Ouafa Oualhadj

Landelijke publieke omroep

Mevrouw Oualhadj (D66): Voorzitter, dank u wel. Ik zal aan de heer Bosma denken als ik in de toekomst weer zo'n mooie D66-baan te pakken heb.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee.

Mevrouw Oualhadj (D66): Wie twintig jaar geleden wilde weten wat er gebeurde in de wereld, opende de krant of zette het achtuurjournaal aan. Tegenwoordig bepalen platforms als YouTube, TikTok en Snapchat in toenemende mate wat Nederlanders zien, horen en geloven. Zij beïnvloeden het debat via algoritmes die niet zijn ontworpen voor democratische waarden, maar voor maximale aandacht, het verkrijgen van data en winst. Dit stelt ook de onafhankelijke evaluatiecommissie die de publieke omroep onlangs onder de loep heeft genomen. Juist daarom is een sterke publieke omroep van groot belang. Dat gaat om een plek waar Nederlanders betrouwbare informatie kunnen vinden en waar programma's worden gemaakt die niet afhankelijk zijn van commercieel succes. Als de wereld verandert, dient de publieke omroep mee te veranderen. Het is dus hoog tijd voor de hervorming van de publieke omroep. Het wetsvoorstel dat de minister in consultatie heeft gebracht, is een mooie stap in de goede richting. D66 is blij om te zien dat deze minister hier zo voortvarend mee aan de slag is gegaan. Vier omroephuizen moeten wel echt vier omroephuizen worden. Mevrouw Van der Plas zei dat ook al. Het moeten niet elf bestaande organisaties zijn die onder vier nieuwe namen ondertussen blijven functioneren als losse organisaties. We moeten voorkomen dat er binnen die huizen nieuwe muren worden opgetrokken en dat de oude verzuiling in een nieuwe vorm blijft voortbestaan. Hoe gaat deze minister ervoor zorgen dat een omroephuis straks daadwerkelijk als één organisatie functioneert? Op welke manier wordt dit in het nieuwe stelsel gestimuleerd? Wordt er daarbij ook gestuurd op het efficiënt inzetten van middelen, bijvoorbeeld door apparatuur, studio's en techniek te delen? En hoe zorgen we ervoor dat alle maatschappelijke geluiden door de omroepen worden vertolkt? Voorzitter. Het is vandaag al veel over Ongehoord Nederland gegaan. Wanneer Nederlanders de televisie aanzetten dan moeten zij erop kunnen vertrouwen dat wat zij daar zien, ook feitelijk juist is en dat omroepen zich aan de professionele normen houden. Bij Ongehoord Nederland hebben we gezien dat dit een aantal keer flink mis is gegaan.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik denk dat elke omroep af en toe een fout maakt. Volgens mij is er ook geen enkele omroep die pretendeert geen fouten te maken. Ik zie dat natuurlijk ook.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik zie dat omroepen die een keer de mist in gaan of zich niet aan een journalistieke code hebben gehouden, zich daar daarna op weten te corrigeren. Ik denk dat dat een heel belangrijk en wezenlijk punt is dat we niet terug hebben gezien bij Ongehoord Nederland. Ik denk dat daarin het belangrijkste verschil zit.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, daar ben ik niet mee bekend.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, ik weet niet om welk rapport dit gaat. Dat is ook niet heel vreemd. Ik zou dus niet weten waarom ik dan ineens geen goede mediawoordvoerder zou zijn.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik kijk uit naar het rapport.

