Annet Bertram

de intentieverklaring met Tata Steel

Staatssecretaris Bertram: Voorzitter. Het is al laat, maar we komen natuurlijk wel bij een heel belangrijk onderdeel: hoe zit de gezondheid in de afspraken die we met Tata Steel willen maken? Ter voorbereiding van dit debat heb ik een aantal gesprekken gevoerd. Ik ga er vanwege het late tijdstip snel doorheen. Ik heb slechts twee mapjes. Ten eerste heb ik de expertgroep en de GER. Dan de afspraken die we aan het maken zijn, inclusief de handhaving. Er vielen mij in die gesprekken een paar dingen op. Er is geen partij, of je nu met de FNV, de expertgroep, het RIVM, de provincie Noord-Holland of de board zelf spreekt die gezondheid niet even belangrijk vindt — en de bewoners vinden dat al zeker niet — als dat je naar de verduurzaming van het bedrijf gaat. Dat is belangrijk, want ook als kabinet vinden wij het echt van belang dat wij zo goed mogelijk, zo concreet mogelijk en zo afrekenbaar mogelijk afspraken maken met het bedrijf. Partijen hebben ook gezegd: het wordt wel tijd om duidelijkheid te krijgen, maar zorg ook voor zorgvuldigheid, borging en garanties. Ik moet eerlijk toegeven dat er ook wel partijen waren die zeiden: "In hoeverre kun je Tata Steel vertrouwen? Hou er rekening mee dat er een geschiedenis is met dit bedrijf en dat je ook als kabinet niet zomaar iemand op de blauwe, groene of bruine ogen kunt vertrouwen. Zorg dat je het zakelijk doet en zorg dat je het zo concreet mogelijk doet." Ik denk dat het ook goed is om dat ook heel goed op te slaan van partijen die al heel lang met dit bedrijf te maken hebben. In die zin zou ik de maidenspeech van mevrouw Müller toch wel heel even willen aanhalen. Mevrouw Müller zei: er komt een moment dat je inderdaad moet zeggen "en toch wanneer is goed goed genoeg en durf je dat besluit te nemen?" Uiteindelijk zal er altijd iets zijn wat je nog extra wil. Dat zeiden partijen ook. Ik zou de heer Grinwis willen aanhalen. Hij zei: we zitten eigenlijk op een soort kantelpunt, want is dit niet het moment waarop je kunt zeggen dat je zelfs bovenwettelijk een aantal gezondheidswinstpunten kunt pakken die je niet pakt als je alleen naar de wettelijke vereisten kijkt. Dat is ook voor het kabinet een hele duidelijke afweging. Het is geen makkelijk traject, maar het is wel belangrijk. Juist ook als je meer op gezondheid kunt doen, moet je het eigenlijk niet laten. Wat ben ik van plan te gaan doen? Ik kom nog op een heel aantal vragen. Ik denk dat het belangrijk is om duidelijk te maken dat we op basis van het rapport van het RIVM van 2023 al heel veel gebruik hebben kunnen maken van wat wij over stoffen weten en wat we in relatie tot Tata Steel weten. Die grote bak aan informatie heeft ook geleid — ik heb het hier — tot een behoorlijk aantal concrete afspraken rondom stoffen. We weten zeker dat die afspraken belangrijk zijn voor de gezondheid van mensen. Tegelijkertijd zeggen we ook: ja, maar dat is niet voldoende. Dat zegt de expertgroep ook. Dus de oproep is: kabinet, ga verder dan wat je daaruit hebt gehaald. Ik heb vier punten. Ik loop dan straks nog de expertgroep langs. Er zijn vier punten waarvan ik zeker weet dat ik daar tussen nu en het formuleren van de definitieve maatwerkafspraak nog een aantal meters op wil maken. Vroeger zou ik gezegd hebben "kilometers", maar ik zeg nu maar "meters". Het eerste punt is: we gaan nog een keer de afspraken na op de afrekenbaarheid. We zullen ook bepaalde afspraken nog aanscherpen. De heer Jumelet zei het uiteindelijk al: het gaat uiteindelijk om de gezondheidswinst en je wil met die afrekenbare afspraken kunnen aantonen dat die gezondheidswinst gepakt wordt. We gaan de huidige reducties dus vastleggen en meten. We gaan de regels rondom een aantal stoffen aanscherpen, waaronder fijnstof. Ik kom zo nog even terug op ultrafijnstof, geluid en geur, maar ook deze drie krijgen een extra plek in de maatwerkafspraak. Kortom: reducties vastleggen en zorgen dat ze meetbaar zijn. Als tweede betekent dat dat we zo goed mogelijk de monitoring en de metingen verrichten. We moeten daar ook afspraken