Annet Bertram

Duurzaam vervoer

Staatssecretaris Bertram: Voorzitter, dank u wel. Ik heb drie blokjes. Ten eerste heb ik natuurlijk de ZE-zones natuurlijk, met de fiscale regelingen en de betaalbaarheid. Daarbij kom ik ook terug op de regeling, verder: RED III. Als staatssecretaris ben ik daar ooit mee begonnen, in de Eerste Kamer; dat was een bijzonder moment. Dan heb ik nog het blokje overig, met onder andere de laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Ik wil heel kort aftrappen. Daarna ga ik successievelijk op alle vragen in. Vooraf wil ik vooral benadrukken dat ik bij alle maatregelen die het kabinet neemt en waarbij ik het voortouw heb, een evenwicht probeer te vinden tussen een sterke en weerbare economie enerzijds en een gezonde leefomgeving anderzijds. Je wilt elke keer weer zoeken naar die balans. Sommigen vinden dat een lastig woord, maar voor mij past het. Je bent immers altijd aan het wegen. Wat is het belangrijkst? Hoe kun je ervoor zorgen dat iedereen meekan in een nieuw systeem? Dat geldt voor ondernemers, maar ook voor particulieren. En hoe kun je ervoor zorgen dat je ook qua gezondheid, want daar gaat het vaak om, vooruitkomt? Als er één ding duidelijk is geworden, is het dat we de afhankelijkheid van fossiel moeten aanpakken. Ik hoor ook niemand zeggen dat die geen probleem is. De afgelopen periode hebben we gezien dat als die afhankelijkheid groot is — kijk naar wat er op het wereldtoneel gaande is — je jezelf een keer in de voet schiet. Je moet dus een keer een beweging inzetten om die afhankelijkheid aan te pakken. Eigenlijk is er ook al best veel in gang gezet. Dat loopt nu. Ik wil benadrukken, en dat is ook een deel van mijn portefeuille, dat deze maatregelen ook van groot belang zijn voor de gezondheid. Met elektrificeren doe je immers ook iets voor gezonde lucht. Dat kun je gewoon in metingen zien. Dat kun je zien in waar mensen het gezondst zijn. Er is dus reden om dit aan te pakken, maar het moet wel in balans, want je wilt ook economisch gezien vooruitkomen. Hoe kun je daarvan gebruikmaken, is dan de vraag. Voorzitter. Het werd al aangehaald door de heer De Hoop: het hele mobiele systeem zou in staat moeten zijn om elektrificeren te bevorderen. Het levert een belangrijke bijdrage aan de doelstelling om uiteindelijk gezonder te zijn met z'n allen. We lopen 70% kans om in 2030 het doel te halen. Er zijn veel doelen lastiger te halen, maar met dit doel zijn we eigenlijk al heel erg op streek. Het is dus niet zo dat we nog gigantisch veel moeten doen, maar we moeten wel doorgaan met wat al in gang is gezet. Wat zijn dan de twee belangrijkste pijlers? Dat zijn de elektrificatie en de biobrandstoffen. Dat zijn de twee drijvers waarop je dat hele beleid vooruit wilt krijgen. Als je kijkt welke maatregel het meeste effect sorteert — ik kom straks nog terug op de maatregelen, maar ik wil ze even langslopen — dan zijn dat de zero-emissiezones. Ik heb, niet toevalligerwijs maar toch, afgelopen week met alle vervoerders gesproken, van klein tot groot, en met de bestuurders. Dan zie je dat alle partijen benadrukken: zorg dat het doorgaat en dat het voorspelbaar is, want het ergste wat ons kan overkomen is dat die voorspelbaarheid eruit gaat. Dat is van klein tot groot de boodschap, een belangrijke boodschap. Ze zeiden ook: staatssecretaris, wij zouden het liefst zien dat elke gemeente precies hetzelfde zou doen. Dat is nou eigenlijk weer niet helemaal de bedoeling, want je moet als gemeente, als lokaal gezag, een afweging kunnen maken van wat je wilt. Maar dat was eigenlijk wel een oproep vanuit die groep. Alle gemeenten zaten daar ongeveer hetzelfde in. Sommige gemeenten, ook met de nieuwe colleges, verleggen wel accenten. De vervoersbedrijven zeggen: "Help ons met het vergroten van de voorspelbaarheid. Als gemeenten uiteindelijk toch weer hun koers verleggen, waar wij misschien weer last van hebben — we doen immers investeringen en die moeten wel een keer renderen — wilt u daarmee dan in gesprek gaan?" Dat heb ik uiteraard toegezegd. Een tweede belangrijke pijler is het fiscale klimaat, zoals ook door sommigen van u is genoemd. Ik ga zo meteen een paar vragen daarover beantwoorden. Belangrijk is wel dat de staatssecretaris van Financiën samen met mij eind dit jaar met een nota komt over fiscale maatregelen. Daar zit natuurlijk de greentimerregeling bij, maar er wordt ook nagedacht over hoe je ervoor zorgt dat ook elektrische auto's hun plek krijgen in het fiscale systeem. Ik begrijp dat probleem heel goed. Ik ben dat samen met de staatssecretaris aan het bekijken. Nogmaals, die nota komt eind dit jaar. Ik zeg alvast, niet om de eerste vragen te ontlokken, dat de Belastingdienst niet onbeperkt allerlei wijzigingen kan doorvoeren. Dat geldt dus ook voor de greentimerregeling. Ik ga het er dus zeker nog over hebben met de staatssecretaris — dat was een vraag van de heer Van Leijen, maar ook van de heer Stoffer en anderen — maar we moeten ons wel beperken tot wat de Belastingdienst uiteindelijk aankan. Het zal er echter zeker ook onderdeel van zijn. Het gaat dus om het fiscale systeem en om de zero emissie, maar het is uiteraard ook superbelangrijk — mevrouw Zwinkels begon erover, maar ik denk dat iedereen het in zijn betoog had — dat je niet alleen mee kunt doen als je een goedgevulde portemonnee hebt, maar ook als je een wat lager inkomen hebt of in de middencategorie zit. Dan moet het niet zo zijn dat je denkt: waar blijf ik dan? Ik vind de regeling die we hopelijk binnenkort het daglicht laten zien — ik zal zo meteen op de techniek ingaan — ...

Staatssecretaris Bertram: Dank, dank. De derde pijler is: hoe zorgen we ervoor dat ook mensen met een laag inkomen mee kunnen doen? Daar zal ik straks op terugkomen. Tot slot noem ik alles rondom de laadinfrastructuur. Ik wil de voorzitter aanhalen: het klopt dat we kampioen laadinfrastructuur zijn. We hebben 210.000 laadpalen en 6.600 snelladers. Alles wat wij hier uitgedokterd hebben wordt in Europa gezien en ook gebruikt. Ik denk dat dit echt een compliment is voor alles wat er in de afgelopen periode is gebeurd. Op de vragen kom ik nog terug, maar ik vind het van belang om te zeggen dat er inderdaad een probleem is met de netcongestie, maar dat het wel hoopvol is als je kijkt naar wat je allemaal kunt doen met bidirectioneel, batterijen en alle nieuwe technieken. Dat geeft hoop om uiteindelijk weer een stuk verder te komen. Dat wilde ik graag vooraf zeggen. Ik duik zo meteen de blokjes in.

