Eddie van Marum

Herstel Groningen

Staatssecretaris Van Marum: Dank u wel, voorzitter. Het herstel van schade, het versterken en verduurzamen van woningen en het bieden van een nieuw toekomstperspectief voor Groningen en Noord-Drenthe. Daarvoor stond ik in de afgelopen maanden aan de lat en daar zal ik mij tot een nieuw kabinet aantreedt onverminderd voor blijven inzetten. Dat doe ik niet met grote beleidswijzigingen, maar door nog meer samen te werken, met uw Kamer, maar vooral met de regio, de uitvoering, de bewoners en de maatschappelijke organisaties. Het is goed om uw aandacht en betrokkenheid ook vandaag weer te zien in de Kamer. Ook een hartelijk welkom aan alle mensen die op de tribune zitten, als schademelder of als iemand die er last van heeft, maar ook als bestuurder en vertegenwoordiger van de bewoners. Voorzitter. De bereikte resultaten zullen niet altijd direct te merken zijn voor de bewoners die al te lang in deze ellende hebben gezeten. Maar ik zie dat we wel belangrijke stappen zetten, met als doel een bloeiende regio, waar je fijn kunt wonen, werken en opgroeien en gezond oud kunt worden. Dan ga ik nu over tot de blokjes: versterken, perspectief en sociaal-economische agenda, schadeherstel en overig/agenda voor herstel. Ik begin met het blokje versterken, met uw goedvinden. De afgelopen periode laat zien dat er nog steeds problemen zijn in de versterking die opgelost kunnen en moeten worden. Daar blijf ik volop aan werken, ook in deze demissionaire periode. Proactief, doelmatig en rechtmatig werken is een van mijn vier principes voor deze versterkingsoperatie. Of het nu gaat om mensen die twijfelen over hun beoordelingsrapport, mensen die te lang wachten op een oplossing of mensen van wie het huis versterkt is maar dat nog boordevol bouwfouten zit: ik wil dat er naar deze mensen geluisterd wordt en dat er ook gehandeld wordt als dat nodig is. Ik probeer er ook voor te zorgen dat we daarbij niemand vergeten, zeker de zwaarst getroffen bewoners en bewoners met de complexe situaties niet. Dit betekent dat er ook voor de 88 woningen van Groninger Huis eindelijk duidelijkheid is gekomen. Die komen in aanmerking voor sloop-nieuwbouw. Een groot deel van deze huizen was al versterkt en daarbij zijn fouten gemaakt. Bewoners hadden onder andere last van vocht, schimmel en slechte ventilatie in de woning, met als gevolg ernstige gezondheidsproblemen. Deze bewoners hebben jarenlang het gevoel gehad niet te worden gehoord, met stress en gezondheidsklachten tot gevolg. Mijn medewerkers en ik hebben naar hen geluisterd en daarnaar gehandeld, ook met dank aan de SP, die deze woningen in het zwartboek over Marenland hadden opgenomen. In het najaar bespreek ik dit met de Tweede Kamer en Eerste Kamer. Nadat die hiermee ingestemd hebben, is de oplossing definitief. Ik zal u daar te zijner tijd uiteraard weer over informeren. Ik werd hier net een beetje uitgedaagd omdat er werd gezegd dat ik voor elk huizenblok naar de Kamers moet. Dat is niet waar. Dit was een zodanig complex gebeuren dat hier apart dekking voor gevonden moest worden. Ik doe dat ook met aandacht voor de veiligheid. Daarbij is snelheid niet leidend, maar ik probeer die in balans te brengen met de kwaliteit. Het gaat erom dat ik voor deze bijzondere situatie naar de Eerste en Tweede Kamer moet vanwege het budgetrecht. Dat staat in artikel 105 van de Grondwet. Ik weet zeker dat de twee insprekers, mevrouw Beckerman en de heer Bushoff, mij daarom gevraagd hadden als ik dat niet gedaan had. Ik wil de Kamer daarin niet schofferen. Dit is dus een uitzonderlijke situatie die ook om een uitzonderlijke oplossing vroeg. Die heb ik hiermee gevonden en vanwege het budgetrecht dat jullie hebben, komt die dus weer terug in de Kamer. Snelheid is niet altijd leidend. Maar ik probeer snelheid wel in balans te brengen met de kwaliteit, bijvoorbeeld door mijn keuze om de combinatie van lichte versterking en isolatiemaatregelen mogelijk te maken. Ik heb in dit debat twee onderwerpen gehoord waar ik echt even uitgebreider bij stil wil staan, namelijk de beoordelingsrapporten en de langlopende zaken. Voor ik daarop inga: deze onderwerpen hebben te maken met de kwaliteit van de versterkingsprocessen. In mijn brief heb ik stilgestaan bij hoe de NCG dit gaat verbeteren, bijvoorbeeld door extern toezicht te organiseren in iedere fase van het versterkingsproces. Dit moet leiden tot meer consistentie in de geleverde kwaliteit binnen de gehele versterkingsoperatie, onder andere door een continu leer- en verbeterproces. Dan begin ik nu over de kwaliteit van beoordelingsrapporten. Daarmee geef ik ook antwoord op de vragen van de leden Beckerman, Bushoff en Bamenga. Op 23 juni heb ik uw Kamer een brief gestuurd over het eerste resultaat van een onderzoek door het ACVG naar de kwaliteit van de beoordelingsrapporten. Hieruit blijkt dat er slordigheden zitten in de beoordelingsrapporten en dat de werkwijze en communicatie beter moeten. Wat betreft de beoordelingen die zijn gedaan, met de Praktijkaanpak 2.0, constateert het ACVG dat de berekeningsrapporten in het merendeel van de gevallen ontbreken bij de NCG, doordat die door ingenieursbureaus niet tot een rapport worden uitgewerkt. Dat trek ik me aan. Ik zal eraan werken, want voor mij is één ding gewoon helder: bij elk dossier dat er ligt, geldt dat het volledige pakket van berekeningen en de hele zaak in één dossier aanwezig moeten zijn. Dat heb ik de NCG ook opgedragen. Het goede nieuws is dat het ACVG geen aanwijzingen ziet dat er fouten gemaakt zijn die betrekking hebben op het veiligheidsoordeel. Dat vind ik heel belangrijk. Deze gebouwen zijn dus niet ten onrechte op norm verklaard. Dit stelt mij enigszins gerust. Ik snap namelijk als geen ander dat fouten in de rapporten, zoals een niet-bestaande schoorsteen, als gevolg hebben dat mensen gaan twijfelen over de kwaliteit van de beoordelingsrapporten. Maar nogmaals, deze fouten hebben geen betrekking op het veiligheidsoordeel. Dat oordeel is juist. De kwaliteit van de communicatie over de beoordelingsrapporten laat echter wel te wensen over. Naar aanleiding van de eerste bevindingen van het ACVG heb ik met de NCG afgesproken dat hij alle beoordelingen met de praktijkaanpak gaat reviewen in plaats van risicogerichte reviews uit te voeren, dat hij te allen tijde zorgt voor complete dossiers, ook bij de praktijkaanpak, en dat van de nazorg een standaardonderdeel van het versterkingsproces gemaakt wordt, bijvoorbeeld via een afsluitend gesprek, ook als huizen op norm worden verklaard. Ik heb met het ACVG afgesproken dat het tot het najaar 2025 doorwerkt aan de afronding van de eerste fase van het onderzoek. Daarmee wil ik bereiken dat bewoners meer zekerheid wordt geboden door het ACVG ook te laten doorrekenen en steekproeven in de praktijk te doen. Dan het tweede en laatste punt: langlopende zaken. Langlopende zaken zijn voor mij een van de belangrijkste zaken waar ik aan wil trekken. Ik vind het namelijk echt onbestaanbaar dat mensen zeven, acht jaar of nog langer in de ellende zitten. Ik kan hier heel kort over zijn: dit moet gewoon beter. De NCG heeft daarom op mijn verzoek alle langlopende en complexe zaken in beeld gebracht. Dat zijn er tussen de 200 en 300. De NCG neemt met al deze bewoners uiterlijk voor het eind van het jaar contact op. De bewoners wordt dan een passende oplossing geboden, zodat die weer perspectief hebben en problemen worden opgelost. Ik volg dat ook. Ik heb maandelijks gesprekken met de NCG en ik wil gewoon voortgang zien in die dossiers. De individuele casussen die vanavond genoemd zijn, ontvang ik graag. Die breng ik dan ook onder de aandacht van de NCG. Dat betekent niet dat ik die op het bordje van de NCG gooi. Ik ga die met mijn mensen die ik hier in Den Haag heb, onder de aandacht van de NCG brengen en dan gaan we samen kijken wat er aan de hand is en hoe die opgelost kunnen worden. Ik wil daarbij ook zeggen dat het niet altijd onwil is van de NCG. Het is soms ook de complexiteit van de hele stapel van wat er allemaal geleverd is. Maar door er soms met wat nieuwe mensen met een frisse blik naar te kijken, kun je toch weer beweging in die zaken krijgen. Mevrouw Beckerman stelde een vraag over de Aak in Uithuizen. Daar zitten mensen in onzekerheid. Haar vraag ging specifiek over de mensen uit twee blokken. Zij geeft aan dat maatregel 10, 11, 12 en 16 niet worden nagekomen bij deze bewoners. Ze krijgen bijvoorbeeld geen €2.500 voor het lange wachten, terwijl veel andere mensen die wel krijgen. De Aak is een bijzondere situatie. Het besluit is genomen om daar alsnog voor sloop-nieuwbouw te kiezen voor mensen die eerst een besluit op norm hebben ontvangen. Dat doen we samen met de regio, omdat we verschillen willen dempen. Ik wil ruimhartig zijn met de vergoeding en ik kom hier kort na de zomer bij u op terug. Dan vroegen mevrouw Beckerman en de heer Bushoff waarom niet iedereen uit batch 1588 een vergoeding krijgt. Zoals ik aangaf in mijn beantwoording op Kamervragen van 13 juni van de leden Beckerman en Bushoff, heeft de NCG onderzocht of de bewoners hebben gekregen waar zij recht op hadden. Van de in totaal 88 meldingen van bewoners uit batch 1588 bleek in 31 gevallen dat die onvoldoende budget hebben gekregen om een functioneel vergelijkbare woning terug te kunnen bouwen. Deze bewoners krijgen daarom een aanvullende vergoeding om zo de verschillen die zijn ontstaan te dempen. Bij 57 meldingen hebben bewoners een afwijzing ontvangen, omdat zij bijvoorbeeld al op een andere manier waren gecompenseerd, door middel van maatwerk, of omdat er kosten waren gemaakt voor extra werkzaamheden, zoals verduurzaming. Om de verschillen te verkleinen ben ik met de gemeenten in overleg over welke regelingen we ook voor batch 1588 beschikbaar kunnen maken.