over maken. Dat moet onafhankelijk gebeuren. Wat we nu aan het doen zijn, is het volgende. Op dit moment meet Tata Steel zelf, maar ook het bevoegd gezag Noord-Holland en het RIVM. We zijn met het RIVM aan het bekijken hoe we alle metingen en informatie die we hebben zo objectief mogelijk in de maatwerkafspraak kunnen krijgen, zodat ook duidelijk wordt: dit is wat we willen. Het derde is de GER, de gezondheidseffectrapportage. Daarover hebben we ABDTOPConsult gevraagd om samen met heel veel partijen, waaronder ook de expertgroep, een zo goed mogelijk instrument te maken. Ik ga alles op alles zetten om in ieder geval rond de zomer die GER zover te hebben dat we die kunnen inzetten voor die maatwerkafspraak. Dat is namelijk ingewikkeld, en het is ook nieuw. We willen in elk geval zo goed mogelijk kunnen gebruiken wat er dan is. We willen dus alles zo goed mogelijk vastleggen, met reducties, en we scherpen ook een aantal stoffen aan. Wat betreft monitoren en meten komt het RIVM met een voorstel. Wat betreft de GER gaan we met ABDTOPConsult rond de zomer zorgen dat we wát er is, zo goed mogelijk kunnen inzetten voor de maatwerkafspraken. Tot slot, en dat is niet onbelangrijk, heb ik op 22 april al een bijeenkomst met bewoners, maar wil ik die bijeenkomsten regelmatig houden, zodat ik ook input kan krijgen vanuit de bewoners zelf. Ik wil namelijk weten hoe zij het ervaren, zodat we dat zo goed mogelijk in het proces kunnen meenemen. Dan ga ik nu toch eventjes de expertgroep langs, omdat meer mensen die hebben genoemd. Wat zegt die expertgroep? Ik relateer dat aan wat ik van plan ben. Die zegt eigenlijk dat we die GER een volwaardige plek moeten geven. Dat gaan we ook doen. Het is wel een nieuw instrument, dus we gaan alles gebruiken wat er is en we stoppen daar niet. Dat heb ik ook met de voorzitter van de expertgroep besproken. We gaan door met het verder ontwikkelen van het instrument. Fijnstof komt steviger in de lijst te staan met stoffen waaraan voldaan moet worden voor ultrafijnstof, geluid en een aantal zeer zorgwekkende stoffen. Daar zijn we nu mee bezig. De heer Grinwis en de heer Klos vroegen daarnaar, maar ook een aantal andere leden. Zij vroegen: maar wat doe je dan eigenlijk met dat ultrafijnstof en wat kun je daarmee als je de reductie nu nog niet gelijk kunt aanscherpen? We zijn nu bezig met het volgende. Er zijn soms ook technische alternatieven die je in die maatwerkafspraak zou kunnen opnemen, waarbij het niet gaat om emissies maar om immissies, dus belasting vanuit de bron naar de omgeving. Kortom, we zijn niet voor één gat te vangen. Als het niet nu al in een aangescherpte reductie kan, gaan we wel kijken hoe we het uiteindelijk zo concreet mogelijk in die maatwerkafspraak kunnen krijgen. Daarover hebben we uiteraard ook nauw contact met de expertgroep. Als derde noem ik het garanderen van de gezondheidswinst op korte termijn door bijvoorbeeld afspraken te maken over overkappingen. Dat gaan we doen en dat is heel belangrijk, ook als het gaat om het neerslaan van fijnstof. Het andere advies was om de gezondheidswinst integraal te bekijken. Dat doen we. Zo staat die nu ook in de maatwerkafspraak. Over de monitoring heb ik het net gehad. Dus wat gaan we doen tussen nu en het moment waarop de maatwerkafspraak getekend zou moeten worden? Dat wil zeggen, als we ook vinden dat we daaraan toe zijn. In de loop van die tijd gaan we nadenken over waar we nog kunnen aanscherpen in het vastleggen, en kijken we naar fijnstof, ultrafijnstof, geur en reuk. Ook kijken we met de RIVM hoe we die monitoring en die meting zo adequaat mogelijk kunnen doen, gebruikmakend van de drie partijen die nu ook zelf metingen verrichten. Samen met de expertgroep gaan we in de aanloop naar de zomer zo veel mogelijk concretiseren en hopelijk ook zo veel mogelijk gebruikmaken van de aanbevelingen van de expertgroep. Dan was er nog een vraag … Nee, volgens mij waren dit de vragen over de GER en de gezondheidsrapportage, over de aanbevelingen van de expertgroep en over wat we in ieder geval tussen nu en de zomer nog van plan zijn te doen.

