Caroline van der Plas

Spoorgoederenvervoer

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dank u wel, voorzitter. Vandaag zitten Sascha en Pieternel, de zus en de moeder van de 25-jarige Lars Bussing, hier op de publieke tribune. Lars was machinist op een goederentrein en kwam twee jaar geleden om het leven tijdens een ongeval op een onbeveiligde overweg. Sascha en Pieternel strijden al jaren met de familie voor het beveiligen van onbeveiligde spoorwegovergangen en boden enkele weken geleden hun rapport aan aan de Kamerleden. Deze week reageerde de staatssecretaris. Zij reageerde met de woorden: we gaan de 400 onbeveiligde overgangen op haven- en industrielijnen niet beveiligen, want dat kost 400 miljoen euro en er is maar een relatief beperkt risico en andere investeringen in spoorveiligheid hebben prioriteit. Dat is hard om te lezen voor een moeder die haar kind verloor op zo'n onbeveiligde overweg. De staatssecretaris schreef ook: machinisten moeten erop kunnen rekenen dat ze weer veilig thuiskomen na hun werkdag. Maar dat kunnen ze dus niet. Dat is het hele punt. Hun zoon en broer kwam niet veilig thuis. Hoe gaat de staatssecretaris er dan voor zorgen dat machinisten er wel op kunnen rekenen dat ze veilig thuiskomen? Want als er geen geld beschikbaar komt, dan zijn dit gewoon loze woorden. Is de staatssecretaris het daarmee eens? Wanneer kunnen we een uitwerking verwachten van de aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid om op overgangen ook rekening te houden met het gedrag van andere weggebruikers? En wanneer kunnen we een voorstel tegemoetzien om de bijna 400 onbeveiligde overwegen op een andere, goedkopere manier wel veilig te maken? De nabestaanden wil ik vanaf deze plek van harte sterkte wensen. Voorzitter. Onze havens, industrie en bedrijven moeten hun goederen kunnen aan- en afvoeren. Het kabinet trekt de komende jaren veel geld uit voor spoorgoederenvervoer en dat is goed, maar uiteindelijk begint alles met iets heel simpels en dat is dat het spoor betrouwbaar en beschikbaar moet zijn. Tegelijkertijd ligt er bij ProRail een enorme vervangings- en onderhoudsopgave. Juist daarom moeten we werkzaamheden slim combineren. Betrouwbaarheid vraagt om duidelijke verantwoordelijkheid. ProRail werkt nu vooral met een inspanningsverplichting, terwijl belangrijke prestaties voor het goederenvervoer niet altijd aan harde normen zijn gekoppeld. Dat maakt de aansturing te vrijblijvend wat BBB betreft. Kan de staatssecretaris daarom vanaf 2027 meetbare eisen stellen aan de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van goederencorridors, met duidelijke gevolgen wanneer ProRail die normen niet haalt? Dat brengt mij bij Meteren-Boxtel. Langs dit traject gaat het goederenvervoer flink toenemen. Een belangrijk deel daarvan rijdt in de avond en de nacht. De wettelijke normen werken met gemiddelden, maar bewoners worden niet wakker van een gemiddelde. Zij horen iedere trein die over zo'n stalen spoorbrug rijdt. De Waal- en de Maasbrug veroorzaken bovendien aanzienlijk meer geluid dan regulier spoor. Kan de staatssecretaris toezeggen hierover in dialoog te treden met ProRail en de desbetreffende gemeenten? Is de staatssecretaris bereid concreet te onderzoeken hoe maatregelen aan de Waal- en de Maasbrug kunnen worden meegenomen in gepland onderhoud, waarbij ook cofinanciering door Rijk en regio wordt betrokken? Want juist nu liggen er kansen. Voorzitter. BBB ziet ook een ander probleem. We zeggen dat we meer goederen van de weg naar het spoor willen krijgen, maar ondertussen stijgen de kosten voor het gebruik van het spoor. De staatssecretaris erkent zelf dat andere landen andere tarieven en steunregelingen kennen. Is de staatssecretaris bereid om de infraheffingen voor het opstellen en rangeren van goederentreinen vanaf 2027 substantieel te verlagen, bijvoorbeeld richting het niveau van voor 2023, en wil zij daarbij kijken naar een herschikking van bestaande middelen binnen de begroting, zodat hiervoor geen extra geld nodig is?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Oké. Ik heb nog één alinea, over de Betuweroute. Kan dat nog even?