Staatssecretaris Bertram: Het enige wat ik de heer Van Leijen zou kunnen toezeggen, is dat ik dat uiteraard op mijn lijst heb staan en dat dit onderdeel is van de nota waar de staatssecretaris van Financiën mee komt. Ik denk dat het in ons aller belang is dat als we iets kunnen versnellen, we dat ook doen. Alleen, ik geef het als winstwaarschuwing mee: we weten het allemaal, de Belastingdienst kan niet onbeperkt wijzigingen aan, we zullen het moeten doen met de capaciteit. Als zich een mogelijkheid voordoet of als er een soort bypass mogelijk is, dan zal ik niet nalaten daarvan gebruik te maken.

Staatssecretaris Bertram: De zero emissie.

Staatssecretaris Bertram: De eerste vraag hierover, van de heer Bikkers, was: kunt u in november een schets geven van hoe het ervoor staat? Mevrouw Zwinkels zei het ook: natuurlijk kan het beeld heel rooskleurig zijn, maar wat zit daarachter? Op basis van het overleg dat ik heb gehad met hele zalen vol vervoerders en vervolgens ook met bestuurders, denk ik dat men niet op problemen stuit waar men niet uit de voeten kan. Dat geldt voor Euro 5. We zijn nog bezig met Euro 6 en de invoering daarvan. Ik kan u wel het volgende toezeggen. We sturen elke keer voortgangsoverzichten. Daar was ook om gevraagd door de Kamer. Elke keer dat we met dit overzicht komen, zullen we uw punt toetsen. Dus: Hoe wordt het uitgevoerd? Klopt het dat men ermee uit de voeten kan? Klopt het dat gemeenten en de vervoerders zelf niet zeggen dat ze extra maatregelen nodig hebben? Ik wil graag toezeggen dat ik dat in de monitor meeneem. Verder is het belangrijk om te beseffen dat er ontheffingen mogelijk zijn. Dat ligt bij het lokaal gezag, maar bijvoorbeeld als er sprake is van netcongestie, gaan we natuurlijk niet zeggen "het moet en het zal". Dat is een serieuze reden om te zeggen: wat kan dan wel? Zo zijn er meer ontheffingen mogelijk die van belang zijn voor de verschillende gebruikers, voor de ondernemers en ook wel particulieren die in een stad moeten zijn. Ik zeg graag toe dat we in die monitor daar heel specifiek aandacht aan besteden en dat ik dat ook doe in de bestuurlijke overleggen die ik steeds heb. We hebben afgesproken om dit te herhalen omdat het voor iedereen een superbelangrijk onderwerp is. Dan was er de vraag van de heer Prickaertz waarop de conclusie is gebaseerd dat het zo soepel verloopt. Hij heeft ook een vraag gesteld over de bedragen: "U zegt dat wel, maar waar komt dat geld dan eigenlijk terecht? Komt dat in de staatskas?" Het antwoord is: nee. Ik kom daar nog op terug. Een van de knelpunten had kunnen zijn het niet-doorstromen van het verkeer en het vervoer. Maar 99,81% — dat is best specifiek — tot 99,98% van de bestel- en vrachtautopassages in de zero-emissiezones voldoet aan de eisen. Dat is inderdaad inclusief ontheffingen. Dat is van belang, want als die ontheffingen wegvallen, heb je natuurlijk een ander verhaal. Maar ik vind wel dat je het lokaal gezag daartoe de mogelijkheid moet geven. Verder is er een centraal loket voor ontheffingen, dus als je als ondernemer denkt "ik kom in de knel", dan is er in ieder geval een centraal loket waar je terechtkunt. Daarvan wordt goed gebruik gemaakt. Ik wil u graag toezeggen dat ik in de monitor preciezer naga welke mensen bij dat loket komen en om wat voor ontheffingen het gaat. Dan krijg je iets meer gevoel bij wat het wel en wat het niet is. Het loket is ook gratis. Eigenlijk kun je met al je vragen bij dat loket terecht, maar ik zeg u toe dat ik nog even na zal gaan hoe dat gaat, wat de vragen zijn en of de knelpunten waar men mee komt, op te lossen zijn. Dan de vraag van de heer Prickaertz hoeveel het oplevert. We hebben een standaard kosten-batenanalyse, een analyse van de maatschappelijke kosten en de baten van zo'n zero-emissiezone. Dat is ook niet over één nacht ijs. Gezondheidskosten drukken we ook in een bedrag uit. Dus als de luchtkwaliteit toeneemt, zie je dat een aantal maatschappelijke kosten vermindert. Op die manier maak je een MKBA en kom je tot een oordeel over de betekenis van deze maatregel. In de monitor houden we bij of het zich ook op die manier voordoet, maar hieraan liggen best technische berekeningen ten grondslag. Als ik goed ben geïnformeerd, heeft mijn voorganger deze ook aan uw Kamer gestuurd, maar dat moet ik even nagaan. Als daarvoor belangstelling is, kan ik die MKBA en de onderbouwing ervan naar uw Kamer sturen. De heer Bikkers vroeg: moet je ondernemers echt verplichten tot elektrificatie? Ik wil nog eens herhalen wat ik net heb gezegd: nee, je verplicht het niet, maar je probeert het wel sterk te ondersteunen. Nogmaals, als er een ontheffing nodig is, dan is daartoe een infrastructuur ingericht om ervoor te zorgen dat je bij een loket terechtkunt en kunt aangeven waarom je een ontheffing nodig hebt. Soms is dat, zo heb ik begrepen, omdat je bijvoorbeeld vijf keer in een stad moet zijn. Of stel dat je loodgieter bent en je hoeft er maar één keer te zijn. Dat zijn allemaal redenen om een ontheffing te kunnen krijgen. Er wordt dus praktisch meegedacht. De heer Prickaertz vroeg: ga je die ontheffingen centraal regelen of is het niet centraal geregeld? Daar is het centrale loket voor en daarop heb ik een toezegging gedaan. Wat als de ontheffingen ...

Staatssecretaris Bertram: ...

Staatssecretaris Bertram: Ik was al zo blij dat ik 'm uit had staan, want meestal laat ik 'm aan staan!

Staatssecretaris Bertram: Ja, dat weet u nog! Elke ondernemer die naar een gemeente moet waar een zero-emissiezone is, kan bij dat loket terecht om te bespreken: dit wil ik et cetera. Dat werkt ook goed. Het is natuurlijk wel zo dat elke gemeente uiteindelijk zelf bepaalt wat ze doet. Het is echter interessant dat de gemeenten — ik denk dat ik er misschien wel 20 of 25 aan tafel heb gehad — eigenlijk allemaal zeggen: wij gaan de stappen zetten die wij hebben afgesproken met elkaar. Er zijn een paar uitzonderingen, maar de meeste doen het wel en dat werd ook zeer gewaardeerd door alle vervoerders.