Staatssecretaris Van Marum: In de afgelopen periode zijn al deze aanvragen bekeken. Daarbij is ook gekeken wat er uitgekeerd is, ook aan aanvullende zaken. Er zijn mogelijk op een ander vlak dingen vergoed die niet vergoed hadden hoeven te worden, maar die wel vergoed zijn. Dat is naast elkaar gelegd. Daar is een eindresultaat uit gekomen. Ik ga ervan uit dat dat zorgvuldig gebeurd is. Zoals altijd kan daar ook een fout gemaakt zijn. Als mensen op een gegeven moment zeggen dat ze het ergens absoluut niet mee eens zijn, dan kunnen we daarnaar kijken. Maar we hebben zorgvuldig gekeken. We hebben gekeken wat mensen al gekregen hebben en wat mensen zelf ingelegd hebben, waar het gaat over zaken die met versterking te maken hebben en die ook toerekenbaar zijn. Maar er zijn ook mensen die gewoon meer hebben gedaan dan alleen het versterkingsdeel. Dat kun je niet met terugwerkende kracht allemaal vorderen. Dus: er is gewoon echt serieus naar gekeken. Ik sluit niet uit dat er hier en daar alsnog iets in zit waar we nog eens naar kunnen kijken. Maar het grote, gemene beeld dat ik heb, is dat er op een zorgvuldige manier naar gekeken is en dat mensen gecompenseerd zijn voor de kosten die ze gemaakt hebben. Dat niet iedereen tevreden is en dat niet iedereen gekregen heeft waar ze op gehoopt hadden, is een ander verhaal. Maar er is, denk ik, op een zorgvuldige manier naar gekeken.

Staatssecretaris Van Marum: Die mensen hebben in feite destijds een taakstellend budget gekregen om in orde te kunnen maken wat er nodig was. Dat is het budget dat ze gekregen hebben. Een aantal mensen hebben onvoldoende geld gekregen; zij hebben daar eigen geld voor moeten inleggen. Het deel dat ze niet gekregen hebben in het taakstellend budget, hebben ze alsnog gekregen in de berekeningen die we nu gemaakt hebben. In het tweede deel van uw vraag vraagt u of ik het niet normaal vind dat iemand een stopcontact boven een wasmachine krijgt. Natuurlijk is dat normaal. Maar — dat zeg ik er ook even bij — je kunt dat nooit op deze manier zeggen als je het niet in de context van het hele verhaal ziet. Er is in een totaalplaatje naar gekeken. Er zitten mensen bij die zaken volledig terecht opgevoerd hebben. Er zitten ook zaken bij die niet terecht zijn opgevoerd. Ik wil niet zeggen dat deze mensen ongelijk hebben of dat het hier niet goed gaat, maar het op deze manier presenteren, uit de context van het geheel, maakt het lastig voor mij om te zeggen: ja, meneer Bushoff, u heeft gelijk; dat moeten we oplossen. Er is namelijk gekeken wat er aan die woning moest gebeuren. Daar is een budget voor beschikbaar gesteld. Er is gebleken dat dat budget niet toereikend was. Vervolgens is er berekend wat die mensen alsnog vergoed konden krijgen van de kosten van datgene wat ze moesten doen en die ze zelf bijgedragen hebben. Er kan hier en daar echt een foutje in zitten. Daar kijken we dan gewoon naar. Misschien moeten we het ook gewoon beter uitleggen, om het beter inzichtelijk te krijgen. Maar er zijn ook mensen die gewoon veel meer hebben gedaan dan wat ze daarvoor moesten doen. Zij hadden de hoop dat dat vergoed zou worden, maar dat zit niet in het budget dat ze daarvoor beschikbaar hebben gekregen. Dus ja, er zullen ook mensen verdrietig zijn, maar dat is de consequentie van hoe het systeem in elkaar zit.

