Gijs Tuinman

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 830MaterieelprojectenNr. 473 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 november 2025De recente incidenten met drones boven de Nederlandse vliegvelden ende eerdere incidenten met Russische drones in Polen en Roemenië latenherhaaldelijk zien dat de dreiging van uncrewed aerial systems (UAS),oftewel onbemenste luchtsystemen, groot is. Deze dreiging uit zich nietalleen boven land. Ook voor marineschepen en koopvaardij neemt dedreiging van bewapende onbemenste luchtsystemen snel toe, zoals tezien was bij de Houthi-aanvallen met kamikazedrones op schepen in deRode Zee, één van ‘s werelds drukste handelsroutes. De inzet vanonbemenste luchtsystemen door zowel statelijke als niet-statelijke actorenkan tijdens maritieme operaties ernstige operationele gevolgen hebben.Deze dreiging die uitgaat van met name grote aantallen kamikazedronestegelijk, leidt tot een andere manier van optreden van onze maritiemeeenheden. Tegenstanders kunnen met de inzet van onbemenste luchtsys-temen eenvoudiger een vlootverband of een eenheid mariniers detecterenen aanvallen. Waar eigen vlooteenheden voorheen juist dicht bij elkaarbleven om ondersteuning te kunnen leveren aan elkaar, worden zij nugenoodzaakt over te gaan tot een meer gedistribueerde vorm vanoptreden. Dit betekent dat eenheden zelfstandig moeten kunnen voorzienin de verdediging van het eigen schip, en waar van toepassing tebeschermen koopvaardij, tegen onbemenste luchtluchtsystemen. Met hetproject «Maritieme kinetische counter-UAS» (C-UAS) vult Defensie deurgente behoefte bij varende eenheden van de Koninklijke Marine aankinetische (hardkill) afweer van onbemenste luchtsystemen, waaronderkamikazedrones, in.Kwalitatieve en kwantitatieve behoefteOp dit moment zijn hier geen effectieve middelen voor beschikbaar.Hoewel in het landdomein een verscheidenheid aan C-UAS systemenbeschikbaar is, kunnen deze systemen niet zomaar dezelfde prestatiesleveren in het maritieme domein, bijvoorbeeld vanwege continuebewegende platformen en de invloed van zout water. De huidige kst-27830-473ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4731 maritieme afweer tegen onbemenste luchtsystemen is momenteelgrotendeels softkill georiënteerd, gericht op diens verstoring ofmisleiding. Voor een gelaagde, robuuste verdediging zijn ook geschiktekinetische systemen nodig, die onbemenste luchtsystemen fysiekuitschakelen. De kinetische systemen die nu wel kunnen worden ingezet,zijn dure raketsystemen.Er is dus sprake van een capability gap op enerzijds het beschermen vaneenheden die zelf niet beschikken over een kinetisch systeem omonbemenste luchtsystemen uit te schakelen en anderzijds het opbouwenvan een gelaagde eigen verdediging van marineschepen als aanvulling opde close-in weapon- en softkill-systemen. De beoogde capaciteit komthiermee te staan tussen de klein kaliber zelfverdediging op korte afstanden de langeafstandsraketten die nodig zijn om vlootverbanden tebeveiligen tegen langeafstandsdreigingen. Het laatste is bovendien eendure capaciteit waar slechts een beperkt aantal van aan boord van eenschip passen. Daarom is een afweersysteem tegen een middellangeafstand dreiging van onbemenste systemen een urgente behoefte dievoor hogere overlevingskansen zorgt van onze varende eenheden. Met debeoogde maritieme kinetische C-UAS capaciteit vult Defensie dezecapability gap in en versterkt daarmee de maritieme gevechtskracht enafschrikking binnen o.a. NAVO-operaties evenals de effectieve begeleidingvan koopvaardijschepen.Defensie beoogt op korte termijn deze capaciteit aan te schaffen voorvarende eenheden van de Koninklijke Marine en deze, in samenwerkingmet de toekomstige leverancier, meerjarig te blijven verbeteren. Voor deoplevering van deze capaciteit gaat Defensie, in lijn met de DefensieStrategie voor Industrie en Innovatie (DSII)1, primair naar de Nederlandsedefensie-industrie en als dat niet toereikend blijkt, naar de Europeseindustrie met Nederlandse participatie. Hiermee geeft Defensie ookuitvoering aan de motie Nordkamp c.s.2Gerelateerde projectenDit project is gerelateerd aan de instandhoudingsprogramma’s vanschepen waar dit systeem op komt, waaronder het instandhoudingspro-gramma luchtverdedigings- en commandofregatten. Een afweersysteemtegen onbemenste luchtsystemen, draagt bij aan de operationelerelevantie van de platformen.Doeltreffendheid en doelmatigheidMet de uitvoering van dit programma geeft Defensie, onder verwijzingnaar artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016, invulling aan doeltref-fendheid en doelmatigheid.–Doeltreffendheid: Defensie voorziet in de urgente behoefte vanvarende eenheden van de Koninklijke Marine voor de kinetischeafweer van onbemenste luchtsystemen. Dit verkleint de kans datvijandelijke inzet van drones tot een ernstige belemmering ofstopzetting leidt van onze maritieme operaties wereldwijd.–Doelmatigheid: de inzet van de bestaande lange afstand wapensyste-men aan boord van de schepen van de Koninklijke Marine dieonbemenste luchtsystemen kunnen bestrijden, is niet kosten-efficiëntten aanzien van de dreiging van goedkope (kamikaze)drones.Specifieke middellange afstand counter-UAS middelen vormen eenmeer doelmatig tegenwicht.1Zie bijlage bij Kamerstuk 31 125, nr. 134 d.d. 4 april 2025.2Kamerstuk 31 125, nr. 137 d.d. 19 juni 2025.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4732 Financiële aspectenMet dit project is een investering gemoeid binnen de DMP-bandbreedtevan € 250 miljoen en € 1 miljard. Deze investering komt ten laste van hetinvesteringsbudget van Defensie. De middelen voor dit project komen uitde aanvullende middelen die in de Voorjaarsnota 2025 aan Defensie zijntoegewezen. Defensie gaat pas onomkeerbare verplichtingen aan nainstemming van de Kamer om de middelen van de Voorjaarsnota 2025 inde begroting op te nemen.Planning en vooruitblikHet project heeft een duur van zeven jaar en omvat naast deingebruikname van het nieuwe wapensysteem ook de doorontwikkelingervan. De middellange counter-UAS capaciteit moet zo snel mogelijk aanboord van de eenheden worden geplaatst. Hiervoor dient eerst deverwervingsprocedure te worden doorlopen en het contract met debeoogde leverancier worden gesloten. Defensie gaat pas onomkeerbareverplichtingen aan na parlementaire behandeling van de nota vanwijziging op de ontwerpbegroting van het Defensiematerieelbegrotings-fonds (K) voor het jaar 2026 om de benodigde middelen in de begrotingop te nemen. Naar verwachting wordt uw Kamer in het voorjaar van 2026met een gecombineerde B/D-brief geïnformeerd over het resultaat van deonderzoeks- en de verwervingsvoorbereidingsfase van dit project.De Staatssecretaris van Defensie,G.P. TuinmanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4733