Staatssecretaris Bertram: Zeker, dat is wel de bedoeling. We of eigenlijk ABDTOPConsult is dus doende om samen met heel veel andere partijen te kijken hoe dat instrument eruit zou kunnen zien. We proberen daar zo ver mogelijk mee te komen. Dat betekent ook dat je niet stilstaat, maar dat je 'm inderdaad uiteindelijk misschien ook wel voor bijsturing en evaluatie zou kunnen gebruiken. Maar ik zeg daar wel bij dat we natuurlijk ook al wel wat verder zijn op het moment dat ABDTOPConsult samen met alle partijen die met die GER bezig zijn tot een afronding komt. Maar desalniettemin gaan we dat wat er is, gebruiken voor de invulling van de maatwerkafspraak.

Staatssecretaris Bertram: Dat is ook besproken met de expertgroep en met het RIVM. Eigenlijk is gezegd: we snappen de aanbeveling, maar wat is dan een gemiddelde stad en waar moet je het dan mee vergelijken? Daar is dus van gezegd: we houden het wel in het achterhoofd, maar de vraag is — zo is dat ook met de expertgroep besproken — of deze aanbeveling ons het meest vooruithelpt. Het is niet zo dat die van tafel gaat, maar de vraag is meer: hoe moet je dat dan doen en waar vergelijk je het dan mee?

Staatssecretaris Bertram: Zeker. Nogmaals, ik bevestig hierbij ook dat juist omdat het ingewikkelde stoffen zijn, zoals de expertgroep ook zegt, we dus ook naar andere mogelijkheden kijken om het alsnog op een andere manier — misschien wel via immissies — in de maatwerkafspraak te krijgen.

Staatssecretaris Bertram: Zeker.

Staatssecretaris Bertram: Ik kan het volgende toezeggen. Ik ben ze net langsgelopen, waarbij we soms dus ook naar alternatieven zoeken. Bijvoorbeeld bij ultrafijnstof zeggen we, ook in overleg met de expertgroep: het is nog te vroeg, dus je krijgt 'm niet op deze manier in die maatwerkafspraak. Of denk aan: wat is een gemiddelde stad? Of denk aan het RIVM dat zegt: tja, die vergelijking is ingewikkeld. Dan moet je natuurlijk wel dat debat met elkaar kunnen voeren. Ik zou dus zeggen: de expertgroep is extreem belangrijk en inderdaad ook niet voor niks ingesteld, maar tegelijkertijd is het natuurlijk wel van belang om ook met andere experts, want er zijn natuurlijk heel veel groepen die meten ... Het RIVM is voor ons ook een hele belangrijke en waardevolle partner. Je moet wel met elkaar over en weer kunnen bespreken hoe nou zoiets zo in een maatwerkafspraak komt dat je het vervolgens ook kunt naleven.

