Laurens Dassen

de Europese top d.d. 18-19 juni 2026

De heer Dassen (Volt): Dank u, voorzitter. Onacceptabel, wereldvreemd, het moet van tafel, onbetaalbaar. Het is geen gekke Mastercardreclame, maar de reactie van het Nederlandse kabinet op het voorstel voor het nieuwe MFK. Volgens mij willen we concurreren met China en de Verenigde Staten als het gaat om een kenniseconomie, innovatie en defensie, maar als er extra middelen naartoe moeten, is het antwoord nee. Alsof we een bos willen planten zonder zaadjes. Kan de minister-president aangeven hoeveel het MFK procentueel stijgt ten opzichte van het Europese bbp in 2021 en nu? Klopt het dat dit 0,1% van het bbp is? Ik vraag dit omdat wat we extra in Europa gaan uitgeven, gezien de veranderingen in de wereld natuurlijk maar een hele kleine stijging is. De Nederlandse inzet is een oude boodschap in een nieuw jasje: dat van de moderniseerders. Het is jammer dat onze boodschap niet moderniseert, namelijk: afdracht beperken, een kleinere EU-begroting en geen gezamenlijke investeringen via eurobonds. Waarom blijft het kabinet dan toch op dit doodlopende pad? Is dit niet het moment? Een volwassenwording van Europa betekent dat er ook een volwassen begroting bij hoort. Als je dat allemaal niet wilt, dan kom je uit bij eigen middelen. Het is tijd dat we de grote Amerikaanse techbedrijven eindelijk een eerlijke bijdrage laten betalen. Het zijn inmiddels biljonairs. Zet het kabinet ook in op een Europese digitaledienstenbelasting? Hetzelfde geldt voor voorstellen van het Europees Parlement op het gebied van cryptoactiva en online gokken. Kan de minister-president ingaan op de positie van Nederland? Voorzitter. Financiering is één kant van de medaille. De andere is de vraag: waar komt het geld terecht? Daarover heb ik nog twee vragen. Europa heeft niet alleen meer investeringen nodig, maar vooral ook betere investeringen. Is het kabinet bereid zich ervoor in te zetten dat een substantieel deel van het concurrentiefonds wordt geoormerkt voor start-ups, scale-ups en het innovatieve mkb? Als het geld vooral terechtkomt bij grote, gevestigde spelers, dan subsidiëren we namelijk nog steeds de oude industrie en juist niet de toekomst waarmee we zeggen te willen concurreren. Graag een reactie. Voorzitter. We vinden dat Europese middelen veel sterker moeten worden ingezet voor grensoverstijgende projecten met echte Europese toegevoegde waarde. Zou de minister-president daarom bereid zijn te reageren op het idee om als norm te hanteren dat minimaal 7% van de middelen naar grensoverstijgende projecten gaat vanuit de regiofondsen, zodat Europese samenwerking ook echt wordt afgedwongen in de praktijk? Daarnaast is geld alleen niet genoeg. We moeten ook hervormen voordat er toegang gekregen kan worden tot de Europese middelen. We moeten dus eerst hervormen, dan financieren. Voorzitter. Hetzelfde principe geldt voor defensie. Ook op dat gebied gaat het niet meer alleen om geld, maar ook vooral om betere samenwerking. We zagen het al bij het FCAS-project: nationale reflexen en miljarden door de gootsteen. Welke lessen trekt het kabinet uit het mislukken van het FCAS-project? Hoe voorkomen we dat de Europese defensiesamenwerking verzandt in nationaal industriebeleid? Is de minister-president bereid zich in te zetten voor Europese afspraken over de verdeling van capaciteiten en werkzaamheden binnen gezamenlijke Europese defensieprojecten? Voorzitter. Dan Oekraïne. Deze week stond de kathedraal in Kiev, een belangrijk cultureel en spiritueel monument, in brand door een Russische aanval. Dit onderstreept het belang van de blijvende militaire en financiële steun. Maar steun aan Oekraïne betekent ook dat we de economische druk op Rusland geloofwaardig moeten houden. Daarom wringt het dat er nog steeds Nederlandse bedrijven actief zijn op de Russische markt. Is de minister-president het met mij eens dat bedrijven die bewust zakendoen, geen aanspraak zouden moeten maken op fiscale regelingen dan wel subsidies? Voorzitter, tot slot. Deze week bleek dat de Verenigde Staten feitelijk kunnen bepalen wie toegang heeft tot de meest geavanceerde AI-modellen. Dat laat zien hoe afhankelijk Europa nog altijd is van buitenlandse technologie. Vindt de minister-president het niet opmerkelijk dat AI nauwelijks op de agenda van deze top staat? Het voelt een beetje alsof de volgende industriële revolutie uitbreekt terwijl wij nog discussiëren over betere paardenkoetsen. Is hij bereid in Europees verband dit onderwerp nadrukkelijk te agenderen met een extra Raad? Wat is zijn reactie op dit bericht?

De heer Dassen (Volt): Dank u wel, voorzitter.

