Caroline van der Plas

het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol

Mevrouw Van der Plas (BBB): We weten natuurlijk allemaal dat GroenLinksers en D66'ers eigenlijk het meeste van vliegen houden. Dat is een tijdje geleden gebleken uit een onderzoek van I&O Research. Daarin zijn de achterbannen van politieke partijen onderzocht. Het aantal theoretisch opgeleiden speelt dan bijvoorbeeld ook mee. Zou PRO de eigen achterban niet gewoon eens een spiegel voor willen houden dat er daar het meeste gevlogen wordt? Het gemiddelde ligt op 0,76 vluchten per jaar; bij de PRO-achterban is dat 0,83. De Amsterdamse wethouders hebben negen van de vijftien dienstreizen met het vliegtuig gemaakt. Wat zegt mevrouw Kröger nou tegen haar eigen achterban, die zo lekker dol is op vliegen, terwijl een groot deel van de mensen met de laagste inkomens helemaal niet in een vliegtuig kan stappen, omdat het onbetaalbaar is?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Er wordt nu heel erg omheen gedraaid, maar de cijfers staan natuurlijk wel gewoon vast. Ik zie in het reizenregister van de Kamerleden — ik raad iedereen aan om daar eens in te kijken — dat de GroenLinksfractie echt de hele wereld over vliegt: ze gaan naar India, Zuid-Amerika, Bonaire, Curaçao, Amerika. Dat is een heel vlieglustig volkje. Nogmaals, mijn vraag is: zou je niet gewoon eens even in de spiegel moeten kijken, ook bij de achterban? Diezelfde achterban steunt namelijk PRO, de partij die hier zorgt voor allemaal extra regelgeving, waardoor het vliegen voor gewone mensen die misschien een keertje op vakantie willen naar Ibiza, of waar dan ook, duurder wordt. Tegelijkertijd kunnen ze het zelf makkelijk betalen met hun hogere inkomens. Diezelfde achterban stapt zelf gewoon lollig in het vliegtuig en gaat de hele wereld over, inclusief de eigen Kamerleden.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Het is ook wel een beetje practice what you preach: breng in de praktijk wat je tegenover andere mensen predikt. Het is ook wel een beetje — ik gebruik weer een Engelse term, dus ik zal die nog even vertalen — do as I say, not as I do: doe wat ik zeg, niet wat ik doe. Nogmaals, als ik in het reizenregister van de linkse fracties reizen zie staan voor werkbezoeken, denk ik soms: waarom moeten we daar helemaal voor naar Chili reizen? Is er in de fractie van mevrouw Kröger niet een soort vliegquotum? Vraagt uw fractie zich nooit af: moeten we hier echt naartoe en is het echt nodig om al die vliegtuigkilometers te maken naar de andere kant van de wereld? Wat horen wij hier in het parlement daar ooit over terug? Ik zie geen verbetering in Nederland komen door dat soort reizen. Vindt PRO niet een klein beetje dat ze daar zelf ook aan meedoen en dat ze anderen wel een beetje de maat nemen als ze zeggen dat het allemaal zo lawaaiig is, dat er minder gevlogen moet worden en dat het allemaal slecht is voor het milieu en het klimaat? Dat is toch een beetje hypocriet, of niet?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Voorzitter. De metafoor van zonet van het lid Kostić, dat hier een stuk rood vlees in de arena gooit, blijft me altijd bij. Ik denk niet dat we dat hier gaan meemaken. Een pak amandelmelk of een vegaburger misschien wel, denk ik, maar daar rent niet iedereen op af. Maar goed. Schiphol. Sorry, voorzitter, zou mijn bureautje iets omhoog kunnen, of hoe noem je dat?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Katheder, ja. Dank u wel. Het is gewoon een tafeltje, hoor. Voorzitter. Na jaren van gedogen ligt er nu eindelijk een Luchthavenverkeerbesluit Schiphol voor. Eerlijk gezegd had dit veel eerder gemoeten, want jarenlange onzekerheid heeft niemand geholpen. Omwonenden moeten weten waar ze juridisch aan toe zijn, maar dat geldt net zo goed voor de luchthaven. Het geldt ook voor de luchtvaartmaatschappijen en voor de werknemers en ondernemers die hun levens hebben opgebouwd in en rondom Schiphol. De wijziging moet een einde maken aan het anticiperende handhaven en zowel de rechtsbescherming van omwonenden als de juridische basis van Schiphol herstellen. Voor BBB is daarbij steeds het uitgangspunt geweest dat Schiphol meer is dan een optelsom van vliegbewegingen. De