Staatssecretaris Bertram: Ik zou nog een keer willen onderstrepen dat het voor ons extreem belangrijk is welke aanbevelingen de expertgroep heeft gedaan, want anders hoef je die ook niet in te richten. Tegelijkertijd betekent dat dat je per aanbeveling moet kijken wat nu de beste en slimste manier is om die uiteindelijk vertaald te krijgen in de maatwerkafspraak. Dat is nu precies waarin we zitten en waarvan ik gezegd heb: die wil ik tussen nu en het sluiten van de maatwerkafspraak, ervan uitgaande dat we daar komen, successievelijk langsgaan. Dan is het ongeveer langs de lijn die ik net genoemd heb, met fijnstof, ultrafijnstof, geur en reuk. Dat gaat u terugzien in de maatwerkafspraak.

Staatssecretaris Bertram: Ik kom zo meteen nog op de MER terug, maar het is echt belangrijk dat we onderscheid maken tussen wat de GER is, wat de MER is, wat het bevoegd gezag samen met het bedrijf doet en wat in de maatwerkafspraak komt. Als u het goedvindt, kom ik daar zo nog op terug. Ik heb zelf ook even tijd nodig gehad om te ontdekken wat nu precies wat is en hoe je de boel met elkaar in verbinding brengt.

Staatssecretaris Bertram: In de maatwerkafspraak heeft de GER misschien een te grote plek gekregen. Het RIVM had in 2023 al heel veel informatie. Die is in de maatwerkafspraak terechtgekomen. Vervolgens is de discussie gevoerd: maar we hebben een GER nodig. Dat is ook een advies geweest van de expertcommissie. Die heeft gezegd: kijk nou of je gelijk aan de MER ook een GER kan maken. Dat instrument is in ontwikkeling. Om met een van uw leden te spreken: er komt een moment waarop je je moet afvragen of we voldoende hebben voor de maatwerkafspraak. Ik wil als staatssecretaris dus in ieder geval doorgaan met de ontwikkeling van de GER. Daar zijn veel partijen bij betrokken. We doen het met wat we rond de zomer hebben, want anders gaat het niet werken, maar dat betekent wel dat je elkaar afrekent op alle afspraken die dan in de maatwerkafspraak komen. De ontwikkeling van de GER gaat gewoon verder; dat zeggen ook de voorzitter van de expertgroep en het RIVM. We zullen op enig moment dus weer het debat met elkaar moeten voeren over de manier waarop we die willen inzetten. Er werd mij gevraagd: ziet u voor zich dat als dat instrument ontwikkeld is, dat uiteindelijk ook bijsturend kan zijn? Dat zou zomaar kunnen. Alleen, daar zijn we nog wel even mee bezig.

Staatssecretaris Bertram: Ik hoop dat ik de heer Jansen gerust kan stellen. Wat in de maatwerkafspraak komt — daarom heb ik net ook gezegd dat we nog niet klaar zijn; we zijn op een aantal onderdelen bezig om de boel aangescherpt te krijgen — komt uit verschillende bronnen, ook uit het RIVM-materiaal en aanbevelingen van de expertgroep. De ondertekende partijen, dus inclusief het bevoegd gezag — Noord-Holland doet ook mee — moeten elkaar houden aan wat er in die maatwerkafspraak komt. Dat wil niet zeggen — dat is natuurlijk ook wat de voorzitter van de expertgroep gezegd heeft — dat zo'n instrument als de GER niet ook later bij andere maatwerkafspraken in de ontwikkeling een belangrijke rol gaat spelen. Dat heeft alleen wel tijd nodig, en daar heb ik als staatssecretaris mee te maken.

Staatssecretaris Bertram: Dat zou, denk ik, alleen het geval zijn als wij het moment van het ondertekenen van de maatwerkafspraak niet als het moment zien waarop je zegt "dit spreken we af en hier rekenen we elkaar ook op af". Volgens mij is dat van belang, want anders ga je zo'n document niet ondertekenen.

Staatssecretaris Bertram: Ik heb zelf meer vertrouwen in dat proces, omdat je uiteindelijk altijd een knoop moet doorhakken over wat je wel in een maatwerkafspraak opneemt en wat niet. Hierin kan ik de heer Jansen wel tegemoetkomen. Wij zijn op een aantal punten nog bezig om een precisering en opharding te doen van wat je in die maatwerkafspraak wilt opnemen, en daar moet ik uw Kamer toch over informeren. Dan is ongetwijfeld ook ABDTOPConsult met het RIVM verder met de ontwikkeling van het instrument. Dan kan ik het meenemen en dan kunt u het ook in samenhang bezien.

