6c19f119-6522-4757-932b-87c89241c17d

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 675Zee- en kustvisserij33 576NatuurbeleidNr. 237 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 februari 2026De garnalenvisserij voorziet Nederland al generaties lang van lokaalgevangen voedsel en vormt een belangrijk fundament voor vele kustge-meenschappen. In plaatsen als Urk, Stellendam, Scheveningen,Zoutkamp, Texel en de kop van Noord-Holland is de visserij onderdeel vande lokale identiteit. Tegelijkertijd is deze visserij onlosmakelijk verbondenmet het natuurlijke systeem waarvan zij afhankelijk is en kan een vitalesector alleen bestaan wanneer visserij en natuur in evenwicht zijn. Met deVisie Voedsel uit zee en grote wateren (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1624)benadrukte het kabinet in 2024 die wederkerigheid: voedselwinning opzee blijft van maatschappelijke waarde, mits duurzaam en passend binnende ecologische grenzen. Zo werk ik ook voor de garnalenvisserij toe naareen robuuste sector die een regionaal, gezond en duurzaam product levert– nu en voor volgende generaties.De garnalenvisserij kent de laatste decennia echter grote uitdagingen, watonzekerheid creëert voor deze sector. Tegelijkertijd gaat het ook niet goedgenoeg met de natuur in de kustwateren; dit vraagt om gerichte beheer-maatregelen. Met deze brief informeer ik uw Kamer over een eerste staprichting een toekomstvisie die uiteindelijk als doel zal hebben langjarigeconomisch perspectief te bieden. Dat kan alleen als wordt geborgd datgarnalenvisserij plaatsvindt binnen de bredere draagkracht van hetecologisch systeem. Dit zal zekerheid creëren voor alle betrokken partijen– vissers, handelspartners en natuurorganisaties. Zo ontstaat eengezamenlijke basis om de garnalenvisserij duurzaam, verantwoord en metvertrouwen in de toekomst voort te zetten. Ik laat het aan een volgendkabinet om de toekomstvisie verder uit te werken. Omdat pas na verloopvan tijd gesteld kan worden welk effect de maatregelen uit dit pakkethebben gehad, ben ik van mening dat dit zwaar moet meewegen bij hetvervolg. Ik deel in deze brief graag al een aantal hoofdlijnen die mijnsinziens de basis van de toekomstvisie zouden moeten vormen en eersteconcrete maatregelen, zodat partijen al meer duidelijkheid krijgen over dete nemen stappen en de richting die we samen opgaan. kst-29675-237ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 675, nr. 2371 Ik richt mij hierbij specifiek op garnalenvisserij in de Nederlandse kust- endeltawateren en in het Nederlands deel van de Waddenzee. Daarondervallen de Natura 2000-gebieden Waddenzee, Noordzeekustzone, Vlaktevan de Raan, Voordelta, Oosterschelde en Westerschelde, waar specifiekemaatregelen voor gelden. Er is ook sprake van garnalenvisserij buitenNatura 2000-gebieden. Generieke maatregelen voor de hele garnalenvloot(bijvoorbeeld de vrijwillige saneringsregeling) zullen breed vantoepassing zijn, zowel binnen als buiten de Natura 2000-gebieden.Een aantal stappen heb ik reeds gezet om garnalenvissers weer toekomst-perspectief te bieden. Zo heb ik in juni 2025 een natuurvergunningverleend aan de garnalenvissers, met daarin 10% minder visuren. Dezevergunning geldt voor Natura 2000-gebieden en heeft een duur van20,5 jaar. Met deze langjarige vergunning krijgen vissers het perspectiefdat nodig is om te kunnen investeren in verduurzaming en innovatie. Omte borgen dat ook voldoende rekening wordt gehouden met de ecolo-gische draagkracht van het gebied, vindt elke zes jaar een evaluatieplaatsom te toetsen of de voorwaarden waaronder garnalenvisserij kanplaatsvinden in Natura 2000-gebieden dienen te worden aangescherpt. Devergunning ligt momenteel voor in beroep en de rechter moet devergunning nog bestendigen.Daarnaast stond de vrijwillige saneringsregeling voor garnalenvissersopen van 5 november 2025 t/m 2 februari 