De heer Dassen (Volt): "Wereldvreemd", dat was inderdaad in mijn ogen de reactie van het kabinet op het voorstel van de Europese Commissie. Het is onbestaanbaar en onbetaalbaar. En dat in deze tijd, waarin we juist uitgedaagd worden door China en de Verenigde Staten. Ik hoef de heer Stöteler hopelijk niet het nieuws van afgelopen weekend te herhalen dat de Amerikanen gewoon de killswitch induwen, waardoor ons hele concurrentievermogen op zijn kop komt te staan. Daar moeten wij over gaan informeren. Ik vind het jammer dat de PVV dat niet ziet. Maar goed, ik weet dat de heer Stöteler een flexibel man is en inmiddels ook voor verdragswijziging is. Laten we dat dus zo snel mogelijk in gang zetten. Dan komt het waarschijnlijk toch nog goed.

De heer Dassen (Volt): Op het stuk van moderniseren kan ik het CDA volledig vinden. Over het stuk van hoe groot de begroting moet zijn en wat daarvoor nodig is, verschillen we. Ik ben benieuwd wat de heer Krul dan een acceptabele hoogte van de begroting zou vinden.

De heer Dassen (Volt): Ik vind dat de heer Krul zichzelf niet moet onderschatten. Ik denk wel degelijk dat een hoop mensen hier in Nederland en in Europa naar hem zullen luisteren, ook omdat hij onderdeel is van de grootste politieke familie van Europa. Hij kan natuurlijk wel aangeven waarom het voorstel van Cyprus niet goed is, vandaar dat ik daar benieuwd naar was. Ik heb een andere vraag. Ik kan me voorstellen dat de heer Krul vindt dat het te duur is. Is hij dan van mening dat we ook moeten kijken naar meer eigen middelen voor de Europese Unie? Daarmee kunnen de afdrachten namelijk naar beneden.

De heer Dassen (Volt): Ik heb er net in mijn eigen bijdrage een paar genoemd. Een daarvan is de digitaledienstenbelasting, waarvan ik weet dat het CDA die ook in zijn doorrekening had staan. Is het CDA van mening dat Nederland die op tafel moet leggen in Europa en ervoor moet zorgen dat er een digitaledienstenbelasting komt en dat de grote techbedrijven en biljonairs eindelijk een eerlijke bijdrage gaan leveren?

De heer Dassen (Volt): Even een vraag over het drugsverhaal van de heer Krul. Europol heeft eerder gewaarschuwd dat bij smokkel, vooral als het om drugs gaat, gebruik wordt gemaakt van privéjets, omdat douane en marechaussee vaak weinig tijd hebben om daarop te controleren. Zou het niet een idee te zijn om te stoppen met die grenscontroles en ervoor te zorgen dat de marechaussee wordt vrijgespeeld om daar juist meer controles op uit te voeren?

De heer Dassen (Volt): Volgens mij wordt er in een lichtere versie mee doorgegaan en gaat er dus nog steeds geld en capaciteit naartoe. Ik denk dus dat de heer Krul dit iets te makkelijk afdoet. Mijn vraag staat nog steeds overeind: zouden we daar niet meer naar moeten kijken, aangezien er door onder andere Europol voor gewaarschuwd wordt dat dit iets is waar op dit moment te weinig aandacht voor is?

De heer Dassen (Volt): Mevrouw Becker begint terecht met Rusland en het naleven van de sancties. Nou zijn er nog steeds Nederlandse bedrijven actief in Rusland. Is de VVD het met ons eens dat we in ieder geval moeten voorkomen dat die bedrijven fiscale voordelen genieten of subsidies ontvangen vanuit Nederland?

De heer Dassen (Volt): Daar kan ik me helemaal bij aansluiten. Ik ben zelf ook zoekende als het gaat om de bedrijven die via andere paden niet onder het sanctieregime vallen en daar dus nog actief zakendoen. De zaadveredelaars waren laatst bijvoorbeeld in het nieuws omdat zij daar nog zakendoen. Je kunt er vragen bij stellen of dat wenselijk is. Ik vraag me dan af of het wenselijk is dat wij die bedrijven fiscaal subsidiëren vanuit Nederland. Mijn vraag is hoe de VVD daarnaar kijkt.

De heer Dassen (Volt): Ik bedoel het eigenlijk precies andersom, dus dat bedrijven nu bepaalde voordelen genieten vanuit Nederland, bepaalde subsidies krijgen en zakendoen in Rusland. Ik stel gewoon de vraag of het wenselijk is dat we dat op dit moment op die manier doen. Ik heb die vraag ook aan het kabinet gesteld. Ik stel de vraag ook aan de VVD, omdat ik denk dat we zelf moeten nadenken over hoe we daarmee willen omgaan. Vandaar mijn vraag. Het is dus eigenlijk andersom dan net het antwoord was.