Staatssecretaris Bertram: Zoals gezegd zijn we bezig met een fiscale nota. Daarin bieden we een overzicht. We zullen daarbij zeker ook kijken naar wat er is geweest. Tegelijkertijd wil je wel een nieuwe stap zetten. Dat is ook precies wat ik met de staatssecretaris van Financiën doe. Ik denk dat het van groot belang is dat de regelingen die we hebben ook ondersteuning bieden aan ondernemers. Met die nieuwe fiscale nota willen we nog een stap verder gaan. Je wilt weten: wat landt in het belastingsysteem en wat moet je beslist niet doen? Dat zijn eigenlijk de twee paden die ik nog bewandel. Voorzitter. Dan was er een vraag van de heer Prickaertz over de emissieloze bussen. Dat zijn we nu natuurlijk aan het voorbereiden. Misschien is het een geruststelling voor de een en voor de ander niet, maar er zijn inmiddels vier gemeenten die overwegen om dat te doen. Het is dus niet zo dat het gelijk al in het groot wordt uitgerold. Het is wel zo dat wij dat aan het voorbereiden zijn. Je merkt dat er echt wel veel belangstelling is bij de openbaarvervoerbedrijven, omdat zij dat tegelijkertijd willen combineren met innovatie binnen het openbaar vervoer. Er is zo meteen bijvoorbeeld echt een gebrek aan bestuurders van die bussen, dus als zij toch moeten nadenken over welke soort bus zij willen aanschaffen, willen zij ook kijken of ze dan ook gelijk dat autonome vervoer kunnen koppelen aan een elektrische bus. Het is mij opgevallen dat dat in ieder geval echt een issue is waar ze naar toewerken. Het openbaar vervoer moet in 2030 — dat check ik even — nee, in 2029, ook echt emissieloos rijden. Desalniettemin, we zijn dat aan het voorbereiden en dat komt in de volgende monitor weer terug.

Staatssecretaris Bertram: Excuus, dan had ik u verkeerd begrepen. Ik kom straks nog terug op de laadinfrastructuur, maar daarbij zijn we op dit moment echt in het groot bezig om aan de ene kant koploper te blijven, maar aan de andere kant ook om te kijken hoe we er met nieuwe technieken voor kunnen zorgen dat er voldoende laadtechniek tegenover staat als je emissieloos wilt rijden, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer. Dat is op dit moment natuurlijk nog niet voldoende. Nogmaals, ik wil er straks nog even wat preciezer op terugkomen, maar gezien wat er op dit moment allemaal aan nieuwe technieken ingezet wordt, ben ik daar ook weer niet zo somber over. Ik kom er straks nog even op terug, als dat mag. Dan was er een vraag van de heer Stoffer over de autobus voor de zero-emissiezone en de regeldruk. Het is van belang bij het toevoegen van deze voertuigcategorieën dat het echt serieus iets doet in het verbeteren van de luchtkwaliteit in steden en, wat ik net zei, met het autonome vervoer en het aanschaffen van de nieuwe bussen. Je ziet met name bij de ov-bedrijven dat er echt enorm hard gewerkt wordt om het voor elkaar te krijgen. Ook hier geldt dat er een vangnet aan ontheffingen is, en dat blijft ook zo. Die ontheffing zit ook weer in de maatregel die we nu aan het voorbereiden zijn. We gaan dus heel precies, ook weer met de vervoerders, bekijken wat er wel kan, wat er niet kan en aan wat voor heffingen je dan moet denken. Dit was het blokje zero emissie.

Staatssecretaris Bertram: Ik zal het u niet aandoen, maar ik had gevraagd om een overzicht van alle vrijstellingen. Dat staat hier op dit papier. Dat kan ik u rustig toesturen. Dan ziet u per categorie wat voor vrijstellingen het zijn. Dat gaat van de carrosseriecodes tot en met de oldtimers, de dagontheffingen, particulier gebruik, aanpassing voor handicap, lange levertijd en nog niet verkrijgbaar. Ik wil het heel graag toesturen. Volgens mij is het namelijk echt inzichtelijk om dat te hebben. Daarom heb ik op dit moment nog geen signalen dat er sprake is van problemen.

Staatssecretaris Bertram: Ik stuur het graag mee met de volgende voortgangsrapportage. Ik vond het zelf in ieder geval heel inzichtelijk. Voorzitter. Dan kom ik bij de betaalbaarheid en de fiscale vragen. Ik begin bij de betaalbaarheid. Er zijn vragen gesteld door mevrouw Zwinkels, de heer Van Leijen en de heer De Hoop over de inruilregeling. Begrijpelijkerwijs zijn er veel zorgen of in ieder geval opmerkingen over: komt die regeling nou zo meteen bij de lagere inkomens terecht, kun je ook de middeninkomens bereiken en hoe werkt het nou in de praktijk? In de praktijk werkt de regeling eigenlijk als volgt. Het volgende is eigenlijk de bedoeling. Je vraagt het aan en je moet je bsn-nummer geven. Dat betekent dat de Belastingdienst gaat bekijken hoe het zit met het inkomen, of iemand bijstand krijgt en zo verder. Op het moment dat je bijstand ontvangt, betekent dat ook dat er wel degelijk informatie is over het huishouden. Dat maakt dat ook de RVO uiteindelijk heeft gezegd: zo is het uitvoerbaar voor ons. Er zit altijd een gevoel in van: komt het echt wel bij de goeie terecht? Maar dit was eigenlijk wel een hele belangrijke oplossing, die de RVO heeft gevonden. We moesten natuurlijk naar Europa, naar Brussel, want als je een bijdrage wilt halen uit het Social Climatefonds, moet ook Europa zeggen dat ze het een goede regeling vinden. Juist het feit dat we naar de Belastingdienst gaan, was voor Europa de gamechanger om te zeggen: oké, dan vinden wij het ook een goede regeling. Eigenlijk vonden ze het wel een vondst en gingen ze het mogelijk ook aan andere landen meegeven. Daardoor voelde ik me er eigenlijk weer wat zekerder over. Dat betekent dat we voor die 54 miljoen die we zelf inleggen, ongeveer 10.000 mensen kunt bedienen. Als we inderdaad die bijdrage uit het Social Climate Fonds krijgen, telt het op tot ongeveer 200 miljoen en dan zou je 40.000 mensen kunnen bereiken. In antwoord op de vragen die ik hierover gekregen heb, of het dan echt bij die lage inkomens terechtkomt, kan ik dus zeggen: de praktijk moet het uiteindelijk uitwijzen, maar op deze manier hoop je dat het wel degelijk bij mensen met een laag inkomen of wat we de "lagere middeninkomens" noemen, terechtkomt. Nogmaals, we gaan het ook monitoren en we gaan ook kijken hoe die regeling wordt uitgevoerd, maar zo proberen we er wel aan alle kanten voor te zorgen dat de RVO het goed kan uitvoeren. Voorzitter. Een andere vraag was of de renteloze lening nog uitgezocht zou kunnen worden. Dat gaan we wel doen, maar die mogelijkheid zijn we nog aan het onderzoeken. Dat is niet per se een hele makkelijke, maar we zijn dat wel aan het onderzoeken.