2026, hiervoor zijn 58 aanmel-dingen ontvangen. Dat is circa een derde van de actieve garnalenvloot.Vissers die ervoor kiezen om hun bedrijf te beëindigen, krijgen met desaneringsregeling die mogelijkheid. Ik verwacht dat de visserijdrukhiermee afneemt. Ook wordt er ruimte gecreëerd voor de garnalenvissersdie blijven en krijgt de overblijvende vloot de lucht die zij nodig heeft omzich duurzaam verder te ontwikkelen.Naast het belang van economisch perspectief voor de vissers, dient ookhet belang van betere bescherming van ecologisch gevoelige gebiedenom te komen tot een veerkrachtig en robuust ecologisch systeem centraalte staan. Om te komen tot zo’n robuust ecologisch systeem is meer nodigdan alleen het voorkomen van significante effecten van activiteiten op deaangewezen soorten en habitats in de verschillende N2000-gebieden,waarop de vergunningverlening is gericht. Voor een goede staat vaninstandhouding, een goed functionerend systeem waarin belangrijkenatuurlijke processen in samenhang kunnen plaatsvinden, zijn meermaatregelen nodig. Voor de Waddenzee geldt daarbij ook het borgen vanonder andere de Outstanding Universal Values (OUV) van het werel-derfgoed. Daarvoor kijken we breder naar drukfactoren die invloedhebben op het ecologisch systeem (zie hieronder: Beleidskader NatuurWaddenzee).Daarnaast verplicht de inwerkingtreding van de Natuurherstelverordeninghet kabinet tot het opstellen van een natuurplan, ook voor onze kustwa-teren. In Natura 2000-gebieden langs de kust worden daarnaastmomenteel nieuwe beheerplannen opgesteld waarin het treffen vanvoldoende beheermaatregelen om de instandhoudingsdoelstellingen tebehalen en om verslechtering te voorkomen centraal staan. Tot slot wil ikmet het op te stellen Beleidskader Natuur Waddenzee ondernemers engebruikers duidelijkheid geven over welke activiteiten onder welkevoorwaarden mogelijk zijn in de Waddenzee (Kamerstuk 33 576, nr. 403),vanuit een bredere ecologische systeembenadering die zich dus niet enkelricht op significante effecten op aangewezen soorten en habitats onder deVogel- en Habitatrichtlijn. Met deze eerste stap richting een ToekomstvisieGarnalenvisserij en de concrete maatregelen die ik in deze brief benoem,lever ik een belangrijke bijdrage aan het Beleidskader Natuur Waddenzee.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 675, nr. 2372 Om te komen tot een toekomstbestendige sector, die economisch enecologisch duurzaam is, is het noodzakelijk om stappen te zetten in hetbeleid ten aanzien van de garnalenvisserij. Het is belangrijk dat allebetrokken partijen, en de garnalenvissers voorop, weten waar zij aan toezijn. Daarom geef ik u met deze brief mijn visie voor de richting die met deToekomstvisie Garnalenvisserij zou moeten worden ingeslagen.Eerste contouren Toekomstvisie GarnalenvisserijDe garnalenvisserij hoort bij Nederland en mijn doel is die waarde tebehouden. Het streefbeeld is dat dat de sector een goede boterhamverdient binnen de draagkracht van het ecosysteem. Ondernemers zijnwendbaar en innovatief om zo een gezond en duurzaam ondernemer-schap te behouden. De aanvoersector is professioneel en betrouwbaar enwerkt goed samen met partijen aan de wal, zoals de afslagen en dehandelaren. Toezicht en handhaving door de overheid is efficiënt eneffectief.Ecologisch kwetsbare gebieden die belangrijk zijn om te komen tot eenrobuust ecologisch systeem worden ontzien en gesloten voor degarnalenvisserij. De sector vist beheerst en met aandacht voor eengezonde ontwikkeling van het garnalenbestand en de Natura 2000-habitats en -soorten. Zo blijft er ruimte voor de visserij binnen deecologische draagkracht van het systeem.Aan de basis van het identificeren van bovengenoemde ecologischkwetsbare gebieden staat het wetenschappelijk rapport van de commissieEijsackers. Hieruit blijkt dat laag-dynamische, slibrijke gebiedendoorgaans gevoeliger