Staatssecretaris Van Marum: Taakstellend budget is budget om terug te krijgen wat je had. Het budget van de NCG is op dit gebied ongelimiteerd, want versterken is niet gebonden aan geld. Dus ik zeg hier nog een keer dat mensen die een bepaalde woning hadden, met wat erin zat, krijgen wat ze hadden. Als er onvoldoende middelen voor beschikbaar zijn gekomen om dat terug te zetten, krijgen ze dat vergoed. Er zijn zaken die u zegt niet te snappen. Ik kan die niet bekijken in de context waarin u dit nu stelt. Ik ben bereid om met u een dergelijk rapport te bekijken en uitleg daarbij te geven. Maar in algemene zin zijn al deze aanvragen bekeken. Mensen moesten gewoon terugkrijgen wat ze hadden. Als ze tekorten hadden in hetgeen ze aan budget beschikbaar hebben gekregen, hebben we datgene wat daar niet in zat, erbij gedaan. Er zijn mensen die meer hebben gebouwd of gedaan dan wat ze hadden. Er zitten ook mensen bij die dat deel niet vergoed krijgen.

Staatssecretaris Van Marum: Sorry, mevrouw Beckerman, maar u haalt hier twee zaken even volledig door elkaar. Ik zie dat u dat niet vindt, maar dat doet u wel. Ik laat me dit niet aanleunen. Wij hebben hier heel zorgvuldig naar gekeken. Mensen zijn niet tevreden omdat ze niet het bedrag hebben gekregen waarop ze dachten recht te hebben. Dat gebeurt. Dat kan. Ik weet zeker dat hier op een goeie manier naar gekeken is, in de trant van: "Er is een taakstellend budget. Mensen hadden een woning. Mensen krijgen terug wat ze hadden. Al het meerdere dat ze hebben gedaan, zit niet in die budgetten." Wij hebben ervoor gezorgd dat de mensen die meer geld hebben moeten inleggen, omdat ze niet terugkregen wat ze hadden, dat geld terugkrijgen. Als daar omissies in zitten, ben ik bereid om daarnaar te kijken, zonder twijfel. Maar dit is hoe het gegaan is. We hebben ons hier heel erg hard voor gemaakt. De zaak 1588 heeft u vanaf het moment dat ik aangetreden ben, continu onder de aandacht gebracht. We hebben er heel hard aan getrokken om het inzichtelijk te maken. We waren daarbij van meerdere partijen afhankelijk om het voor elkaar te krijgen. We zijn nu tot een afronding gekomen. Als er zaken zijn waar u niet tevreden over bent, kunt u altijd terugkomen om die aan te brengen. Maar wij hebben dit naar mijn idee naar behoren afgehandeld. Als er zaken zijn die naar uw idee nog niet goed zijn, ben ik altijd bereid om daarnaar te kijken. Maar ik laat me niet aanleunen dat we dit onrechtvaardig gedaan hebben.

Staatssecretaris Van Marum: Dat is uw opvatting daarover. Wij zijn juist hiermee aan de gang gegaan om tot een afronding te komen. Die afronding is er nu. Ik denk nog steeds dat het op een ordentelijke manier gegaan is. Daar laat ik het voor nu ook bij. Ik heb u een aanbod gedaan, namelijk dat ik best wil kijken naar zaken waarvan u denkt dat ze volstrekt onrechtvaardig zijn. Ook in deze zaak verknoopt u batch 1588 weer met andere afhandelingszaken bij NAM en CVW waar we oplossingen voor aan het bedenken zijn. We zijn dus wel zaken aan het oplossen: 1588 maar ook schades die zitten bij NAM en CVW. Maar het is allemaal niet makkelijk, dat kan ik u ook vertellen.

Staatssecretaris Van Marum: Een schrijnende situatie. Dat was een vraag van de heer Bushoff. Wordt een sloop-nieuwbouwhuis dat weer in de stutten staat opnieuw gecompenseerd voor de ellende? Deze situatie is mij niet bekend. Die klinkt schrijnend. Ik ontvang graag nadere informatie, zodat ik kan nagaan wat er aan de hand is. Mochten bewoners zich onveilig voelen, dan kunnen ze zich altijd melden bij het loket acuut onveilige situatie bij het IMG. Maar laat me in elk geval even weten waar het over gaat, dan kunnen we kijken wat er aan de hand is. De heer Bushoff vroeg naar de inleg van €10.000 voor de sloop van een woning. Bewoners hoeven geen kosten te betalen voor de sloop als versterking aan de orde is. In het bouwbudget dat de bewoners hebben gekregen voor sloop-nieuwbouw van hun woning is €10.000 opgenomen voor het slopen van de oude woning. Omdat de bewoners de sloop zelf regelen, betalen de bewoners deze kosten uit dit bouwbudget. Daarom krijgen de bewoners hiervoor geen vergoeding, want dat zou dubbel zijn. De heer Bamenga vraagt hoe ik ervoor ga zorgen dat mensen eindelijk aan de slag kunnen met eigen aannemers in plaats van altijd maar te moeten wachten op bureaucratie. De eigenaren van een gebouw kunnen bij de NCG een verzoek indienen voor vergoeding van versterking in eigen beheer. Dit kan voor de verschillende fasen van het versterkingstraject. Eigenaren zijn niet verplicht gebruik te maken van de diensten van de NCG voor de versterking van hun woning. Wel moet de versterking voldoen aan wettelijke eisen. Daarom moeten aannemers die voor de versterking uitgekozen worden, ook in hun eigen beheer voldoen aan die kwaliteitseisen. Die kwaliteitseisen zijn in het belang van de bewoners, want het gaat hier om hun veiligheid. Er worden dus wel kwaliteitseisen gesteld aan de aannemer, maar in principe mogen bewoners hun eigen aannemers aandragen. Ik kom bij blokje twee, het perspectief.

Staatssecretaris Van Marum: Ik wil de heer Bamenga wel een lijstje doen toekomen.

Staatssecretaris Van Marum: Ja.