Staatssecretaris Bertram: Sorry, ik was afgeleid.

Staatssecretaris Bertram: Misschien kan ik de heer De Hoop en anderen toch iets geruster stellen. Je komt in Nederland echt alleen voor een bijstandsuitkering in aanmerking als het gezinsinkomen en het vermogen onder bepaalde grenzen ligt, dus dat grenst af. Daarom wordt in deze regeling natuurlijk gewerkt met die minimuminkomensgrens. Als alleenstaande op bijstandsniveau kan je nog wel in aanmerking komen. Tegelijkertijd heb je juist omdat je via het bsn gecheckt wordt door de Belastingdienst en die gegevens doorgaan naar de RVO, langzamerhand eigenlijk wel een systeem waarmee je uiteindelijk zou moeten zeggen: dit is de categorie die je wilt bedienen. Is het dan altijd uitgesloten? Nou ja, volgens mij zitten we allemaal al langer in het vak en weten we dat je nooit kan uitsluiten dat er iets gebeurt wat eigenlijk niet je bedoeling was. Maar op die manier proberen we het wel zo goed mogelijk uit te sluiten. Ik denk dus dat het verstandig is dat we het nu opstarten, juist ook omdat in Europa is gezegd: op deze manier zit het eigenlijk best goed in elkaar. Dat was voor hen eigenlijk de reden om "we gaan hierin mee" te zeggen en met een positief advies te komen om van 54 miljoen — hoeveel was het? — naar ongeveer 200 miljoen te gaan. Dat zijn toch wel belangrijke bedragen. Ik denk dat het dus goed is om niet naïef te zijn, want dat helpt nooit bij dit soort regelingen. Tegelijkertijd moeten we wel bedenken dat het op die manier bekeken is, ook door de RVO, die zegt: een klein beetje risico heb je, maar we kunnen het zo uitvoeren. Ik denk dat het dan belangrijk is voor Nederland dat het op deze manier gebeurt. Waarom zeg ik "Nederland"? Dat zeg ik, omdat het best lastig was — dat durf ik wel te zeggen — om bij het Rijk een uitvoeringsorganisatie te vinden die dit kan. Er zijn er niet zo heel veel die dit kunnen en dus hebben we met de RVO een best wel heel stevig traject afgelegd om ervoor te zorgen dat het voor elkaar kwam. Anders kon je ook niet uiteindelijk in Brussel uitkomen.

Staatssecretaris Bertram: Ik ga het vast leren met die microfoon, maar het is niet mijn specialiteit. Dat ga ik zeker doen, want ik denk dat niemand erop zit te wachten dat uiteindelijk blijkt dat dit geld niet bij de huishoudens terechtkomt waar je het eigenlijk wilt hebben. Dus ja, we ga er zeker op letten. We gaan ook zeker kijken hoe we dat uiteindelijk voor elkaar kunnen krijgen. Dan komt het in de monitor of in ieder geval in de eerste evaluatie vast terug. Voorzitter. Dan kom ik bij de greentimerregeling.

Staatssecretaris Bertram: Het eerlijke antwoord is dat we die renteloze lening aan het uitzoeken zijn, ook om die voorfinancieringsdrempel te verkleinen, want dat is natuurlijk waar u op wijst. Binnen het budget dat we berekend hebben, is daar nu nog geen dekking voor. We zijn het dus aan het onderzoeken en ik zeg graag toe dat we kijken of dit erin past als we een volgende stap zouden willen zetten. Wat mij betreft is het dus zeker niet onbespreekbaar, maar is het belangrijk om dit mee te nemen bij de mogelijke verdere stappen. Dan moet ik dus ook een dekking vinden.

Staatssecretaris Bertram: Het gaat ook over de dekking, want je gaat natuurlijk van een bepaald construct uit. Dat hebben we ook bij Brussel neergelegd. Dit is weer een soort nieuwe loot aan de stam, dus dat moet je ook in je uitvoering een plek zien te geven. Daarom wilde ik u graag toezeggen — ik kom straks op de deelmobiliteit — dat we in dat kader nog eens bekijken wat we extra zouden kunnen doen. Op dit moment is het niet meer mogelijk, want die regeling moet op enig moment, liefst zo snel mogelijk, van de kant af. Maar daarbij kunnen we dit ook meenemen.

Staatssecretaris Bertram: Ik vind die social lease overig ook een heel interessante. Als we straks de aanvragen van die populatie zien, ben ik ook heel benieuwd wat mensen precies willen aanvragen, hoe ze dat doen en waar het terechtkomt. Ik heb een aantal vervolgstappen te gaan. De renteloze lening is een belangrijke. De vraag is ook of social lease inderdaad bruikbaar is voor deze categorie. Ik wil u graag toezeggen dat we bij de eerste keer dat we kijken of het werkt en om welke categorieën het gaat, ik speciaal op die social lease terugkom, want het zou zomaar iets kunnen zijn wat echt een goede aanvulling is.