zijn voor de effecten van bodemberoering doorgarnalenvisserij dan hoog-dynamische, zandige gebieden. Ook andererelevante wetenschappelijke inzichten dienen te worden meegenomen. Deeffectiviteit van reeds genomen en nog te nemen maatregelen dient teworden gemonitord. Zo kan tijdig geëvalueerd en waar nodig bijgestuurdworden.Stand van zaken maatregelenEen rendabele vloot en ketenStreefbeeld: De garnalenvloot is economisch rendabel en vissers hebbenvoldoende ruimte om op garnalen te vissen en elkaar niet in de weg tezitten. Het garnalenbestand is gezond en de vangsten zijn economischoptimaal. De afslagen en ketens zijn na vrijwillige sanering van een deelvan de vloot aangepast aan de nieuwe vlootomvang. De visserij, afslagenen ketens hebben maatschappelijke verantwoordelijkheid hoog in hetvaandel staan, leven de regels na en zijn economisch rendabel, efficiënten innovatief.De eerder genoemde vrijwillige saneringsregeling creëert ruimte voor deresterende garnalenvloot. De garnalenvissers die doorgaan, ondersteun ikmet diverse investering- en innovatieregelingen. Het gaat daarbij ondermeer om onderzoek naar innovatieve vistechnieken, verwerkingsme-thoden en verduurzaming. Bij succesvolle resultaten zet ik me in omnieuwe technieken en concepten voor de visserijsector en de ketenstoepasbaar te maken in de praktijk. Met de nieuwe Borgstelling MKBlandbouw- en visserijkredieten (BLV) kunnen onder meer vissers, ookstartende, per 1 januari 2026 eenvoudiger leningen aangaan voor ondermeer innovatie en verduurzaming. Zo krijgt de sector de handvatten omzelf aan de slag te gaan met economische duurzaamheid op de langetermijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 675, nr. 2373 Vissen binnen de ecologische grenzenStreefbeeld: Garnalenvisserij vindt plaats binnen de ecologische draag-kracht van de Natura 2000-gebieden en heeft daarmee toekomstper-spectief. Het garnalenbestand is gezond. Vangst van garnalen vormt geenbedreiging voor andere visbestanden als schol of fint. Er is ruimte voorzowel ongestoorde ontwikkeling van de zeebodem als het rusten enfoerageren van kust- en zeevogels.In het Natura 2000-gebied Waddenzee stel ik een gebiedssluiting in tenbehoeve van bodembescherming. Ik realiseer mij dat het sluiten vangebied voor garnalenvisserij een grote impact kan hebben op lokalevissers die hun brood verdienen in de betreffende gebieden. Daarom hebik veelvuldig overlegd met de betrokken producentenorganisaties, waarbijtot een zonering is gekomen die ook draagvlak heeft onder de vissers.Concreet gaat het om de sluiting van een gebied van circa 9.300 hectareten behoeve van een robuust ecologisch systeem en verdere ontwikkelingrichting de instandhoudingsdoelen. Het gaat hierbij in lijn met het adviesvan de Commissie Eijsackers om laag-dynamisch gebied waar de vissersniet afhankelijk van zijn, maar waar de ecologische waarde van het gebiedvoor het bredere ecosysteem wel hoog is.De maatregel zal worden ondersteund door onderzoek gericht op deeffectiviteit van de maatregel. Zo kan er worden bijgestuurd, waar nodigworden aangescherpt of versoepeld waar dat kan. Een onderzoeksagendawordt momenteel opgesteld door Wageningen Marine Research.In verschillende Natura 2000-beheerplannen voor andere gebieden, diemomenteel worden opgesteld, speelt ook het vraagstuk of additionelezoneringsmaatregelen ten aanzien van garnalenvisserij moeten wordengenomen. Dit speelt onder andere in de Waddenzee, Noordzeekustzone ende Voordelta. Ik wil echter niet op dit vraagstuk vooruitlopen. Het procesom tot nieuwe beheerplannen te komen is nog in volle gang en in datproces zullen conceptmaatregelen zorgvuldig worden gewogen, zowel opecologische als sociaaleconomische effecten. De nieuwe beheerplannenzullen ingaan in 2028.Ook is het van belang om, zeker bij het instellen van zoneringsmaatre-gelen die direct impact hebben op de