8e30c3c6-b268-4eaa-a306-f1d3c7cc0f6a

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 180Doen waar Nederland goed in is – Strategie voorBuitenlandse Handel enOntwikkelingssamenwerkingNr. 102 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juli 2024Zoals beschreven in de beleidsnota «Doen waar Nederland goed in is», zetNederland zich in voor duurzame, vreedzame, rechtvaardige en inclusievesamenlevingen. Nederland heeft daarbij oog voor mensen met eenbeperking, hoewel zij geen aparte doelgroep vormen in het Nederlandseinternationale samenwerkingsbeleid. Ook met het feministisch buitenland-beleid wil Nederland ongelijkheid verkleinen en streeft wereldwijd naareen gelijkwaardige positie van mannen, vrouwen en non-binairepersonen.1 Daarbij bepalen andere factoren zoals etniciteit, religie en(lichamelijke en psychische) beperking vaak de mate waarin sprake is vanadditionele (on)gelijke behandeling. In deze brief vindt u een actueeloverzicht van inspanningen die Nederland samen met andere landen enorganisaties doet met en voor mensen met een beperking in lage- enmiddeninkomenslanden.Deze brief is een vervolg op eerdere brieven over dit onderwerp (d.d. 2 juli2019, 28 augustus 2020, 14 juli 2022 en 23 juni 2023).2 Met deze briefwordt ook gevolg gegeven aan de motie van de leden Ceder en Kuik,waarin de regering wordt verzocht inzichtelijk te maken hoe kinderen enjongeren met een beperking in de huidige programmering en uitvoeringvan het jongeren-, werk- en onderwijsbeleid van BHOS worden bereikt endaarbij meetbare doelen te stellen om de impact op de inclusie vankinderen en jongeren met een beperking te vergroten, en de Kamerhierover jaarlijks te informeren.3 Ook wordt in deze brief gereageerd op de1Meer informatie: Feministisch buitenlandbeleid: wat, waarom en hoe? www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-buitenlandse-zaken/het-werk-van-bz-in-de-praktijk/weblogs/2022/feministisch-buitenlandbeleid-nederland#:~:text=Het%20feministisch%20buitenlandbeleid%20richt%20zich,aan%20politieke%20beslissingen%20(representation)%3B2Kamerstuk 33 625, nr. 286, Kamerstuk 34 952, nr. 116, Kamerstuk 34 952, nr. 175 en Kamerstuk36 180, nr. 71.3Kamerstuk 35 925 XVII, nr. 42 kst-36180-102ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 180, nr. 1021 motie van de leden Stoffer en Kuik, waarin het kabinet wordt verzocht teonderzoeken hoe de participatie van jongeren met een beperking binnenprojecten in het kader van de Nexus onderwijs en werk en jeugdwerkgele-genheid kan worden verbeterd.4Jeugd, werkgelegenheid en onderwijsDe programma’s op het gebied van jeugdwerkgelegenheid makenintegraal onderdeel uit van de Youth at Heart strategie die wordt geken-merkt door een inclusief beleid.5 Dit betekent dat zowel jonge mannen, alsjonge vrouwen en jongere lhbtiq+ personen worden bereikt; jongeren diein stedelijke gebieden wonen en jongeren op het platteland; in fragielecontexten en ook in de meer ontwikkelde economieën; jongeren dietheoretisch of praktisch zijn opgeleid en jongeren zonder opleiding; enjongeren met of zonder een arbeidsbeperking, zoals een fysieke- ofpsychische beperking.Fatsoenlijk werk voor jongeren, met name jongeren met een beperking, isin veel landen een uitdaging. Binnen de programma’s op de Nexusonderwijs en werk en jeugdwerkgelegenheid richt een aantal projectenzich specifiek op de doelgroep jongeren met een beperking. In de eerdereKamerbrieven zijn voorbeelden hiervan gegeven, van onder andere hetChallenge Fund for Youth Employment.Het Orange Corners programma, dat wordt uitgevoerd door de RijksdienstVoor Ondernemend Nederland (RVO), versterkt het ondernemersklimaatin verschillende Afrikaanse en MENA-landen en ondersteunt jonge,startende ondernemers. In Marokko richt een van de trainingspro-gramma’s