luchthaven is belangrijk voor onze internationale bereikbaarheid en ons vestigingsklimaat. Tegelijkertijd hoort daar ook de verantwoordelijkheid bij om hinder voor omwonenden terug te dringen. Stillere en schonere luchtvaart moet daarbij daadwerkelijk kunnen meewegen. Het besluit legt maximaal 478.000 vliegbewegingen vast, waarvan 27.000 in de nacht. Tegelijkertijd blijft er perspectief op een gefaseerde terugkeer naar maximaal 500.000 bewegingen wanneer aan de gestelde geluidsvoorwaarden wordt voldaan. BBB vindt dat een belangrijk en een goed uitgangspunt. Als vliegtuigen aantoonbaar stillen worden, moeten die technische vooruitgang en miljardeninvesteringen beloond worden. Voor BBB is daarbij wel van belang dat dit groeiperspectief ook echt perspectief blijft. Als Schiphol aantoonbaar stiller wordt en aan de gestelde voorwaarden voldoet, moet de winst uiteindelijk kunnen leiden tot meer vliegbewegingen. Kan de minister bevestigen dat er geen aanvullende beleidsmatige voorwaarden worden toegevoegd die niet in het LVB, het Luchthavenverkeerbesluit, zijn vastgelegd? Bij de tweede meting blijkt dat bijna alle geluidsdoelen worden gehaald. Drie van de vier doelen zijn al bereikt. Alleen het doel om het aantal woningen in een zwaar met vliegtuiggeluid belaste zone met 15% te verminderen, wordt nog net niet gehaald. De daling is nu 14%. Bij de eerste meting bleek bovendien dat nieuwe, stillere vliegtuigen nog niet goed waren meegenomen in de berekeningen. Dat is inmiddels aangepast. Hoe wordt structureel geborgd dat nieuwe vliegtuigtypen en gewijzigde geluidsprestaties tijdig in de gebruikte modellen worden verwerkt, voordat op basis daarvan besluiten over geluid, handhaving of beschikbare geluidsruimte worden genomen? Voorzitter. De Raad van State vraagt aandacht voor de handhaafbaarheid van het nieuwe stelsel. Duidelijk moet zijn welke mogelijkheden de ILT heeft wanneer de grenswaarden dreigen te worden overschreden. Dat is voor BBB extra belangrijk omdat we niet opnieuw in een situatie van juridische onzekerheid terecht willen komen. Ook wijst de Raad van State op de gevolgen van preferentieel baangebruik voor specifieke groepen omwonenden. De gemiddelde afname van geluid betekent immers niet automatisch dat iedere omgeving erop vooruitgaat. Welke concrete wijzigingen brengt de minister naar aanleiding van dit advies aan in het handhavingsinstrumentarium van de ILT? Krijgt de ILT voldoende ondersteuning om alle nieuwe taken uit te voeren? Kan de minister ook aangeven welke groepen omwonenden door het preferentieel baangebruik juist meer geluidshinder kunnen ondervinden en hoe hun belangen afzonderlijk zijn meegewogen bij het vaststellen van het LVB? In de passende beoordeling bij dit LVB wordt bovendien nog steeds gerekend met stikstofruimte van tien agrarische bedrijven. Kan de minister aangeven of Schiphol ook zonder stikstofruimte uit de landbouw aan de natuurregels kan voldoen? Zo nee, waarom moet opnieuw landbouwruimte worden ingezet om de ontwikkeling van een andere sector mogelijk te maken? Voor BBB is de kern helder: Schiphol moet juridisch op orde zijn, omwonenden moeten goed worden beschermd en stillere, schonere vliegtuigen moeten ook daadwerkelijk ruimte opleveren voor de luchtvaart. We moeten daarom niet alleen sturen op papieren aantallen, maar op de daadwerkelijke hinder voor mensen én op het belang van een luchthaven die Nederland internationaal bereikbaar houdt. Ik maak 'm even af, voorzitter; het is nog maar kort.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Voorzitter. Ik wil eindigen met het volgende. Schiphol koopt boeren uit voor stikstofruimte; ik zei het net al. BBB is daar altijd tegenstander van geweest. Je kunt namelijk geen ammoniak inruilen voor NOX, de emissie uit bijvoorbeeld de luchtvaart. Dit zijn twee totaal verschillende dingen. BBB blijft erbij dat er schotten moeten komen tussen ammoniak en stikstof. In de komende landbouwdebatten die over stikstof gaan, zullen we ons tot de laatste snik blijven verzetten tegen de waanzin van de modellenwerkelijkheid waardoor onze boeren, tuinders, vissers en het platteland worden gesloopt vanwege de stikstofwaanzin waarin wij zijn beland. De rekenkundige ondergrens is