vissers, de effecten van andereactuele ontwikkelingen in acht te nemen. Naar verwachting maakt eenderde van de garnalenvloot gebruik van de saneringsregeling. Dat dit eenimpact gaat hebben op de visserijintensiteit en visserijbewegingen, lijktmij evident. Hoe de visserijintensiteit zich ontwikkelt na de sanering islastig te voorspellen. Daarom zal dit de komende jaren wordengemonitord. Mijns inziens dient dit te worden meegenomen bij hetoverwegen van verdere maatregelen in het kader van de Natura 2000beheerplannen, het Beleidskader Natuur Waddenzee en het natuurplan inhet kader van de Natuurherstelverordening.In december 2025 heeft uw Kamer de motie van de leden Van der Plas enDen Hollander (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1738) aangenomen. Daarop benik in gesprek met Europese collega’s en wetenschappelijke instellingenom te bezien welke mogelijkheden er zijn om kleinschalig Europeesvisserijonderzoek naar pulsvisserij uit te voeren in de kustzone. Graagbenadruk ik dat eerder onderzoek naar de pulstechniek al heeft aange-wezen dat bodemberoering hiermee drastisch wordt verminderd. Ook ditis een ontwikkeling die mijns inziens in acht dient te worden genomenwanneer verdere gebiedssluitingen voor garnalenvisserij wordenoverwogen. Overigens geldt dit ook voor andere innovaties vanvisserijtechnieken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 675, nr. 2374 Daarnaast onderzoek ik de mogelijkheid om het garnalenbestand op eenalternatieve manier te beheren, bijvoorbeeld door te sturen op meerseizoensmatig vissen of door het toekennen van individuele visuren aangarnalenvissers, waarmee zij worden gestimuleerd om te gaan vissen opdie momenten dat vissen het meest loont: wanneer er weinig bijvangst isen de garnalen hun optimale marktgrootte hebben bereikt. Dit onderwerpverdient zorgvuldig onderzoek naar verwachte effectiviteit alvorens ditverder te implementeren omdat het grote veranderingen in de bedrijfs-voering van de vissers teweeg kan brengen.Controle en handhavingStreefbeeld: De garnalenvisserij wordt beoefend door een professionelesector die naleving van regelgeving hoog in het vaandel heeft staan.Controle en handhaving is efficiënt en effectief.Vanaf september 2026 zijn alle garnalenvissers verplicht om eenvernieuwd en verbeterd blackbox-systeem operationeel te hebben. Ditblackbox-systeem registreert met hoge nauwkeurigheid de vis- envaaractiviteiten van de garnalenvissers. Toezichthouders hebben toegangtot deze informatie via een centrale server (Visserijmonitor) en ontvangeneen melding wanneer het systeem signaleert dat er een overtreding wordtbegaan. Toezichthouders kunnen hierdoor effectiever handhaven danvoorheen. Garnalenvissers kunnen in de Visserijmonitor ook zelf hungegevens raadplegen.Om tijdig aan de verplichtingen van de Europese controleverordening tevoldoen, loopt er momenteel een pilot waarbij het blackbox-systeemcontinu het motorvermogen registreert.Tot slotIk laat het aan een volgend kabinet om een toekomstvisie verder uit tewerken en hoop middels deze brief enige duidelijkheid te verschaffen overde ontwikkelingen die de komende tijd nog verwacht kunnen worden. Ikbegrijp dat maatregelen ten aanzien van garnalenvisserij impact hebbenen zorgen kunnen oproepen bij vissers. Het verkrijgen van langjarigeconomisch perspectief, waarbij de visserij in balans opereert met denatuur, is daarbij belangrijk om deze zorgen weg te nemen. Daarinmoeten partijen, waaronder de sector en natuurorganisaties, elkaarvasthouden. Alleen door samen te werken, bouwen we écht aan eentoekomst waar een gezonde en duurzame visserij blijft voortbestaan opeen gezonde zee.Ik dank dan ook alle betrokken partijen voor de gesprekken die ik met zeheb gevoerd om stappen richting een toekomstbestendige garnalenvis-serij te kunnen zetten.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 675, nr. 2375