Lilian Helder

Terrorisme/extremisme

Mevrouw Helder (BBB): Dat hebt u niet gemist hoor, voorzitter, want ik zat lang te twijfelen. Transparantie is natuurlijk een groot goed, maar ik hoor collega Six Dijkstra vragen of de minister kan laten weten of dergelijke afspraken zijn gemaakt. Hij stelt ook een hele riedel andere feitelijke vragen. Transparantie is een groot goed, maar op dit punt is vertrouwelijkheid dat ook. Als de minister dus gaat antwoorden dat ze dat zou kunnen doen, dan mag ik toch hopen dat de heer Six Dijkstra het met mij eens is dat het dan wel vertrouwelijk moet.

Mevrouw Helder (BBB): Ik ben altijd voorzichtig met individuele casussen. Dan denk ik ook een beetje aan gisteren in het vragenuur. We lezen dan altijd dat advocaten hun best doen om namen te achterhalen. Ik ben zelf ook advocaat geweest, maar ik vind dat niet zoals het zou moeten gaan. Ik wil daar zelf eigenlijk ook niet aan meewerken. Natuurlijk, de collega gaat er zelf over en ik wil ook informatie hebben, zeker als het hierover gaat, maar ik wil ook heel voorzichtig zijn in individuele casussen en met name personen. Dat wil ik alleen maar even meegeven.

Mevrouw Helder (BBB): Dank u wel, voorzitter. Ik wil beginnen met de Tijdelijke wet bestuursrechtelijke maatregelen terrorismebestrijding. Deze tijdelijke wet geldt tot 2027 en maakt het mogelijk om vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen aan personen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid. Dan zou je denken: waarom zijn ze überhaupt vrij? Dat heeft natuurlijk met het strafrecht te maken. Hier gaat het om een meldplicht, een gebiedsverbod of een contactverbod voor een persoon die op grond van zijn gedragingen in verband kan worden gebracht met terroristische activiteiten of ondersteunende activiteiten. Ik hoor graag van de minister hoe vaak een bestuursrechtelijke maatregel, zoals ik die net heb genoemd, wordt opgelegd en naar aanleiding van welke concrete gedragingen. Ik heb al in een eerder debat gezegd dat BBB van mening is dat deze tijdelijke wet permanent van aard moet worden. Want uit de evaluatie is gebleken dat de bestuursrechtelijke maatregelen een toegevoegde waarde hebben. De minister zit er weliswaar niet heel erg lang meer, maar ik ga haar toch vragen of zij het met BBB eens is dat deze wet permanent zou moeten worden. Want — laten we niet naïef zijn — de terroristische dreiging zal helaas niet verdwijnen, en zeker niet op korte termijn. Voorzitter. Dit is een bruggetje naar de problematiek rondom vrijgekomen gedetineerden die zijn veroordeeld voor terrorisme en van wie om die reden de Nederlandse nationaliteit is ingetrokken. Een paar maanden geleden zagen we de reactie van de Arnhemse burgemeester. Vanuit zijn perspectief als burgemeester snap ik het wel, maar de BBB is het er volstrekt niet mee eens om hen een al dan niet tijdelijke verblijfsvergunning te geven, want de Nederlandse nationaliteit is hun niet voor niets afgenomen. Ze moeten dus ook Nederland verlaten. De voormalig minister heeft in ... Sorry, de minister. Ik loop wel erg op de tijd vooruit, zeg. Sodeju. De minister heeft in haar brief van 18 december vorig jaar beloofd om met een landelijk overleg te komen. Ik hoor graag wat de stand van zaken hiervan is. Voorzitter. Ik verwijs toch maar even naar het hoofdlijnenakkoord. Daarin staat dat mensen zonder geldige verblijfstitel zo veel mogelijk, ook gedwongen, zouden moeten worden uitgezet in combinatie met het strafbaar maken van onrechtmatig verblijf in Nederland. Ik zie u kijken, voorzitter. Heb ik een interruptie?

Mevrouw Helder (BBB): Ik ben nog niet zover dat ik zeg dat het niet lukt. We moeten er natuurlijk niet de ogen voor sluiten, maar er zijn nog wel wat wegen die bewandeld zouden kunnen worden. Je zou een wettelijke titel moeten kunnen maken om toch vreemdelingendetentie mogelijk te maken. Maar goed, daar kun je mensen ook niet eeuwig in blijven zetten. Dat is een puzzel. Dat ben ik helemaal met de heer Boswijk eens. Het is aan ons om die puzzel op te lossen. Daar zitten nog heel wat haken en ogen aan, maar ik ga er wel met de andere partners mee aan de slag.