zich op ondernemerschap en sport. Via dat programma is ondermeer Aziza Gannoune getraind en gefinancierd. Aziza is op jonge leeftijdblind aan een oog geworden en is een sportclub begonnen voor mensenmet een beperking. Haar bedrijf, Adapt’Move ontving financiering uit hetOrange Corners Innovation Fund.Het Nexus Skills and Jobs-programma, dat eindigt in 2024, heeft goedevoorbeelden in Burundi, Burkina Faso, Jordanië, Libanon en Senegal. Inde projecten Akazi Keza en Job Booster in respectievelijk in Burundi enBurkina Faso is speciale aandacht voor jongeren met een beperking. InJordanië zijn mensen met een beperking opgenomen in de drieprogramma’s Youth-Jo, Level Up! en COOL-YA. Beide programma’shebben als doel economische versterking van mensen, waarbij COOL-YAzich specifiek richt op tuinbouw in kassen.Het online platform ProAbled koppelt in Libanon bedrijven aan werkzoe-kenden met een beperking en is gespecialiseerd in online training overinclusie van mensen met een beperking.6 In Senegal ondersteunt hetproject Jappale Ma startende jongere ondernemers, waaronder ookondernemers met een beperking.Nederland financiert het Enterprising Futures Scholarship, een beurzen-programma dat jaarlijks veertig ondernemende jongeren uit verschillendelanden in de focusregio’s in staat stelt om deel te nemen aan de OneYoung World Summit, een internationaal forum voor jonge leiders. Omspecifiek aandacht te vragen voor jeugdwerkloosheid onder jongeren meteen beperking, wordt er in de selectie van de winnaars van de beurzen optoegezien dat er ruimte wordt gemaakt voor deelnemers met een4Kamerstuk 36 200 XVII, nr. 375Youth at Heart website: https://www.youthatheart.nl/ https://www.youthatheart.nl/youth-advisory-committee6www.proabled.comTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 180, nr. 1022 beperking (minimaal 10% van de geselecteerde deelnemers). CrystalAsige uit Kenia nam met een Enterprising Futures Scholarship deel aan deSummit in 2022. Na haar deelname in 2022 werd zij verkozen als senatorin de Keniaanse senaat als vertegenwoordiger van «persons withdisabilities and special interest groups.» In 2023 werd zij door One YoungWorld Summit uitgenodigd als ambassador, in welke rol zij een keynotespeech gaf en deelnam in meerdere panels.Maatschappelijk middenveld dat pleit voor een inclusieve samenleving opmeerdere terreinenVerschillende strategische partnerschappen onder het beleidskaderVersterking Maatschappelijk Middenveld (VMM; 2021–2025) dragen bijaan een betere positie van mensen met een beperking. In eerdererapportages zijn hiervan al verschillende voorbeelden gegeven.7, 8In het partnerschap Benkadi onder Power of Voices wordt ingezet opbewustwording van beleidsmakers en actoren in de private sector van despeciale kwetsbaarheid die mensen met een beperking hebben voorklimaatverandering. In Benin, Ivoorkust, Mali en Burkina Faso werkentwintig partnerorganisaties samen die mensen met een beperkingvertegenwoordigen, zoals de Federatie van gehandicapte personen inBenin, de Associatie voor gehandicapte personen in de gemeenschapGran Popo in Benin) en de Vereniging van Albino vrouwen in BurkinaFaso. Een voorbeeld een succesvolle bewustwordingsactie is een aantalwerksessies met dermatologen waarin albino vrouwen aandacht vroegenvoor hun kwetsbaarheid voor klimaatverandering. De dermatologengaven aan zeer gebaat te zijn bij deze informatie.In het programma Make Way, organiseerde het Liliana Fonds tijdens deWomen Deliver 2023 conferentie, een evenement over mensen met eenbeperking en Sexuele Rechten en Gezondsheids rechten. Tijdens deconferentie konden consortiumpartners uit alle vijf de Make Way landensamen strategieën ontwikkelen voor de follow-up van de thematischesessie.Om partners binnen het VMM-beleidskader