nog niet eens ingevoerd. Dat is een gotspe. Ik vraag aan deze minister om druk te zetten in het kabinet om dit zo snel mogelijk te doen, want dit zou duizenden PAS-melders helpen. Ja, we zijn voor een florerend Schiphol en de economie daaromheen, maar waarom worden de boeren de duimschroeven aangedraaid? Wil de minister er in het kabinet voor zorgen dat er bij het stikstofbeleid ook een eerlijke balans, een balanced approach, komt? Dat gaat om het borgen van de continuïteit, de haalbaarheid, de uitvoerbaarheid en de economische waarde. Met alle respect: Schiphol geeft 112.000 mensen een baan en levert 12 miljard op aan inkomsten. Maar beste mensen, de agrarische sector is goed voor 600.000 banen, 77 miljard aan inkomsten én voedselzekerheid. De opdracht van BBB aan deze minister is: ga even met Van Essen praten, en voer zeker die rekenkundige ondergrens in. Dan zijn we van een hele hoop ellende af. Dank u wel.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ja.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Daarom.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Kijk, dit is voor ons altijd een hele moeilijke kwestie geweest. Ik vind het onverteerbaar dat zo veel boeren in de ellende zitten vanwege dat bizarre stikstofbeleid. De partij van mevrouw Kröger steunt dat overigens van harte en heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen ook gezegd dat er niks van mag worden afgezwakt. Aan de andere kant zit Schiphol met een gedoogvergunning. Boeren worden achtervolgd door rechtszaken, handhavingsverzoeken en dwangsommen. Het voert allemaal terug op het beleid dat hier door meerdere kabinetten in gang is gezet en dat gebaseerd is op modellen, wat ik ook echt idioterie vind. Wij hebben altijd meegestemd met moties die gingen over een natuurvergunning, maar ik zie ook het belang van een florerende economie en een Schiphol dat heel veel mensen banen oplevert. Wij zeggen niet: omdat boeren ellende wordt aangedaan, zijn wij tegen Schiphol. Ik vind gewoon dat ze allebei eerlijk behandeld moeten worden. Het moet allemaal in balans zijn. Dan zie ik dat Schiphol boeren uitkoopt voor hun stikstofruimte en dat ze vervolgens de ammoniakruimte gebruiken om NOx uit te stoten. Dat is toch te bizar voor woorden?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Wij wegen alles tegen elkaar af. Als dit weer aan de orde komt, zullen we weer een heel zorgvuldige afweging maken. De pijn zit 'm bij ons in de vraag: waarom voor Schiphol wel en voor boeren niet? Dat is gewoon heel pijnlijk. Dat is niet uit te leggen. We moeten in deze Kamer altijd afwegingen maken. Daarom zeg ik hier ook heel expliciet bij dat ik wat betreft Schiphol niet de kont tegen de krib ga gooien omdat hier een kabinet zit dat een krankzinnig beleid heeft gemaakt op het gebied van stikstof; dat geldt overigens ook voor de eerdere kabinetten, zoals Rutte I, II, III, noem ze maar op. Wat ons betreft is er geen stikstofprobleem, maar een stikstofwetprobleem. Die afweging zullen wij dus altijd maken. Dit is ook een hele belangrijke; dat ben ik eens met mevrouw Kröger.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Nee, nee, ga door.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Nou ja, kijk, we zijn ook met meer mensen gekomen, hè. Inmiddels telt Nederland 18 miljoen mensen. Dat moet naar … Nou ja, van mij moet dat helemaal niet; van mij mag het wel ietsje minder. Maar we gaan naar 20 miljoen mensen toe en al die 20 miljoen mensen, plus de landen om ons heen en het zakelijke verkeer en het commerciële verkeer … Het zal gewoon blijven stijgen. Dat is gewoon een feit. Mensen gaan niet minder vliegen; mensen gaan meer vliegen. Als dat stiller, schoner en zuiniger kan, dan is dat natuurlijk wel winst. Als je een vliegtuigindustrie, om het zo maar eventjes te noemen, of een luchtvaartsector, in de benen kan houden, dan kunnen die sectoren en de bouwers van vliegtuigen bijvoorbeeld ook veel meer investeren in elektriciteit. Dat staat nu nog een beetje in de kinderschoenen, maar uiteindelijk zullen we ook in de periode komen dat de eerste elektrische commerciële vluchten al kunnen vliegen, in ieder geval op Europees gebied. Daar heeft een sector wel gewoon body voor nodig. Je moet wel kunnen investeren. Als je een sector afbreekt en inkrimpt, dan verdwijnen ook de kennis en de innovatie. Het is hetzelfde als met de agrarische sector.