Staatssecretaris Bertram: Zeker. De vraag van de heer Grinwis was de volgende. Ik wil 'm toch nog even herhalen; volgens mij was het ook een vraag van de heer Jansen. Hij zei: welke gezondheidswinst ga je eigenlijk met de maatwerkafspraak pakken? Daarbij zou ik het volgende willen zeggen. Het bestaand beleid heeft natuurlijk al tot reducties geleid. Je wilt eigenlijk meer, en dat wil je ook voor de werknemers van Tata Steel en dat wil je ook voor de bewoners, voor de omwonenden van Tata Steel, in Wijk aan Zee en verder. We zijn nu het volgende aan het doen. Via die alternatieve route kun je afspraken maken, waar we het net over hadden, die boven de wettelijke normering gaan. Dat is eigenlijk wat je wil pakken. Daar zit dus ook voor een belangrijk deel de gezondheidswinst. Dan was er nog een preciserende vraag van de heer Jansen. Hij zei: wat krijg je dan precies? Ik loop het heel even langs. Als de maatwerkafspraak doorgaat, dan krijg je bij Tata Steel nieuwe installaties. Je krijgt sluiting van oude installaties. Dat leidt op zich al tot milieuverbetering. Ik loop nog een paar punten die we ook afspreken even langs. Het gaat over overkappingen, over windschermen, over maatregelen voor de verwerking en opslag van staalslakken, en over maatregelen gericht op de vermindering van geur- en geluidsoverlast. Zoals u weet is "staalslakken" een favoriet onderwerp van mij; daar kom ik zo op terug. Als je al die maatregelen optelt, zie je eigenlijk dat je meer bereikt dan wanneer je niets zou doen of alleen maar de wettelijke normen zou handhaven. Dan kom ik bij de MER en de GER. Ik leg het zo straight mogelijk uit. De MER is gericht op het groenstaalplan, maar niet per se op alle aanvullende milieumaatregelen die ook in de JLoI en de maatwerkafspraak worden opgenomen. Vandaar dat ik net ook zei: we gebruiken verschillende instrumenten en ik heb er vertrouwen in dat we elkaar uiteindelijk kunnen houden aan de afspraken die we maken. De relatie tussen de GER en de maatwerkafspraak heb ik net genoemd. Het is inderdaad een dynamisch instrument. Tegelijkertijd: het is in ontwikkeling. Als we het zo belangrijk vinden dat de maatwerkafspraak in het najaar getekend wordt, dan zet ik alles op alles om zo ver mogelijk te komen. Tegelijkertijd met alles wat we nu al hebben ... Ik liet u net de bladzijde zien. Daar zal ik ook die brief over sturen. Als ik daarmee wat verder ben, gaat de MER haar eigen weg. Daarbij is het bevoegd gezag natuurlijk de provincie Noord-Holland. Ik probeer zo ver mogelijk te komen met de GER. Het krijgt uiteindelijk een plek in de maatwerkafspraken. Dan was er een vraag van de heer Grinwis en de heer Flach over het bovenwettelijke. Daarbij zou ik eigenlijk herhalen wat ik net ook al tegen de heer Jansen zei. Met bestaand beleid heb je al flinke verbeteringen, ook rondom luchtkwaliteit. Dat vergeten we nog weleens. Alleen, als je ook naar input van omwonenden en andere partijen kijkt, dan wil je eigenlijk meer. Juist omdat je die balans wil tussen gezondheid en verduurzaming, wil je er nog eens een schep bovenop doen. Dat wil je uiteindelijk in die maatwerkafspraak een plek geven. Dan was er nog een vraag van een flink aantal leden van de Kamer: de heer