Staatssecretaris Van Marum: Dan kom ik bij het blokje perspectief, sociale en economisch agenda. Ik ben blij dat zowel de sociale als de economische agenda door het Rijk en de regio zijn vastgesteld. De agenda's zijn goed ontvangen in Groningen en Noord-Drenthe. Ze zijn een mooi voorbeeld van hoe regio en Rijk kunnen samenwerken om langjarige-investeringsagenda's op te stellen. Daar ben ik ook trots op. Met deze agenda's zetten Rijk en regio belangrijke stappen in de richting van het structureel verbeteren van de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe. Naast schadeherstel en versterking is het ook belangrijk dat het toekomstperspectief voor de inwoners wordt verbeterd. De komende periode wordt er gewerkt aan het zo snel mogelijk uitvoeren van de agenda's, zodat de bewoners ook écht wat gaan merken. Dit gebeurt, net als de totstandkoming van de agenda's, in zorgvuldige afstemming met betrokken partijen in Groningen en Noord-Drenthe, opdat overheden en gedupeerden zich gehoord voelen, een punt waar de heer Bamenga aandacht voor vroeg. Kortom, we zorgen voor een passende uitvoeringsstructuur, met oog voor de zorgen van de regio. In de tussentijd zitten we niet stil. Als coördinerend bewindspersoon zorg ik ervoor dat de departementen goed zijn aangehaakt. Zo heb ik uw Kamer afgelopen vrijdag al geïnformeerd over de indiening van een voorstel om een AI-fabriek in Groningen te realiseren. Het voorstel is echt een gezamenlijke inspanning geweest van regio en Rijk. Dat zie je ook terug in het financieringsvoorstel: 60 miljoen euro van de regio, 70 miljoen euro van het Rijk en 70 miljoen vanuit Europa. Een schoolvoorbeeld van het hefboomeffect waar de economische agenda op inzet. Dit brede commitment maakt het voorstel ook kansrijk, mede omdat het bedrijfsleven en de kennisinstellingen ook actief betrokken zijn. Zodoende deel ik in het enthousiasme van de leden Hartsuiker en Holman. Een AI-fabriek kan gewoon een vliegwiel in gang zetten ter versterking van de regio. Zo'n fabriek trekt talent aan, creëert hoogwaardige banen en helpt ook ondernemers en instellingen in bijvoorbeeld zorg, landbouw en energie om te vernieuwen met slimme technologie. Die ambitie wil ik samen met de regio waarmaken. Ook met de uitvoering van de sociale agenda gaan we na de zomer van start, met zeven concrete maatregelen gericht op jongeren, zoals ondersteuning van jongeren zodat ze hun opleiding afronden, extra activiteiten op scholen, armoedebestrijding en hulp bij mentale problemen. De heer Hartsuiker vroeg welke afspraken er over de Aardbevingsacademie zijn gemaakt met de regio. Voor het programma Sociaal & Gezond is 55,8 miljoen euro beschikbaar gesteld door het Rijk. In principe kunnen de kosten van 2,9 miljoen euro voor de Aardbevingsacademie ook uit deze middelen worden betaald. Er zijn geen aanvullende afspraken gemaakt. Maar ik begrijp dat IMG en NCG ook gebruikmaken van de Aardbevingsacademie en indien nodig ben ik bereid om de kosten die ze daarvoor moeten maken — dat is ongeveer 40% van de kosten — voor mijn rekening te nemen.

Staatssecretaris Van Marum: Daar kom ik bij de Staat van Groningen nog op terug. De heer Hartsuiker heeft ook gevraagd naar de kansen van grensoverschrijdende samenwerking met Nedersaksen in het kader van de economische agenda. Groningen en Noord-Drenthe moeten het eerst profiteren van de kansen van de economische agenda. Kansen stoppen echter niet bij de grens. Nedersaksen staat vaak voor dezelfde maatschappelijke vraagstukken als Groningen en Noord-Drenthe. Zo heb ik deze vraagstukken ook in Oldenburg met Nikolaus Jansen van het Amt für regionale Landesentwicklung besproken. We hebben gesproken over hoe we samen konden optrekken op thema's als gezondheid, energie, industrie, water en landbouw. De komende tijd verken ik hoe we dat kunnen verbinden aan de agenda. Als buurtregio's verstaan we elkaar letterlijk en figuurlijk goed en hebben we passende samenwerkingsprogramma's zoals Interreg A. Dan naar het blokje schadeherstel. De afgelopen periode zijn er door het IMG met de invoering van de nieuwe schademaatregelen belangrijke stappen gezet naar een mildere, menselijkere en makkelijkere schadeafhandeling. In de Staat van Groningen en Noord-Drenthe wordt geconcludeerd dat deze nieuwe maatregelen positief worden ontvangen. Gemiddeld genomen zijn bewoners met fysieke schade tevreden over de schadeafhandeling en ook positief over het contact met het IMG. En hoewel het steeds beter gaat, moet het IMG blijven werken aan de verbeterpunten. In gesprekken met de bewoners hoor ik nog steeds verhalen waarin het beter kan en ook moet. In die gesprekken met bewoners kom ik veel oud maar soms ook nieuw zeer tegen, en dat is bepalend voor de gevoelens over de schadeafhandeling. Ook hier gaat het vaak om heel complexe problematiek en langlopende dossiers. Recent heb ik verkend hoe de afhandeling van de complexe casuïstiek door vangnetten en taskforces verloopt en of deze kan worden gestroomlijnd. Ik heb u hierover vorige week per brief geïnformeerd. Een deel van het zeer ziet op de schades die in het verleden door NAM of CVW zijn afgewezen. Bewoners hebben daar nog steeds last van. We kijken goed naar wat we daarmee kunnen. Er zijn bewoners die nog steeds echt niet verder kunnen met hun leven doordat er in hun huis nog steeds grote schades zitten die destijds door de NAM of CVW geheel of gedeeltelijk zijn afgewezen, waardoor ze later niet altijd in aanmerking kwamen voor herstel. Samen met de uitvoeringsorganisaties, de regio en maatschappelijke organisaties breng ik momenteel voor de bewoners voor wie dit geldt de oplossingsmogelijkheden in kaart, zodat wij hun de juiste hulp kunnen bieden. Mevrouw Beckerman vraagt naar de uitvoering van de motie over de afgewezen NAM-schades. Daar kan ik over zeggen dat ik mijn uiterste best ga doen om dit met betrokken partijen zo snel mogelijk uit werken in een concrete aanpak. Dit zal in vrijwel alle gevallen een specifieke oplossing zijn voor de betreffende bewoners omdat een generieke oplossing niet voorhanden is. Kort na de zomer kom ik hierop terug. Terugkijkend op het afgelopen jaar ben ik positief gestemd. Ik zie dat IMG op volle toeren draait en stappen zet om de mijnbouwschade milder, menselijker en makkelijker af te handelen. Maar ik constateer daarbij ook dat de nieuwe schadeafhandeling met daadwerkelijk herstel tijd nodig heeft om breder effect te krijgen. De komende jaren moet blijken of deze veranderingen inderdaad leiden tot meer tevredenheid over en vertrouwen in de schadeafhandeling, maar ik blijf me daarvoor inzetten. Dan naar de vragen. Het lid Bushoff en het lid Bamenga vragen naar de Pompsterweg en de toezegging dat de bewoners voor de zomer uitsluitsel krijgen over een verwarmde woning in de winter. Ik ga normaal gesproken niet op individuele casussen in, maar ik ben bekend met deze voor de bewoners urgente situatie. Ik begrijp de frustratie en de onzekerheid waarin ze zitten ook, maar ik kan in dit debat hierop niet ingaan. U kunt er zeker van zijn dat deze geluiden wel gehoord worden en dat er ook wat mee gedaan wordt. Er zijn verschillende vragen gesteld over de stuttenlijst. Mevrouw Beckerman vroeg waarom het hele proces zo lang duurt. De heer Bushoff heeft gevraagd wat er nodig is om de stutten weg te halen. Die stuttenlijst heb ik laten maken omdat ik inzichtelijk wilde hebben waar die stutten nou vandaan komen. Het vervelende van de gebruikte systematiek is dat alle meldingen over onveiligheid bij het IMG landen als AOS-melding. De mensen die namens het AOS-team langskomen, kijken alleen maar naar de veiligheid en doen geen uitspraak over een causaal verband. Het kan dus heel goed zijn dat je brand hebt gehad en er stutten komen om de woning veilig te stellen of dat er een auto tegen een woning aan is gereden waardoor er stutten nodig zijn. Maar het kan ook te maken hebben met mijnbouw. De afgelopen periode hebben we gezocht naar een manier om daarin een onderscheid te maken. Ik vind het belangrijk dat bewoners in een onveilige situatie zo spoedig mogelijk uit deze situatie worden geholpen, zodat ze weer in een veilig huis en een veilige omgeving kunnen wonen. Voor het samenstellen van die stuttenlijst is veel handmatig werk gedaan. Er is gekeken op welke adressen er stutten zijn geplaatst, op welke adressen ze nog staan en waarom. Daarom heeft het langer geduurd. Voor het verwijderen van de stutten geldt dat de NCG na afronding van de versterkingsoperatie de stutten altijd zal wegnemen. Voor het verwijderen van stutten die zijn geplaatst in het kader van de schadeafhandeling of die om een andere reden zijn geplaatst, geldt dat in de helft van de gevallen — dat zijn er ongeveer 150 — er samenwerking met de gemeente benodigd is. Over hoe wij dit goed en veilig kunnen doen is momenteel contact met een uitvoeringsorganisatie en met het samenwerkingsverband op het gebied van veiligheid, toezicht en handhaving van de gemeente. De heer Holman vroeg nog naar de onrust in de omgeving van Norg. Hij krijgt signalen dat de NAM haar handen daarvan af wil trekken. Er loopt een verzoek van NAM om kussengas te winnen uit de gasopslag Norg. De beoordeling daarvan ligt bij de minister van Klimaat en Groene Groei. De schade in het gebied wordt afgehandeld door het IMG met toepassing van bewijsvermoeden. Dit is onafhankelijk belegd, dus los van de NAM. De bewoners in het gebied komen voor dezelfde regeling in aanmerking als de bewoners in de rest van het effectgebied. Mevrouw Vedder vroeg uitgebreid naar mijn brief over het bewijsvermoeden bij Norg. Ik snap dat heel goed. Het is namelijk heel ingewikkeld. Ik begrijp dat mevrouw Vedder de technische logica niet ziet, want bij het grootste gedeelte van de gebieden, de zogenaamde "oortjes", waar het om gaat, is met uitzondering van twaalf kleine deelgebieden geen sprake van schade door gaswinning — geen bevingen en ook geen bodemdaling. Dit is ook de reden dat het IMG in de oortjes de schadeafhandeling tijdelijk heeft stilgezet. Vanuit bredere maatschappelijke overwegingen is het politieke besluit genomen om de schade toch weer te gaan afhandelen. Je moet dan wel een keuze maken over hoe je die schades afhandelt in een gebied waar geen schade door gaswinning heeft kunnen ontstaan. Om deze onwenselijke verschillen te voorkomen heeft het IMG ervoor gekozen in het weer toegevoegde gebied precies dezelfde werkwijze te hanteren als in de rest van het effectgebied. Als dat niet was gebeurd, zouden bewoners van woningen gebouwd na 2012 in deze specifieke gebieden meer schade vergoed krijgen dan elders in het effectgebied waar niet wordt vergoed. Het is misschien goed om te weten dat er nieuw onderzoek van het IMG loopt naar indirecte effecten van diepe bodemdaling. Ik hoop in de loop van dit jaar hun werkwijze te kunnen presenteren.

