Luc Stultiens

Pakket Belastingplan 2027

De heer Stultiens (PRO): Dank, voorzitter. Als ik mijn mail mag geloven, is de heer Grinwis vandaag jarig. Van harte gefeliciteerd, meneer Grinwis. Wat een feest om dit te mogen vieren met het Belastingplan! U heeft al vijf minuten extra spreektijd gehad voor uw verjaardag. Voorzitter. De afgelopen weken is het al veel gegaan over het Belastingplan, en terecht. Het Belastingplan is namelijk een van de belangrijkste wetten die wij hier met elkaar elk jaar behandelen. We bepalen met elkaar hoeveel geld de overheid de komende jaren mag gaan ophalen en, misschien nog wel belangrijker, wie daarvoor de rekening moet gaan betalen. Het Belastingplan kan de ongelijkheid in Nederland vergroten of verkleinen. Het kan ervoor zorgen dat gewone mensen erop vooruitgaan, of juist verder in de knoop komen. Het kan ervoor zorgen dat werken echt gaat lonen of dat de lasten op arbeid verder worden verhoogd. Het Belastingplan kan ervoor zorgen dat de klimaatdoelen dichterbij komen, of juist verder weg raken. Het kan ervoor zorgen dat we eindelijk een eenvoudiger belastingstelsel krijgen, of dat we de Belastingdienst opnieuw opzadelen met meer ingewikkelde wet- en regelgeving. Kortom, er staat veel op het spel. De komende weken zijn bepalend voor de koers van het kabinet, want dit Belastingplan heeft nog geen steun van een Kamermeerderheid. Dat betekent dat het kabinet het Belastingplan nog zal moeten wijzigen om die wel voor elkaar te krijgen. PRO is bereid om samen met Volt een akkoord te sluiten over het Belastingplan en de begrotingen. Wij willen het Belastingplan eerlijker maken. Wij willen dat werken eindelijk gaat lonen en dat ook de allerrijksten een eerlijk steentje gaan bijdragen. De grote vraag is dus: gaat dit minderheidskabinet in op deze handreiking? Durft het eindelijk een keuze te gaan maken? Gaat het kabinet het Belastingplan eerlijker maken, samen met PRO en Volt, of blijft het afrijden op een muur? Voorzitter. De rode draad in het Belastingplan is: het kabinet zegt het een, maar doet het tegenovergestelde. Dat draagt niet bij aan vertrouwen in de politiek. Ik zal dit illustreren aan de hand van zes thema's. Eén. Het kabinet zegt dat werken moet lonen, maar verhoogt de belasting op werk met 7,8 miljard per jaar. Twee. Het kabinet zegt er te willen zijn voor gewone mensen, maar kiest steeds weer voor de belangen van de allerrijksten. Drie. Het kabinet zegt de klimaatdoelen te willen halen, maar zwakt in dit Belastingplan het klimaatbeleid nog verder af. Vier. Het kabinet zegt fiscale regelingen stevig aan te willen pakken, maar durft dit alleen te doen bij groepen zonder goedbetaalde lobbyisten en voegt zelfs nieuwe regelingen toe. Vijf. Het kabinet zegt het belastingstelsel te willen vereenvoudigen, maar ook nu liggen er opnieuw plannen voor met heel slecht uitvoerbare wetgeving en allemaal rode vlaggen. Zes; het laatste voorbeeld. Het kabinet zegt constructief te willen samenwerken met de oppositie, maar kiest er regelmatig voor om aangenomen moties van de oppositie niet uit te voeren. Voorzitter. Ik zal deze zes thema's verder toelichten aan de hand van maatregelen in het Belastingplan.

De heer Stultiens (PRO): Dank voor deze vraag. Als je het hebt over de allerrijksten, heb je het uiteraard over de Quote 500, maar misschien wel breder over de hele rijkste 1%. Je ziet dat deze groep in het belastingstelsel eigenlijk effectief veel minder belasting betaalt dan de rest van Nederland. Dat vinden wij als PRO niet eerlijk. We zien in dit Belastingplan gebeuren dat er opnieuw kortingen aankomen in het toptarief bij dga's. Ook dat zijn kortingen die wij niet nodig vinden.

De heer Stultiens (PRO): Onze hoofdzorg is dat de lasten op werk, op inkomen, te veel worden verzwaard en die op vermogen te weinig. Als je mij vraagt waar ik het liefst een eerlijke bijdrage zou vragen van de rijkste 1%, is het antwoord: bij vermogen. Maar ook als je kijkt naar de grootste winsten of de grootste vervuilers, zijn er nog heel veel manieren om het belastingstelsel eerlijker te maken en beter voor de economie. Op al die punten ziet mijn partij dat grote verbeteringen mogelijk zijn.

De heer Stultiens (PRO): Hier zegt de heer Vermeer wel een paar interessante dingen. Eigenlijk legt hij er zich al bij neer dat de mensen in deze rijkste 1% niet hun eerlijke steentje gaan bijdragen, want anders gaan ze weg. Het zou dus onmogelijk zijn om hen te belasten. Ik ga daar niet in mee. Ik vind dat de heer Vermeer een te pessimistisch beeld heeft van deze groep. Er zijn ook hele rijke mensen die zeggen: wij kunnen best wat meer betalen; wij zien dat het stelsel niet eerlijk is. Bovendien zie je dat het vaak wordt gebruikt als een soort lobby en frame met "o, als je ons belast, gaan we weg", maar dat valt vaak vies tegen. Deze week is nog een onderzoek verschenen in Noorwegen. Dit rapport gaat over de afgelopen vijf jaar. En wat blijkt? Het valt reuze mee. Deze allerrijksten gaan helemaal niet weg. Ik ben het dus niet eens met de heer Vermeer. Ik denk dat het heel goed zou zijn om deze groep wel eerlijk te belasten en vooral omdat je de rest van Nederland, al die hardwerkende mensen, vervolgens lastenverlichting kan geven. Ik mag hopen dat de heer Vermeer het wel eens is met dat laatste doel.

De heer Stultiens (PRO): Ik begin bij het eerste thema: werken moet lonen. Het kabinet zegt dat werken moet lonen, maar hoe kan je tegelijk beweren dat werken moet lonen als je 7,8 miljard aan belastingverhogingen volledig laat neerslaan bij werkende mensen? Waarom wordt deze keuze elke keer gemaakt, zo vraag ik aan de staatssecretaris. Waarom niet een eerlijke verdeling tussen arbeid en kapitaal? De grote politieke vraag voor de komende weken is: welke oppositiepartij gaat die 7,8 miljard belasting op werk aan een meerderheid helpen?

De heer Stultiens (PRO): Nee, dat erken ik niet. Ik erken dat het vorige kabinet van plan was het eigen risico te halveren. Als gevolg daarvan zou de zorgpremie omhooggaan. Dat plan is door dit kabinet niet doorgegaan. Alleen, dit kabinet heeft ervoor gekozen dat het schrappen van het plan van Schoof 5 miljard euro op moet leveren. Dat is een politieke keus van dit kabinet. Bovendien kiest het kabinet ervoor om het te laten neerslaan bij werkende mensen. Die 7,8 miljard is dus geen frame, maar een feit uit de wet. De vraag die voorligt, is welke partijen voor gaan stemmen.

De heer Stultiens (PRO): Ik ben het eens met de oproep om het bij de feiten te houden. Dat kan ik altijd toejuichen. Voor mensen thuis kan het nu lijken alsof de zorgpremie de komende jaren omlaaggaat. Dat is natuurlijk niet het geval. Volgend jaar gaan de zorgpremie, de belasting op werk en het eigen risico omhoog. Dat weet de heer Oosterhuis ook. Bedoelt hij dat de zorgpremie in het basispad nog verder gestegen zou zijn? Dat klopt. Dat geef ik hier ruiterlijk toe. Alleen, het is een vrij cruciaal verschil dat het kabinet-Schoof 5 miljard wilde weggeven en dat dit kabinet 5 miljard wil ophalen. Dat verschil maakt vrij veel uit. Het klopt dat de systematiek zo werkt, maar uiteindelijk gaat het er de komende weken om wie de 7,8 miljard lastenverzwaring in de inkomstenbelasting steunt. Dat vind ik een onverstandig plan.

De heer Stultiens (PRO): Ik zou denken dat wij, D66 en PRO, aan hetzelfde eind trekken wat betreft lastenarbeid en lastenkapitaal. Nu ligt er een enorme lastenverzwaring op arbeid. Die vinden wij niet eerlijk. Met het punt dat de zorgpremies nog hoger waren geweest bij het kabinet-Schoof, zeg je eigenlijk: luister, beste mensen, we gaan jullie inkomstenbelasting fors verhogen, maar het goede nieuws is dat de halvering van het eigen risico ook niet doorgaat. Dat wordt eigenlijk gezegd. Dat lijkt me niet een heel lekker verhaal. Volgens mij moet de vraag zijn waar de rekening komt te liggen. Komt die weer bij werkende mensen of bij de grootste vermogens en de grootste winsten? Ik neem aan dat D66 het daarmee eens is, als ik hun programma lees.