Dijk, de heer Dassen, de heer Jumelet, mevrouw Müller, het lid Kostić en de heer Grinwis. Die zeiden: hoe kan je nou eigenlijk borgen dat die afspraken nagekomen worden en dat je ook tegen de omwonenden kunt zeggen dat het menens is? Dat doen we doordat de emissieafspraken bindend worden overeengekomen. Het komt ook door het volgende. De minister zei het net ook al: je hebt het uitbetalingssysteem in tranches, je hebt een controlesysteem, je hebt een effectief sanctiesysteem en je hebt de terugvorderingsmogelijkheden. We gaan dus niet over één nacht ijs. Alles wat je over gezondheid afspreekt, is belangrijk. De heer Grinwis en de heer Dijk vroegen: hoe creëren we nu in IJmuiden een omgeving waarin we goed samen kunnen leven? Ik zou opnieuw zeggen: in de maatwerkafspraak komen maximale emissieniveaus en afspraken die echt nagekomen moeten worden. Ik begrijp heel goed dat partijen tegen me zeiden: niet te goedgelovig zijn! Daarom moeten we tussen nu en het moment dat we de maatwerkafspraak zouden gaan ondertekenen — uiteindelijk moet het namelijk ook allemaal nog goedgekeurd worden — heel hard werken om te zorgen dat het zo concreet mogelijk is en dat het meetbaar is, zodat we dan kunnen zeggen dat we echt enorm opgeschoten zijn. Dan een vraag van de heer Dassen en de heer Grinwis die te maken had met Italië. Compliance is natuurlijk een opzeggrond. In Italië hebben ze wel hetzelfde VTH-stelsel, maar is de echte handhaving net een slagje anders dan bij ons. Als je nu kijkt naar wat Noord-Holland doet, dan zie je dat Tata Steel in de praktijk echt maatregelen moet treffen, omdat er anders forse maatregelen worden getroffen. Dat is natuurlijk een van de belangrijkste dingen van ons VTH-stelsel. De MER heb ik gehad. De bodemsanering was nog een belangrijk punt van de heer Klos. De vervuiler betaalt. De provincie Noord-Holland gaat over de beoordeling van de te nemen maatregelen, maar uiteindelijk is in alles rondom de bodemsanering geregeld dat de vervuiler moet betalen. Dat betekent ook dat er een rekening bij Tata steel neergelegd kan worden. Dan was er nog een vraag van de heer Vermeer: als die EU-richtlijn rond emissies en NOx er komt, is het dan niet zo dat dat allemaal gaat optellen? We zijn nu aan het onderzoeken of er voor die specifieke gevallen een mogelijkheid opengesteld kan worden voor de vergunningverlening op grond van het Besluit activiteiten leefomgeving. Als dat kan, dan is dat de bevoegdheid van de provincie Noord-Holland, maar dan komt die wel in de maatwerkafspraak. Dan de staalslakken. Dat is de laatste. Ik heb op een aantal momenten al gezegd dat er acht actielijnen zijn. Pardon, mijn stem gaat een klein beetje minder worden. Wat belangrijk is voor de staalslakken, is de industrietafel staalslakken. Dat is nummertje zeven. Nummer acht is het beleidskader secundaire bouwstoffen. Die moet in de komende maanden opgesteld worden. Ik denk dat dat uiteindelijk een hele belangrijke is. We hebben nu een verbod op staalslakken. Dat duurt nog tot half juli; dat is zes maanden verlengd. In de tussenliggende periode moet uiteindelijk een besluit worden genomen. Ik moet uw Kamer natuurlijk ook laten weten wat wij vervolgens met de staalslakken doen.