Staatssecretaris Bertram: Ik kom daar even in de tweede termijn op terug. Ik maak een aantekening. Voorzitter. Dan heb ik een aantal vragen in het blokje over de greentimerregeling. Wat ik al gezegd heb, en dat ga ik nog een keer bevestigen, is dat als ik nu kijk naar wat de Belastingdienst aankan, ze dit niet eerder uit kunnen voeren dan in 2029. Maar ik heb al eerder gezegd en beloofd dat ik ook met de staatssecretaris van Financiën nog eens even zal bekijken, uiteraard voordat wij met die gezamenlijke nota komen, wat er wel en niet kan, want dit kan best een belangrijke zijn; dat snap ik heel goed. Maar de Belastingdienst heeft natuurlijk zo zijn eigen mogelijkheden en capaciteiten, dus daar moeten we even goed naar kijken. Dan was er een vraag van uzelf, voorzitter. Zijn er misschien fiscale regelingen waarbij auto's in Nederland blijven en niet naar het buitenland gaan? In de greentimerregeling en de overstapsubsidie wordt inderdaad ingezet op het behoud van elektrische auto's in Nederland. Als ik bezig ben met dat onderdeel binnen het Belastingplan, staat voor mij in ieder geval op mijn boodschappenlijst dat ik dit nog even bekijk. De mogelijkheden van wat we nog meer zouden kunnen doen om dit voor elkaar te krijgen, kan ik ook in het voorjaar verder verkennen, want dit is natuurlijk wel een belangrijke. We hebben daar niet heel veel cijfers over, behalve dan dat je het wel door de tijd heen ziet fluctueren. Er is een jaar geweest dat we net iets meer exporteerden dan er binnenkwam, maar ook andersom. Dat blijft een beetje stabiel, lijkt het, maar ik ga daar zeker op terugkomen. Voorzitter. Dan was er de vraag van de heer Van Leijen hoe het dubbel belasten van deelauto's vanaf 2027 zit. Het goede nieuws daarvan is dat we eind dit jaar samen met IenW, EZK en Financiën in overeenstemming met de motie-Oosterhuis aan het verkennen zijn hoe dat zit met die dubbele energiebelasting en hoe je dat kunt voorkomen. Dat heeft dan tegelijkertijd ook betrekking op bidirectionele deelauto's. Daar komen we dus op terug en dan hoop ik dat u op uw wenken wordt bediend. De heer Stoffer merkte op dat verduurzaming botst met netcongestie. Uiteraard begrijp ik zijn vraag, maar ik zou willen zeggen dat het elektrisch rijden uiteindelijk een oplossing biedt voor hoge brandstofprijzen. In dat kader kan de renteloze lening een belangrijke zijn, zoals ik net ook al zei. Die nemen we mee in het overzicht van wat je nog aan extra maatregelen zou kunnen nemen, zoals ik net ook al zei. Daar hoort dus ook die netcongestie bij, want uiteindelijk is dat toch een hele belangrijke maatregel die we kunnen treffen. Dan was er een vraag van de heer Prickaertz. Hij vroeg: is er een mogelijkheid om ondernemers verder tegemoet te komen en de lasten te verlichten? Ik zou nog even met hem door willen nemen wat er in ieder geval al gebeurd is. De motorrijtuigenbelasting is tot het einde van het jaar verlaagd naar nul. De tarieven van de vrachtwagenheffing zijn tijdelijk verlaagd met 22,3%. Ik noem ook de accijnsverlaging. Met dit pakket hebben we in ieder geval geprobeerd om de ondersteuning zo effectief mogelijk te maken. Uiteindelijk moet je natuurlijk altijd afwegen wat het doet voor de ondernemers. Een aantal maatregelen proberen we ook nog een tijd door te zetten.

Staatssecretaris Bertram: Als je naar het totale effect kijkt, dan denk ik eerlijk gezegd dat ik er net iets minder somber over ben. Als je kijkt naar wat de maatregelen doen en naar wat we natuurlijk als ondersteuning hebben geleverd, dan denk ik dat deze sector uiteindelijk uit de voeten zou moeten kunnen met de maatregelen die het kabinet treft. Bovendien hebben we natuurlijk ook gezegd dat we het blijven monitoren. We hebben als kabinet ook gezegd: zorg echt dat het doelmatig is, dat als je ondersteunt, je dat bij de partijen doet die het nodig hebben. Het is een hele bewuste keus geweest om niet met hele generieke maatregelen te komen. Ik kijk daar zelf dus iets minder somber naar dan de heer Prickaertz.

Staatssecretaris Bertram: Dit is haast uitlokking aan mijn kant. Ik snap dat uw zorg daar zit. Het is ook een zorg die ik zelf heb, uiteraard. Maar als we deze beweging niet inzetten, dan betekent het ook dat uiteindelijk ook ondernemers in de knel gaan komen, gezien wat de onrust in de wereld teweegbrengt. Daar moet je maatregelen op treffen, anders wordt het natuurlijk niet beter; die olieprijzen worden niet zomaar beter. Als kabinet hebben we dus geprobeerd om in ieder geval de druk te dempen en ervoor te zorgen dat je door kunt gaan. Ik snap heel goed uw zorg, maar tegelijkertijd denk ik wel dat als je niet tegelijkertijd ook als kabinet samen met andere bestuurders het voortouw neemt om deze beweging in te zetten, je uiteindelijk ook als ondernemer slechter af bent. Voorzitter. Er was een vraag van de heer Stoffer: wordt er nu gewerkt aan een combinatie van autobelastingen en steunregelingen, die én verduurzaming blijft stimuleren, het betaalbaar houdt voor de gewone man én toekomstbestendig en voorstelbaar is? Ja. In ieder geval voel ik het als mijn opdracht, samen met de staatssecretaris van Financiën, om dit ook echt in samenhang te bekijken. U mag van mij verwachten dat als wij met voorstellen komen, we uiteraard naar betaalbaarheid hebben gekeken, overigens ook naar uitvoerbaarheid, dat we die verduurzaming natuurlijk een plek geven en dat we het een eerlijk systeem maken. Want die elektrificatie betekent fiscaal iets — dat snap ik heel goed — dus wil je eigenlijk een aantal stappen zetten die ook het weer een beetje normaliseren binnen het fiscale stelsel, want anders blijf je die uitzonderingspositie houden. Dat beschouw ik dus wel als de opdracht van … Nou, ik kan natuurlijk niet voor de staatssecretaris van Financiën spreken, maar ik weet haast wel zeker dat we dat samen vinden. Voorzitter. Dan was er een vraag, ook van de heer Stoffer, over het bidirectioneel laden, de dubbele belasting en autobatterijen. Ik zei net al dat in overeenstemming met de motie-Oosterhuis op dit moment drie ministeries verkennen wat we nou kunnen doen aan die dubbele energiebelasting. Hopelijk kunnen we eind dit jaar de Kamer daarover informeren.

Staatssecretaris Bertram: Als je verkent, moet je natuurlijk in je hoofd alle ruimte houden om van alles en nog wat tegen te komen, maar de bedoeling is natuurlijk dat we bekijken hoe dit probleem op de een of andere manier opgelost van worden. Voorzitter. Dan was er nog een vraag van de heer Stoffer over constructies met de batterijlease en of die ook nog meegenomen zou kunnen worden in de inkomensafhankelijke inruilregeling. Ook daarvan zou ik de heer Stoffer willen toezeggen dat ik bij de volgende stap rond die regeling hier nog eens even heel goed naar kijk, want het is natuurlijk best een interessant punt. Tot slot in dit blokje, voorzitter, een vraag van uzelf: waarom is er geen ontheffing voor ondernemers die dat nodig hebben en geen techniekneutraliteit? Eigenlijk was de vraag natuurlijk hoe het nou zit met de kosten, ook voor werkgevers. Volgens onze berekeningen ben je meestal goedkoper uit bij de aanschaf van een elektrische auto, gezien de belastingen en het gebruik. Als je dat vergelijkt met een "fossiele" auto, dan kom je meestal niet heel veel duurder uit. Dat helpt gewoon bij het invullen van de verschillende maatregelen. Dit was het blokje.

Staatssecretaris Bertram: Nee, ik heb nog de RED III.

Staatssecretaris Bertram: Dat is mijn specialiteit. Daar gaat ie komen.