De heer Stultiens (PRO): Dank voor deze vraag. Onze inzet is een forse koerswijziging. De heer Grinwis wil dan misschien een precies bedrag horen. Het zou qua onderhandelingsstrategie heel dom zijn als ik dat hier zou noemen. Wij hebben namelijk nog steeds de hoop dat we gaan onderhandelen. Dat aanbod staat nog steeds. Laat ik vooropstellen dat het programma van PRO de lasten op arbeid verlicht met 13 miljard. Ik ben op zich een realist: dat gaan we niet binnenhalen met het komende Belastingplan. Wat ik wel zeg, is: deze 7,8 miljard zoals die nu blijft liggen, gaan wij niet steunen. Met een beetje gedraai aan knopjes van een paar miljoen is het probleem niet weg. Er moet dus een forse schuif komen van arbeid naar kapitaal. Ik blijf zeggen: als het kabinet bereid is om met PRO en Volt een deal te sluiten, dan heb ik er alle vertrouwen in dat we eruit komen. Want wij zijn in die zin constructief. We hebben de laatste maand ook laten zien bij OS, bij stikstof en bij het energiepakket: we zijn bereid te helpen en we krijgen niet ons hele programma binnen. Maar er moet wel echt iets gebeuren. Dat is hoe ik er nu in sta. Ik zie nog weinig beweging, maar ik hoop dat die er de komende weken wel gaat komen.

De heer Stultiens (PRO): De heer Grinwis noemt allemaal manieren die wij steunen. Die kent hij ook, inderdaad. Hij kent ons programma. Ook in zijn eigen doorrekeningen staan allemaal hele verstandige dingen. Dan kun je daadwerkelijk miljarden ophalen om de lasten op arbeid te verlichten. Dat vinden wij belangrijk. We hebben ook opvattingen over het eigen risico. Daar gaat het vandaag niet over bij het Belastingplan. Ja, wij vinden nog steeds dat het gehalveerd moet worden. Ik zie daar nu weinig politieke ruimte voor, moet ik bekennen. Maar dat vinden wij nog steeds. Wat nu voorligt, is het Belastingplan. Af en toe wordt er nu gezegd dat het een frame is, maar het zijn gewoon letterlijk de feiten uit de factsheetbundel. Daar staat gewoon: een lastenverzwaring van 7,8 miljard. Dat heb ik niet zelf bedacht. Dat staat gewoon in de wet en in de staatssecretaris zijn eigen factsheetbundel. Dat moet fors gewijzigd worden om het eerlijker te maken. Ik neem aan dat de ChristenUnie eigenlijk alles wat ik tot nu toe gezegd heb, ook vindt. Nu is de vraag: hoeveel ruimte zien wij bij het kabinet? Ik denk dat er heel veel ruimte is, want het heeft geen meerderheid. Ik hoop dus dat de ChristenUnie aan dezelfde kant van het touw gaat trekken en ook hoopt op deze forse verschuiving van arbeid naar kapitaal.

De heer Stultiens (PRO): Ik denk dat PRO en de ChristenUnie inderdaad aan dezelfde kant van het touw trekken; dat is positief. Het is geen optische presentatie. Er ligt gewoon een wetsvoorstel voor met een binaire vraag: stem je voor of tegen? Als je voorstemt, dan accordeer je 7,8 miljard euro aan lastenverzwaring in box 1 voor de komende jaren. Dat is geen frame; dat is gewoon een wettelijk feit. Dan zegt de heer Grinwis: ja, maar dat kwam voor een deel doordat het kabinet-Schoof dingen van plan was, maar niet doorging. Deze coalitie besloot zelf die te schrappen en er 5 miljard mee op te halen. Ze hadden ook kunnen zeggen: we schrappen het halveren van het eigen risico, maar het hoeft geen geld op te leveren. Dan heb je namelijk communicerende vaten met de zorgpremie. Zij hebben er in de formatie voor gekozen om 5 miljard op te halen. Dat ligt nu voor in de inkomstenbelasting, boven op de vrijheidsbijdrage. Dat is geen frame; dat is gewoon een vrij harde wetswijziging. Die vind ik onevenwichtig. Die vindt de heer Grinwis ook onevenwichtig. Ik hoop inderdaad dat wij er de komende weken samen voor kunnen zorgen dat daar een forse wijziging in komt.

De heer Stultiens (PRO): Dank voor de vraag, want dan kan ik dit ophelderen. Daar is niks aan gewijzigd. Wat constructief van ons is, is dat wij niet hebben gezegd: wij willen ons hele programma binnenhalen, dat nog een stuk verder gaat qua ambities met stikstof. We hebben gezegd: er ligt een pakket van het kabinet en daar hoeft niks bij te komen. Dat is al vrij coulant. Er mag alleen niks af; het mag niet slechter worden. Dat is onze houding, en die is niet veranderd.

De heer Stultiens (PRO): Dat BBB en PRO het oneens zijn over stikstof, is geen verrassing. De heer Vermeer gebruikt het woord "gijzelen", maar dit land wordt al zeven jaar gegijzeld door de stikstofcrisis, sinds de Raad van State-uitspraak in 2019. Dat er nu eindelijk beweging komt, vind ik dus heel positief. Had het verder moeten gaan? Ja, wat mijn fractie betreft wel. Toch hebben we gezegd: we gaan dit steunen en we hoeven geen aanscherpingen, maar dit is wel het minimale, want we willen geen afzwakkingen. Dat hebben we al maandenlang gezegd en dat blijft zo staan. Ik vind het verstandig dat het kabinet daarin samenwerkt. We hopen op eenzelfde manier te kunnen samenwerken bij het Belastingplan. Dat vind ik inderdaad constructief.

De heer Stultiens (PRO): Er worden nu een paar grote dingen op één hoop gegooid. Volgens mij hebben wij gezegd: het stikstofbeleid dat er ligt, steunen wij en moet niet worden afgezwakt. Dat zeggen we nog steeds. De partij van de heer Vermeer zegt: de hele brief moet in de shredder. Dat staat haaks op elkaar. Dat wij het niet eens worden over stikstof, lijkt mij in die zin correct.

De heer Stultiens (PRO): Ik was gebleven bij het blokje werken moet lonen. Kan de staatssecretaris bevestigen dat het voorliggende wetsvoorstel inderdaad de hele structurele 7,8 miljard euro lastenverzwaring bevat, niet alleen voor volgend jaar, maar ook voor alle jaren erna? Dan is de vraag: waarom blijft het kabinet vasthouden aan alle heilige huisjes van de VVD? Als je deze taboes loslaat, is er meer dan genoeg belastinggeld over om de belasting op werk wél te verlagen en om werken wél te laten lonen. Voorzitter. Het tweede thema gaat over de vraag: voor wie is dit kabinet er nou vooral? Het kabinet zegt er te zijn voor gewone mensen, maar kiest steeds voor de belangen van de allerrijksten. Elke campagne beginnen partijen over de middenklasse, maar zodra de stemmen zijn geteld, komt de rekening daar terecht en wordt er juist van de Quote 500 niks extra's gevraagd. Sterker nog, dit kabinet wil nu een korting uitdelen van 1,7 miljard euro door het toptarief in box 2 te verlagen. Eerst probeerden ze dit weg te moffelen met een halve tabel, maar gelukkig hebben we nu de volledige informatie. Dan is het wel verrassend om te zien dat partijen aan de rechterkant vervolgens toch een motie indienen om extra belastingkorting te geven aan deze grootste vermogens in box 2. Dan is de vraag aan de staatssecretaris: waarom moeten docenten, agenten en buschauffeurs deze rekening betalen, terwijl directeuren-grootaandeelhouders nu juist een belastingkorting krijgen? Waarom kiest het kabinet er niet voor om gewoon een echte bijdrage te vragen in box 2? Maak een echt einde aan het belastingvrij lenen uit de eigen bv, ook voor woningen. Waarom maakt het kabinet ook niet veel meer werk van de aanpak van belastingontwijking door multinationals en multimiljonairs? Waarom niet eindelijk een echte eerlijke bijdrage van de grootste techbedrijven? Vanochtend las ik in de krant dat de voorganger van de staatssecretaris, de heer Van Rij, eenzelfde oproep deed: het geld is op te halen bij de grootste vermogens. Zijn pleidooi was ook heel duidelijk om niet te gaan rommelen aan box 3. Ondertussen zien we wel een wetsvoorstel naar de Kamer komen over het Side-by-Sidepakket, waarin het kabinet voorstelt om buitenlandse multinationals een extra korting van 100 miljoen euro per jaar te geven. Waarom is hiervoor gekozen? Het antwoord kan niet zijn dat we geen keuze hadden. Zelfs als je vanwege het internationale speelveld en de macht van Amerika een compromis moet sluiten, dan blijft de politieke keuze hier in Nederland namelijk wie je deze rekening laat betalen. We zien een korting van 100 miljoen euro zonder dekking in hetzelfde domein. Waarom, vraag ik de staatssecretaris. Voorzitter. Het derde thema is het klimaat. Het kabinet zegt de klimaatdoelen te willen halen, maar stuurt een belastingplan naar de Kamer waarin het klimaatbeleid verder wordt afgezwakt. PRO wil juist dat de aarde leefbaar en veilig wordt doorgegeven aan volgende generaties. Om dit te bereiken is het nodig dat de grote vervuilers zelf gaan betalen voor hun uitstoot en dat niet de rest van de samenleving dit gaat betalen. Dat gebeurt helaas veel te weinig bij dit Belastingplan. Waarom heeft het kabinet hiervoor gekozen, vraag ik de staatssecretaris. Waar zijn de urgentie en de goede oude tijd gebleven, toen er bij D66 nog werd "geklimaatdramd"? Waar blijven de plannen om te zorgen voor een eerlijke en betaalbare energierekening? Waar blijven de plannen om het wagenpark te gaan verduurzamen? Waarom verlaagt het kabinet de vliegbelasting, waardoor de rest van de samenleving voor de kosten van verre vluchten naar het buitenland op moet draaien? Vorige week presenteerde Natuur & Milieu het rapport Groene miljoene(n). Hierin staan vele fiscale maatregelen die een positief effect op de CO₂-uitstoot hebben. Ik zou graag een reactie van de staatssecretaris willen horen op deze concrete voorstellen. Voorzitter. Het vierde thema is fiscale regelingen. Het kabinet wil ze stevig gaan aanpakken, maar kiest ervoor om dit alleen te doen bij groepen met minder sterke of dure lobbyisten. Er worden zelfs nieuwe regelingen toegevoegd. PRO vindt al jarenlang dat ondoelmatige fiscale regelingen moeten worden afgebouwd. Ze hebben economisch gezien geen nut, ze maken het belastingstelsel onnodig complex en ze zorgen voor grote budgettaire derving.