Mevrouw Oualhadj (D66): Dat heb ik net ook al gezegd tegen de collega naast mij, tegen mevrouw Nanninga. Elke omroep heeft ongetwijfeld uitzendingen waarin de regels niet volledig worden nageleefd die wij met elkaar hebben vastgelegd. Het punt is dat bij die omroepen het hele correctiemechanisme wel van kracht wordt op het moment dat dat gebeurt. Ik zie dat in elk geval vaak genoeg gebeuren. Ik vind dat echt een fundamenteel verschil met hoe Ongehoord Nederland keer op keer de mist in is gegaan. Ze zijn daarop gewezen. Vervolgens hebben ze de gekregen feedback aan hun laars gelapt, met als gevolg dat ze nu uit het bestel dreigen te vliegen. Dat is nogal een groot verschil met wat ik bij de rest van de omroepen zie gebeuren.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, ik kijk niet elke seconde van mijn tijd buiten deze zalen de hele dag naar NPO 1, NPO 2 en NPO 3. Dat klopt. Ik weet dus ook niet precies op welke situatie mevrouw Keijzer nu doelt, maar ik kan daar in algemene zin wel iets over zeggen. Als er omroepen zijn die zich niet aan journalistieke codes houden, de regels niet helemaal naleven of aan belangenverstrengeling doen en daarbij volledig negeren wat er allemaal aan waarschuwingen op ze afkomt en dat niet corrigeren — dit geldt eigenlijk voor alle regels die we met elkaar hebben afgesproken — is er een kans dat ze bij een onafhankelijk instituut terechtkomen, namelijk een van de waakhonden waarnaar vandaag al veel is verwezen, en dat die daar vervolgens iets mee doet.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nogmaals, ik ken het interview niet. Misschien kan ook mevrouw Keijzer dit met mij delen, zodat we samen even naar de uitzending kunnen kijken en het dan misschien gezamenlijk maar gaan recenseren. Ik denk dat dat niet heel wenselijk is. Volgens mij moet de algemene lijn, die we met elkaar proberen te beschermen, hier zijn dat we niet op de inhoudelijke situaties een voor een ingaan en die gaan recenseren. Volgens mij moet de lijn hier zijn dat in principe alle omroepen die onder het publieke bestel vallen zich aan die regels dienen te houden en dat als ze dat niet doen, mensen daarover klachten kunnen indienden, bij bijvoorbeeld de ombudsman. En dan is het aan de ombudsman …

Mevrouw Oualhadj (D66): Voorzitter, ik denk dat het heel goed is om die stappen heel duidelijk te maken, want er worden hier suggesties gedaan. Die wil ik goed uit de wereld helpen. Daarom is mijn antwoord wat langer. Als er klachten binnenkomen bij die waakhond, is het aan die waakhond om daar iets mee te doen.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nogmaals, ik heb net geprobeerd uit te leggen hoe ik naar het systeem kijk. Als er klachten zijn over bepaalde uitingen die tijdens uitzendingen van welke omroep dan ook worden gedaan, moeten die serieus genomen worden door alle waakhonden die er zijn en is het vervolgens aan de waakhond om daar, in het ergste geval, sancties voor op te leggen. Als dat voor een derde keer gebeurt, loopt zo'n omroep de kans om, net zoals Ongehoord Nederland, uit het bestel te vliegen. Dat is hoe ik naar het stelsel kijk.

Mevrouw Oualhadj (D66): Dat gaat bijvoorbeeld om de bewering over het migratiesaldo en de voorrang van de statushouders op de woningmarkt. Die beweringen werden niet onderbouwd en er werd onvoldoende onderscheid gemaakt tussen feiten en meningen. Daardoor werd het publiek ook journalistiek tekortgedaan, aldus de ombudsman. Een politicus van Vlaams Belang sprak bij Ongehoord Nederland over de omvolkingstheorie. Het probleem was niet dat Ongehoord Nederland hem een podium gaf, maar dat zijn complottheorie zonder bewijs of kritische ondervraging kon worden neergezet. Een ON!-presentator stelde over het stikstofbeleid dat boeren in feite het minste uitstoten. De ombudsman oordeelde dat dit een interpretatie is, maar het verspreiden van feitelijk onjuist informatie.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ja? Want ik kan nog wel nog even doorgaan, hoor, voorzitter.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik begrijp dat het soms verwarrend kan zijn, maar mevrouw Belhaj is iemand anders dan mevrouw Oualhadj. Ik noemde net heel bewust niet alleen maar de voorbeelden, maar ook de redenen die de ombudsman geeft voor waarom dit tegen die regels ingaat. Die heb ik bij alle drie de voorbeelden dus ook genoemd. Nogmaals, dit zijn niet mijn oordelen. Dit zijn oordelen van de ombudsman. Op basis van die oordelen zijn er sancties opgelegd. Dat is trouwens een van de redenen waarom er sancties zijn opgelegd. De andere sancties hebben inderdaad te maken met de governance en belangenverstrengeling. Dat heeft ertoe geleid dat de omroep van de buis dreigt te verdwijnen. Ik hoorde de heer Van Houwelingen daar vandaag een paar keer heel veel vragen over stellen. Hij is bijna boos dat deze omroep verdwijnt. Maar ik ben ook wel benieuwd — ik zal hem dat ook vragen — hoe hij straks zelf reflecteert op hoe er bij Ongehoord Nederland …

