6c19f119-6522-4757-932b-87c89241c17d

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden1081Vragen van het lid Den Hollander (VVD) aan de Staatssecretaris vanLandbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur over het bericht «Wolvenverdrijven Leidse derdeklassers uit bossen bij Dwingeloo: winterkampgeannuleerd» (ingezonden 23 januari 2026).Antwoord van Staatssecretaris Rummenie (Landbouw, Visserij,Voedselzekerheid en Natuur) (ontvangen 11 februari 2026)Vraag 1Heeft u kennisgenomen van het bericht «Wolven verdrijven Leidse derdeklas-sers uit bossen bij Dwingeloo: winterkamp geannuleerd»?1Antwoord 1Ja.Vraag 2Deelt u de opvatting dat het zeer onwenselijk is dat scholen hun onderwijs-en buitenschoolse activiteiten moeten aanpassen of annuleren vanwege deaanwezigheid en het gedrag van wolven?Antwoord 2Ik vind het inderdaad onwenselijk dat mensen zich genoodzaakt voelen omzich aan te passen aan de aanwezigheid van wolven in plaats van andersom.Daarom zet ik me via de Landelijke Aanpak Wolven in om incidenten metwolven tegen te gaan en adequaat ingrijpen mogelijk te maken en heb ik uwKamer meermaals opgeroepen zo spoedig mogelijk in te stemmen met debijbehorende AMvB.Vraag 3Hoe beoordeelt u het feit dat scholen, ouders en leerlingen zich genoodzaaktvoelen ingrijpende veiligheidsmaatregelen te nemen terwijl wolven inNederland een beschermde status hebben?1DVHN, 21 januari 2026, «Wolven verdrijven Leidse derdeklassers uit bossen bij Dwingeloo:winterkamp geannuleerd», (https://dvhn.nl/drenthe/westerveld/wolven-verdrijven-leidse-derdeklassers-uit-bossen-bij-dwingeloo-winterkamp-geannuleerd-48333880.html?shareToken=4635ca5f-ac75-420f-8958-69774161bfea) ah-tk-20252026-1081ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 Antwoord 3De veiligheid van kinderen moet altijd gegarandeerd zijn. De verantwoorde-lijkheid hiervoor ligt primair bij burgemeesters. Ik heb me, om te kunnenvoldoen aan de Europese regelgeving en om lokale overheden meermogelijkheden te geven om in te grijpen bij incidenten, ingezet om debeschermde status van wolven te verlagen. Helaas heeft de Kamer mij niet deruimte gegeven de verlaagde status zo snel mogelijk in te voeren.Vraag 4Klopt het dat provincies en terreinbeheerders weliswaar aangeven datkamperen mogelijk is, maar dat de vereiste voorzorgsmaatregelen in depraktijk moeilijk uitvoerbaar zijn voor scholen?Antwoord 4Navraag bij de provincies heeft uitgewezen dat hierover geen advies isgegeven. Ook andere adviezen over eventuele voorzorgsmaatregelen zijn mijniet bekend.Vraag 5Bent u van mening dat het huidige wolvenbeleid voldoende rekening houdtmet de veiligheid van kinderen, recreanten en onderwijsinstellingen ingebieden waar wolven zich permanent vestigen? Kunt u het antwoordtoelichten?Antwoord 5Nee. Het aantal wolven dat zich permanent gevestigd heeft in Nederland is inde afgelopen jaren toegenomen. Een toename van het aantal meldingen enincidenten is daarbij helaas onvermijdelijk gebleken. Ik heb gesproken metschaapherders die de wanhoop nabij zijn en met visueel beperkten wiensblindengeleidehond, en daarmee bewegingsvrijheid, ernstig bedreigd wordt.Daarnaast heb ik meerdere signalen ontvangen, bijvoorbeeld in de vorm vaneen brandbrief van Gelderse burgemeesters en eind januari een petitie uit degemeente Barneveld, dat de situatie ernstig uit de hand dreigt te lopen. Omdie reden had ik de AMvB in voorbereiding, om lokale overheden meermogelijkheden te geven bij incidenten.Vraag 6In hoeverre acht u het acceptabel dat langdurige onderwijs- en