Mevrouw Van der Plas (BBB): Oké. Dan zal ik dat in de tweede termijn doen. Dan was dit mijn inbreng tot zover.

De voorzitter: Dat doe ik graag. Ik geef het woord aan mevrouw Boelsma voor haar inbreng namens het CDA.

De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen interrupties, dus ik geef het voorzitterschap weer terug aan mevrouw Boelsma.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dank aan de staatssecretaris voor haar woorden richting de familie, in eerste instantie. Want als het voor iemand belangrijk is, dan is het denk ik voor de nabestaanden van Lars. Ik ken deze staatssecretaris inmiddels redelijk goed en ik weet dat wat ze hier zegt ook gemeende woorden zijn, dat ze ook uit haar hart komen.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ik vind het ook mooi om te horen dat er nu eerst 5 miljoen beschikbaar wordt gesteld voor in ieder geval kleine maatregelen. Er gaat dus in ieder geval iets in gang gezet worden. Dat is inderdaad beter dan wachten op een plan. Maar ik had nog twee vragen gesteld. Het gaat om de uitwerking van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid om op overgangen rekening te houden met het gedrag van andere weggebruikers. En wanneer kunnen we een voorstel tegemoetzien om de bijna 400 overwegen op industrie- en haventerreinen op een andere, goedkopere manier veilig te maken? Dat is namelijk wat ik uit de brief begreep. Daarnaast wil ik over die 5 miljoen en die kleine maatregelen graag weten of de staatssecretaris de commissie een terugkoppeling kan geven van hoe dat er precies uitziet en op welke termijn dat dan kan.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Voordat de minister naar het volgende blokje gaat, wil ik toch nog even terugkomen op mijn vraag over de resultaatsverplichting van ProRail. ProRail heeft aangegeven daar geen voorstander van te zijn. Die zegt: "Wij hebben niet overal invloed op. Er kunnen weersomstandigheden zijn, er kunnen externe verstoringen zijn, er kunnen incidenten door derden zijn en er kunnen ongevallen gebeuren." Spoorgoederenvervoersbedrijven zijn ook klanten van ProRail en ProRail komt mij toch een beetje te vrijblijvend over. Ik wil toch wel graag van de staatssecretaris weten of er nou meer aansturing komt op ProRail vanuit het ministerie. Ik vind het namelijk een beetje te vrijblijvend om te zeggen: dat vinden we niet wenselijk, want allerlei externe factoren. Dat vind ik een beetje te kort door de bocht.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Alle goede bedoelingen ten spijt, klinkt mij dit ook gewoon een beetje te vrijblijvend. Hier in het debat is het ook aan de orde geweest. We willen veel over het spoor doen en minder over de weg. Transporten die normaal gesproken onder de 300 kilometer zijn, worden al niet meer via het spoor gedaan. Die gaan inmiddels alweer gewoon over de weg. Dat zien we gewoon gebeuren. Dat is gewoon bekend. Ik blijf toch een beetje het gevoel hebben dat het spoorgoederenvervoer en de vervoersbedrijven die daarin actief zijn eigenlijk een beetje aan het kortste eind trekken, dat die heel veel moeite moeten doen om hun punt te maken, om gehoor te krijgen en eigenlijk altijd een beetje achteraan lopen. Ik zoek dus toch naar meer daadkracht vanuit het ministerie en van de staatssecretaris om ervoor te zorgen dat ProRail daar niet te vrijblijvend in blijft. Nogmaals, gewoon zeggen "we zijn niet voor een resultaatsverplichting want zus en zo" vind ik gewoon … Dat moet gewoon strakker.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Kijk, dat is heel mooi. Dan gaan we weer praten en toetsen. Allemaal prima, prima, prima, maar dat gebeurt al veel en vaak. Gemeenten hebben ons natuurlijk ook benaderd hierover. Vandaar dat ik de concrete vraag stelde of de staatssecretaris bereid is om dat concreet te onderzoeken — daar heb je weer een onderzoek. Het is wel belangrijk dat die maatregelen bij de Waal- en de Maasbruggen kunnen worden meegenomen in het geplande onderhoud, waarbij ook de cofinanciering door Rijk en regio wordt betrokken. Dat is eigenlijk waar ik naar op zoek ben. Dan gaan we er iets concreter naartoe, zeg maar.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ik ga het voorzitterschap even overnemen, zodat u vrijuit namens uw fractie kunt spreken.