Staatssecretaris Bertram: Het was een vraag van de heer Bikkers en van de heer Stoffer: waar zit nou eigenlijk dat juridische of praktische obstakel als het gaat om vergroend fossiel lng en waarom mag dat niet meedoen als het gaat over die massavergelijking? Volgens onze interpretatie van de RED III mag je eigenlijk geen stof die fossiel is, betrekken bij die totale afweging, bij die massabalans. Dat klinkt nogal groots en zo, maar dat is toch het systeem. Tegelijkertijd hebben we wel gezien dat het in andere landen soms wel anders geïnterpreteerd wordt. Daar moet je een keer vanaf, want je wil naar dat level playing field. Je wil niet dat alleen jij als land dit doet en dat je als Nederland strenger bent dan de rest. Wat is er gebeurd? We hebben tegen de Europese Commissie gezegd dat we heel graag willen dat er een eenduidige uitspraak komt, want dan weten we tenminste waar we aan toe zijn. Het goede nieuws is dat we deze uitspraak voor het eind van het jaar verwachten.

Staatssecretaris Bertram: Eigenlijk niet, want in die discussie hebben wij nog steeds het idee dat als het echt iets van fossiel is, het geen onderdeel kan zijn van die massabalans; dat heb ik toen ook in de Eerste Kamer gezegd. Daarom hecht ik eraan dat we nu een uitspraak krijgen vanuit Brussel over hoe je dat moet interpreteren, of onze interpretatie klopt of die van andere landen. Het is altijd irritant als je een tijd moet wachten; daar ben ik het direct mee eens. Tegelijkertijd kan ik ook niet zeggen dat wij altijd heel snel zijn. Ik hoop echt dat eind van het jaar die uitspraak komt, want dan weten we tenminste waar we aan toe zijn. Dan weten ook ondernemers waar ze aan toe zijn. Dan betekent dat ook dat je uiteindelijk weer gewoon eenduidig aan de slag kunt. Ik denk dat dat heel belangrijk is.

Staatssecretaris Bertram: Jazeker. Want als die uitspraak komt, heeft die ook gelijk werking. Dan kan je dus niet zeggen: ik doe alsnog wat anders. Dat betekent dus dat de een of de ander zich zal moeten aanpassen.

Staatssecretaris Bertram: Zeker. Voorzitter. Dan was er nog een vraag van de heer Bikkers, ook naar aanleiding van de RED III, over hoe de monitoring van het gelijke speelveld concreet wordt uitgevoerd en hoe die werkt in vergelijking met andere landen. We vergelijken in de monitoring de beleidskeuzes van Nederland en de buurlanden. Dan brengen we verschillen in beeld van hoe het zit met de brandstofprijzen, de bunkervolumes en de hernieuwbare brandstofafzet. Dan bekijken we ook of er vanuit het perspectief van investeringszekerheid en duurzaamheid nog maatregelen nodig zijn. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan een verplichting voor zee- en/of binnenvaart om dat lager te maken dan in 2027. We hebben ook een soort vrije ruimte voor aanpassen. Op die manier proberen we dus via de monitor te kijken hoe dat in de omliggende landen zit en wat dat voor ons zou kunnen betekenen. Voorzitter. Dan was er nog een laatste vraag in deze categorie, van de heer Stoffer, over de teruggaafregeling voor biobrandstoffen. De inzet van duurzame brandstof in het vervoer is uiteraard nog steeds van groot belang. Dat doen we al sinds 1 januari 2026, ook via de brandstoftransitieverplichting. Die is toen uiteraard ingevoerd. Voor de Nederlandse accijnsteruggaveregeling wogen de nadelen in de praktijk zwaarder dan het beoogde doel. Het was ook administratief te complex en het ministerie van Financiën heeft gezegd dat dit een van de regelingen is die, gelet op wat het beoogt en wat het doet, eigenlijk niet doelmatig is. Dat betekent ook dat je er afstand van moet nemen. Voorzitter. Dan heb ik nog een laatste blokje, namelijk overig. We vorderen. Allereerst betreft dat logistiek laden. Dat was een vraag van de heer Bikkers: kunnen wij aan het einde van het jaar een uitvoeringsplan tegemoetzien voor het logistiek laden, met concrete doelen et cetera, et cetera? Ik zou daarop willen zeggen dat wij inderdaad bezig zijn met de provincies en netbeheerders om een nieuwe uitvoeringsagenda te maken voor logistieke laadinfrastructuur. Ik hoop dat die in de eerste helft van 2027 gereed is. Dan zal ik hem ook met uw Kamer delen. Tot die tijd werken we op basis van afspraken die we in mei 2025 gemaakt hebben. Wat mij betreft komt dan dus ook dat overzicht. Voorzitter. Dan was er nog een vraag over bidirectioneel laden, van de heer De Hoop. Ik vind zelf — ik heb me er eens in verdiept — dat dat echt een kans is en verdient. In juni 2026 is die nationale routekaart ook naar de Kamer gestuurd. We zijn nu bezig om die routekaart uit te voeren. Dat heeft ook te maken met de vraag hoe je die businesscase rond krijgt. In welke situaties kun je wel gebruik maken van bidirectioneel? Is dat alleen maar als je zelf naast de garage je installatie hebt? Ik wil natuurlijk eigenlijk dat dat op veel grotere schaal gebruikt kan worden. We zijn dus aan het kijken hoe je dit kunt uitvoeren. Ik zie 'm zelf als kansrijk, en dat geldt ook voor de minister van KGG, overigens, dus het wordt meegenomen in de uitwerking. Voorzitter. Dan was er een vraag van mevrouw Zwinkels: hoe borgt de staatssecretaris slimme en veilige laadsessies met laadprotocollen? Zoals ik net al zei, zijn we eigenlijk best wel trots op hoe Nederland op dit moment vooroploopt met die laadinfrastructuur. We hebben zelfs slimme laadsessies. In het kader van de AFIR-herziening zijn we ook in Europa aan het kijken hoe dat versneld toegepast zou kunnen worden. Vervolgens is er ook nog een Nederlandse technische afspraak voor private palen. Daar worden protocollen voor gemaakt. Dat betekent ook dat je op die manier hopelijk een extra aanzet geeft om dit weer verder uit te werken. Vervolgens zijn we ook bezig met landelijke normen voor publieke laadpalen. Eigenlijk is mijn antwoord dus dat we bezig zijn om dit weer verder uit te rollen en dat we dat ook in Europees verband doen. Op die manier proberen we er weer een extra push aan te geven.