sporttradities,zoals schoolkampen en buitenactiviteiten, onder druk komen te staan door deaanwezigheid van wolven?Antwoord 6Ik acht dat onacceptabel.Vraag 7Welke concrete maatregelen worden op dit moment genomen om tevoorkomen dat wolven zich blijven ophouden in de nabijheid van dorpen,scholen en recreatiegebieden?Antwoord 7Om te voorkomen dat wolven zich blijvend ophouden in de buurt vanmensen, wordt o.a. door het Landelijk Informatiepunt Wolven gecommuni-ceerd wat men kan doen als men een wolf ziet en dat wolven niet moetenworden gevoerd voeren.Ook werk ik aan een ruimtelijke visie gericht op wolven in Nederland. Dezevisie geeft antwoord op de vraag welke ruimte primair wenselijk is voorwolven (en welke niet), waarbij zowel rekening wordt gehouden met deecologie van de soort als met maatschappelijk draagvlak. Deze ruimtelijkevisie betreft een visie op landelijke schaal en dient met het oog op debevoegdheidsverdeling dan ook als ondersteuning voor aan provincies engemeenten bij het formuleren van hun ruimtelijk beleid en/of het nemen vanruimtelijke maatregelen. Door de visie vast te stellen in nauwe samenspraakmet deze andere overheden, wordt mogelijk gemaakt dat deze werken aanverdere uitwerking in ruimtelijk beleid en ruimtelijke maatregelen. De visiewordt geschreven binnen het juridische kader van wat mogelijk is binnen debeschermde status van de wolf. De ruimtelijke visie wolf biedt plaats voor deTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 verschillende opvattingen van de verschillende provincies en agrarische enecologische experts. In deze visie worden de onvermijdelijke keuzes benoemdin situaties waarin dierhouderij, recreatie of ander intensief menselijk gebruikniet samengaat met de aanwezigheid van wolven. De ruimtelijke visiebeschouwt hiertoe de ruimte bestemd voor wolven door de lens van deecologie, landbouw, recreatie en veiligheid en plaatst deze verschillendeperspectieven naast elkaar. De visie brengt belangrijke keuzes in kaart die aande hand van de visie genomen kunnen worden.Vraag 8Kunt u aangeven wat op dit moment de economische gevolgen zijn voorrecreatiegebieden en toeristensector? Heeft u inzicht in de financiële schadevan deze ondernemers? Kunt u het antwoord toelichten?Antwoord 8Als uitvoering van de motie-Van Campen/Eerdmans die de regering verzoektzowel de directe economische impact van wolvenaanvallen, zoals sterfte vanlandbouwhuisdieren, als de indirecte impact, zoals op de recreatiesector, inkaart te brengen (Kamerstuk 33 576, nr. 426) wordt op dit moment doorWageningen Social & Economic research onderzoek uitgevoerd naar deeconomische gevolgen van de aanwezigheid van de wolf op de agrarische entoeristische sector. De uitkomsten van dit onderzoek worden voor de zomeropgeleverd.Vraag 9Bent u of is het ministerie inmiddels in gesprek gegaan met de betreffendescholen, sectoren, ondernemers en bewoners?Antwoord 9Zoals ik in het antwoord op vraag 5 heb aangegeven, ben ik reeds in gesprekgeweest met groepen mensen die zich zorgen maken en hebben mijmeerdere signalen bereikt over de ernst van de situatie.Vraag 10Welke handelingsperspectieven kunnen scholen op korte termijn verwachtenwanneer zij worden geconfronteerd met wolven in de directe omgeving vangeplande activiteiten?Antwoord 10De VNG heeft het Handelingsperspectief voor burgemeesters gepubliceerd.2Hierin staan de op dit moment geldende mogelijkheden beschreven voorburgemeesters om op te treden bij incidenten met wolven.Vraag 11Wat zijn op dit moment de laatste cijfers rondom het