Mevrouw Helder (BBB): Even afpellen. "Voorkomen dat ze radicaliseren". Ze zijn al geradicaliseerd. Ik ben ook niet zo'n voorstander van ... Nee, laat ik het zo zeggen: ik geloof er niet zo in dat we mensen die een bepaald pad op zijn gegaan, kunnen resetten. Dat je ze dan in de gaten moet blijven houden, maakt het dus juist net urgenter. Wat BBB betreft zetten we ze liever vast dan dat we ze vrij laten rondlopen. Daarom zei ik ook in mijn inbreng dat ik het uit het oogpunt van de burgemeester wel snap. Die wil zijn gemeente veilig houden. Maar ik zou beslist niet pleiten voor een tijdelijke verblijfsvergunning. Als dat een ultimum remedium is, moeten we dan maar zien, maar dat weten we nog lang niet.

Mevrouw Helder (BBB): Twee verschillende titels, eigenlijk. De heer Boswijk heeft het over een tijdelijke verblijfstitel, maar ik bedoelde een wettelijke titel. Dat staat ook in het hoofdlijnenakkoord: onrechtmatig verblijf in Nederland strafbaar maken. Dan heb je die titel. Dan zou je dus ook een titel kunnen hebben voor vreemdelingendetentie. Die weg willen wij liever op in plaats van dat we zeggen dat een ander land ze ook niet wil hebben. Dat is natuurlijk het tweede punt: waarom zou de Nederlandse belastingbetaler, de Nederlandse burger, ervoor moeten betalen? Wij zijn er geen voorstander van dat onze burgers het maar op moeten hoesten omdat wij zeggen: ze kunnen niet weg, want het andere land wil ze niet hebben. Je kunt de andere landen ook op andere manieren, bijvoorbeeld via wettelijke of diplomatieke wegen dwingen om hun eigen staatsburgers terug te nemen. Als ze in de gaten willen houden wat ze hier doen, kun je ze ook zeggen: "Neem ze ook maar terug. Ze zijn hier veroordeeld." De weg van de heer Boswijk gaan wij dus nog lang niet op.

Mevrouw Helder (BBB): Voorzitter, ik zal u helpen omwille van de tijd. Ik blijf bij wat ik net heb gezegd. Die vrees deel ik in zekere zin wel, maar dat leidt toch tot hetzelfde antwoord als dat ik net gaf.

Mevrouw Helder (BBB): Ik ga niet in herhaling vallen. Ik ben hier ook nooit zo gecharmeerd van. Dan praat ik even mijn fractievoorzitter, mevrouw Van der Plas, na, die zegt: ik word er juist enthousiaster van als ze zeggen "het kan niet". Nou, dan ga ik proberen ervoor te zorgen dat het wél kan. Op die tour zit BBB ook. Ik ga niet even zeggen "met de vuist op tafel slaan" — dat hebben we al heel vaak gehoord — maar ik ben het daar wel mee eens. We kunnen wel zeggen: het gaat waarschijnlijk toch niet lukken, laten we over iets tijdelijks nadenken. Nadenken is altijd goed, maar voor ons heeft prioriteit wat er in het hoofdlijnenakkoord staat: als je wilt, kan je ook heel snel met wetgeving aan de slag. We zijn met z'n vieren. Ik zie dus dat we die weg heus wel op kunnen en dat dat snel tot resultaat zou moeten kunnen leiden. Dat moeten we afwachten, maar we moeten het wel proberen. Daar ben ik echt voorstander van.

Mevrouw Helder (BBB): Zorgen voor voldoende mensen en middelen om ze in de gaten te kunnen blijven houden. We hebben het nu ook weer niet over duizenden mensen. We hebben het over enkele tientallen. Elk is er een te veel — laat daar geen misverstand over bestaan — maar het is niet zo dat we nu helemaal met lege handen staan. Uiteindelijk moeten mensen mensen in de gaten houden, ook al is het wettelijk even wat lastig. We kunnen ze wel in de gaten houden, want die mogelijkheid is er wel.

Mevrouw Helder (BBB): Die vraag moet denk ik nader geconcretiseerd worden, anders ga ik het invullen. Ik denk dat de bedoeling is dat er gevraagd wordt naar aanstaande bewindspersonen, maar dat weet ik niet. Kijk, iedereen verdient een tweede kans, maar voordat ik helemaal die weg ga aflopen, zou het handig zijn als ik weet welke kant collega Ergin op wil met deze vraag.

