M. Schenk

Pensioenonderwerpen

De heer Schenk (FVD): Ik hoorde de heer Bolhuis zojuist zeggen dat het zaak is dat we er inzicht in krijgen om hoeveel gedupeerden het precies gaat. Daartoe werd al opgeroepen in een motie van mevrouw Patijn, een fractiegenoot van de heer Bolhuis. Ik vind de uitvoering van die motie, die overigens Kamerbreed is aangenomen, volstrekt onvoldoende, want wij hebben daar geen inzicht in. Ik ben erg benieuwd naar de visie van PRO op de uitvoering van de motie van mevrouw Patijn.

De heer Schenk (FVD): Dat verzoek deel ik vanzelfsprekend van harte, maar bij "enkele tienduizenden" kan het gaan om 20.000 gevallen, maar ook om 80.000 gevallen. Dat aantal beweegt zich dus binnen een heel grote bandbreedte. Moeten we daarom niet heel kritisch zijn tegen de minister? Moeten we niet tegen hem zeggen dat de motie onvoldoende is uitgevoerd en dat hij beter in kaart moet brengen om hoeveel mensen het gaat? Anders weten we ook niet voor welke uitdaging we staan en hoeveel geld er bijvoorbeeld nodig zal zijn om de geleden schade recht te breien, als dat nog mogelijk is.

De heer Schenk (FVD): Dank, voorzitter. Tot voor kort behoorde ik tot de groep Nederlanders die bij een binnengekomen brief van een pensioenfonds vooral nadacht over hoe ik die brief zo snel mogelijk bij het oud papier kon krijgen. Want laten we eerlijk zijn: veel jonge mensen — vooral twintigers, misschien zelfs dertigers en veertigers — denken niet na over hun pensioen. We lezen er weleens iets over in de media, maar we gaan er vooral van uit dat het wel geregeld is en dat het tegen de tijd dat we er echt mee te maken krijgen, wel goed komt. Maar hoe meer ik mij in pensioenonderwerpen ben gaan verdiepen, hoe verbaasder ik eigenlijk ben dat terwijl Nederland een van de grootste financiële stelselwijzigingen uit de geschiedenis doorvoert, veel mensen — het overgrote deel van de bevolking, durf ik zelfs te zeggen — niet tot nauwelijks op de hoogte zijn van wat er gebeurt met hun uitgestelde loon. Dat is pensioen immers, want laat helder zijn dat pensioengeld geen overheidsgeld is, maar geld van mensen die er hard voor hebben gewerkt. En daar gebeurt nogal wat mee. Nederland had een van de beste pensioenstelsels ter wereld. Juist daarom had de politiek uiterst terughoudend moeten zijn met een volledige verbouwing ervan, of, beter nog, er nooit aan moeten beginnen. Forum voor Democratie heeft vanaf het allereerste moment voor de drastische consequenties gewaarschuwd, ook voor de transitie naar het nieuwe stelsel waar we nu, bijvoorbeeld bij de compensatieregeling, grote problemen met grote gevolgen voor Nederlanders zien. Neem Marieke, waar ik onlangs mee sprak. Zij is 51 jaar, werkte in het onderwijs en bouwde pensioen op bij ABP. Dit jaar kreeg zij een nieuwe baan in de zorg en kwam zij bij PFZW terecht. PFZW was al overgestapt naar het nieuwe stelsel, ABP nog niet. Zij kwam dus bij haar nieuwe fonds te laat voor de compensatie, en bij het fonds waar zij was vertrokken werd de compensatie later nog verdeeld. Het gevolg? Tienduizenden euro's minder pensioen, wat tot honderden euro's per maand kan gaan schelen. Dat is echt het verschil tussen je huur of hypotheek wel of niet kunnen betalen. Het kabinet erkent zelf dat deze situatie voor mogelijk tienduizenden mensen geldt. En dan durft de minister in zijn brief van april jongstleden en tevens in de beantwoording van Kamervragen van de heer Bolhuis en mevrouw Van Ark de verantwoordelijkheid neer te leggen bij de werknemers. Zij hadden zich maar goed moeten informeren over de gevolgen van een baanwisseling. Dat kan toch niet waar zijn? Deze mensen, deze gedupeerden dus, hebben niet gekozen voor een nieuw pensioenstelsel; het kabinet heeft dat wél gedaan. Wat hadden deze mensen dan moeten doen? Een nieuwe baan weigeren? Maar niet arbeidsongeschikt moeten raken? Had hun werkgever dan maar niet failliet moeten gaan? Want ook die gevallen zitten ertussen; mensen die om die redenen tienduizenden euro's gaan mislopen. Wat FVD betreft hadden we nooit aan deze ondoordachte stelselwijziging moeten beginnen. De weg voorwaarts is wat ons betreft nog steeds de weg terug. Naar schatting zeker 80.000 mensen, en misschien nog wel veel meer, omdat zij niet op de hoogte zijn, plukken de uiterst zure vruchten van de stelselwijziging. In maart nam de Tweede Kamer Kamerbreed de motie-Patijn aan; de minister moest onderzoeken welke groepen compensatie mislopen en hoe groot die groepen zijn en moest kijken naar adequate compensatie. Maar waar staan we nu? Geen exact aantal gedupeerden, geen berekening van de totale schade, geen inzicht in het aantal mensen die dubbel worden gecompenseerd en geen uitgewerkte herstelregeling. Wel de mededeling van de minister dat een algemene oplossing "ingewikkeld en kostbaar" zou zijn. Daar heeft die gedupeerde Nederlander die straks zijn rekeningen niet meer kan betalen, natuurlijk helemaal niks aan. Pensioenfondsen beheren een vermogen van honderden miljarden. Jaarlijks wordt er meer pensioengeld ingelegd dan er wordt uitgekeerd en daar komen de beleggingsopbrengsten, als we eens stoppen met dat activistisch beleggen, op de lange termijn nog bij. Waarom zouden reeds gereserveerde compensatiemiddelen of andere binnen het fonds aanwezige middelen niet voor gedupeerden kunnen worden benut? Wat gaat de minister concreet doen voor de mensen die hun compensatie inmiddels al zijn misgelopen? Concrete actie is echt vereist. Daadwerkelijke actie laten zien is het minste wat het kabinet kan doen om de slechte keuze voor een nieuw stelsel misschien net iets minder slecht te maken. Denk hierbij aan verrekening tussen pensioenuitvoerders, één gezamenlijk afgestemd compensatiemoment of een gericht vangnet of wat dan ook voor mensen die overduidelijk buiten hun schuld om compensatie mislopen. Hoe kijkt de minister naar deze oplossingen? Is hij bereid om ze te onderzoeken? Wat heeft hem ervan weerhouden om deze opties allang uit te werken? Voorzitter. Als de Kamer daadwerkelijk door wil op deze verkeerd ingeslagen weg, sta dan ten minste toe dat het oude en het nieuwe stelsel naast elkaar kunnen blijven bestaan. Waarom worden pensioenfondsen die hun bestaande regeling willen behouden alsnog in het nieuwe systeem gedwongen? De huidige chaos zou boekdelen moeten spreken. Geef fondsen die niet willen overstappen de ruimte om in het oude stelsel te blijven. Is de minister bereid om dit zogeheten tweestromenland alsnog mogelijk te maken? Voorzitter. De gevestigde politiek heeft deze onnodige stelselwijziging doorgedrukt en draagt nu ook de verantwoordelijkheid voor de problemen die zij heeft veroorzaakt. Die rekening kan niet worden afgeschoven op werknemers met de opmerking dat zij zich maar beter hadden moeten laten informeren. Geld en oplossingen zijn er wat ons betreft; nu nog de politieke wil. Dat betekent: of een eerlijke compensatie voor alle gedupeerden of erkennen dat de Wet toekomst pensioenen een slechte keuze was, de wet intrekken en zo snel mogelijk terug naar wat ooit het beste pensioenstelsel ter wereld was. Daar is de Nederlander daadwerkelijk bij gebaat. Dank u wel.