Staatssecretaris Van Marum: Ik vind het logisch dat u die vraag stelt. Voor zover ik het heb begrepen, hadden wij een gebied bij de gasopslagen, de oortjes. Uit onderzoek van het IMG ... Ik zeg niet of wij daar anders over denken. Er is in elk geval juridisch gekeken in welke gebieden schade heeft kunnen ontstaan ten gevolge van gaswinning. Daaruit zijn twaalf gebiedjes naar voren gekomen waar dat juridisch aantoonbaar was. Vervolgens is er een politiek besluit genomen. Men heeft gezegd: het kan niet zo zijn dat er in die twaalf gebiedjes een ander afhandelingsregime gaat gelden dan in het totale effectgebied van de gasopslag Norg. Nu wordt dus in het gehele gebied van de gasopslag Norg dezelfde systematiek gehanteerd als in de rest van het effectgebied van het Groningenveld. Er is nu juist geen sprake meer van een uitzonderingssituatie. Sterker nog, in de gebiedjes die eerder waren aangewezen kan zelfs nog een beetje meer qua regelingen die mogelijk zijn. In feite wordt het hele gebied dus afgehandeld als zijnde IMG-gebied, maar in gebieden waar het echt aantoonbaar is, kun je soms nog wel gebruikmaken van de maatwerkprocedure, terwijl je dat in de rest van het gebied vanwege het bewijsvermoeden niet kunt. Als het niet helder is, wil ik het met alle plezier nog een keer uitleggen en ook uit laten leggen, zodat het echt helder is. Ik snap dat het heel lastig is. Je hebt een gebied waar de gasopslag zit. In dat gebied zijn twaalf gebiedjes geïsoleerd waar sprake is van een zodanige bodemdaling als gevolg van de gaswinning dat bewezen kan worden dat er schade kan ontstaan door de winning. Op het gebied van trilling: er is één beving geweest die zo zwaar is geweest dat die trillingen heeft veroorzaakt die tot schade hebben kunnen leiden. Dat is de beving van Huizinge. Daar komt 2012 vandaan. De Kamer heeft destijds gezegd: wij vinden het een onwenselijke situatie dat je alleen in die twaalf kleine deelgebiedjes schade kunt afhandelen. Daarom is het gehele gebied onder de afhandelingssystematiek van het IMG gekomen. Alleen in die gebiedjes waar het extra deel zit, kun je nog een beetje meer met een maatwerkregeling. Dat kan niet buiten die gebiedjes, want dat levert juridisch een probleem op. Je kunt mensen wel tegemoetkomen met de €60.000-regeling. Bij bijna alle schades die in dat gebied voorkomen kun je de mensen ook op die manier compenseren. Dat laat onverlet, dat is tenminste mijn stellige overtuiging ... nu ja, stellige overtuiging ... Ik vind het van belang dat wij alle mechanismen die ten gevolge van de mijnbouw kunnen ontstaan of hebben kunnen ontstaan en die tot schade kunnen leiden, onderzoeken en zo scherp mogelijk hebben. Als wij mensen kunnen compenseren naar aanleiding van die onderzoeken, dan kunnen wij dat ook doen. Die onderzoeken lopen op dit moment ook. Er wordt daarbij ook gebruikgemaakt van meetapparatuur en dergelijke, zodat we daar een goed beeld van kunnen krijgen.