aantal wolven(roedels)wat actief is in Nederland? Ziet u een verspreiding verder over Nederlandseprovincies?Antwoord 11Het aantal wolvenleefgebieden in Nederland wordt geschat op 15 tot 16,bestaande uit 13 tot 14 roedels en twee solitaire wolven. Voor de verspreidingover Nederland verwijs ik u naar de website van BIJ12.3Vraag 12Wanneer kan de Kamer inzicht krijgen in het nader onderzoek naar de staatvan instandhouding voor de wolf?Antwoord 12In mijn brief over het onderzoek Staat van Instandhouding wolven inNederland van 19 september 2025 (Kamerstuk 33 576, nr. 466) heb ikaangekondigd aanvullend onderzoek te laten uitvoeren naar de Staat vanInstandhouding van wolven in Nederland, door een internationale deskundige2Wolf in uw gemeente: handelingsperspectief voor burgemeesters | VNG.3Verspreiding wolf in Nederland - BIJ12.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 onderzoekspartij. De opdracht hiertoe is verleend en de onderzoeker werkthard aan een spoedige afronding, naar verwachting in Q2 van dit jaar.Vraag 13Deelt u de mening dat de jonge zwervende wolven een groot risico vormenvoor de verkeersveiligheid en dat het onwenselijk is het ingrijpen van eendierenarts om een wolf uit zijn lijden te verlossen kan leiden tot een tuchtzaaktegen de betreffende dierenarts? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?Antwoord 13Dieren in de natuur die zich verplaatsen over wegen, zoals wolven, vormeneen risico voor de verkeersveiligheid. Ik vind het in het belang van hetdierenwelzijn als een dierenarts een wolf uit zijn lijden verlost. Dit zou geenklacht bij het veterinair tuchtcollege moeten opleveren.Een klacht bij het veterinair tuchtcollege kan worden ingediend tegen eendierenarts (of andere diergeneeskundige) als men twijfelt of aan de zorgplichtis voldaan. De zorgplicht staat beschreven in artikel 4.2 van de Wet dieren. Deklacht kan worden ingediend door degene die als gevolg van het handelenrechtstreeks in zijn belang is getroffen of door de klachtambtenaar. Of deklacht ontvankelijk is bepaald het veterinair tuchtcollege. Ten aanzien van devraag of een klacht wenselijk is of niet, geldt dat bij wet geregeld is wie eenklacht mag indienen en op welke gronden. Het veterinair tuchtcollegebeoordeelt inhoudelijk of de desbetreffende dierenarts in zijn of haarveterinair handelen juist gehandeld heeft of tekort is geschoten. Dit oordeel isaan het veterinair tuchtcollege.Vraag 14Bent u bekend met de hernieuwde hulpvraag vanuit provincies en gemeentendie behoefte hebben aan een duidelijk handelingskader, zodat ze zonder risicovoor rechtsvervolging kunnen optreden als de situatie uit de hand loopt?Antwoord 15Ik snap de zorgen die lokaal leven heel goed. Provincies en burgemeestersdie te maken hebben met incidenten met wolven willen kunnen handelen alsde veiligheid van mensen in het geding komt, en dat begrijp ik. Ook ik wil datwe zo snel mogelijk kunnen ingrijpen om confrontaties tussen mensen,dieren en probleemwolven te voorkomen en, als ze toch ontstaan, direct endaadkrachtig op te treden. In december 2024 ben ik daarom samen metprovincies gestart met de Landelijke Aanpak Wolven (LAW). Sindsdien zijn ervorderingen gemaakt met verschillende onderdelen van de LAW waar ik uonlangs over heb geïnformeerd (Kamerstuk 33 576, nr. 474). Onderdeel vande LAW was de AMvB die meer duidelijkheid had kunnen bieden voor hetingrijpen bij incidenten met wolven.Vraag 15Bent u bereid deze vragen één voor één te beantwoorden?Antwoord 15Ja.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4