Staatssecretaris Bertram: Wij bespreken natuurlijk in Europa dat er in Europa veel meer plekken gaan komen waarmee je dat elektrisch laden handen voeten kunt geven, want je wilt sowieso dat Nederland niet alleen koploper is. Dan ben je natuurlijk ook aan het bespreken via welke instrumenten je dat uiteindelijk een grotere push kunt geven dan nu. Daar vragen vervoerders ook om, want die hebben er een bepaald belang bij dat daar zekerheid over ontstaat. Zo zijn we eigenlijk vooral met de omringende landen bezig, maar natuurlijk juist ook in Europa, want de vrachtauto's gaan overal naartoe. We zijn dus heel erg aan het kijken naar hoe we dat kunnen doen. Je kunt ook wel van elkaar leren, maar ik blijf zeggen dat we wel een koploper zijn. De voorzitter begon ermee, maar ik ben eigenlijk net zo trots. Het is dus ook zo dat wij onze kennis weer uitventen aan andere Europese landen. Voorzitter. Dan was er de vraag van mevrouw Zwinkels: wat gaat de staatssecretaris doen aan de grote prijsverschillen tussen gemeenten voor laadpalen op straat? Het praktische antwoord is dat dit heel veel in regionaal verband gebeurt. Het zijn dus vaak ook regionale aanbestedingen. Dat betekent dat je daarmee de prijs drukt, maar ook dat er verschillen ontstaan; dat is haast niet te voorkomen. In gesprek met gemeenten en provincies onderzoeken we allereerst of we tot meer harmonisatie moeten komen, want je wilt weten hoe groot die prijsverschillen zijn. Tegelijkertijd vind ik regionale aanbesteding niet per se verkeerd.

Staatssecretaris Bertram: We zijn onderzoek aan het doen om het te verbeteren.

Staatssecretaris Bertram: Omwille van de tijd doe ik dat even in de tweede termijn. Dan kan ik even precies horen wanneer het dan komt. Voorzitter. Er was nog een vraag van mevrouw Zwinkels over extra laadcapaciteit in relatie tot batterijen en flexcontracten. We hebben de Outlook Mobiliteit en daarmee geven we aan wat de voorspelde groei is van elektrische mobiliteit en hoe je die ondanks netcongestie kunt laten groeien. Wat zijn nou de mogelijkheden om dat voor elkaar te krijgen door gebruik te maken van bestaande en nieuwe laadinfrastructuur? Het verschuiven van de laadvraag is een heel belangrijke. Hoe kun je er op de een of andere manier voor zorgen dat je niet allemaal in dezelfde piek zit, maar door de dag heen gebruikmaakt van die laadinfrastructuur? Dan is er het bidirectioneel laden, de laadlocatie en het inzetten van flexpotentie. Ik zou er aan willen toevoegen dat we bijvoorbeeld ook aan het kijken zijn hoe we bij het openbaar vervoer gewoon de bussen, maar ook treinstellen kunnen gebruiken om energie op te slaan. Ik denk dat dat de weg voorwaarts is. We zijn dus op grote schaal aan het kijken wat we allemaal in huis hebben, om het uiteindelijk zo efficiënt mogelijk te doen. Voorzitter. Dan was er nog een vraag van de heer Stoffer over het aansturen op afspraken tussen netbeheerders en de logistieke sector. We werken eigenlijk al een tijdje samen met de logistiek aan de netcongestievraag. Dat doen de netbeheerders samen met de logistieke sector. Die zitten dus eigenlijk al aan tafel. Ik vind dat heel belangrijk, omdat je dan met elkaar kunt bespreken welke problemen er zijn en hoe we dit samen kunnen oplossen. Wat daar gebeurt, is bestaande kennis en praktijkervaring uitwisselen en nadenken over toekomstperspectief. In antwoord op mevrouw Zwinkels zei ik net al dat daarbij juist ook besproken wordt hoe je uiteindelijk met alle nieuwe mogelijkheden daar zo goed mogelijk voor zorgt. Ik denk en hoop dat bij mijn volgende rapportage inzichtelijk wordt welke nieuwe initiatieven er dan zijn. Voorzitter. Dan heb ik nog een vraag van de heer De Hoop over de modeldefinities met betrekking tot de deelmobiliteit. Ik bespreek binnenkort met lokale bestuurders hoe we hier nu mee moeten omgaan. Dan ga ik ook bespreken of de Wp 2000 moet worden aangepast, want dat was een van uw vragen. Dat doen we nu uiteraard nog niet, want ik zit nog echt in dat gesprek met die bestuurders, maar het is uiteraard wel een verklaarbare vraag. Ik ga dus kijken wat dat precies betekent. Voorzitter. Dan heb ik nog een aantal vragen van de heer De Hoop over deelmobiliteit en mijn gesprekken met het Nationaal OV Beraad. Wat ik eigenlijk in z'n algemeenheid zou willen zeggen, is het volgende. Ik hoop over niet al te lange tijd, met een week of twee, drie, een brief naar uw Kamer te sturen over bereikbaarheid. Dat is ook een antwoord op het rapport van ABDTOPConsult. Daarin wil ik schetsen hoe je beter gebruik kunnen maken van het hele systeem van fiets, deelauto, alles wat je aan ov hebt en ook auto. Tegen iedereen die daar nu vragen over heeft gesteld, zou ik dus willen zeggen: ik wil proberen om te ondersteunen dat deelmobiliteit echt een onderdeel kan zijn van het mobiliteitsysteem en dat het juist in de eerste en de laatste mijl voor veel mensen een antwoord kan zijn. Ik wil ervoor zorgen dat we dat zo optimaal mogelijk doen en mensen echt van A naar B laten gaan. Dat bespreek ik uiteraard ook met het OV Beraad. Hopelijk arriveert die brief over niet al te lange tijd bij uw Kamer. Voorzitter. Dan is nog gevraagd of ik samen met de minister van VRO die deelmobiliteit wil bespreken in relatie tot woningbouwprojecten. Het antwoord is dus inderdaad ja. Er is ook een motie geweest van de heer Van Asten van D66. Die heeft hier al een keer een vraag over gesteld. De minister van VRO en ikzelf hebben de bestuurders samen gesproken. We gaan dat samen verkennen. Het is ook onderdeel van de brief waar ik binnenkort mee kom. In het BO MIRT hebben wij de bestuurders ook beloofd om specifiek op dit onderdeel nog eens even terug te komen. Voorzitter. Dan heb ik een laatste vraag, over het Nederland Dal Vrij-ticket, waar we allemaal natuurlijk heel enthousiast aan hebben meegewerkt. Ik wil met de bereikbaarheidsbrief duidelijk maken hoe we proberen om met de bestuurders en alle betrokken partijen die mobiliteit zo optimaal mogelijk te krijgen, door gebruik te maken van alles wat er al is in plaats van alles nieuw te doen. Daar hoort bij dat je nadenkt over de betaalbaarheid. Er is een taskforce vanuit het openbaarvervoernetwerk die daarmee doende is. Ik zou daar binnenkort ook graag verder met u over willen spreken. We zijn dat dus aan het ontdekken. We zijn aan het kijken hoe je het doelmatiger kunt doen en wat voor mogelijkheden je vervolgens hebt om mensen te ondersteunen in het gebruik van het ov. Dat was mijn laatste vraag, althans in mijn mapjes.

Staatssecretaris Bertram: Dank u wel, voorzitter. Als eerste ga ik in op social lease. In die inruilregeling zijn er in principe geen schotten tussen aankoop en social lease. Alleen, het budget is natuurlijk het budget. Kortom, we moeten gaan zien of er inderdaad gebruik wordt gemaakt van deze variant en of er misschien uiteindelijk problemen zijn waardoor de ene het wel doet en de ander niet. Maar het is, nu gewoon even technisch gezien, een onderdeel van deze regeling.