Staatssecretaris Bertram: Nee, zeker.

Staatssecretaris Bertram: We zijn nog niet zover. Dit is nog in ontwikkeling. We zijn bezig met het vrijwel volledig gebruiken van waterstof als brandstof in bestaande installaties. Dat leidt tot een hogere concentratie van NOx en rookgas — dat zei u ook — maar hiervoor zijn in beginsel mitigerende maatregelen te treffen. Ik had iets vollediger moeten antwoorden. In de specifieke gevallen waarbij dat niet kan, zijn we op dit moment aan het kijken hoe we een mogelijkheid kunnen openstellen voor vergunningverlening op grond van het Besluit activiteiten leefomgeving. Het probleem waar u op wijst, althans, het probleem waarvan u zegt "voorkom dat nu", zijn we op het spoor. We zijn aan het kijken hoe we dat kunnen oplossen.

Staatssecretaris Bertram: Zeker, ja. Het precieze antwoord op dit moment is dat wij die verschillende mogelijkheden aan het onderzoeken zijn. Ik kom hier sowieso op enig moment op terug. Het probleem dat u signaleert … Sorry, ik moet het anders zeggen.

Staatssecretaris Bertram: Het probleem dat de heer Vermeer signaleert, hebben wij in het vizier. We zijn aan het kijken hoe we dat kunnen mitigeren, of via mitigerende maatregelen, of op een andere manier zoals via de maatwerkafspraak. Op dit moment ben ik zo ver. Ik ga hier zeker nog op terugkomen.

Staatssecretaris Bertram: Ik denk dat de heer Vermeer het goedvindt als ik dat in tweede termijn eventjes naga. Ik moet dat namelijk wel even precies kunnen zeggen.

Staatssecretaris Bertram: Dat probleem is mij duidelijk. Volgens mij hebben wij samen in datzelfde commissiedebat gezeten. Daarin heb ik gezegd dat mijn voorganger tot half juli een verbod heeft uitgevaardigd, omdat het gewoon te ingewikkeld werd. Ik heb dat met zes maanden verlengd. Uiteindelijk is dat er natuurlijk op gericht om tot een werkbare situatie te komen. Dat moet ik natuurlijk ook met lokaal gezag en met de VNG doen. In principe betekent het dat ik in de komende maanden hopelijk tot een fatsoenlijke oplossing kom.

Staatssecretaris Bertram: Ja, het asfalt!

Staatssecretaris Bertram: Volgens mij heb ik al in de commissievergadering gezegd dat wij bekend zijn met het gebruik van staalslakken in asfalt en dat wij allerlei toepassingen aan het bekijken zijn, ook aan de industrietafel. Dat maakt het natuurlijk ook interessant.

Staatssecretaris Bertram: Ik vermoed dat uiteindelijk toch Tata Steel Nederland degene is die verantwoordelijk wordt gehouden. Hoe dat intern binnen het bedrijf is geregeld, is uiteindelijk natuurlijk ook aan Tata Steel zelf. Maar je moet uiteindelijk het bedrijf zelf verantwoordelijk houden. Dat zal het bevoegd gezag dan ook doen.

Staatssecretaris Bertram: Ik ga hier even over nadenken. Ik kom erop terug in tweede termijn, als dat mag.

Staatssecretaris Bertram: Dank u wel, voorzitter. Het tafeltje gaat zelfs iets omhoog. Ik had nog twee vraagjes over. Het antwoord op de vraag van de heer Klos over de bodemsanering blijft toch ongeveer zoals ik het net gaf, namelijk: het ligt eigenlijk niet in de reden dat Tata Steel India wordt aangesproken, omdat het zogenoemde historische vervuiling betreft. Het bevoegd gezag is bezig met het stellen van financiële zekerheid, dus het wordt opgenomen in de omgevingsvergunning. Dat is in ieder geval de situatie nu. Dan was ik de heer Vermeer nog een antwoord schuldig over de stand van zaken rond NOx. Rond de zomer zal ik u nader informeren.

Staatssecretaris Bertram: Ik heb er vier.

Staatssecretaris Bertram: Haha, ik denk het wel. Laten we dat maar doen!

Staatssecretaris Bertram: Ik kan altijd weer terugkomen, toch? Zo is het! Dan de motie op stuk nr. 283 van het lid Kostić. Die geef ik oordeel Kamer, ervan uitgaande dat het in de tijd inderdaad zo is dat die MER beschikbaar is op het moment dat wij er na de maatwerkafspraak aan toe zijn. In de tijd komt dat gewoon samen, dus vandaar oordeel Kamer. Dan de motie op stuk nr. 293 over ultrafijnstof: ook oordeel Kamer. De motie op stuk nr. 295 van de heer Dekker ontraad ik, omdat het het kabinet echt gaat om klimaat en gezondheid. Dat zal u waarschijnlijk niet verbazen.

