Eppo Bruins

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2025Nr. 180 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juli 2025Het Fries kent in Nederland een bijzondere positie, namelijk als de officiëletaal in de provincie Fryslân naast het Nederlands. Een taal leeft als hijgesproken en gelezen, en ook bestudeerd wordt. De afgelopen jarenbestonden er zorgen over de positie van het Fries op academisch niveau.Middels deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), over hoe het Fries weereen duurzame positie heeft verkregen in het wetenschappelijk onderwijsen uitvoering is gegeven aan de motie van de leden De Hoop (GL-PvdA)en Van der Molen (CDA) en het amendement van het lid De Hoop.1Friese taalEen jaar geleden is in de Bestjoersôfspraak Fryske taal en kultuer2024–2028 (BFTK)2 afgesproken dat het Rijk en de provincie zichgezamenlijk inzetten voor een volwaardige, duurzame en toegankelijkebachelor Fries en de afspraken over de samenwerking vast te leggen ineen convenant. De Minister van BZK en ik zijn verheugd uw Kamer tekunnen mededelen dat een convenant tussen het Ministerie van OCW, hetMinisterie van BZK, de provincie Fryslân en de Rijksuniversiteit Groningen(RUG) op 10 juli 2025 is ondertekend. Met dit convenant is een duurzamesamenwerking tussen deze vier partijen ten behoeve van een bachelorFries geborgd.Zo draagt ieder bij aan het beschermen en bevorderen van het Fries in hetwetenschappelijk onderwijs vanuit haar eigen rol en verantwoordelijkheid.De provincie Fryslân en het Rijk hebben een gezamenlijke verantwoorde-1Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VIII, nr. 96.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VIII, nr. 44.2Bestjoersôfspraak Fryske taal en kultuer 2024-2028 (Bestuursafspraak Friese taal en cultuur2024-2028) | Convenant | Rijksoverheid.nl. kst-36600-VIII-180ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1801 lijkheid en zorgplicht voor de Friese taal en cultuur. Het Ministerie vanOCW is verantwoordelijk voor het beleidsterrein hoger onderwijs en hetMinisterie van BZK heeft op het gebied van erkende talen een coördine-rende rol binnen het Rijk. De RUG heeft als onderwijsinstelling aange-geven dit bachelorprogamma te willen ontwikkelen en aanbieden. Zijbesluit over en draagt zorg voor de inhoud, vorm, kwaliteit en organisatievan het onderwijs.De RUG heeft zich de afgelopen maanden met toewijding ingezet voor deontwikkeling van het bachelorprogramma. Het bachelorprogramma maaktdeel uit van een bredere, doorgaande leerlijn op het Fries. Zo kan degeïnteresseerde en enthousiaste scholier uit het voortgezet onderwijsdiens studie naar het Fries in het wetenschappelijk onderwijs vervolgen.Ook kunnen afgestudeerden hun weg vervolgen in de Frisistiek (dewetenschappelijke beoefening van het Fries) of een baan vinden op de(Friese) arbeidsmarkt. Het bachelorprogramma Fries richt zich daarbij nietalleen op het aantrekken van «hoofdvakkers»3, maar juist ook op hoe eengrotere groep «bijvak»-studenten bereikt kan worden, omdat het doel isdat zo veel mogelijk studenten met de Friese taal en cultuur in aanrakingkomen. Binnen een maand na de ondertekening zal het convenant in deStaatscourant worden gepubliceerd.Bij de ontwikkeling van het convenant heeft DINGtiid, het wettelijkeadviesorgaan voor de overheid op het gebied van de Friese taal, eenadviserende rol gehad. Bij deze willen de Minister van BZK en ik DINGtiidbedanken voor hun gevraagde en ongevraagde adviezen over ditonderwerp.Uitvoering motie en amendementMet de ondertekening van het convenant geef ik verder invulling aan deverplichtingen die voortvloeien uit het Europees Handvest voor regionaletalen en talen van minderheden, waarbij we als overheid de mogelijk-heden faciliteren om het Fries op wetenschappelijk niveau te onderwijzenen bestuderen. Daarbij geef ik uitvoering aan het amendement van het lidDe Hoop om structureel € 340.000 beschikbaar te stellen voor eenbachelor Fries.4 Ook geef ik middels het convenant uitvoering aan demotie van de leden De Hoop en Van der Molen.5 In deze motie werdverzocht om de opleiding Fries in de wet te verankeren. Zoals in eerdereKamervragen aangegeven6 blijkt dat het vastleggen van een verplichtingtot het verzorgen van een bachelor Fries niet past bij de autonomie dieaan de instelling toekomt op basis van de Wet hoger onderwijs enwetenschappelijk onderzoek. In de wet is vastgelegd dat de bevoegdheidvoor het initiëren en verzorgen van een opleiding bij de onderwijs-instelling ligt. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen(KNAW) heeft geadviseerd om daarvoor in de plaats een convenant aan tegaan met de desbetreffende onderwijsinstelling en zo uitvoering te gevenaan de motie.7 Dit advies is ter harte genomen en in de BFTK isafgesproken middels het convenant het academisch onderwijs naar hetFries duurzaam te verankeren. Hiermee beschouw ik de motie alsuitgevoerd.3Een hoofdvakstudent is iemand die het volle programma van een opleiding volgt en ook hetdiploma van die opleiding verkrijgt.4Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VIII, nr. 44.5Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VIII, nr. 96.6Antwoorden op Kamervragen over het bericht dat toekomst studie Fries zorgelijk is | Kamerstuk| Rijksoverheid.nl.Antwoorden jaarverslag OCW 2024.7KNAW: De toekomst van de frisistiek - KNAW.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1802 Tot slotMet de komst van het convenant heeft het Fries in het wetenschappelijkonderwijs een duurzame borging gekregen. Maar een levende taal is meerdan een academische studie. We blijven ons dan ook inzetten voor eenduurzame borging van het Fries; van het kinderdagverblijf tot hetwetenschappelijk onderwijs.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. BruinsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1803