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ik weet niet of je die mensen voor de gek houdt. Ik denk dat wij er gewoon verschillend naar kijken. Kijk bijvoorbeeld naar auto's. In de jaren zeventig, toen ik opgroeide, was het allemaal veel vervuilender, ronkende motoren, harder geluid. Als je dan langs een snelweg stond, voor zover die er al waren, had je daar ook veel last van. In de loop van de jaren zijn er meer auto's bij gekomen, die wel stiller zijn gaan rijden. Er zijn natuurlijk ook geluidsschermen gekomen. Je moet je er ook aan aanpassen. Wij zeggen niet: o, doe bij wijze van spreken maar een miljoen vluchten dan; het maakt ons allemaal niet uit. Die hubs hebben natuurlijk ook een functie, ook voor Schiphol. Het heeft ook een economische functie. Mensen besteden een hoop geld op Schiphol, mensen … Nou, noem alles maar op. Zoals ik ook tegen mevrouw Kröger zei: we bekijken gewoon bij elke afweging wat de juiste afweging is. Natuurlijk willen wij ook dat er goed gezorgd wordt voor omwonenden. Dat heb ik ook in mijn inbreng gezegd; ik hoop dat mensen op de tribune dat ook hebben gehoord. Wij zeggen niet: laat ze maar barsten. Je hoort mensen weleens roepen: jullie zijn daar komen wonen, dus dan moet je het er maar mee doen. Dat hoor je ons niet zeggen. Wij willen ook die afwegingen gewoon goed maken, maar ik wil ook de luchtvaartsector de kans geven om inderdaad te investeren in stiller, schoner en zuiniger en ik wil ook gewoon in gesprek blijven met de omwonenden.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Die conclusie laat ik aan u. Ik heb gezegd dat wij alles altijd tegen elkaar afwegen en daar onderbouwde keuzes in maken. Dat zal er soms toe leiden dat iemand hartstikke blij en het helemaal met ons eens is en soms zal dat ertoe leiden dat mensen misschien wat minder blij met ons zijn. Wij gaan nooit over een nacht ijs; laat ik dat in ieder geval zeggen. De droom dat wij alle D66-voorstellen steunen, wil ik wel eventjes uiteen laten spatten. Maar we gaan er zeker naar kijken, natuurlijk.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Mevrouw Kröger had in het interruptiedebatje met mij over de natuurvergunning van Schiphol natuurlijk wel een goed punt. Wij hebben ons daar ook altijd tegen verzet, juist omdat het zo in contrast is met hoe boeren worden behandeld. Ik had het met mevrouw Kröger ook over het invoeren van de rekenkundige ondergrens. Duizenden PAS-melders zouden daarmee in een klap verder kunnen. Nou heb ik bij de Algemene Politieke Beschouwingen samen met collega Vermeer een motie ingediend om bij de aanpassing van het AERIUS-model in oktober meteen de rekenkundige ondergrens mee te nemen. Daar heeft de VVD tegen gestemd. Kan de heer De Groot uitleggen waarom daartegen werd gestemd? Dat contrast met boeren die in de problemen zitten, terwijl ze alles hebben gedaan wat de overheid van hen vroeg, is groot. Met die rekenkundige ondergrens zouden die boeren in ieder geval een heel stuk geholpen kunnen worden, los van de 95% van alle projecten in Nederland.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dat is heel raar, want luchtvaart is ook stikstofuitstoot. Het is dus heel raar dat de heer De Groot zegt: ik ga hier niet over stikstof praten, want dat is aan collega Den Hollander. Alsof stikstof alleen bij landbouw ligt.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Want dat is natuurlijk niet het geval. Op Infrastructuur en Waterstaat liggen bijvoorbeeld heel veel wegenprojecten stil vanwege stikstof. Het lijkt me dat je daar juist als IenW-woordvoerder met collega Den Hollander intensief over spreekt. Heel veel van dat soort projecten kunnen dan ook losgaan. Het is dus niet alleen een boerendiscussie. Het gaat erom dat heel veel projecten, boeren en PAS-melders in een klap verder kunnen als je die rekenkundige ondergrens omhoog doet. Dan kunnen we het hier verder hebben over de natuurvergunning van Schiphol, wat nu iets heel raars is.