De voorzitter: Mevrouw Boelsma.

De voorzitter: Ja. Een toezegging van de staatssecretaris. Daar hoort dan ook een tijdspad bij. Wanneer?

De voorzitter: Binnen een maand. Een maand? Ja? Mevrouw Boelsma knikt. Dan geef ik het voorzitterschap weer terug aan mevrouw Boelsma.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Ja. Allereerst wil ik graag een tweeminutendebat aanvragen. Ik had ook nog wat liggen; dat gaat over de problemen bij Barendrecht. Die laten zien hoe kwetsbaar onze belangrijkste goederencorridors zijn. Door een verzakking en verschuiving van het spoor stond een vitale verbinding wekenlang onder druk. Het zorgelijke is dat het probleem niet tijdens de reguliere controles werd ontdekt, maar pas nadat een machinist aan de bel trok. Op dezelfde locatie deed zich korte tijd later opnieuw een probleem voor. Ik heb daar nog drie vragen over. Kan de staatssecretaris uitleggen hoe deze problemen buiten eerdere inspecties zijn gebleven, en toezeggen dat de uitkomsten van het onderzoek zullen leiden tot concrete aanpassingen in het toezicht op en onderhoud aan cruciale goederencorridors? Kan aangegeven worden waarom het bij Barendrecht zo lang duurde voordat vervoerders duidelijkheid kregen over de beschikbare capaciteit, en kan toegezegd worden dat bij een vergelijkbare storing sneller een stabiel alternatief capaciteitsplan beschikbaar komt? En kan de staatssecretaris tot slot inzichtelijk maken hoeveel treinpaden bij Barendrecht zijn uitgevallen, welke vertraging daardoor is ontstaan en wat de gevolgen daarvan waren voor het goederenvervoer richting de Rotterdamse haven en het achterland? Dank u wel.

De voorzitter: Ja, ik geef het woord aan mevrouw Boelsma, namens de fractie van het CDA.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het voorzitterschap terug aan mevrouw Boelsma.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Nou, de interrupties in de eerste termijn waren op, maar we zitten nu in de tweede termijn.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dank aan de staatssecretaris voor de antwoorden. Ik had vragen over Barendrecht. Daarvan zegt de staatssecretaris: u heeft nog wat van mij tegoed, met een kleine opsomming van de economische schade en dergelijke. Ze gaat dat in een reguliere voortgangsbrief meenemen. Dan ben ik nog wel even benieuwd wanneer we de eerstvolgende kunnen verwachten.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Oké, dat is mooi om te weten. Ik heb hier drie concrete vragen gesteld, met een aantal deelvragen. Ik zou de staatssecretaris willen vragen om ook die vragen wat uitgebreider te beantwoorden in de voortgangsbrief.

Mevrouw Van der Plas (BBB): Zou het dan wat zijn dat hier een aparte brief over wordt geschreven en dat die dan toegevoegd wordt aan het commissiedebat Spoor, zodat we dit weer opnieuw volwaardig kunnen meenemen?