Staatssecretaris Van Marum: Wat betreft de toepassing van het bewijsvermoeden: die geldt in dat hele gebied. Op het moment dat je in die twaalf gebiedjes woont, kun je met succes gebruikmaken van de maatwerkregeling. Dat betekent dat als je schade hebt die hoger is dan €60.000, je die kunt laten beoordelen, waarna toekenning zal volgen, omdat in dat gebied schade door mijnbouw kan ontstaan. Zou je kiezen voor een maatwerkregeling in de rest van het gebied bij schades hoger dan €60.000, dan kan het IMG op grond van de toepassing van het bewijsvermoeden daar zo veel andere zaken tegenover zetten dat ze niet tot uitkering kunnen komen. Eigenlijk kunnen alleen de mensen die in de erkende bodemdalingsgebiedjes zitten gebruikmaken van de maatwerkregeling. In de rest van het gebied kan de maatwerkregeling niet worden toegepast omdat te veel andere autonome oorzaken de toepassing van het bewijsvermoeden in de weg staan.

Staatssecretaris Van Marum: U zegt dat er geen duidelijke andere oorzaak is aangetoond, maar dat is mij te algemeen. Bij elke individuele schademelding is het verhaal immers weer anders. Als het IMG een schade beoordeelt, dan kijken ze naar een aantal criteria. Een schadebeeld kan meerdere schadeoorzaken hebben. Heel veel schade ontstaat ook ten gevolge van grondwaterproblemen, veenoxidatie, verdroging en noem maar op. Dit zijn autonome oorzaken. Het IMG moet daarmee rekening houden. Het IMG heeft nog een aantal zaken waar ze naar kunnen kijken om het bewijsvermoeden te weerleggen. Dat kan een trillingssnelheid zijn, maar dat kan ook een erkende bodemdaling zijn. In het gehele gebied stellen wij, zonder te kijken naar de oorzaak, mensen in de gelegenheid om tot €60.000 schade te laten repareren. Dat is een soort vangnet dat zij niet in de situatie van de maatwerkprocedure terechtkomen, want die maatwerkprocedure geeft het IMG in rechte — het is een zelfstandig bestuursorgaan dat juridisch moet kijken naar hoe de schade heeft kunnen ontstaan — heel veel uitsluitende andere oorzaken waardoor ze niet tot uitkering kunnen overgaan. Juist in die twaalf gebiedjes is er een extra reden voor het IMG om toe te kunnen wijzen en ook hogere schadebedragen, dus boven €60.000, toe te kennen met de maatwerkregeling.

Staatssecretaris Van Marum: Ik kan u in elk geval toezeggen dat ik daarover verder spreek met u. In het gebied zijn ook mensen die daar graag over willen spreken. Die gesprekken wil ik zeker voeren. Ik bied u ook een technische briefing over dit onderwerp aan. Die wil ik u wel aanbieden. Het heeft in elk geval mijn aandacht, in die zin dat wij de onderzoeken die daar gedaan worden verbreden. We kijken niet alleen naar trillingssnelheid, maar gaan ook met tiltmeters en peilbuizen na wat de schadeoorzaken kunnen zijn in dat gebied, zodat we zaken aantoonbaar kunnen maken. We kunnen het leuk vinden of niet, maar IMG is een zelfstandig bestuursorgaan dat onafhankelijk en op een eerlijke manier moet kijken naar de schadeoorzaken die aan de orde zijn en naar toekenning. We proberen dat zo ruimhartig mogelijk te doen, maar ze zijn wel gebonden aan hun eigen vakkennis.

Staatssecretaris Van Marum: Ik denk dat de heer Holman niet begrijpt wat ik heb willen zeggen. Wat ik heb willen zeggen is dat juist in die gebieden waar het moeilijk aantoonbaar is ... Over een gebied waar de trillingen heel zwaar zijn geweest kun je zeggen: daar hebben we die trillingssnelheden gehad. We hebben in deze gebieden gezien dat er wel schade is ontstaan. Het tempo en waar die schadeoorzaak precies zit is lastig vast te stellen voor de organisatie die dat moet beoordelen. We hebben ervoor gezorgd dat het gehele gebied onder de afhandelingsstructuur van het IMG komt en we hebben er zelfs voor gezorgd dat niet elke schade beoordeeld hoeft te worden. Tot €60.000 kan schade worden vergoed zonder nader onderzoek. Alleen daar waar de schade hoger is dan €60.000 wordt er ook causaal onderzoek gedaan. Dan kom je in de situatie dat het IMG moet kijken of er oorzaken zijn, anders dan trillingen of mijnbouw, die tot die schade hebben kunnen leiden. Dan komen er autonome oorzaken naar boven drijven. In de gebieden waar aantoonbaar bodemdaling is, zoals vastgesteld door Deltares, heb je de mogelijkheid om met een maatwerkprocedure de zaak bewezen te krijgen zodat je meer kunt uitkeren. Dan hebben de mensen er geen last van dat er geen trillingen zijn geweest. De bodemdaling die heeft plaatsgevonden, is dan voldoende oorzaak om de schade te kunnen toekennen. Dat is het verhaal. Ik ben het met de heer Holman eens. Ik kom zelf uit het Westerkwartier. Wij zitten ook vlak bij Grijpskerk en wij hebben ook schade bij de gasopslagen. Het is mij dus absoluut niet onbekend. Maar je hebt te maken met een organisatie die wel op een juridische manier schade moet afhandelen. Wij hebben geprobeerd om de schadeafhandeling in die gebieden zo ruimhartig mogelijk neer te zetten. Als staatssecretaris laat ik niet na aanvullend onderzoek te doen om te zien of er ook andere oorzaken te vinden zijn die wel annex zijn aan de gaswinning, zodat we er nóg ruimhartiger mee om kunnen gaan. Maar dit is binnen de juridische kaders die we op dit moment hebben het maximale wat we qua afhandeling kunnen doen.

Staatssecretaris Van Marum: U vraagt mij nu op detailniveau naar bodemdalingen. Ik weet dat hierover rapporten van Deltares liggen. U kunt dat gewoon zelf nazoeken als u dat wilt weten. Wij hebben geprobeerd om binnen de bestaande juridische mogelijkheden de schade bij de gasopslagen bij Norg zo ruimhartig mogelijk af te handelen. We hebben — dit is het laatste wat ik hierover zeg; anders wil ik u technisch hierover wel nader laten briefen — ervoor gezorgd dat de schade zonder nader schadeonderzoek tot €60.000 vergoed kan worden. In een aantal gebieden waar schade aantoonbaar door bodemdaling kan plaatsvinden, kan het IMG er nog een slag bovenop doen met een maatwerkprocedure die op andere plekken afgewezen zou worden. Nou, dat is de feitelijke situatie op dit moment. Daar moet ik het op dit moment ook even mee doen.