De heer Stultiens (PRO): De Raad van State schreef in zijn advies dat deze bij het kabinet willekeur ziet bij de vraag welke regelingen wel en niet worden aanpakt en dat dit samenhangt met de kracht van de lobby. Dat schreef de Raad van State zelf. Dat is precies wat we hier zien. Als het namelijk gaat om kleine groepen, de kleine bierbrouwers of de luchtballonvaart — ik kom zo meteen bij mensen met een beperking of met een chronische ziekte — zie ik een hele stevige houding van het kabinet om wel te gaan snoeien, maar als het gaat om groepen met veel meer vermogen en veel meer duurbetaalde lobbyisten, dan zie ik een grote aarzeling. Daar heb ik kritiek op. Ik heb verder niks gezegd over hoe iedereen hier zijn werk doet. Ik zie gewoon dat er op belastinggebied een disbalans bestaat tussen bepaalde belangen, afhankelijk van wie wel of geen duurbetaalde lobbyisten heeft. Dat heeft helaas gevolgen voor de keuzes die gemaakt worden. Dat constateer ik en dat constateert de Raad van State ook.

De heer Stultiens (PRO): Maar we zien het toch gewoon gebeuren? Neem een casus die we allemaal kennen: box 3. Er lag een wet die was aangenomen in de Tweede Kamer. Die hebben we jarenlang zorgvuldig behandeld. Omdat de rijkste man ter wereld een boze tweet stuurt en het online ontploft op LinkedIn, wordt de wet opeens aangepast. Dan zie je toch direct de gevolgen van een lobby? Ik vind het heel raar dat de heer Vermeer verbaasd is. Ik constateer het gewoon. Je mag lobbyen; ik ben helemaal niet tegen lobbyisten. Ik vind alleen dat we zijn doorgeslagen wat betreft de belangen waarvoor het hardst wordt gelobbyd en de manier waarop de Kamer en het kabinet daarmee omgaan. Ik constateer dat er heel hard en stevig is opgetreden tegen groepen met weinig lobbykracht, terwijl naar de allerrijksten en degenen met een groot vermogen elke keer heel goed wordt geluisterd. Daar heb ik een probleem mee.

De heer Stultiens (PRO): Nu schiet de heer Vermeer een beetje door, want nu wordt de suggestie gewekt dat het ligt aan de ambtenaren die niet bij de maatschappij betrokken zijn. "De mensen in ivoren torens"; ik weet niet wie hij dan bedoelt. Daar ga ik niet in mee. Dit zijn politieke keuzes van dit kabinet en deze coalitie. Ja, er is heel veel lobby. Ik heb zelf net Natuur & Milieu genoemd, ook een lobbyclub. Ik zie alleen dat naar de ene groep in mijn ogen veel te weinig wordt geluisterd en naar de andere groep te veel. Dat is een politieke opvatting. Ik denk dat de heer Vermeer een andere opvatting heeft, want hij vindt andere groepen misschien belangrijker. Dat is de politiek. Het is ook een belangenstrijd, een ideeënstrijd. Dat is helemaal niet raar. Ik vind alleen dat er nu te eenzijdig naar een bepaalde groep wordt geluisterd. Dat constateer ik aan de hand van de keuzes die worden gemaakt bij fiscale regelingen.