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, maar dat is wel belangrijk, denk ik.

Mevrouw Oualhadj (D66): De heer Van Houwelingen zegt het eigenlijk zelf al heel goed, namelijk: daar heeft Zembla excuses voor aangeboden. Ik denk dat dat een belangrijk verschil is met wat we bij Ongehoord Nederland hebben gezien. We hebben natuurlijk weinig reflectie gezien van de omroep zelf.

Mevrouw Oualhadj (D66): De heer Van Houwelingen praat door mij heen, wat een beetje vervelend is, want daardoor kan ik me minder goed focussen op wat ik wil zeggen, voorzitter.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik was gebleven bij de casus Ongehoord Nederland. Wat de casus eigenlijk vooral laat zien — dat is misschien wel een belangrijker punt vandaag — is hoe ingewikkeld het huidige systeem is, waarbij verschillende actoren, zoals de NPO, het Commissariaat voor de Media en de ombudsman, allemaal een rol spelen. Ik zou deze minister eigenlijk willen vragen of de verantwoordelijkheden tussen al deze verschillende actoren voldoende helder en gescheiden zijn na de herziening van het bestel van de publieke omroep en hoe we daar dan straks mee omgaan. Voorzitter. De grootste vraag voor de publieke omroep is niet hoe de bestuursstructuren eruitzien in Hilversum, maar of een 16-jarige de publieke omroep nog wel weet te vinden. De voorgenomen wettelijke verankering van ondemandplatformen voor de publieke omroep is een mooie stap; dat geef ik toe. Maar zo'n onlineplatform betekent nog niet dat jongeren het daadwerkelijk weten te vinden of echt gaan gebruiken. Hoe kijkt de minister hiernaar en welke ruimte ziet zij voor samenwerking met commerciële mediapartijen en makers om jongeren te bereiken zonder dat we de waarde van de publieke omroep uit het oog dreigen te verliezen? Hoe staat het met de eerder aangenomen motie-Paternotte/Mohandis over een actieagenda voor de samenwerking tussen NPO, RTL en Talpa om onder andere de publiek-private samenwerking en vindbaarheid van Nederlandse programma's te verbeteren? Kan de minister een update geven van de huidige stand van zaken?

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, er zijn best wel mooie voorbeelden. NOS Stories werd al aangehaald, maar er zijn nog een paar omroepen die er best wel in slagen om dat goed te doen. De vraag die ik dus eigenlijk heb is: hoe kunnen we dat nog beter doen, ook gegeven al die andere platformen, waarmee ik mijn betoog startte, die hele andere waarden erop nahouden en die jongeren natuurlijk iets makkelijker weten te bereiken? De vraag is dus eigenlijk hoe we er nou voor kunnen zorgen dat we dat, ook naar voorbeeld van de successen die de publieke omroep laat zien, kunnen verbreden.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik vind het natuurlijk in algemene zin heel goed dat jongeren hun nieuws op allerlei andere platformen goed weten te vinden. Tegelijkertijd zien we, zoals ik al zei, dat juist diezelfde platformen ontworpen zijn voor maximale aandacht, voor het verkrijgen van data en voor winst, en gelden bij al die commerciële platformen, die er dus andere waarden op nahouden, niet altijd de journalistieke codes zoals we die bij de publieke omroep wel hebben. Dan is de vraag: hoe krijgen onze jongeren, hoe krijgen onze toekomstige generaties, nieuws tot zich, welke waarde hechten wij daar met elkaar aan en wat vinden wij belangrijk voor het nieuws dat zij tot zich krijgen?