De heer Schenk (FVD): Even voor alle duidelijkheid. Begrijp ik goed dat de minister de regeringscommissaris nadrukkelijk gaat vragen om bijvoorbeeld te kijken naar een verrekeningssysteem, onderlinge compensatie, een momentgericht vangnet en de juridische en eventuele financiële consequenties daarvan?

De heer Schenk (FVD): Laat vooropstaan dat ik de brieven waar de minister enkele minuten geleden aan refereerde in het vervolg ook zal openen. Die les heb ik inmiddels wel geleerd, naar aanleiding van mijn eerste pensioendebat. Ik vroeg naar de mogelijkheid — dat was misschien een creatieve insteek — om in het oude stelsel te blijven. Ik noemde dat tweestromenland. Die vraag kwam eigenlijk voort uit het werkbezoek dat wij bij De Nederlandsche Bank hadden een week geleden. Toen ging het erover dat fondsen waarschijnlijk daadwerkelijk achter zullen blijven. Ik kon toen niet echt antwoord krijgen op de vraag wat het dan precies betekende. Ik zou daar heel graag nog wel wat over willen horen.

De heer Schenk (FVD): Ik ben wel heel benieuwd wat het betekent voor de mensen die bij die pensioenfondsen zitten die achterblijven. Wat gaan zij daarvan voor gevolgen ervaren in de praktijk?

De heer Schenk (FVD): Het is best fundamenteel. Ik kwam tegen — ik moet heel eerlijk zeggen dat ik niet exact meer weet waar ik het vandaan heb en uit welk stuk het kwam — dat 29 fondsen hebben aangegeven niet in te varen. Ik weet niet of dat klopt en of dat een mogelijkheid is, maar als het zo is, dan is dat wel gigantisch. Het kan natuurlijk zo zijn dat die fondsen niet zo heel veel deelnemers hebben. Dat zou kunnen. Maar ik ben heel blij dat de minister dat in ieder geval meeneemt in de brief.

De heer Schenk (FVD): Dank u wel. Ik heb een aantal vragen gesteld in mijn eerste termijn. Hoewel niet op alles een antwoord is gegeven, komt er wel snel meer duidelijkheid over in de brieven die aanstaande zijn. Het ging onder andere over de oplossingsrichtingen voor mensen die tussen wal en schip vallen en compensatie mislopen door een fundamenteel probleem. Daar moet echt iets aan gebeuren. Ik hoop heel erg dat de minister en het kabinet daar serieus mee aan de slag gaan. Ik snap dat ik nu een lastig verzoek ga doen, maar het is wel voor iedereen fijn als het advies er zo snel mogelijk ligt. Ik hoorde november, maar dat is toch weer twee maanden verder. Hoe eerder, hoe beter, zou ik willen zeggen, maar ik vermoed dat de minister er net zo over denkt. Verder ben ik heel blij dat er in de brief wordt teruggekomen op de 500.000 mensen die achterblijven in het oude stelsel en wat dat in de praktijk voor hun pensioen zal betekenen. Ik kijk daarnaar uit en zie het graag tegemoet.