt in geldverspilling waar Nederland aan meebetaalt. Of steunt de minister het idee van een permanente schuldenunie? Voorzitter. Er is ook nog iets positiefs aan Draghi. We lezen dat hij wil snijden in wet- en regelgeving. Dit willen wij ook. Draghi doet alleen alsof Europa alleen mee kan komen als we ook op klimaatgebied versnellen, dus stelt hij meer klimaatgerelateerde doelen, meer bureaucratie in dit opzicht en meer verplichtingen voor onze industrie. Maar de rest van de wereld doet daar niet aan mee. De VS en China, zojuist al genoemd, lachen zich rot terwijl wij onze maakindustrie de nek omdraaien. Mijn vraag is: denkt de minister echt dat we zo de concurrentiestrijd gaan winnen? Of erkent hij dat dit beleid ook onze industrie zou kunnen schaden en onze afhankelijkheid juist vergroot? Als het doel werkelijk strategische onafhankelijkheid is, waarom kiezen wij dan niet voor betrouwbare kernenergie in onze eigen energieproductie? Voorzitter. In het rapport wordt ook gesproken over het afschaffen van het geografischeretourprincipe in de ruimtevaart, omdat dit te traag en stroperig zou zijn. Nederland stopt miljoenen in ESA en dan zou dat geld straks niet meer naar onze eigen bedrijven terugvloeien. Dan stappen landen straks gewoon uit. Mijn vraag aan de minister is: kan hij toezeggen dat hij zich inzet voor het behoud van dit principe? Dan nog de herziening van de staatssteunregels. Draghi wil dit centraliseren op EU-niveau, maar tussen 2020 en 2022 ging 77% van de goedkeurde staatssteun naar Frankrijk en Duitsland, en slechts 2% naar Nederlandse bedrijven. Dus laten we eerlijk zijn: als dit voorstel doorgaat, betaalt Nederland en profiteren anderen. Hoe gaat de minister dit voorkomen? Voorzitter. Draghi noemt nationale verschillen een "obstakel voor groei", maar wij zien die juist als onze kracht. Nederland loopt voor in innovatie. We doen het beter dan China en staan in de Europese top. Onze economie is concurrerend, efficiënt en productief. Het is dan ook onbegrijpelijk dat we ons beleid zomaar zouden moeten afstemmen op landen die hun zaken niet op orde hebben. Kortom, de problemen worden vaak op Europees niveau gecreëerd, maar dat betekent niet dat de oplossing ook uit Brussel moet komen. Integendeel, de beste oplossingen ontstaan juist vaak op nationaal niveau. Nederland is het bewijs dat het anders kan. Mijn slotvraag is: gaat de minister dit geluid ook in Brussel laten horen en voor een Europa van samenwerking in plaats van centralisatie?