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik denk dat de publieke omroep dat natuurlijk zelf heel goed kan. Ik denk dat het in de kern heel belangrijk is dat wij hier met elkaar bedenken — daar gaan wij met z'n allen over, volgens mij — welke publieke opdracht wij aan die omroepen meegeven, welke kernwaarden wij belangrijk vinden. Daar moeten zij zich aan houden, zeker. Ik hoop ook vooral dat jongeren op die manier nieuws tot zich kunnen blijven nemen in plaats van dat dit bepaald wordt door allerlei bigtechplatforms.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nee, wij zijn hier met elkaar omdat we het hebben over de herziening van de publieke omroep, van het stelsel. Dan heb je het ook over de invulling die je daaraan geeft. Dat gaat volgens mij ook over kernwaarden. Er is een rapport over die kernwaarden geschreven, waarin heel veel conclusies zijn getrokken en aanbevelingen zijn gedaan voor wat dan die kernwaarden zouden kunnen zijn. Volgens mij wordt een deel daarvan ook overgenomen in de herziening van de publieke omroep, van het stelsel. Die is nu in internetconsultatie. Dat betekent dus ook dat die wet er eindelijk snel kan komen. Volgens mij gaat het erom dat op het moment dat jongeren nieuws tot zich nemen, dat nieuws voldoet aan die kernwaarden, zeker.

Mevrouw Oualhadj (D66): Volgens mij hebben we nu met elkaar afgesproken dat er vier omroephuizen komen en dat de taakopdracht die aan alle omroephuizen wordt meegegeven, is om die pluriformiteit zo goed mogelijk te borgen.

Mevrouw Oualhadj (D66): O, dat is interessant; dan ga ik even mijn tekst aanpassen. Nee, hoor. Tot slot. Dat journalisten soms steeds meer moeite hebben om hun werk goed en veilig uit te voeren, is echt enorm zorgelijk. Afgelopen weekend kwam het opnieuw tot een dieptepunt. Meerdere journalisten zijn belaagd tijdens de extreemrechtse protesten op het Malieveld, terwijl zij simpelweg hun werk deden. Dat is onacceptabel. Graag hoor ik ook hoe de minister hiernaar kijkt en in contact staat met PersVeilig over dit punt. Ik hoor graag in hoeverre zij voldoende geëquipeerd zijn om hun werk te doen. Voorzitter. Ik sluit af. Minder schotten, meer samenwerking, anticiperen op een veranderend tijdperk en vooral onafhankelijke en herkenbare journalistiek waar Nederlanders op kunnen vertrouwen: dat is wat D66 betreft waar de landelijke publieke omroep de komende jaren naartoe moet. We zijn blij dat de minister hier zo voortvarend mee bezig is. Ik kijk uit naar haar beantwoording. Dank u wel.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik kon me heel goed vinden in het besluit van AVROTROS destijds. Het staat natuurlijk in principe iedereen vrij, zo ook de NPO, om dit te doen, maar ik kan me wat dat betreft heel goed vinden in het besluit van AVROTROS.

Mevrouw Oualhadj (D66): Dat is, zoals ook de heer Mohandis zei, aan de NPO; daar gaan wij niet over. Tuurlijk, ik kan me heel goed voorstellen dat een land ervoor kiest om niet deel te nemen aan een internationaal evenement waaraan ook een staat deelneemt waarvan de politiek leiders door het Internationaal Strafhof worden verdacht van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waarmee deelname van Israël niet neutraal is. Dat AVROTROS op basis van dat punt heeft besloten om niet mee te doen, kan ik heel goed begrijpen. Ik kan er wel van alles van vinden dat de NPO nu anders besluit. U vraagt aan mij wat D66 gaat doen, maar D66 kan hier niet zo veel aan doen omdat dit aan de publieke omroep zelf is. Dat weet u donders goed, …

Mevrouw Oualhadj (D66): … zeg ik via de voorzitter tegen de heer Ergin. Ik weet niet precies waar u naar op zoek bent, maar u weet, zeg ik via de voorzitter, net zo goed als ik dat wij aan dat besluit niet zo heel veel kunnen veranderen.