te ondersteunen bij hetwaarmaken van hun ambities op het gebied van inclusie van mensen meteen beperking, organiseert de Dutch Coalition on Disability andDevelopment (DCDD) in 2024 (net als eerder in 2022 en 2023) een seriebijeenkomsten. Het doel is om partners bewuster te maken van destappen die genomen moeten worden om mensen met een beperkingbeter te betrekken bij programma’s.Tot slot, spreekt het kabinet grote waardering uit voor verschillendemaatschappelijke initiatieven in Nederland die zich inspannen voormensen met een beperking. Een voorbeeld hiervan is KidsCare Kenia diehet mogelijk maakt dat kinderen met een beperking kunnen opgroeien inde eigen gemeenschap via thuiszorg en begeleiding van verzorgers.Inclusie via bilaterale en multilaterale samenwerkingIn februari 2023 ondertekende Nederland een gezamenlijke verklaring metandere lidstaten waarin werd opgeroepen tot een sterkere wereldwijdebetrokkenheid bij de uitvoering van het Verdrag inzake de rechten vanpersonen met een beperking, evenals wereldwijde steun voor deuitvoering van UNDIS (UN Disability Inclusion Strategy) binnen de VN, alsonderdeel van onze verplichting om de mensenrechten van personen meteen beperking te respecteren, te beschermen en te vervullen. Daarnaast7Kamerstuk 34 952, nr. 1758Kamerstuk 36 180, nr. 71Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 180, nr. 1023 heeft Nederland statements gesteund over onder andere hetmainstreamen van de inclusie van mensen met een beperking in hetVN-systeem en de inclusie van mensen met een beperking in initiatievenvoor vredesopbouw.Op bilateraal niveau werken verschillende ambassades direct metorganisaties die zich inzetten voor mensen met een beperking. Zoondersteunde Nederland in Tanzania Nederland het project «People withAlbinism Youth Awareness – White Berry Screening», uitgevoerd doorInside Game. Het programma vraagt aandacht voor gelijke rechten vooren behandeling van mensen met albinisme. Tegelijkertijd werkt hetprogramma aan zelfvertrouwen van mensen met albinisme. Vooral jongevrouwen en meisjes met albinisme zijn vaak slachtoffer van stigmati-sering, uitsluiting en van geweld.De Nederlandse ambassade in Mexico ondersteunde een grote tentoon-stelling van Nederlandse en Mexicaanse kunstenaars met en zonder hetsyndroom van down in de Galeria José Maria Velasco in Mexico Stad. Hetbelangrijkste doel was om het werk van kunstenaars met een beperkingeen plaats in de reguliere kunstwereld te geven.In Pakistan ondersteunt de Nederlandse ambassade het project «fromMargins to the Mainstream». Dit project, dat zich richt op vrouwelijkondernemerschap, heeft speciale aandacht voor vrouwen met eenbeperking.In Zambia ondersteunde de ambassade mensen met een gehoorbe-perking in hun levensonderhoud en klimaatbestendigheid door trainingenin management en boslandbouw.Humanitaire actieIn situaties van oorlog, geweld, (natuur)rampen, evacuaties en uitbrakenvan infectieziekten zijn gemarginaliseerde groepen, waaronder mensenmet een fysieke en/of verstandelijke beperking, extra kwetsbaar. Op21 februari 2023 heeft het kabinet in antwoord op de motie van de ledenHammelburg en Kuik over het onderzoeken van directe noodhulp voorgemarginaliseerde groepen uw Kamer geïnformeerd over de toegang totnoodhulp voor deze groepen mensen.9, 10 Vervolgens heeft de Kamer op25 januari 2024 tijdens een technische briefing meer informatie ontvangenover de wijze waarop deze noodhulp wordt geleverd en de uitdagingen enresultaten.De humanitaire partners ontwikkelen methoden om de behoeften vanspecifieke groepen mensen mee te nemen. Zo gebruiken het NederlandseRode Kruis en partnerverenigingen de Protection, Gender, Inclusionbenadering om de meest kwetsbare mensen binnen de doelgroep teidentificeren bij de inventarisatie