De heer Dassen (Volt): Dank aan de minister-president voor de beantwoording. Ik heb even een vraag over de digitaledienstenbelasting. De minister-president zegt dat die in OESO-verband moet. Een van de grootste problemen is natuurlijk dat de Verenigde Staten hebben gezegd: daar doen we niet aan mee. Dan houdt deze lijn daar op. De VS zijn ook nog het partnerland waar juist het grote gedeelte van deze bedrijven zit, in ieder geval de grote bedrijven. Hoe ziet de minister-president het voor zich dat dit tot stand gaat komen als we dat niet op een andere manier gaan doen?

De heer Dassen (Volt): Er zijn inderdaad enkele landen die dit al ingevoerd hebben, zoals Frankrijk, en Spanje is ermee bezig. Ik ben het met de minister-president eens dat je dit liever niet nationaal doet, maar dan liever in Europees verband omdat het ideale plaatje van de OESO niet gaat lukken. Mijn vraag aan de minister-president is dan ook of Nederland van plan is om dit aan te kaarten binnen Europa, om ervoor te zorgen dat we dit in ieder geval in Europees verband gaan meenemen in het MFK.

De heer Dassen (Volt): Ik ga ervan uit dat dit een ja is in antwoord op mijn vraag. Dat is goed om te horen. Diezelfde vraag had ik ook over cryptoactiva en online gokken. Die heeft de minister-president net niet meegenomen in zijn beantwoording. Zeker wat betreft de cryptoactiva ben ik heel benieuwd hoe het kabinet daarnaar kijkt, omdat dit een interessante manier is om de eigen middelen op Europees niveau te verhogen. De afdracht vanuit Nederland kan daarmee ook iets naar beneden.

De heer Dassen (Volt): Ik wilde het nog even hebben over het concurrentiefonds. Ik had een vraag gesteld over een afbakening van het percentage daarvan dat gaat naar innovatieve start-ups en scale-ups. Waarom? Om te voorkomen dat we dadelijk een groot fonds hebben dat eigenlijk investeert in de economie die we nu hebben en niet in de economie van de toekomst, terwijl we als Europa achterlopen. Ik was dus benieuwd hoe de minister-president voor zich ziet dat dat niet gaat gebeuren.

De heer Dassen (Volt): Dat wordt zeer gewaardeerd. Zo kunnen we voorkomen dat we inderdaad alles in hetzelfde blijven investeren. Ik heb een vervolgvraag over die grensoverstijgende projecten. Ik begrijp dat je die afbakening misschien niet wil, omdat je een bepaalde mate van vrijheid wil houden. Tegelijkertijd is een van de lessen van het coronaherstelfonds dat het geld allemaal nationaal is uitgegeven, waardoor er ook heel veel kansen verloren zijn gegaan. Nu is er een nieuw MFK-budget. Zou je bij die regional plans dan niet juist wel moeten zeggen dat er een percentage is dat gezamenlijk geïnvesteerd moet worden, juist om die Europese uitdaging ook echt Europees aan te pakken?

De heer Dassen (Volt): Dat wordt zeer gewaardeerd.

De heer Dassen (Volt): Ik had nog een vraag aan de minister-president over bedrijven die zakendoen in Rusland. Ik hoorde de minister-president, terecht, zeggen: we spreken die bedrijven daarop aan; er is een ontmoedigingsbeleid. In sommige gevallen krijgen de bedrijven die daar nog zakendoen, bepaalde subsidies van de Nederlandse overheid. Ik vind dat best een worsteling, dus ik was benieuwd hoe de minister-president daarnaar kijkt. Zouden we niet moeten onderzoeken hoe we daar eventueel mee zouden kunnen stoppen op het moment dat bedrijven dat ontmoedigingsbeleid niet volgen?

De heer Dassen (Volt): Dat begrijp ik, maar ik ben zoekende of er zo'n juridische grondslag gecreëerd zou kunnen worden of dat er andere manieren zijn waar we eens in moeten duiken om te kijken hoe we dit verder kunnen brengen, want dit is natuurlijk gek. Aan de ene kant moeten we Oekraïne extra steunen, en we zien nu al dat de miljarden die naar Oekraïne gaan, eigenlijk te weinig zijn. Aan de andere kant ondermijn je eigenlijk je eigen beleid door subsidies te geven aan bedrijven die de Russische economie verder helpen. Ik vind dat een worsteling. Ik ben benieuwd of de minister-president bereid is om te kijken of we hierin een stap kunnen zetten. Ik snap dat dat nu niet kan. Tegelijkertijd moeten we ook bekijken hoe we bepaalde zaken verder kunnen brengen.

De heer Dassen (Volt): Dank, voorzitter. Dank aan de minister-president voor de beantwoording.

De heer Dassen (Volt): Dank u wel, voorzitter.

De heer Dassen (Volt): De motie op stuk nr. 2409 wil ik aanhouden, tot er een reactie van de staatssecretaris is. Dat lijkt mij prima.

De heer Dassen (Volt): Ik heb wel een vraag over de motie op stuk nr. 2408. De minister-president heeft zelf aangegeven in het debat dat hij hiertoe een open houding heeft, dus ik vraag wat dan precies het verschil is. Ik twijfelde zelf namelijk over het indienen van de motie, maar dit is toch wel wat anders.