Staatssecretaris Van Marum: Ja, dat hoort u zeker en u daagt mij ook uit om dat verhaal zo te houden. Kijk, ik ben mij er terdege van bewust dat wij in het verleden een heel vervelend IMG-systeem hadden. De afgelopen periode hebben wij er hard aan gewerkt om zaken makkelijker, milder en menselijker te krijgen. Daarom hebben we die €60.000-regeling opgezet. Een heel groot gedeelte van de mensen kan hiermee geholpen worden zonder onderzoek. Dat geldt ook voor de gasopslag Norg. En ja, hier en daar zijn er nog wat zaken — heel weinig, overigens — waarin mensen meer schade hebben dan €60.000. Daar proberen we een oplossing voor te vinden. En ja, in de maatwerkregeling wordt er nog causaal onderzoek gedaan, dat klopt. Normaal gesproken wordt dat ook gewoon toegekend als je in de kern van het aardbevingsgebied zit. Je voldoet immers aan alle trillingssnelheden en dergelijke. Dat dat ongemakkelijk voelt voor de mensen in het kerngebied, snap ik ook. Want in de rand van het gebied worden mensen wel gewoon gecompenseerd tot €60.000, zonder nader onderzoek. Dat dat onrechtmatig voelt, snap ik dus. Maar op dit moment heb ik niets anders dan het systeem dat we nu hebben.

Staatssecretaris Van Marum: Daar komen we even op terug.

Staatssecretaris Van Marum: Zodra ik dat aantal heb.

Staatssecretaris Van Marum: "Wat bedoelt de staatssecretaris met zijn opmerking in het Dagblad van het Noorden dat hij gevangenzit in een systeem dat niet zijn systeem is?" Ik begrijp de vraag heel goed. Als ik het systeem bij het begin van het ontstaan van schade zelf had opgezet, dan had het er anders uitgezien. Dan waren schadeherstel en versterking niet uit elkaar getrokken, waren er niet allerlei regelingen geweest en was het allemaal onder één kantoor komen te vallen. Dan was het op die manier gegaan. Echter, zo is het niet gegaan. Ik zit in een situatie waarin ik te maken heb met het IMG voor de schadeafhandeling en met de NCG voor de versterking. Als ik het systeem nu helemaal overhoop ga gooien, geeft dat gewoon een enorme puinhoop. Allerlei mensen zitten in procedure bij de diverse organisaties. Alles komt dan stil te liggen en dat levert enorme problemen op. Dit leidt tot nieuwe vertraging, verschillen en frustratie, en dat wil ik niet. De parlementaire enquêtecommissie was twee jaar geleden heel duidelijk. Ze adviseerden nadrukkelijk om géén systeemverandering door te voeren. Ik kies ervoor om mensen nú te helpen, net zoals ik dat in Appingedam gedaan heb. Dat is niet altijd makkelijk, dat is soms een strijd. Maar ik kies er ook voor om voor die mensen te strijden in plaats van iedereen in de wachtstand te zetten. Wel heb ik de afgelopen tijd gewerkt aan precies datgene waar mevrouw Beckerman en de heer Bushoff naar vragen. Wij hebben met alle uitvoeringsorganisaties, gemeenten, provincie en Rijk gewerkt aan het beter op elkaar laten aansluiten van de systemen om samen te kunnen werken, zodat er een verantwoordelijkheid komt voor het probleem. Vaak zag je dat als een zaak van een bewoner ergens lag en de zaak niet volledig was, het probleem weer over tafel werd getikt naar een volgende organisatie. Daar wordt het ook weer over tafel getikt, "want het is niet van mij". Zo is niemand verantwoordelijk en blijft het probleem bestaan. De komende tijd gaan wij eraan werken dat al die partijen aan tafel zitten als een zaak op tafel komt. Met name de oude zaken gaan we zo aanvliegen. Iemand wordt verantwoordelijk voor het probleem en die gaat met al die organisaties aan de gang om het tot een einde te brengen. Ik heb heel goede hoop dat we dat de komende tijd ook gaan zien in de uitvoering en dat we met name de langlopende zaken en de complexe zaken daarmee gaan oplossen. Als we dit systeem blijven volgen, voorkomen we aan de voorkant dat we weer in deze situatie terechtkomen. Ik ben ervan overtuigd dat als we het aan de voorkant goed doen, we heel veel problemen aan de achterkant kunnen voorkomen. Ik heb goede hoop dat het systeem dat we met elkaar bedacht hebben, gaat werken. Verschillende leden vroegen hoe ik kijk naar de agenda voor herstel en werken als één overheid. Het Rijk geeft samen met de provincie Groningen, de versterkingsgemeente, NCG en IMG invulling aan de werkwijze van één overheid via een agenda voor herstel. Ik vind dit heel belangrijk. Samen werken we namelijk aan het schadevrij, veilig en duurzaam maken van de woningen in het versterkingsgebied. Doordat wij vaker en beter als één overheid samenwerken, stellen wij de bewoner centraal bij het ontzorgen. Zo willen we ook de hiaten in onze samenwerking oplossen. Daarbij zetten we niet in op een grote stelsel- of beleidswijziging, maar maken we slimmer gebruik van de mogelijkheden die er nu al zijn. Ik zei net al dat we bij elkaar zijn gekomen, al die organisaties. We gaan beter samenwerken met elkaar. Het heeft als voordeel dat we snel aan de slag kunnen. De komende maanden wordt er al werk van gemaakt. Ik zal uw Kamer hierover conform de motie nader informeren. Welke stappen zet de staatssecretaris opdat de Staat van Groningen meer diepgang heeft, vraagt de heer Hartsuiker. Het klopt dat de Staat van Groningen dit jaar nog niet het complete beeld bevat. Het gaat de komende jaren ook veranderen. De regelingen voor verduurzaming zijn inmiddels gestart, de sociale en de economische agenda's zijn vastgesteld. Dit zal volgend jaar ook in de Staat van Groningen terugkomen, inclusief een beschrijving van het startniveau, de nulmeting waar de heer Hartsuiker ook naar vroeg. Ik wil hierbij wel opmerken dat we ook volgend jaar slechts beperkt over de effecten zullen kunnen rapporten. Met name ten aanzien van de brede welvaart heeft het gewoon tijd nodig. De Staat van Groningen zal de komende tijd dus meegroeien met de uitvoering van alle maatregelen uit de agenda's. De heer Holman vroeg of zoals het nu gaat het maximale is dat we kunnen doen voor de gedupeerden, of dat er nog wat verbeterruimte is. Ik heb het afgelopen jaar gezien dat iedereen die zich inzet voor de mensen in Groningen dat met volle overgave doet. Maar dat betekent niet dat het niet beter kan. Maximale inzet leidt ook niet vanzelfsprekend tot resultaten. Maar we zijn met Nij begun een enorme verandering ingegaan. Dat vraagt om een andere manier van beleid maken en een andere manier van beleid uitvoeren. Het gaat langzaam steeds beter, maar het kost ook tijd. IMG en NCG zijn anders gaan werken: meer persoonlijk contact, beter communiceren, meer naast mensen staan, minder onderzoek en meer nadenken. En ja, daar zit nog steeds verbeterruimte in. We proberen binnen de organisatie te kijken wat we wel kunnen. Het levert op onderdelen ook de eerste resultaten op. Dat zien we in de Staat van Groningen. Maar ik zie ook dat het niet altijd goed gaat. Zolang u voorbeelden aandraagt van mensen die niet zijn geholpen, is er ruimte voor verbetering. Daar blijven mijn mensen en ik ook aan werken. De heer Bamenga vroeg naar de gaswinning bij Warffum. Voor inhoudelijke vragen over de gaswinning bij Warffum moet ik u echt verwijzen naar mijn collega Hermans van KGG. Ik begrijp de zorgen van de bewoners van Warffum, die al veel hebben meegemaakt vanwege de voormalige gaswinning uit het Groningenveld. Ik bespreek deze zorgen ook met de minister van KGG. We werken goed samen om de bewoners zo goed mogelijk te helpen als het gaat om schade. Maar wat de winning betreft moet ik u echt verwijzen naar mijn collega van KGG. Ik heb ook een antwoord op de vraag van mevrouw Beckerman. 24.000 mensen hebben we gepauzeerd. Daarvan hebben 2.500 de keuze voor herstel gemaakt. IMG heeft 2.000 bewoners van deze groep benaderd en op dit moment zijn er 111 positieve besluiten over een daadwerkelijk herstel. Volgens mij ben ik door mijn beantwoording heen.

