Raymond de Roon

Sahelregio

De heer De Roon (PVV): Voorzitter, dank u wel. Jaarlijks vallen er duizenden doden bij aanslagen en geweld van moslimterroristen. Dat zijn duizenden zinloze doden per jaar. Een groot deel daarvan valt inderdaad in de Sahelregio. Daarnaast worden, zo hoorde ik zojuist in het betoog van de D66-woordvoerder, aanslagen in het Midden-Oosten medegefinancierd vanuit de Sahel. De Sahelregio is in onze ogen het afvoerputje van een groot deel van Afrika. Daar heeft Nederland alleen al in de periode 2019 tot 2022 een bedrag van zo'n 400 miljoen euro laten verdampen aan allerlei vormen van ontwikkelingshulp. Dat is een uitgave die in positieve zin niets heeft bijgedragen aan de politieke, humanitaire en veiligheidssituatie aldaar, want die situatie is en blijft erbarmelijk slecht. Erkent de minister dat? Hoe kijkt de minister terug op het gevoerde beleid van pakweg de afgelopen tien à twintig jaar? Heeft dit nu iets positiefs en duurzaams opgeleverd of niet? Wij zien het in ieder geval niet. Dan naar het heden. Ook in 2026 gaat het weer ouderwets slecht in de Sahelregio met grote aanvallen van Islamitische Staat in Niger, jihadistische terreur in Burkina Faso en een opmars van een allegaartje aan jihadisten en Toearegrebellen in Mali. Internationale vliegvelden en verstedelijkte gebieden zijn steeds vaker het doelwit van geweld van Al Qaida en Islamitische Staat. De grote vraag is nu: hoe moeten we die ontwikkelingen duiden? Meer specifiek, worden de terreurgroepen nu zo veel sterker, vraag ik aan de minister, of worden de landen Niger, Mali en Burkina Faso zo veel zwakker? Ik ben benieuwd naar de analyse van de minister op dit punt. Ook hoor ik graag hoe groot het gebied is dat door moslimterroristen wordt gecontroleerd in de Sahel. Daar heb ik helemaal geen scherp beeld van. Misschien kan de minister ons helpen om daar een beter beeld van te krijgen. Voorzitter. De militaire regimes in de Sahelregio worden geholpen door het Africa Corps van Russische huurlingen, die trouwens onder het gezag van het Russische ministerie van Defensie vallen. Een maand geleden kreeg de president van Niger nog hulp toen er muiterij was binnen het leger van zijn land. Er werd ook gesproken van een mislukte staatsgreep. Hoe dan ook, de positie van Rusland lijkt door deze gang van zaken niet minder te worden. De Alliantie van Sahellanden, bestaande uit Mali, Burkina Faso en Niger, stroomt op dit moment over van Poetinliefde. Wat betekent de samenwerking van de Sahellanden met Rusland voor de diplomatieke relatie en hulprelatie die wij met die landen hebben? Graag een reactie van de minister. Denkt de regering op te kunnen bieden tegen een land, Rusland, dat geen lastige vragen stelt over mensenrechten, behoorlijk bestuur, democratische verantwoording enzovoorts? Kan de minister garanderen dat alle hulpprogramma's en geldstromen richting de militaire regimes van de Sahellanden Mali, Burkina Faso en Niger zijn stopgezet en ook niet meer worden hervat? De regering vreest ook, zo lees ik in de brief, dat de toenemende Russische invloed in Sahellanden ertoe zal leiden dat Europese landen vanuit de Sahel worden gedestabiliseerd. We hadden gisteren een informatiebijeenkomst van de MIVD over Russische subversieve acties in Europa, maar het verhaal dat dat ook vanuit Sahellanden aan de orde zou zijn, heb ik niet gehoord. Misschien heb ik verkeerd begrepen wat in de brief van de minister staat. Ik hoor het graag. Als het inderdaad gebeurt, dan is mijn vraag: heeft de minister daar aanwijzingen voor en welke aanwijzingen zijn dat dan? Misschien kan de minister ons zelfs voorbeelden geven. Dat zou helemaal mooi zijn. Tot slot, voorzitter. Ik lees dat Nederland, samen met Duitsland, België, Italië en Spanje, een van de weinige EU-lidstaten is die nog vertegenwoordigd is in de Sahel. Wat bedoelt de minister precies met "vertegenwoordigd zijn"? Gaat dat om de diplomatieke relatie of gaat het ook in bredere zin om het verlenen van hulp op allerlei andere manieren dan via de diplomatieke vertegenwoordiging? Tot zover, voorzitter. Dank u wel.