Staatssecretaris Bertram: Nu schotten aanbrengen kan niet meer. De regeling is nu eigenlijk zonder schotten. Dat betekent dat aankoop en social lease er onderdeel van zijn. Het budget is het budget. Ik denk dat we vooral in de monitor moeten bekijken hoe het nu verdergaat, want ik ben, op zich, zoals u ook weet, enthousiast over die social lease. We moeten dus even kijken of dat op die manier gebruikt wordt en dan moeten we, denk ik, ook even bezien wat dan de beste manier is, misschien bij een vervolgstap, als blijkt dat er toch nog problemen zijn. Die €6.000 kun je dus verdelen over een aantal schijven, maar ik denk dat we nu uiteindelijk moeten afwachten wat de regeling zelf doet.

Staatssecretaris Bertram: Het staat echt ook in de documenten en in de informatie, maar ik zal voor de zekerheid nog eens even kijken of dit nog wat extra aandacht kan krijgen. Voorzitter. Dan was er een vraag van de heer Van Leijen over de display. Wij werken wel aan die betere laadtransparantie, maar het eerlijke antwoord is dat de decentrale overheid, de gemeente, bij nieuwe aanbestedingen een norm kan stellen voor een display op de paal. Dat betekent dat ze dat bij nieuwe aanbestedingen kunnen doen. Verder nemen we dit uiteraard mee in de vervolgstappen die we zelf gaan zetten, maar dit is wel wat er kan. Voorzitter. Dan was er een vraag van de heer Prickaertz over het centrale loket. Ik maak nog even specifieker duidelijk hoe dat loket werkt. Je gaat daar als bedrijf, als vervoerder, naartoe. Als bijvoorbeeld het probleem is dat jij eigenlijk gewoon helemaal geen elektrisch vervoer kunt aanschaffen omdat het er niet is of omdat het ingewikkeld is, geldt die ontheffing in dat geval voor alle gemeenten. Alleen de dagontheffing geldt per dag voor één gemeente. Je hebt dus twee situaties. Als je ergens een dag moet zijn, geldt het natuurlijk in principe voor die gemeente. Als je een soort generieke oorzaak hebt waardoor je er gewoon echt niet aan kunt voldoen, dan geldt de ontheffing voor alle gemeenten, of je nou naar de ene of naar de andere gemeente gaat. Dat betekent ook dat je ontheffing krijgt voor algemeen gebruik. Voorzitter. Dan was er een vraag van de heer Prickaertz over de concessies voor de bussen. Het gaat alleen over de nieuwe bussen. Dat betekent dat er vervolgens een uitfasering mogelijk is in de loop van elf jaar. Het is dus echt wel een ruime periode. Dan was er een vraag van de heer De Hoop. Hij heeft eigenlijk het antwoord al gegeven. Het is inderdaad het afweegkader. Dat betekent dat van a tot z, volgens de stappen die we met de Kamer hebben afgesproken, ook deze onderdelen daarin een plek krijgen.

Staatssecretaris Bertram: Nou … Het is net een beetje anders. Binnen alle projecten die op de rol stonden, zijn dit ook onderdelen die op de rol stonden. Dan worden ze via het afweegkader gerankt. Er zijn natuurlijk veel meer factoren die een rol spelen. Dat betekent dat ze op die manier een plek krijgen in het afweegkader. Het wordt dus niet over het hoofd gezien. Integendeel. Maar we zijn nog bezig om de laatste puzzelstukken te leggen.

Staatssecretaris Bertram: Dat afweegkader is natuurlijk cruciaal. Het betekent ook dat je weet in welk tempo je wat ter hand gaat nemen. Daar is dit natuurlijk allemaal onderdeel van. Ik kom natuurlijk heel regelmatig met brieven naar uw Kamer over de stand der dingen, over het spoor, over duurzaamheid, et cetera. Dan geef ik het gewoon een plek in een van die brieven. We hebben ook binnenkort allerlei debatten. Als we dat afweegkader eenmaal hebben, kom ik er graag op terug. Dan was er nog een vraag van de heer Stoffer over waterstof. Het antwoord is natuurlijk dat het inderdaad gewoon een techniek is die je heel goed in aanvulling kunt gebruiken op batterijen en elektrische mobiliteit. Het heeft natuurlijk ook te maken met de beschikbaarheid van tankpunten, de prijs van waterstof, niet onbelangrijk, en de beschikbaarheid van voertuigen. In de zomer van 2024 hadden we de subsidieregeling SWIM — dat is onder een van mijn voorgangers geweest — voor investeringen in waterstof, tankstations en de aanschaf van waterstofvoertuigen. Zowel in 2024 als in 2025 is er meer aangevraagd dan er beschikbaar was. Dit geldt in ieder geval nog tot 2029. Dan tot slot. Dat was haast een spreekt-uitmotie van mevrouw Zwinkels: of ik vind dat er een motie moet komen. Maar ik denk dat dat toch echt aan de commissie is. Dat is misschien ook gelijk mijn besluit. Ik denk dat het heel belangrijk is dat we alles wat helpt rondom laadinfrastructuur en elektrificatie, maar ook gewoon dat wat je in de praktijk ziet ontstaan, samen nemen. Daar moeten we zo goed mogelijk gebruik van maken. Dan zie je dat er soms zo veel meer kan dan we zelf denken. Ik denk dat dat een belangrijke weg voorwaarts is.

Staatssecretaris Bertram: Ik heb dit nog niet zo veel meegemaakt, maar volgens mij doen we één keer in de tweeënhalve maand een rapportage, dus dan zou ik het daar graag een plek in geven.

Staatssecretaris Bertram: Ik zou het dan denk ik onderdeel laten zijn van de brieven waar ik binnenkort mee moet komen. Daar is deelmobiliteit sowieso een belangrijk onderdeel van, dus wat mij betreft maak ik dan gebruik van de brieven die toch naar de Tweede Kamer moeten.

Staatssecretaris Bertram: Ik zit even te denken. Ik heb volgens mij in de komende periode een aantal debatten met de commissie. Ik kan het ook gewoon een onderdeel laten zijn van mijn beantwoording in die debatten. Maar de voorwaarde is natuurlijk dat we dat afweegkader afgerond hebben, want dan heb ik ook zicht op hoe deze …

Staatssecretaris Bertram: Ik zoek inderdaad een moment. Onze planning is dat we half oktober de brief over het afweegkader naar de Kamer sturen. Dan hebben we eind oktober natuurlijk ook sowieso het begrotingsdebat. Dan moeten we eventjes een moment zoeken om dat gelijk mee te nemen.

Staatssecretaris Bertram: Dat neem ik inderdaad mee als ik samen met de staatssecretaris van Financiën werk aan dat fiscale verhaal.