De heer Stultiens (PRO): Er liggen vele rapporten met tientallen voorbeelden van regelingen die afgebouwd zouden moeten worden. De politieke vraag is vervolgens bij welke groep je begint en waar je dit wel of niet durft te doen. Wat PRO betreft begin je bij de sterkste schouders, bij de allerrijksten, maar dit kabinet doet het tegenovergestelde: er gebeurt niks met de bedrijfsopvolgingsregeling en de erfbelasting, er gebeurt niks met de hypotheekrenteaftrek — die wordt trouwens zelfs verhoogd — en er gebeurt niks met de inkoopfaciliteit, de dividendbelasting en de landbouwvrijstelling. Wat gebeurt er wel? Ballonvaarten, bospaden en klein bier, namelijk kleine bierbrouwers. Sommige regelingen worden zelfs verruimd, zoals de innovatiebox. Dit zegt veel over de prioriteit van dit kabinet. Er is één fiscale regeling waar ik me grote zorgen over maak, omdat deze ook wordt gebruikt door mensen met een chronische ziekte of een handicap. Dat is de aftrek specifieke zorgkosten. Het zomaar afschaffen hiervan zorgt ervoor dat ook kwetsbare mensen er plotseling fors op achteruit kunnen gaan. Dat kan alleen als er een goed alternatief tegenover staat, een alternatief dat uitvoerbaar is, met voldoende financiering, en dat daadwerkelijk terechtkomt bij de juiste doelgroep. Maar ik constateer nu dat dat nog niet het geval is, dat dit alternatief nog niet gereed is. Klopt dat, vraag ik de staatssecretaris. Zou het kabinet niet moeten wachten met het afschaffen van deze regeling totdat het juiste alternatief goed opgetuigd is? Kan de staatssecretaris uitvoerig ingaan op de vele zorgen van de organisaties van chronisch zieken en mensen met een beperking? Heeft hij zelf al met deze groepen gesproken? Ik zeg alvast dat ik verwijzen naar een envelop die vervolgens op vijf manieren wordt gebruikt, geen goed alternatief vind. Ik hoor nu inderdaad over de envelop bij VWS, maar die is bedoeld voor compensatie van zowel het eigen risico als alle bezuinigingen op VWS als deze zorgkosten. Dat rekent niet rond, dus ik hoor graag hoe deze staatssecretaris deze zorg gaat wegnemen van mensen met een chronische ziekte of een beperking. Voorzitter. Het kabinet wil ook een nieuwe fiscale regeling toevoegen. Dit brengt mij bij het vijfde thema. Het kabinet zegt het belastingstelsel te willen vereenvoudigen, maar voegt ook weer nieuwe, slecht uitvoerbare wetgeving toe. Het hele jaar door zeggen Kamerleden en kabinet dat we meer oog moeten hebben voor de uitvoering en dat de kwaliteit van wetgeving heel belangrijk is, maar toch liggen er nu weer zaken voor die niet voldoen aan deze criteria. Laat ik beginnen met het Wetsvoorstel fiscale stimulering start-ups en scale-ups. Het kabinet wil de grondslag versmallen en het belastbare moment opnieuw opschuiven. Natuurlijk is het innovatievermogen van de Nederlandse economie een belangrijk doel, maar we moeten als wetgever ook kritisch blijven kijken naar de uitvoerbaarheid, naar de doelmatigheid, naar de juridische houdbaarheid van wetsvoorstellen. Dan zie je bij dit wetsvoorstel vernietigende analyses. De Raad van State zegt dat een probleemanalyse ontbreekt, dat het voorstel mogelijk ingaat tegen het gelijkheidsbeginsel en dat er risico is op illegale staatssteun. Ook de Belastingdienst zelf zit vol met rode vlaggen bij deze uitvoeringstoets: handhaving is zeer beperkt mogelijk, de regeling is niet fraudebestendig en de complexiteit is hoog. Daarom heb ik de volgende vragen voor de staatssecretaris. Hoe gaat hij voorkomen dat er nu een nieuwe ondoelmatige fiscale regeling wordt opgetuigd? Waar baseert hij op dat deze maatregel daadwerkelijk gaat bijdragen aan innovatie? Waarom is het eigenlijk eerlijk dat goedbetaalde werknemers bij een start-up minder belasting hoeven te betalen dan mensen bij een ander bedrijf? Waarom dient hij een wetsvoorstel in met zo veel rode vlaggen van zijn eigen Belastingdienst en zo'n negatief advies van de Raad van State? Dit staat toch haaks op al zijn uitgangspunten om juist met goede wetten te komen en om slecht werkende fiscale regelingen af te bouwen? Voorzitter. Als je het hebt over slechte wetgeving, dan zeg je: box 3. Wat heeft het kabinet toch een enorme bende gemaakt van dit box 3-dossier. Er ligt gewoon een panklaar wetsvoorstel in de Eerste Kamer. Een halfjaar geleden werd dat nog gewoon gesteund door de coalitie en door ons. Nog steeds heb je hier gewoon een meerderheid voor in beide Kamers. Maar er is nu al een halfjaar zo lopen drammen, dat het kabinet het verstandig vindt om met grote spoed een enorme wijziging door te voeren via een novelle. Dit wordt een drama. De beslisnotities van Financiën waren al vernietigend. De uitvoeringstoets bij de wet zelf zat al vol met rode vlaggen. Nu wil het kabinet met stoom en kokend water een novelle door de Kamer jagen vanwege de hyperfocus van minister Heinen. Hier gaan grote fouten worden gemaakt. Ik waarschuw ook de staatssecretaris. Laat je niet voor het karretje spannen. Bewaak de zorgvuldige wetgeving. Bewaak de uitvoering door de Belastingdienst, voor het te laat is. Ook tegen collega-Kamerleden zeg ik: denk aan al die harde lessen die we hebben getrokken uit het toeslagenschandaal. We moeten ons als Kamer nooit onder druk laten zetten door het kabinet om onzorgvuldige wetgeving erdoorheen te jagen. We moeten alarmsignalen uit de uitvoering bloedserieus nemen en voorkomen dat we over tien jaar bij de volgende enquête moeten zeggen: we hebben toch weer dezelfde fout gemaakt. Ook hier wijs ik graag op het artikel in De Telegraaf waarin Marnix van Rij exact hetzelfde zegt en de Kamer ook waarschuwt: pas op. Voorzitter. Dan kom ik bij het zesde en laatste thema. Het kabinet zegt constructief te willen samenwerken met de oppositie, maar kiest er regelmatig voor om aangenomen Kamermoties niet uit te voeren. Het lijkt soms wel alsof het kabinet denkt dat een motie pas hoeft te worden uitgevoerd als ook de VVD heeft voorgestemd. Maar zo werkt democratie niet. Laat ik een paar voorbeelden geven. Eén: de hypotheekrenteaftrek. Het kabinet verhoogt de hypotheekrenteaftrek volgend jaar met een paar honderd miljoen. Een meerderheid van de Kamer, inclusief D66 en CDA, zei: dit willen wij niet. We hebben meerdere opties genoemd om het te voorkomen. Waarom voert de staatssecretaris deze motie niet uit? Twee: papieren schenkingen. Collega Grinwis heeft vorige week een motie ingediend om die aan te pakken. Kan de staatssecretaris gewoon klip-en-klaar zeggen dat hij deze motie gaat uitvoeren? Drie: de motie over een koerswijziging van het Belastingplan. De hele oppositie steunde vorige week onze motie voor een forse wijziging om werken wel te laten lonen. Nu ben ik best bereid om een oogje dicht te knijpen over de timing, want we vroegen eigenlijk om een wijziging vóór vandaag. Dat is krap, maar ik mag toch aannemen dat deze motie de komende weken wel gewoon uitgevoerd gaat worden. Anders dreigt het Belastingplan te worden weggestemd. Vier: de motie over de plastic-heffing en de afvalstoffen. Ja, het kabinet heeft de motie opgepakt, maar tegelijkertijd vroeg de motie heel duidelijk om te zorgen voor een betere spreiding in de hele keten van de belastingen en om juist te werken aan een circulaire economie waarin we ook minder plastic gebruiken. Met dat laatste is niks gebeurd. Nog steeds zie je geen spreiding over de keten. Waarom is dit niet gebeurd? Wat gaat het kabinet zelf nog doen om de productie en consumptie van plastic tegen te gaan?

De heer Stultiens (PRO): Ik krijg nu een vraag over een correctiefactor. Het lastige is — dit is trouwens voor ons allemaal lastig — dat er een Belastingplan lag, dat is gewijzigd. Vrijdag kregen we een nota van wijziging en over een week komt er weer een wijziging. Het is af en toe dus even lastig om te bedenken waartoe je je moet verhouden. Onze dekkingen zijn helder. Wij hebben een tabel vol met vele miljarden aan opties. Ik kan er inderdaad een paar noemen: de miljonairsbelasting, het lenen uit eigen bv bij box 2, grote techbedrijven, de aanpak van de renteaftrek en de aanpak van de winst-en-verliesrekening. Al die voorbeelden zijn voor mij bespreekbaar, om er maar voor te zorgen dat werken gaat lonen.

De heer Stultiens (PRO): Laat ik bij het laatste beginnen. Dat is een groot verschil tussen JA21 en PRO. JA21 wil verder bezuinigen. Wij willen dat niet. Dat is volgens mij inderdaad een helder contrast. Als u mij vraagt wat je volgend jaar kunt wijzigen, dan zeg ik: lees de hele fiscale sleuteltabel; die zit vol met knoppen die je ook kunt wijzigen. Desnoods doe je voor een jaar een toptarief in de vpb. Dat is prima, als je daarna met betere plannen komt. Alles is met ons te bespreken, als het maar de knop voor vermogen en winst is en het niet bij de werkende mensen komt te liggen, want dat zie ik steeds gebeuren. Ik mag hopen dat ook JA21 niet gaat steunen dat elke keer weer die belasting bij werkende mensen wordt gelegd, waardoor werken niet loont in het land.

De heer Stultiens (PRO): Deze samenvatting klopt voor een deel. Ik wil even een karikatuur uit de lucht halen. Er lag vorige week een dekking van Heinen, die zei: ik haal de dekking uit 2060 voor plannen in box 3, over 30 jaar. Je kunt natuurlijk best belastingmaatregelen wijzigen in 2028-2029 en het geld een jaar opschuiven. Laten we niet doen alsof dat niet mag. Maar als de heer Hoogeveen heel erg hecht aan geld in 2027, is de knop vpb-toptarief prima. Daarover is met ons te praten. En inderdaad, wij zijn tegen extra bezuinigen, want er wordt al te veel bezuinigd. Wij willen juist een eerlijke bijdrage van de allerrijksten. Dat is inderdaad gewoon een contrast tussen ons en JA21. Dat bewijst volgens mij wat wij allebei al langer zeggen: het kabinet moet een keus maken. Je kunt toch niet allebei blij maken? Dat blijkt ook uit deze interruptie.