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Nou, waarom vindt de heer De Groot dat hij het hier niet over stikstof moet hebben, terwijl het hier bij IenW juist ook heel veel over stikstof gaat?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Laat ik het dan anders zeggen. Ik begrijp niet waarom alles wat over stikstof gaat — of het nou over landbouw, infrastructuur, de woningbouw of Schiphol gaat — niet als één geheel wordt gezien, maar is opgeknipt tussen twee woordvoerders: die van luchtvaart, infrastructuur en waterstaat en die van landbouw. Ik vind dat heel gek. Als het over stikstof gaat, ligt dat bij de VVD kennelijk alleen bij de landbouwwoordvoerder en niet bij die van infrastructuur. Kan de heer De Groot mij uitleggen hoe dat in de fractie werkt?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Doordat ik even een nonverbale communicatie had met de voorzitter heb ik dat laatste antwoord, over NH3 en ammoniak, niet gehoord. Dus misschien dat de minister dat zo nog heel even kan herhalen. Ik stel wel alvast ook een vraag. Er wordt steeds maar gezegd: het moet juridisch houdbaar zijn. Maar echt, er is er een verschil tussen een drempelwaarde en een rekenkundige ondergrens. Dit heb ik al honderdduizend keer gezegd, en velen met mij, ook degene die met de rekenkundige ondergrens kwam, namelijk de wetenschapper Arthur Petersen. Een rekenkundige ondergrens is geen drempelwaarde. Ik snap dat deze minister misschien die kennis niet helemaal paraat heeft — of misschien wel, dat zou ik hartstikke fijn vinden — maar dat is iets anders. De rekenkundige ondergrens is aan een knop draaien in AERIUS. Het AERIUS-model wordt in oktober geactualiseerd. In plaats van dat we daar 0,005 in zetten, zetten we er 1 mol in. Dat is het.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dat is het. Ten eerste is mijn vraag aan de minister of hij, samen met het hele kabinet, wil stoppen met zeggen dat het juridisch houdbaar moet zijn, want het is gewoon draaien aan een knop. Ten tweede vraag ik de minister om zich daar gewoon hard voor te maken. Heel veel boeren en heel veel projecten zijn gewoon uit de problemen als dat gebeurt.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Daar verzet ik me dus tegen, want …

Mevrouw Van der Plas (BBB): Er wordt steeds gezegd: dit is niet dat debat. Vliegen is ook stikstof. Er wordt de hele tijd maar gezegd dat het allemaal landbouw is. Nee, het is niet alleen maar landbouw. Bij landbouw gaat het over ammoniakemissies en niet over NOx-emissies, die uit het verkeer en de luchtvaart voortkomen. In ons beleid, dat hier jaren geleden op een bizarre, waanzinnige manier is gemaakt, hebben we het gewoon stikstof genoemd. Nu zegt de minister van Infrastructuur en Waterstaat, die zelf heel veel last heeft van al die bizarre wetgeving, dat dat een ander debat, een landbouwdebat, is. Nee! Het gaat hier ook over stikstof. Sterker nog, Schiphol koopt stikstofruimte van boeren — dat zijn ammoniakemissies — om de NOx-emissies uit vliegtuigen geregeld te krijgen. Dat kan toch niet? Dat kan toch gewoon niet?

Mevrouw Van der Plas (BBB): We weten dat de stikstofplannen die de minister van Landbouw op tafel heeft gelegd de vergunningverlening helemaal niet gaat lostrekken. Dat hebben een heleboel deskundigen ook al gezegd. Deze minister kan wel in het kabinet, in de ministerraad, zeggen: nu is het verdorie eens een keer afgelopen en gaan we gewoon aan de gang met die rekenkundige ondergrens van 1 mol, want ook mijn projecten liggen stil, ook ik kan niks doen. We moeten dat nu gewoon eens een keer gaan doen. Dat kan deze minister, samen met zijn andere VVD-ministers … Sorry, een minister is van de Kroon; I know. Hij kan dat gewoon doen in de ministerraad. Dat is toch waar? Wat ik hier nu vertel, is toch geen onzin?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ik had nog even een vraag, maar ik had nog even wat non-verbale communicatie met de voorzitter over mijn interruptie.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ja, dat is echt enorm; daar moet ik echt wat aan doen. Maar kan de minister het laatste antwoord op mijn vraag nog even herhalen?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ja, dank u wel. Ik heb twee moties.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dan de tweede motie.