van behoeften.Het Wereld Voedsel Programma (WFP) gebruikt een Disability InclusionRoad Map. Het WFP verstrekt in Kenia cash transfers aan families waarvanleden een beperking hebben. Met de inzet wil WFP de bestaanszekerheidvan deze huishoudens verbeteren. In Syrië verbeterde de Dutch ReliefAlliance samen met een Syrische partner Space of Peace (SOP), dienstver-lening ter voorkoming van en bescherming tegen geweld met specifiekeaandacht voor vrouwen en meisjes uit gastgemeenschappen, inclusiefmensen met een beperking.9Kamerstuk 36 200 XVII, nr. 1510Kamerbrief inzake toegang tot noodhulp voor gemarginaliseerde groepen mensen (Kamerstuk36 180, nr. 49)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 180, nr. 1024 Nederland financiert tevens een Minimaal Dienstenpakket voor MHPSS,een online tool ter ondersteuning van humanitaire planners. Deze onlinetool omvat richtlijnen over hoe gemarginaliseerde groepen, inclusiefpersonen met een fysieke en/of verstandelijke beperking, bereikt kunnenworden en hoe MHPSS-diensten en activiteiten toegankelijk en inclusiefgemaakt kunnen worden.Opvang in de regio en migratiesamenwerkingOm de opvang en bescherming van vluchtelingen in en rondom conflict-gebieden te verbeteren, heeft Nederland het PROSPECTS Partnerschapopgezet, dat verlengd tot en met 2027. Dit partnerschap met UNICEF,UNHCR, de International Labour Organisation (ILO), de Wereldbank en deInternational Finance Corporation (IFC) richt zich onder andere op hetbieden van bescherming, onderwijs en werkgelegenheid voor vluchte-lingen en hun gastgemeenschappen in landen in het Midden-Oosten,Noord-Afrika en de Hoorn van Afrika. Binnen het programma is veelaandacht voor inclusie, diversiteit en participatie van jongeren, om zo totbetere resultaten voor vluchtelingen en gastgemeenschappen te komen.In dit kader ondersteunde ILO in 2023 een programma in Ethiopië op hetgebied van beroepsonderwijs met aandacht voor mensen met eenbeperking. Daarbij werden trainingen over bewustwording en inclusie vanmensen met een beperking gegeven. In samenwerking met het Ethio-pische agentschap voor beroepsonderwijs ontwikkelde ILO tevensrichtlijnen voor het bevorderen van de inclusie van mensen met eenbeperking. In Egypte ondersteunt de ILO de inclusie van mensen met eenbeperking in stageprogramma’s. Met financiering van PROSPECTSwerden faciliteiten aangepast, zodat jongeren met een beperking toegangkrijgen tot stagemogelijkheden. In Kenia zorgden UNHCR en UNICEFervoor dat onderwijs ook toegankelijk is voor vluchtelingenkinderen meteen beperking.Het COMPASS-partnerschap tussen Nederland en IOM richt zich op hetbeschermen van migranten en het tegengaan van irreguliere migratie.Binnen dit programma is speciale aandacht voor de gespecialiseerdebescherming van migranten in extra kwetsbare posities, zoals alleen-staande kinderen, slachtoffers van mensenhandel en mensen met eenbeperking. In Libanon hebben migranten dankzij inspanningen van deIOM in het kader van COMPASS toegang tot het National DisabilityAllowance, een sociaal bijstandsprogramma dat mensen met eenbeperking ondersteunt.Tot slotBovenstaande voorbeelden geven inzicht in de wijze waarop Nederlandzich op verschillende beleidsthema’s inspant om verbetering te realiserenvoor mensen met een beperking, vanuit de gedachte dat niemandbuitengesloten mag worden. Nederland zal zich hiertoe blijven inzettenvia de bestaande financiële en diplomatieke kanalen. De Kamer kan deinzet van bovengenoemde instrumenten en projecten controleren middelsde reguliere begrotings- en verantwoordingscyclus. Dat geldt ook voor deinzet op mensen met een beperking.De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,E.N.A.J. SchreinemacherTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 180, nr. 1025