De heer Stultiens (PRO): Ja, ik was bij het lijstje van moties die niet worden uitgevoerd, waarbij ik bij de vijfde motie ben aanbeland: overwinstbelasting. Er ligt een aangenomen motie-Klaver/Paternotte die duidelijk zegt: ga in Europa pleiten voor een aanpak van overwinsten bij de grote oliebedrijven. We zijn nu maanden verder. Inmiddels zien we allemaal dat er overwinsten zijn. Er is een kopgroep van landen die hier actief voor pleit: Duitsland, Italië, Spanje, Portugal, Oostenrijk. En toch is Nederland nog steeds niet in dat rijtje beland. Hoe kan dit? Waarom wordt deze motie niet gewoon uitgevoerd? Voorzitter. De zesde motie is pas recent aangenomen, dus daar heeft de staatssecretaris nog wat meer tijd voor. Die gaat over het aantal miljonairs in Nederland dat geen inkomstenbelasting betaalt. Ik ben benieuwd hoe hij deze gaat uitvoeren en wanneer wij als Kamer de resultaten kunnen verwachten. Voorzitter. Dit was onze analyse van het Belastingplan, maar we gaan nog heel even uitzoomen, want wij vinden het Belastingplan nog niet eerlijk genoeg. Wat misschien wel het pijnlijkst is, is dat deze problemen het afgelopen jaar eigenlijk steeds een stukje erger zijn geworden. Het begon natuurlijk met de verkiezingsprogramma's. Daarin beloven partijen van links tot rechts dat werken moet lonen. Toen begon de formatie en schreven D66 en CDA een gezamenlijke agenda waarin verstandige punten stonden: werken moet lonen, er moet een schuif komen van arbeid naar kapitaal, een aanpak van fiscale regelingen, de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Toen kwam de VVD aan tafel en werden al deze economisch verstandige punten geschrapt. Er kwam een coalitieakkoord waarbij de rekening volledig werd neergelegd bij werkend Nederland en er niks werd gevraagd van de allerrijksten. Het was bovendien een coalitieakkoord dat overduidelijk onvoldoende deed om de klimaatdoelen te halen. En wat zeiden D66 en CDA toen? "Ja, we zijn het met jullie eens, maar we gaan de komende maanden proberen het eerlijker en groener te maken door met PRO samen te werken." Wat is nu het bizarre? Het Belastingplan is eigenlijk nog oneerlijker geworden dan het coalitieakkoord al was. Eerst besloot Eelco Heinen namelijk op eigen houtje box 3 te verbouwen. Dat leek voor de zomer te gaan om een paar miljard. Dat lijkt nu 16 miljard te worden. Eerst zou er een zorgvuldige wet komen. Nu komt er een spoednovelle. Inmiddels krijgen ook nog eens de directeur-grootaandeelhouders in box 2 een korting van 1,7 miljard. Dat stond allemaal niet in het coalitieakkoord. Het klimaatbeleid is verder afgezwakt sinds het coalitieakkoord. Het enige wat wel is blijven staan, is een gigantische lastenverhoging op werk van 7,8 miljard euro. Daarom was mijn vraag aan de staatssecretaris en aan mijn collega's hier: wat is er overgebleven van al die wensen en voornemens uit het coalitieakkoord en hoe kan het dat het pakket sindsdien nog verder is opgeschoven naar het programma van de VVD? Voorzitter. Ik ga afronden. PRO blijft bereid om het Belastingplan eerlijker te maken, maar dan is er echt een forse koerswijziging nodig. Wij willen dat werk gaat lonen en dat de allerrijksten hun steentje gaan bijdragen. Het aanbod staat nog steeds, maar de tijd begint wel te dringen. Ik hoop dat het kabinet op tijd een verstandige keus gaat maken. Dank u wel.

De heer Stultiens (PRO): Wij hopen en denken te bereiken dat dit geld gewoon gebruikt wordt om te ondernemen in plaats van een huis te kopen voor eigen gebruik. Waarom zou je een huis kunnen kopen met geld uit je bv? Dat slaat helemaal nergens op. Wij vinden inderdaad dat je dit zo veel mogelijk moet beperken. Uit mijn hoofd is het minimale bedrag €17.500. Ik zou zeggen: beperk het tot dat bedrag en zorg ook dat je niet kan lenen uit je eigen bv voor een woning. Dat heeft niks met ondernemen te maken; dat is gewoon het spekken van rijke mensen.

De heer Stultiens (PRO): Het antwoord is niet heel anders dan net. Het is namelijk beter voor je economie en voor je belastingstelsel. Je houdt zo ook geld over voor lastenverlichting voor werkende mensen. Dat lijkt mij een heel wenselijk uitgangspunt. Niet voor niets zien we al jaren rapporten van ambtenaren die zeggen: dat lenen uit eigen bv slaat helemaal nergens meer op. Dat moet je afbouwen. Laat ik benoemen dat ik het positief vind dat het kabinet nu stapsgewijs hierop gaat bewegen, weliswaar met als doel om uiteindelijk in box 3 geld op te halen; dat had ik anders willen zien. Maar goed, ik ben blij met deze dekking. Maar wat mij betreft draai je die knop helemaal aan en zeg je: dat lenen uit eigen bv gaan we fiscaal gewoon niet meer mogelijk maken.

De heer Stultiens (PRO): Weet u wat onrechtvaardig is? Dat buschauffeurs, mensen in de zorg of mensen in het onderwijs betalen voor een belastingkorting voor directeuren-grootaandeelhouders. Dát is onrechtvaardig. Deze mensen werken allemaal keihard voor hun geld en gaan de komende jaren veel meer belasting betalen. Deze mensen moeten ook gewoon van hun eigen geld een huis kopen, als dat ze überhaupt al lukt in dit land. Nu wil het kabinet een korting uitdelen. Dat vind ik inderdaad zeer onrechtvaardig en onverstandig. Nog even één nuance: er wordt hier gedaan alsof elke ondernemer een dga is die onder het toptarief valt. Dat is natuurlijk helemaal niet waar. Er zijn in Nederland miljoenen ondernemers en maar een paar honderdduizend dga's. Zeker in het toptarief praat je echt over een kleine groep met heel veel geld.

De heer Stultiens (PRO): Nee. In ons programma doen we daar niks aan. Als je even uitzoomt, gaat het gewoon over de vraag of je de vermogensongelijkheid in Nederland rechtvaardig vindt of niet. Wij vinden van niet. Wij zien nu in dit land dat de rijkste 1% een kwart van al het vermogen heeft. De rijkste 10% heeft ongeveer de helft van al het vermogen. Dat vinden wij niet rechtvaardig. Daar verschillen we misschien van mening over. Daarom zeggen wij: zorg voor een eerlijke verdeling van het vermogen in Nederland en een eerlijke spreiding van inkomen, kennis en macht; dat is beter voor je economie en een stuk eerlijker. En ja, daar gaan wij het met de rest misschien niet over eens worden, maar dat is niet heel verrassend.

De heer Stultiens (PRO): Nou, die cijfers zijn gewoon bekend. Als je pensioen niet meeneemt, heeft de rijkste 10% ongeveer iets meer dan 50% van het vermogen en als je het wel meeneemt, is het iets minder dan 50%. Daar praat je over. Dus ja, het klopt dat het dan minder schokkend is, maar nog steeds zie je hetzelfde beeld, namelijk dat de rijkste 10% en zeker de rijkste 1% een heel groot deel van dat vermogen hebben. Ik heb er vooral moeite mee — dat blijkt ook uit al die rapporten — dat gewone werkende mensen in dit land al snel 40% belasting over hun werk betalen, als het niet meer is. Hoe rijker je wordt binnen die 1% of zelfs de 0,01% zie je juist dat je op een effectief tarief van 30%, 25% uitkomt. Ik vind het niet rechtvaardig dat in dit land geldt dat hoe rijker je bent, hoe lager je belastingtarief is. Dat vindt denk ik niemand rechtvaardig in Nederland, maar toch gebeurt het wel. Daarom zeggen wij: vraag een eerlijke bijdrage van de allerrijksten, want dan houd je geld over en kun je werken laten lonen voor die andere 99% van Nederland.

De heer Stultiens (PRO): Ik vind het gek dat je zou polariseren en demoniseren als je zegt dat je de lasten wilt verschuiven van gewone werkende mensen naar de allerrijksten, want ik zeg ook niet dat u met die redenatie werkende mensen demoniseert. De vraag waar je belastingen neerlegt, is gewoon een hele valide politieke vraag. Daarover verschillen de meningen hier. Dat mag. Maar ik heb niemand gedemoniseerd. Ik zeg gewoon dat ik een kloof zie tussen de eerlijke belastingafdracht en ik constateer op basis van alle rapporten dat er heel veel gaten in ons stelsel zitten met betrekking tot belastingontwijking. Die wil ik aanpakken. Dan wat betreft het laatste punt, dat de heer Vermeer bang is dat ze allemaal vertrekken. Ik heb eigenlijk een veel positiever beeld van de allerrijksten. Zij willen gewoon een fijn land met goede voorzieningen, goede scholen, goede wegen en een betrouwbare overheid. Dat zijn niet allemaal graaiers die met één tariefsverhoging opeens vertrekken. In die zin vind ik het eigenlijk heel cynisch dat u denkt dat ze gelijk allemaal weggaan. Heel veel mensen houden van dit land en willen graag ondernemen hier. Zij willen wel een goede en betrouwbare overheid. Nou, daar valt nog veel te verbeteren. Maar volgens mij is het prima om daar wat geld op te halen, zodat je werken laat lonen en genoeg geld overhoudt voor al die andere mensen in het land.

De heer Stultiens (PRO): Dank voor deze interruptie. Ik ga het nog concreter maken. Als wij kijken wie er de laatste jaren in Nederland op vooruitgegaan zijn, zien wij bij gewone mensen in de laatste tien jaar zo'n 4% tot 8% vooruitgang, bij de rijkste 1% zo'n 20%, bij de rijkste 0,1% 60% en bij de rijkste 0,01% meer dan 70%. Dus de rijkste 0,01% is er meer dan 70% op vooruitgegaan in Nederland, terwijl de rest er een paar procent op vooruit is gegaan. Dat vind ik niet eerlijk. Ik zou denken dat de meeste collega's dat ook niet eerlijk vinden. Daarom pleiten wij hiervoor. De heer Schenk zegt: ik vind het belangrijkste dat de rijkste 0,01% nog rijker kan worden. Dat mag. We hebben gewoon een ander politiek doel. Dit is waar ik het over heb als ik over "de allerrijksten" praat.