Staatssecretaris Bertram: Sorry. Zei ik het verkeerd? Ik bedoelde nr. 295. Excuus.

Staatssecretaris Bertram: De motie op stuk nr. 299 moet ik ook ontraden. Dat is niet omdat ik een deel van de motie niet kan volgen, want dat heb ik uitgelegd in het debat, maar ze is te stellig als het gaat om de ultrafijnstof en om de sluiting van de Kooks- en Gasfabriek 1. Dat is wel integraal onderdeel van de motie. Ik zeg toe, ook aan mevrouw Van Oosterhout, dat ik, zoals ik in het betoog net heb gezegd, zo veel mogelijk de adviezen van de expertgroep richting de maatwerkafspraak ga concretiseren. Maar er is een deel van de overwegingen waarvan ik op dit moment zeg: dat lukt niet op die manier. Verder houd ik het uiteraard bij wat ik gezegd heb.

Staatssecretaris Bertram: Ja. Dan heb ik nog de motie op stuk nr. 304: oordeel Kamer, als ik 'm zo mag lezen dat we ons best gaan doen. Het is nu ongeveer zo dat er per maatwerkafspraak een handhavings- en sanctiekader moet zijn et cetera. U begrijpt dat wij daaraan werken, maar het staat er nu wel heel precies. We gaan ons uiterste best doen om eraan te voldoen. Als ik 'm zo mag lezen, dan kan ik de motie oordeel Kamer geven.

Staatssecretaris Bertram: Maar tegelijkertijd is zij voor ons te beperkt. Als je zegt dat het gaat om klimaat en gezondheid … Het is prettig als we het voor elkaar opnemen, maar tegelijkertijd hebben wij toch een bredere doelstelling. Dat is een beetje het probleem met deze motie. Vandaar dat ik vasthoud aan "ontraden".

Staatssecretaris Bertram: Staatssecretaris.

Staatssecretaris Bertram: … waarom ik die ontraad.

Staatssecretaris Bertram: Zeker.

Staatssecretaris Bertram: Als ik gewoon sec de motie lees zoals die nu opgesteld is, dan betekent het eigenlijk dat op het moment dat ik "oordeel Kamer" zou zeggen, ik ook rond ultrafijnstof, VOS en ZZS echt hele concrete doelstellingen in die maatwerkafspraak moet gaan zetten. Dat moet ik dan ook precies doen zoals de expertgroep die heeft voorgesteld. Ik heb uitgelegd dat er ook andere wegen zijn die naar Rome leiden. Ik ga mijn uiterste best doen om het een plek te geven, maar de motie is op dit moment te precies. Vooruitlopen op de sluiting van de Kooks- en Gasfabriek 1 is natuurlijk een extra element dat het gewoon ingewikkeld maakt. Ten aanzien van al het andere zou ik nog kunnen zeggen: laat het kabinet zich dan inspannen om dat zo veel mogelijk te doen; dan kom ik ook nog een heel eind. Maar het punt van die Kooks- en Gasfabriek 1 is best een lastige; dat is natuurlijk ook uitgelegd door de minister en de andere staatssecretaris.

Staatssecretaris Bertram: Heb ik 'm dan verkeerd gelezen? Even kijken, hoor.

Staatssecretaris Bertram: Volgens mij heeft u gelijk. Maar ook als het gaat om Kooks- en Gasfabriek 2, blijf ik alsnog bij mijn argumentatie van hiervoor. Ik heb gezegd dat ik alles wat de expertgroep gedaan heeft, wil vertalen, en dat ik mijn best wil doen om het op te nemen. Maar de preciesheid waarmee de expertgroep bijvoorbeeld over ultrafijnstof spreekt, en zegt: dat moet op die manier een plek krijgen … Ze zeggen bijvoorbeeld ook: vergelijk het nou met een gemiddelde stad. Dat zijn dingen waarvan wij nu in ieder geval zeggen: dat moet je niet op die manier doen. Dus ik heb gezegd: ik neem het heel serieus en ik geef het echt een plek in die maatwerkafspraak, maar wel op een manier waarop ik het zelf deugdelijk vind.