De heer De Roon (PVV): Ik ben benieuwd wat die omringende landen zijn waar we wel goed mee kunnen communiceren en die wel ook invloed hebben op de landen waar we het nu over hebben. Welke landen zijn dat nou?

De heer De Roon (PVV): Ik had ook nog een vraag gesteld die ik niet beantwoord heb gehoord. Dat is een vraag over de passage in uw brief waarin wordt gesteld dat steeds meer landen in de Russische invloedssfeer komen, wat Rusland in staat stelt om vanuit de Sahel Europese landen te destabiliseren. Mijn vraag is erop gericht erachter te komen of dit nu al gebeurt. Hebben we daar voorbeelden van of aanwijzingen voor? Graag een reactie van de minister.

De heer De Roon (PVV): Kunt u dat niet toelichten met voorbeelden?

De heer De Roon (PVV): In de eerste plaats zou ik aan de minister willen vragen of hij bereid is na te gaan of hij ons een vertrouwelijke brief zou kunnen doen toekomen over die Russische beïnvloeding of door Rusland aangestuurde beïnvloeding ten opzichte van Europese landen, die dus ondermijnende doelen heeft. Als dit niet kan, hoor ik dat ook graag. Dan zullen we kijken wat we misschien dan nog kunnen ondernemen. Voor de rest wil ik reageren op een vervolg van dit debat. Wij, de PVV, onderkennen uiteraard de gigantische humanitaire problemen en veiligheidsproblemen in de Sahel. We hebben ook veel waardering voor de mensen die ondanks alles toch proberen om er daar nog het beste van te maken. Daar gaat het niet om. Maar wij zien wel dat het nog in geen honderd jaar gaat lukken — dat is natuurlijk een spreekwoordelijke uitdrukking — om de directe en indirecte oorzaken van de wantoestanden en problemen in de Sahel op te lossen. Oorzaken als wanbestuur, islamisme, tribalisme, corruptie, armoede, gebrekkig onderwijs, buitenlandse beïnvloeding en nepotisme, en dat dan dus in de hele regio: daar verander je niets aan. Het wegnemen van die oorzaken zou, ons inziens, onbegonnen werk zijn. Wat Nederland daarbij onderneemt — nogmaals, ik heb veel waardering voor de mensen die zich daarvoor op allerlei manieren inzetten — lijkt mij een druppel op de gloeiende plaat. Ik heb, eerlijk gezegd, eenzelfde beeld als het gaat om wat er vanuit heel Europa wordt gedaan om een beetje meer rust te scheppen in de Sahelregio. Voorzitter. Ik denk, eerlijk gezegd, zelf dat er een heel groot en breed programma, gedragen door veel landen met veel geld en kracht, nodig zou zijn om het daar een beetje in goede banen te leiden. Dat is een programma waarvan ik zou zeggen dat het waarschijnlijk veel groter is dan de Marshallhulp voor Europa na de Tweede Wereldoorlog ooit is geweest. Dat leidt er voor mij toch toe dat ik wel een tweeminutendebat wil aanvragen.

De heer De Roon (PVV): Mag ik daar nog op reageren? Dank voor deze attendering. Het is goed om te weten dat dat zich daar allemaal afspeelt, maar dan gaat het dus om destabilisering in die landen. Mijn vraag is gericht op destabilisering vanuit de Sahelregio, gericht op Europa. Dan denk ik niet zozeer aan het op gang brengen van een immigratiestroom, maar aan andere manieren waarop het ook gebeurt. De minister heeft bevestigd dat die andere manieren er zijn, maar kon hier niet zeggen welke dat zijn. Ik zou dat wel graag willen weten. Ik wil daar graag een beeld van hebben. Ik wil niet alleen weten wat er nou gebeurt, maar ook wat de omvang daarvan is en of het zich ook op Nederland richt. Voor zover daarover iets met ons vertrouwelijk gedeeld kan worden, zou ik dat zeer op prijs stellen.