De heer Stultiens (PRO): Ik wijs Forum voor Democratie graag op de doorrekening van ons programma. Wij laten exact zien dat het wél kan. Wij laten werken lonen. We hebben een forse lastenverlichting op werk. Wij vragen inderdaad een bijdrage van de allerrijksten. Zelfs met een miljonairsbelasting kun je in dit land miljarden ophalen. Je ziet dan de beste economische groei, de laagste werkloosheid, de meeste banen en de meeste koopkracht. PRO laat zien dat het kan. Ik zie de heer Schenk lachen, maar hij heeft blijkbaar ons programma nooit gelezen. Dit is dus een leestip, met name de doorrekening. Het kan dus wél, om mijn collega hier te citeren. Je moet dan bereid zijn om de heilige huisjes van rechts los te laten. Je moet bereid zijn om wat te vragen en ontwijking aan te durven pakken. Ik zie dat nu te weinig gebeuren. Ons programma laat gelukkig zien dat het zeker wél kan. Het is niet alleen een stuk eerlijker, maar ook beter voor je economie.

De heer Stultiens (PRO): Dit bewijst opnieuw dat de heer Schenk goed moet gaan lezen wat er in ons programma en de doorrekening staat. Dan lees je dat dit dus niet klopt. We halen wel miljarden op en het is beter voor de economie. Ik zie hier vooral een paar bevlogen interrupties voor de allerrijksten. Ik hoop dezelfde bevlogenheid straks ook te zien als het gaat om werkende mensen, zoals mensen voor de klas, kleine ondernemers, mkb'ers, politieagenten en buschauffeurs. Dan is iedereen muisstil. De belasting op werk wordt met 7,8 miljard euro verhoogd en de interrupties gaan over de vraag hoe we de allerrijksten verder gaan spekken. Ik mag hopen dat ik dezelfde passie straks zie bij het onderwerp "gewone, werkende mensen". Die zijn namelijk de klos bij het Belastingplan. Dat moeten we als oppositie met elkaar voorkomen.

De heer Stultiens (PRO): Ergens proef ik dat de heer Vermeer zegt: ik vind het ook oneerlijk, maar ik denk gewoon niet dat het kan, een eerlijke bijdrage vragen van de allerrijksten. Ik zou het heel jammer vinden als dat zo is. Dan hebben we hier met elkaar een probleem als politiek. Dat kan natuurlijk wel, maar dan moet je met goede belastingen komen, dan moet je de huidige gaten afdekken en ja, ook het liefst met andere landen samenwerken. Daar ben ik het allemaal mee eens. Ik denk dat ze niet allemaal gaan vertrekken, maar als u daar heel bang voor bent, moeten we samen een initiatiefwet schrijven voor een exitheffing. Dat vind ik ook prima. Maar laten we wel wezen: het kan niet zo zijn dat we de lasten nu zwaar gaan verhogen voor werkende mensen omdat we dat niet aandurven bij de allerrijksten, "want anders gaan ze weg". Dat is chantage van de allerrijksten. Dat is lobby en een frame. Ik mag hopen dat we daar niet intrappen als Kamer.

De heer Stultiens (PRO): Ik hoor eigenlijk hele goede dingen van D66, goede wensen: aanpak landbouwvrijstelling, fossiele subsidies, hypotheekrenteaftrek, arbeid en kapitaal, kansengelijkheid, erfbelasting … Dat zijn allemaal dingen waarvan ik denk: we hebben onze spreektekst verwisseld; dit klinkt top. Dan is wel de vraag wat de status is van deze wensen. Gaat D66 met plannen komen? Gaat D66 voorstellen steunen van andere partijen? Gaat D66 zich er achter de schermen hard voor maken? Wat is de betekenis van deze bijdrage van D66, die ik inhoudelijk dus goed vind?

De heer Stultiens (PRO): Dan blijft de vraag: wat wordt dan precies de inzet van D66? Is dit voorwaardelijk? Wil zijn partij hier een paar dingen op zien? Is dit slechts een vooruitblik op de komende jaren, het wensenlijstje van volgend jaar? Dat zou ik wat slap vinden, want we hebben nu de komende weken de kans. Ik probeer nog even te zien wat ervoor nodig is om dit te laten lukken. We delen deze wensen, maar het is nog niet gebeurd in het Belastingplan.

De heer Stultiens (PRO): Ja, tot slot. Het Belastingplan zelf heeft ook nog geen steun van een meerderheid, dus daar moet iets aan verbouwd worden. Ik hoor hier allemaal goede richtingen. Hij gaf net aan dat het nog geen meerderheid heeft, maar met de linkse oppositie, PRO, Volt, ChristenUnie en steun van het CDA heb je natuurlijk wel een meerderheid. Ik lees uitspraken van de CDA-leider dat we vermogensongelijkheid moeten aanpakken. Ik zal straks mevrouw Van Dijk daar zelf naar vragen. Ik zie CDA-prominenten die vandaag in de krant oproepen met een miljonairsbelasting te komen. Dat biedt kansen, zou ik zeggen. Moeten we niet samen optrekken met D66 en CDA, de heilige huisjes van de VVD eindelijk eens negeren en wél zorgen voor een beter belastingstelsel?

De heer Stultiens (PRO): Ja, ik dacht: ik laat 'm een paar keer lopen, maar het wordt nu zo vaak herhaald. Erkent D66 dat de zorgpremie volgend jaar stijgt?

De heer Stultiens (PRO): Dat klopt, dus kunt u dan zeggen tegen mensen wat u zegt? Er staat: volgend jaar 3,9 — inmiddels 3,5 — miljard lastenverzwaring in de inkomstenbelasting. En dan zegt u als grapje met uw eigen som: 3 miljard, vanwege het feit dat "de zorgpremies anders hoger waren geweest". Het is dan toch gewoon feitelijk waar dat volgend jaar de inkomstenbelasting omhooggaat met 3,5 miljard, én het eigen risico stijgt, én de zorgpremie omhooggaat?

De heer Stultiens (PRO): Die kritiek over het kabinet-Schoof kan ik voor een deel volgen, maar ik vind het niet fair om hier te suggereren dat er volgend jaar maar een paar honderd miljoen lastenverzwaring is. Nee, er komt gewoon 3,5 miljard lastenverzwaring bij, én een hogere zorgpremie, omdat het kabinet het geld wil ophalen dat het kabinet-Schoof wilde uitdelen. Laten we het wel eerlijk benoemen. Er staat volgend jaar een enorme lastenverzwaring op arbeid in de boeken én de zorgpremie gaat omhoog, al gaat die minder omhoog dan was gebeurd met de verlaging van het eigen risico. Dat zijn de feiten.

De heer Stultiens (PRO): Dank. Ik begin met de slotopmerking over de brede kring. De heer Oosterhuis wil het liefst een hele grote, brede kring van 100 zetels. Ik denk dat dat wensdenken is. Daarom is de vraag: is het voor de heer Oosterhuis van D66 ook acceptabel als het Belastingplan straks alleen wordt gesteund door de coalitie, PRO en Volt?

De heer Stultiens (PRO): Ik snap die wens, vanuit de coalitie gedacht. Nogmaals, ik denk dat het moeilijk wordt. Daarom blijft de vraag staan. Ik hoor een voorzichtig antwoord. Is dit een acceptabele uitkomst voor D66, of gaat het feest dat in deze metafoor wordt gebruikt, dan niet door?

De heer Stultiens (PRO): Ik kom bij de laatste vraag van mijn kant. Ik heb een aantal moties genoemd die zijn aangenomen. Die zijn niet uitgevoerd, maar wel gesteund door D66. Ze gaan over het niet verhogen van de hypotheekrenteaftrek, het pleiten voor een overwinstbelasting in Europa en het aanpakken van papieren schenkingen. Kan D66 klip-en-klaar zegen dat deze moties gewoon moeten worden uitgevoerd?

De heer Stultiens (PRO): Bij het blokje werken moet lonen hoort natuurlijk de volgende vraag. Waarom kiest de VVD ervoor om de volledige lastenverzwaring terecht te laten komen bij de categorie arbeid, bij werkende mensen?

De heer Stultiens (PRO): Deze truc zien we elke keer: dan krijg je een koopkrachtantwoord. Ik vroeg naar de beleidsmatige lastenontwikkeling. Dat is gewoon de keuze van het kabinet en de coalitie om de belastingen te verhogen. Daarbij zie je: volgend jaar is er 6 miljard verhoging en die komt volledig bij werkenden. Dan zie je structureel voor de komende jaren: 10 miljard op arbeid en 1 miljard op kapitaal. Dat is trouwens beleid van het huidige kabinet. Ik neem het basispad niet eens mee; dan wordt het nog veel erger. Dan krijg je het basispad van het vorige kabinet erbij, wat trouwens ook de VVD was. De vraag blijft dus staan: waarom kiest de VVD er elke keer voor om de belastingverhoging volledig alleen bij de werkende mensen te doen?