Mevrouw Oualhadj (D66): Het Songfestival is ooit opgericht om mensen en landen met elkaar te verbinden. Zo zei AVROTROS dat ook. AVROTROS heeft daar best een afgewogen statement over uitgebracht. Als je dan in een internationaal conflict verwikkeld bent, is het inderdaad niet meer een evenement met een neutraal karakter. Nogmaals, dat is wat ik er ook van vind. Daar sluit ik me bij aan. Ik kon me in elk geval heel goed vinden in het besluit van AVROTROS. U vraagt aan mij om gezamenlijk op te trekken tegen deze minister. Ik heb deze minister daar nog niet over gehoord, dus we kunnen haar hooguit vragen wat ze daarvan vindt, maar we kunnen haar niet oproepen om dit besluit terug te trekken. Dat gaat helemaal in tegen wat wij hier met elkaar bespreken over de rol van de minister in dit soort kwesties.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nou, die zorgen zijn helemaal niet nodig, zeg ik via de voorzitter tegen de heer Van der Maas. U bent als het goed is weer gerustgesteld.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik ben niet bekend met dit netwerkje waar de heer Bosma nu al een paar keer aan heeft gerefereerd. Ik ben er wel nieuwsgierig naar als ik heel eerlijk ben, want zo'n netwerkje klinkt heel interessant. Ik denk eerlijk gezegd niet dat het bestaat. Volgens mij zijn er een aantal hele mooie rollen die we in de samenleving zien waarvoor vacatures ontstaan en waarin mensen worden benoemd. Dit zijn inderdaad mensen die er vandaag niet bij zijn en die zich daar ook niet tegen kunnen verweren. Maar ik vind het altijd heel mooi om te zien dat mensen zich melden voor dit soort mooie functies, omdat het nogal wezenlijke functies zijn die we met elkaar te beschermen hebben.

Mevrouw Oualhadj (D66): Nogmaals, als we het over netwerkjes gaan hebben: de heer Ergin van DENK gaf net al aan dat er eerder ook PVV-ministers op bepaalde soortgelijke posten hebben gezeten. Ik vind het heel moedig dat er mensen zijn die graag willen werken op dit soort plekken om dat bestel of andere instituties te kunnen versterken. Daar sta ik alleen maar achter. Ik moedig dat ook echt alleen maar aan.

Mevrouw Oualhadj (D66): Ik begrijp dat de heer Bosma graag een plek wil …

Mevrouw Oualhadj (D66): Voorzitter, u verwijt mij de hele tijd dat ik wat langer van stof ben, maar als er mensen rechts van mij de hele tijd door mij heen praten, ben ik inderdaad iets langer van stof omdat het iets meer vraagt van mijn antwoorden. Misschien kan de heer Bosma ook wachten tot ik ben uitgepraat. Nogmaals, ik vind het alleen maar goed dat er mensen zijn die zich opwerpen voor dit soort functies. Dat is een serieus antwoord op een serieuze vraag van de heer Bosma.

Mevrouw Oualhadj (D66): Wat ik ervan vind, is dat het helemaal niet uitmaakt welke kleur deze meneer of mevrouw heeft. Het gaat erom dat de functie die daar wordt uitgeoefend, goed wordt uitgeoefend. Volgens mij moeten we deze meneer of mevrouw, ongeacht om wie het gaat, daarop beoordelen. In dit geval zie ik niet iemand die familieleden naar binnen trekt en hen op die manier aan baantjes helpt. Als we het dan hebben over bepaalde netwerkjes, vraag ik de heer Bosma zelf eens te reflecteren op wat daar dan allemaal gebeurt. Met andere woorden, ik zou willen vragen om die mensen te beoordelen op wat ze doen en hoe ze het doen. In dit geval zie ik iemand die haar baan heel goed uitoefent. Ik kan alleen maar blijven bij mijn antwoord dat ik het heel moedig vind dat er nog altijd mensen zijn die, ondanks allemaal suggesties, die ook in dit huis worden gedaan, nog steeds bereid zijn om dit soort banen uit te willen oefenen.