Mevrouw Helder (BBB): Ik zei net als antwoord op een interruptie van een collega dat ieder individu dat een bedreiging vormt voor de veiligheid van iedereen in dit land er een te veel is. Dat heb ik gekoppeld aan die Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding. Wij vinden dat die permanent van aard zou moeten worden. Het gaat over vrijgekomen gedetineerden die in de gaten gehouden moeten worden. Zo bedoel ik dat. Daar maken we geen onderscheid in.

Mevrouw Helder (BBB): Ja, ik zet toch even mijn klokje aan.

Mevrouw Helder (BBB): Ja, I know, maar eerst liep die klok sneller dan de mijne. We gaan gauw door. Voorzitter. Ik had nog een punt betreffende het intrekken van de Nederlandse nationaliteit van degenen die zich in het buitenland hebben aangesloten bij een terroristische organisatie en een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid. In een brief van de minister lezen we dat sinds de inwerkingtreding van de wet in 24 zaken besloten is om de Nederlandse nationaliteit in te trekken. Maar in diezelfde brief kunnen we ook lezen dat het aantal uitreizigers vele malen hoger ligt. De vraag is dan of de minister kan aangeven waarom in dat deel van de gevallen niet is overgegaan tot het intrekken van het Nederlanderschap. Dan moet ik omwille van de tijd even een aantal dingetjes weghalen. Ik wil dus graag een antwoord van de minister op die vraag. Een ander deel kan ik ook wel weglaten, want dat is weer voor een nieuwe minister. Het klinkt eigenlijk een beetje gemeen. Maar ja, ik doe 'm toch. Er ligt al een wet bij de Tweede Kamer over het ophogen van het strafmaximum. Die wet beoogt het strafmaximum op te hogen naar twintig jaar. Het gaat dan over de strafmaat voor terrorisme. Er ligt nog geen verruiming van de definitie. Dat zou je in die wet er wel aan moeten koppelen, zou je denken. Dan is eigenlijk de vraag aan de minister: voor welke verruimde definities zou dan dat hogere strafmaximum moeten gaan gelden? Dat moet toch ook in die wet worden opgenomen? Die wet ligt er al, namelijk Kamerstuk 36416. Ik maak er beetje een zooitje van, maar de vraag is eigenlijk: wat is er met die wet gebeurd? Helemaal afrondend, twee vragen. In de brief over het Dreigingsbeeld Terrorisme lezen we dat meerdere Europese veiligheidsdiensten grote zorgen hebben over het vrijlaten van veroordeelde jihadisten in de afgelopen jaren. Die zorgen delen wij natuurlijk. Ik wil dan van de minister weten hoe we hen de komende jaren in de gaten gaan houden. De laatste vraag is: kan de minister aangeven wat de verhouding is als het gaat om het toezicht ten aanzien van de verschillende terroristische motieven? Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Helder (BBB): De minister had het over het landelijk afstemmingsoverleg. Daar had ik ook nog een vraag over gesteld, namelijk wat daar de stand van zaken van is. De minister verwijst naar wat er nu al allemaal gebeurt. Het loopt dus, maar ik zou misschien toch iets van een nadere toelichting willen.

Mevrouw Helder (BBB): Voorzitter, dank u wel. Dank aan de minister voor de beantwoording van alle vragen. Ik zal mijn tweede termijn dan ook niet gebruiken voor nog wat nadere vragen of dergelijke. Ik ben morgen niet bij het debat over de slotwet, dus maak ik hier van de gelegenheid gebruik om de minister zeer te danken voor haar inzet. Ik hoop dat ik haar aan deze kant van de tafel terugzie, maar ik ga niet over hoe haar politieke partij daarmee omgaat en ik waardeer mijn collega aan deze kant ook zeer, dus daar blijf ik verder buiten. Dat was mijn woord van dank. Ik wil wel even een opmerking maken over de tweeminutendebatten. Die hebben weinig zin als er dingen gevraagd worden aan een demissionair minister. Binnen mijn fractie maken we ons wel een beetje zorgen over de batterij aan moties die alleen maar oproepen doen en die ontraden worden of oordeel Kamer krijgen, waardoor we hele dinsdagen zitten te stemmen, terwijl we aan het werk zouden moeten gaan. Daar is mijn fractie zelf ook al mee bezig. Ik zal er dus wel bij aanwezig zijn, maar ik wil proberen nog zo weinig mogelijk moties te ondersteunen. Dank u wel.