De heer Stultiens (PRO): Ja, afrondend. Deze interruptie hebben we al vaak met elkaar gehad. Die gaat nog vaak terugkomen, denk ik. Ik blijf mij erover verbazen dat er zo veel adviezen zijn, van alle planbureaus, de Rekenkamer, economen, krantenopinies, D66 en CDA, waarbij iedereen zegt "laat werken lonen en verschuif de lasten van arbeid naar kapitaal" en dat de VVD toch elke keer weigert, waardoor de komende jaren werken niet gaat lonen.

De heer Stultiens (PRO): Dit was het blokje box 3. Klopt dat? Misschien zijn we het officieel nog steeds, maar mevrouw Van Eijk en ik waren samen wetgevingsrapporteurs bij box 3. Het is dan je taak om te kijken of de wet zorgvuldig, juridisch houdbaar en uitvoerbaar is. Voelt mevrouw Van Eijk net als ik nog steeds die verantwoordelijkheid, dus ook bij deze novelle?

De heer Stultiens (PRO): Dat gaan we zeker doen. Op zich is het positief dat mevrouw Van Eijk nog steeds het rapporteurschap serieus neemt. Het is natuurlijk allemaal wel lastig. We hebben een halfjaar gewacht op een plan van het kabinet. En nu moeten wij dat plan straks in een week tijd gaan behandelen. Dat is niet in balans. Ik wil daarom nu al wel gezegd hebben dat de Kamer gewoon moet zeggen "dit laten we niet gebeuren in een week" als het straks rammelt en er een slechte uitvoeringstoets of een kritisch advies van de Raad van State ligt. Dan gaan we het niet doen in een week. We gaan dan meer tijd nemen voor goede wetgeving. We kunnen van mening verschillen over waar we naartoe willen werken. Daar denken we ook anders over, maar we moeten wel de ondergrens bewaken en zorgen dat de wet goed is en niet tot heel veel gezeik leidt, waaronder een hersteloperatie en nieuwe wetgeving. Ik hoop dat we dat hier de komende week allemaal blijven waarborgen.

De heer Stultiens (PRO): Ik hoor goede kritische vragen van de VVD over dit Side-by-Sidepakket. We zien volgens mij allemaal dat dit voor een deel gewoon een belastingkorting is voor Amerikaanse multinationals. Nu stelt ze ook de vraag: wat als andere landen ook gaan aansluiten? Gaan we dan niet stap voor stap hier Pijler 2 afzwakken en minder effectief maken? Klopt deze analyse? Is mevrouw Van Eijk het met ons eens dat we deze samenwerking juist moeten versterken, zodat we juist met andere landen wel die minimumbelasting in stand houden in plaats van die verder af te brokkelen?

De heer Stultiens (PRO): Volgens mij delen wij dit. Laten we inderdaad vooral voorkomen dat dit in de komende tijd weer verder afbrokkelt. Dan blijft natuurlijk wel de politieke vraag staan. Er ligt nu een wetsvoorstel voor, dat eigenlijk zegt: dit is een belastingkorting voor Amerikaanse multinationals van 100 miljoen. De vraag voor onze Kamer is wie voor dat gat betaalt, aangezien er nu geen dekking wordt gevonden. Er wordt niet gezegd: o, dan willen we bij dezelfde doelgroep het geld vervolgens op een andere manier ophalen. Daardoor komt het de facto terecht bij gewone werkende mensen. Deelt ook de VVD die analyse? Moeten we het niet veel eerlijker vormgeven? Als je dit al weggeeft — dat vind ik jammer, maar dat is internationaal blijkbaar al gebeurd — moet dat gat wel worden betaald door dezelfde doelgroep.

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. We hebben nog een paar weken om hier verder over door te denken. Ik hoop inderdaad dat die houding … Volgens mij delen we de kritiek dat dit nu op tafel ligt. We vinden deze belastingkorting jammer en vinden die niet nodig. Maar goed, die is blijkbaar internationaal afgesproken. Maar we kunnen wel als Kamer zelf bepalen wie die rekening betaalt. En inderdaad, die ligt nu gewoon bij iedereen, bij alle burgers. Dat vind ik zelf niet heel rechtvaardig, wanneer er een duidelijke korting is voor buitenlandse multinationals. Ik hoop dat we met elkaar een betere dekking kunnen vinden voor dit wetsvoorstel.

De heer Stultiens (PRO): Ik heb nog een vraag over het vorige punt over de aftrek van specifieke zorgkosten. Vier Kamerleden op een rij hebben nu hun zorgen geuit over wat ervoor terugkomt en wat het alternatief is. Kan ik dan constateren dat we dit niet moeten afschaffen voordat er een alternatief ligt? We kunnen natuurlijk allemaal vragen aan de staatssecretaris wat ervoor terugkomt, maar moeten we niet de harde eis stellen dat er eerst een beter werkbaar alternatief moet komen voordat we het afschaffen?

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. Volgens mij zijn dat precies de juiste vragen. Het lastige is alleen dat we over vier weken moeten stemmen over het Belastingplan. Ik betwijfel of er dan een goed alternatief ligt. Laten we het hopen, maar laten we ook met elkaar zeggen: dit gaat pas over meer dan een jaar in; misschien moeten we dit er even uittillen en er pas over stemmen als er wel een alternatief ligt. Als wij straks in alle haast hierover moeten stemmen, maak ik mij zorgen over het feit dat er geen goed alternatief ligt.

De heer Stultiens (PRO): Ja, dank. Een van de politieke vragen van vandaag is hoe het minderheidskabinet hier steun gaat vinden voor het Belastingplan. Natuurlijk is de woordvoeringslijn van de coalitie "het liefst 100 zetels". Nou, dat snap ik, maar het lijkt me wensdenken. Misschien zou de VVD het liefst over rechts gaan, maar de vraag is eigenlijk heel expliciet: is het voor de VVD acceptabel als de uitkomst straks is dat er met de coalitie plus PRO en Volt en de ChristenUnie, maar in elk geval over links, een meerderheid is voor het Belastingplan? Is dat een acceptabele uitkomst voor de VVD?

De heer Stultiens (PRO): Ik snap — dat vind ik niet raar — dat de voorkeursroute is dat iedereen, of 100 zetels, het straks steunt. De vraag blijft echter: is het überhaupt een acceptabele uitkomst als het via links, via PRO en Volt, gaat? Bij het stikstofplan was dat namelijk geen taboe. Bij de OS-begroting en bij de Klimaatbegroting eerder dit jaar kon het ook. Het is vaker gebeurd. Bij het Belastingplan proef ik die bereidheid nog niet bij de VVD. Dat maakt nogal uit, ook straks voor de komende weken. Daarom vraag ik niet wat de voorkeursroute is — die ken ik — maar blijft de vraag: is het acceptabel voor de VVD om met PRO en Volt het Belastingplan aan een meerderheid te helpen?

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. Uiteraard vergt het ook van de oppositie een uitgestoken hand, maar die staat er al een paar maanden. Wij hebben gezegd: we zijn bereid met deze partijen een meerderheid te vormen. Dat is dus gebeurd. Alleen horen we het zelf niet terug vanuit de VVD, maar wel vanuit die andere twee partijen. Ik vraag het vooral omdat de komende weken spannend worden en er nog geen meerderheid voor is. Ik mag toch hopen dat als het puntje bij het paaltje komt en de VVD moet kiezen tussen of met PRO en Volt, of er komt geen meerderheid, er wel gekozen wordt voor het landsbelang en niet voor het partijbelang.

De heer Stultiens (PRO): Ik ga het niet eens hebben over de laatste woorden van de heer Hoogeveen, hoewel ik wel een deel van de dynamiek herken over de VVD-prominenten in talkshows, en trouwens ook de grot van Plato. Maar daar ga ik het niet over hebben. De heer Hoogeveen schetst wat die lastenverzwaring betreft eigenlijk dat je die vrijheidsbijdrage kan opknippen, met volgend jaar een stukje en een verhoging in een later belastingplan. Dat kan, maar als dit zou gebeuren, blijft van die structurele 8 miljard nog steeds 6 miljard overeind. Hoe ziet hij dan die andere 6 miljard structurele lastenverzwaring in box 1 die nog steeds in het Belastingplan staat?

De heer Stultiens (PRO): Nou, het komt niet vaak voor dat JA21 tussen D66 en PRO in staat, denk ik. JA21 zegt hier, even voor de duidelijkheid, over die 7,8 miljard: wij kunnen met 6 miljard leven in dit Belastingplan, want het komt van de zorgpremies die anders hoger waren geweest. Dat is nogal een forse wijziging. Hij zegt namelijk eigenlijk: "Ik wil die 1,9 miljard eruit halen; die moet volgend jaar pas in het Belastingplan. Maar die andere 6 miljard is voor ons bespreekbaar."