Staatssecretaris Van Marum: Dit was de agenda voor herstel en overig.

Staatssecretaris Van Marum: Ik heb een beetje het gevoel dat meneer Bushoff een karikatuur van mij probeert te maken. De heer Bushoff weet heel goed dat je bij een schadeafhandeling altijd te maken hebt met een juridisch kader waarbinnen de schade wordt afgehandeld. Daarbinnen moet het IMG ook werken. Wij hebben met elkaar afgesproken dat dat op een hele ruimhartige manier gebeurt, dat ze in zaken waarin er twijfel is de schade in feite gewoon toekennen. Ik heb altijd gewerkt als contraexpert in andere schades. Dan geldt altijd: wie stelt moet bewijzen. Dat is het uitgangspunt van schadeafhandeling. In de schadeafhandeling zoals we die nu met het IMG geregeld hebben, is de toepassing van het bewijsvermoeden ingebracht. Dat geeft een enorme verruiming van de mogelijkheden die het IMG heeft om schade toe te kunnen kennen. Maar die verruiming is niet onbegrensd. Ook zij moeten vanuit hun eigen verantwoordelijkheid als schadeafhandelende partij hierover verantwoording afleggen. Dat is de begrenzing die het IMG heeft en wij hebben met de toepassing van het bewijsvermoeden geprobeerd te zorgen voor een zo ruimhartig mogelijke begrenzing.

Staatssecretaris Van Marum: Mag ik daar nog even op reageren?

Staatssecretaris Van Marum: Voor alle zaken die u in tweede instantie heeft genoemd: dat raakt mij net zo en daar werk ik net zo hard voor als u aan die kant van de tafel doet. Dat wil ik hier wel even gezegd hebben.

Staatssecretaris Van Marum: Dank u wel, voorzitter. Naar aanleiding van de opmerking van mevrouw Beckerman over de regeling het volgende. In de tweede helft van 2024 is deze regeling gefaseerd opengegaan. Iedereen komt in aanmerking en die 111 is nog maar het begin. De regeling is nog maar net in werking. U kunt heel teleurgesteld zijn, maar inmiddels zijn er 2.000 aanvragen in behandeling. Er zijn er 111 toegekend en de teller loopt. Dat gaat dus gewoon door. Dan de heer Bushoff. Ik dank u wel voor het debat. Af en toe moet er ook even scherpte in het debat komen om de oprechte problemen die in Groningen te spelen voor het voetlicht te brengen. De afgelopen periode hebben we met de uitvoeringsorganisaties, de gemeenten, de provincie en de bewonersorganisaties, met name de mensen van Ons laand, ons lu en van Stut en Steun, om tafel gezeten en heel goed geluisterd naar wat er speelt en wat nodig is om het systeem te verbeteren. Ik heb echt hele goede hoop dat wij, de mensen die de afgelopen periode bij elkaar hebben gezeten, een systeem aan het ontwikkelen zijn waarmee we iets kunnen doen tegen de enorme pijn die de afgelopen periode heeft kunnen ontstaan, en dat we daarmee voor de mensen die al zo lang in de ellende zitten de boel in beweging kunnen krijgen. Het liefste zou ik elk individueel geval ter hand willen nemen en zelf oplossen, maar in de rol die ik hier heb gaat dat niet. Daarom vraag ik de commissie iedere keer ook: als jullie dit soort zaken hebben, draag ze aan. Want ze blijven niet liggen maar we gaan ermee aan de gang. Maar ik moet daar wel een rode lijn uit halen om ervoor te zorgen dat we in de toekomst niet weer terechtkomen in dit soort ellendige systemen en dat we een oplossingsgerichte manier krijgen om ermee aan de gang te gaan. Als we af en toe naar elkaar wat bijterig zijn in dit debat: ik weet dat jullie heel hard trekken voor de mensen in Groningen en Noord-Drenthe, maar weet dat ik dat aan deze kant van de tafel ook doe. Ik probeer de sfeer die hier af en toe wordt neergezet, weer een beetje recht te trekken. Want ik weet dat we er allemaal heel hard voor lopen. De heer Hartsuiker. Dank voor het debat. Ik zou u zeker aanraden om dat bezoek ook te gaan plegen. De heer Holtman heeft mij even uitgedaagd. Ik heb in mijn teksten al een beetje laten doorklinken wat ik de afgelopen periode gedaan heb. Een van de zaken waar ik het meest trots op ben, is deze. Toen ik begon en ik mijn mensen mee naar Groningen nam, was er afstand. Ik heb nog niet zo heel lang geleden een vergadering gehad waarin heel veel mensen van de uitvoeringsorganisaties, de gemeenten en de provincie bijeen waren. Toen heb ik te horen gekregen dat het eigenlijk voor het eerst is dat mensen elkaar graag zien komen, dus dat ze met plezier bij elkaar aan tafel zitten en gezamenlijk de schouders eronder zetten om dingen op te lossen. Als dat mijn erfenis mag zijn — bestuurders zijn maar voorbijgangers, maar de mensen die het werk moeten doen zijn blijvers — dan vind ik dat een prestatie waar ik met goed gevoel op terugkijk. De heer Bamenga: weet dat ik niet altijd op een individuele casus kan ingaan, maar dat er aan de achterkant wel gewerkt wordt en dat we echt proberen om tot oplossingen te komen. Wat betreft mevrouw Vedder: ik snap dat het probleem rondom 2012 nog speelt en ik zal daar op een later moment nog op terugkomen. Misschien kan ik daar een antwoord op geven dat ik zelf ook uitlegbaar vind.

Staatssecretaris Van Marum: Ik zeg het nogmaals: deze regeling is nog maar heel kort van kracht. Een hele serie mensen heeft ... De pauzeknop is ingedrukt geweest. Vervolgens hebben mensen de gelegenheid gekregen om er gebruik van te maken. Op dit moment zijn er 111 gevallen waaraan we nu werken. Die teller loopt nog. Ik heb dus goeie hoop dat we daar gewoon op een goeie manier mee verder kunnen gaan.

Staatssecretaris Van Marum: Aannemers.