Fatihya Abdi

Staat van de Rechtsstaat: Algemeen

Mevrouw Abdi (GroenLinks-PvdA): Dank aan alle aanwezigen voor hun boeiende bijdrages. Mijn vraag is gericht aan de heer Kummeling. De Staatscommissie rechtsstaat heeft in haar rapport benadrukt dat een versterking van de rechtsstaat vraagt om een fundamenteel andere benadering van rechtsbescherming en overheidsoptreden; dat gaf u net ook al duidelijk aan. Mijn vraag is: als het aankomt op de fase waarin de bestuursrechter moet voorzien in rechtsbescherming, zijn we dan al niet veel te laat? Uiteindelijk willen we dat overheden hun beslissing zorgvuldig voorbereiden en daarbij alle betrokken belangen eerlijk afwegen. Maar moet het wetsvoorstel Versterking waarborgfunctie Awb niet vooral ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur aanscherpen, bijvoorbeeld door het concept van procedurele rechtvaardigheid strikter te verwerken? Daar was ik even benieuwd naar.

Mevrouw Abdi (GroenLinks-PvdA): Ik was weer getriggerd door het betoog van de heer Kummeling. Dat is voor mij wel de essentie. Hoe komt het dat er de afgelopen decennia, na zo veel onderzoeken en een officiële onderzoekscommissie, geen wezenlijke verschuiving heeft plaatsgevonden om burgers beter te beschermen tegen machtswillekeur door de overheid, om daar geld tegenover te zetten? Jullie hebben eerder een idee gelanceerd voor een planbureau voor de rechtsstaat. Ik ben dan een tikkeltje cynisch, want hoe goed wordt er tegenwoordig überhaupt naar planbureaus geluisterd? Wat voegt een planbureau voor de rechtsstaat dan nog toe? Al moet ik wel zeggen dat ik gecharmeerd ben van het idee. Om het heel concreet te maken: wat zijn nou drie voorstellen, los van wat het kost of eventueel oplevert, waarvan u denkt dat ze essentieel zijn voor de rechtsbescherming van burgers? Wat moet vandaag echt voorrang krijgen? Hoe zou u daar invulling aan willen geven? Er worden een aantal suggesties gedaan, maar heel veel dingen liggen er al. Ik denk aan de toegang tot het recht en zo kan ik doorgaan. Maar ik was even nieuwsgierig: als je er drie moet uitkiezen, welke zouden er dan echt voorrang moeten hebben als het gaat om het beschermen van de burger tegen machtswillekeur van de overheid?

Mevrouw Abdi (GroenLinks-PvdA): Nog één vraag, als de voorzitter mij toestaat. Ik ben wel gecharmeerd van een planbureau voor de rechtsstaat. Aansluitend op het betoog van mevrouw Park vraag ik of dat betekent dat er, als de overheid met bepaalde plannen komt, aan de voorkant getoetst wordt op de uitvoering, op de menselijkheid. Het is nu een beetje willekeurig wanneer dat wel wordt gedaan en wanneer niet. Maar wat gebeurt er als de overheid zich daar vervolgens niet aan houdt? Ik vind de verkeersboetes een heel mooi voorbeeld. Er liggen tal van adviezen dat de overheid het niet moet doen en dat het niet proportioneel is. Waar zit de rode kaart? Daarin ben ik zoekende. Zou zo'n planbureau daar eventueel een oplossing voor kunnen bieden?