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. Natuurlijk is dit mede ontstaan door het vorige kabinet — dat erkennen we allemaal — maar het is een politieke keuze van deze coalitie om 5 miljard op te halen door het verlagen van het eigen risico te herstellen. Je kunt ook zeggen: we herstellen het, maar het levert geen geld op. De keus is nu gemaakt: we willen wel 5 miljard ophalen, dus we gaan de lasten verhogen met 7,8 miljard. Dan verbaast het mij, moet ik toch eerlijk zeggen, dat JA21 zegt: van die 8 miljard is over ruim 6 miljard goed te praten en die laatste 2 miljard moet je een jaartje uitstellen. Dat is de facto wat hier gezegd wordt.

De heer Stultiens (PRO): Ik neem aan dat dit het blokje box 3 was. Ook vandaag waarschuwt een CDA-prominent en oud-staatssecretaris voor rommelwetgeving rondom box 3. Dat is ook wat ik zelf vaak heb gezegd, evenals andere partijen hier. Hoe kijkt mevrouw Van Dijk aan tegen de waarschuwing dat hier straks een novelle met spoed binnen een week door de Kamer gejaagd dreigt te worden?

De heer Stultiens (PRO): Dat is natuurlijk wel een belangrijk verschil. Toen we de box 3-wet behandelden, waren er veel rode vlaggen, maar de boodschap was eigenlijk: er is geen alternatief zonder rode vlaggen. Daarom hebben veel partijen voorgestemd. Nu is er wel een alternatief: geen novelle, gewoon met fatsoenlijke wetgeving komen. Dat kan. Het kost misschien een jaar langer, maar dat is dan de afruil tussen snelle wetgeving en zorgvuldige wetgeving. Ik hoop dus — en daarom kijk ik mevrouw Van Dijk aan, want ik ken haar ook van andere dossiers waarin wij waarschuwen tegen snelle wetgeving en fouten bij de uitvoering — dat we hierin samen optrekken. We moeten het niet laten gebeuren dat we straks druk krijgen vanuit het kabinet en als Kamer worden opgejaagd om binnen een week tijd een wet gaan behandelen die eigenlijk veel meer zorgvuldigheid vergt, die we veel beter zouden moeten bekijken: met experts praten, Raad van State, uitvoeringstoets. Ik hoop dat zij mij gerust kan stellen dat wij deze wet echt zorgvuldig blijven behandelen.

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. Kijk, de planning die er nu ligt, is dat we over twee, drie weken die novelle krijgen, en een dag later inbreng moeten leveren. Als ik nu ga bellen met de Raad van State, krijg ik geen reactie. Van de Belastingdienst ook niet. Die gaan mij nu geen informatie geven. Die krijg ik pas 2 november. Dan moeten wij als Kamerleden binnen één dag onze inbreng schrijven. Ik kan hard werken en mijn medewerkers ook, maar je gaat niet in één dag tijd alles kunnen verwerken, met experts kunnen praten, alternatieven in kaart kunnen brengen, kunnen amenderen. Dat duurt normaal wekenlang. Sterker nog, deze wet duurde jarenlang. We hebben nu een halfjaar gewacht; er kwam niets uit het kabinet. Deelt mevrouw Van Dijk dat het ten eerste heel raar is dat we een halfjaar niets hebben gehoord vanuit het kabinet, maar dit nu wel binnen één week tijd moeten behandelen? En wil zij met ons ervoor blijven waken dat we, als het niet binnen één week kan, gewoon meer tijd gaan nemen hiervoor?

De heer Stultiens (PRO): De partijleider van het CDA heeft laatst een lezing gegeven waarin hij zei: pak de vermogensongelijkheid aan. Daar ben ik het natuurlijk heel erg mee eens. Dat kwam nog weinig naar voren in de inbreng van mevrouw Van Dijk. Vanochtend was er het voorstel van de heer Marnix van Rij. Die zei: kom nou met een vermogensbelasting voor vermogens boven de 5 miljoen. Hoe kijkt de fiscaal woordvoerder van het CDA hiernaar?

De heer Stultiens (PRO): Nu worden er wel een paar dingen bij gehaald. Marnix van Rij is geen domme jongen. Als hij een voorstel doet, dan is daar over nagedacht. Dat is een ervaren fiscalist, een oud-staatssecretaris. Hij zegt: haal het op bij vermogens boven de 5 miljoen. Hij denkt dat dat kan. Hij zegt dat vandaag in een krant. Dat is niet toevallig. Dan hoop ik dat de woordvoerder van het CDA zegt: o, dat is een slim plan; daar wil ik naar kijken. Maar ik zie dat ze nu weer vooral opkomt voor de belangen van die allerrijksten. Welke van de twee is het nou? De partijleider zegt "pak vermogensongelijkheid aan", maar ik hoor zelden voorstellen van de woordvoerder om die aan te pakken.

De heer Stultiens (PRO): Dan zie ik de voorstellen die er de komende tijd gaan komen met interesse tegemoet. Dan blijft er nog wel een vraag staan. Zij zegt nu eigenlijk "het coalitieakkoord is heilig, dus ik ga daar niks aan veranderen" maar er kon vorige week wel een belastingkorting bij komen van 1,7 miljard op het toptarief voor directeuren-grootaandeelhouders. Dat snap ik niet. Of het coalitieakkoord is heilig, of er is verandering mogelijk. Welke van de twee is het nou? Want ik zie hier juist weer pogingen om de ongelijkheid te vergroten.

De heer Stultiens (PRO): Misschien komt het nog in de rest van de 40 minuten, maar de heer Vermeer begint vrij stevig. Zo ken ik hem ook. Wat is dan voor BBB straks voldoende om het wel te kunnen steunen? Hij wil niet rommelen in de marge. Hij noemt zelfs miljarden "gerommel". Oké, maar wat is dan straks onder aan de streep voldoende voor steun van BBB voor het Belastingplan?

De heer Stultiens (PRO): Ik heb één vervolgvraag. Het verhaal over de stikstofbrief ken ik van de heer Vermeer. Dat verhaal is vrij consistent. Dan de ordegroottes van het Belastingplan zelf. De collega van JA21 gaf met betrekking tot die 8 miljard eigenlijk aan die 5 miljard van zorgpremies te accepteren. Is dat ook zo voor BBB of heeft BBB grotere eisen?

De heer Stultiens (PRO): Ik ben door die laatste opmerking natuurlijk wel wakker geschud. De heer Vermeer noemt het "krenterig" om 1,7 miljard uit te delen aan directeur-grootaandeelhouders. Hoeveel geld wil hij dan uittrekken voor deze groep?

De heer Stultiens (PRO): Laat ik het zo zeggen: ik ben benieuwd waar de staatssecretaris mee komt de komende week, maar het kost natuurlijk wel gewoon geld — we hebben het er uitvoerig over gehad — namelijk 1,7 miljard, blijkt uit de tabel van Eelco Heinen. Het baart me zorgen als de heer Vermeer zegt: het mag nog wel een stukje meer, het is krenterig. Ik vind het zonde van belastinggeld. Maar goed, laten we zien waar de staatssecretaris mee komt de komende week. Het geld kunnen we beter gebruiken om werken te laten lonen, wat mij betreft.

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. De heer Vermeer suggereert eigenlijk: óf het blijft nog oneindig lang bij de ondernemers zitten óf het wordt dankzij deze korting uitgedeeld. De aanname van iedereen is echter: het wordt ooit een keer uitgekeerd aan mensen. Als dat zo is, is een tariefverlaging wel degelijk een korting die geld kost. Dat zegt ook de tabel van Financiën zelf: 1,7 miljard. Doen alsof dit geen geld kost, lijkt mij wensdenken. Als dat waar was, zou ik zeggen: laten we als een malle elk jaar het tarief verlagen, dan hebben we elk jaar gratis geld.

De heer Stultiens (PRO): Ik kan een groot deel van de analyse van de heer Grinwis volgen. Heeft hij na enige nachtjes slapen inmiddels ook geconcludeerd dat een tariefverlaging in box 2 een sjoemeldekking is die nergens op slaat?

De heer Stultiens (PRO): Ik ben blij met de analyse van het box 2-tarief. Ik hoop dat de rest van de collega's dit ook doorkrijgt voordat we gaan stemmen. De heer Grinwis hinkt wel op twee gedachten. Hij zegt "ik wil geen tikkie sturen naar werkende mensen", zoals Eelco Heinen volgens hem wel van plan was. Hij zegt ook: de dekking voor box 3 hoeft niet rond te rekenen. Als het niet rond rekent, wordt het uiteindelijk door andere mensen betaald: via de staatsschuld dan wel op werk. Ik ben benieuwd wat nou precies de lijn is voor de ChristenUnie: moet het wel of niet worden betaald binnen het hele vermogensdomein?

De heer Stultiens (PRO): Tot slot. We gaan zien waar ze mee komen. Ik ken de heer Grinwis als een inhoudelijk Kamerlid dat zijn tabellen helemaal leest. We gaan zien of er onder de streep een echte dekking staat binnen het juiste domein. Anders gaat er alsnog een tikkie naar werkend Nederland, en dat willen we volgens mij allebei niet.