Verkeersveiligheid

De heer Van Duijvenvoorde (FVD): Dankjewel, voorzitter. Verkeersveiligheid is natuurlijk van belang, maar het wordt hier steeds gepresenteerd als een waardevrij, louter technisch doel. Dat is natuurlijk niet zo. Hoe je denkt over verkeersveiligheid is het resultaat van mensbeeld, wereldbeeld, vrijheid, verantwoordelijkheid en menselijk handelen. Natuurlijk moeten we de technische details bespreken, maar het is toch ook wel van belang om een iets fundamenteler debat te voeren over de grond van dit beleid. De overheid, zoals ik die nu twee maanden meemaak, wordt gedreven door één dominante logica: ieder risico moet worden teruggedrongen en iedere veiligheidswinst, hoe klein ook, geldt automatisch als wenselijk. Het lijkt alsof men van mening is dat hierover in deze Kamer niet langer hoeft te worden gesproken. Iedereen wil veiligheid, dus veiligheid gaan we krijgen. Regels worden vervolgens steeds sneller aangepast, verplaatst naar lagere regelgeving en verder gedetailleerd, juist om deze zogenaamd vanzelfsprekende norm buiten expliciete politieke afweging te houden. Dat zien we bijvoorbeeld terug in het voornemen om verkeersregels te verplaatsen van wetsniveau naar AMvB's en ministeriële regelingen. Juist verplaatsen van wetsniveau naar AMvB's en ministeriële regelingen. Juist omdat deze norm niet meer expliciet wordt gewogen, fungeert onzekerheid over de effectiviteit van maatregelen niet langer als rem. Het ministerie erkent zelf dat het beleid structureel tekortschiet in lerend vermogen. De doeltreffendheid van maatregelen is vaak onbekend, ex-post-evaluaties zijn schaars en er zijn onvoldoende middelen om dat te verbeteren. Met andere woorden: we weten niet goed wat werkt, maar we weten wel hoe we nieuwe regels moeten maken. Dit leidt tot twee vragen aan de minister. Ten eerste: hoe waarborgt hij dat fundamentele verkeersnormen, regels die iedereen dagelijks raken en waarop wordt gehandhaafd, onder politieke controle van de Kamer blijven wanneer er zou worden verplaatst van wetsniveau naar AMvB's? Ten tweede: waarom kiest hij voor verdere normuitbreiding, terwijl hij tegelijkertijd erkent dat de kennisbasis over de effectiviteit van die normen aantoonbaar tekortschiet? Het duidelijkst wordt deze veiligheidslogica in het streven naar nul verkeersslachtoffers in 2050. Dat wordt steevast gepresenteerd als een vanzelfsprekend, moreel onbetwistbaar en wenselijk doel, maar dat is het niet. Nul verkeersdoden is geen neutraal beleidsdoel, maar een moreel absoluut. Een samenleving die nul slachtoffers als uitgangspunt neemt, haalt principieel elke grens weg. Iedere maatregel kan worden gerechtvaardigd zolang ook maar één slachtoffer kan worden voorkomen. Dat leidt tot steeds verdergaande regulering, steeds minder tolerantie voor risico en steeds minder ruimte voor individuele verantwoordelijkheid, terwijl Nederland al jaren tot de veiligste landen van Europa behoort. De vraagt dringt zich dan op of nieuwe regels voortkomen uit bewezen noodzaak, of uit een bestuurlijke reflex om het leven steeds verder dicht te timmeren, totdat het verkeer en uiteindelijk het dagelijks bestaan van geboorte tot graf verandert in een permanente trajectcontrole. Tegelijkertijd erkent het kabinet dat de doelen voor 2030 onhaalbaar zijn, door factoren die nauwelijks te beïnvloeden zijn. Dan rijst de vraag op grond waarvan het einddoel voor 2050 nog geloofwaardig is en, belangrijker nog, welke prijs in vrijheid, autonomie en leefruimte de minister bereid is te betalen voor het vasthouden aan dit veiligheidsideaal.