Tijs Tijs van den Brink

Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

De heer Tijs van den Brink (CDA): Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Bon dia, goedemiddag aan iedereen hier en op Bonaire, Statia en Saba. Goed dat we vandaag praten over de situatie in het Caribische deel van Nederland. De CDA-fractie is blij dat zowel staatssecretaris Van der Burg als premier Jetten in de wittebroodsweken van dit kabinet is afgereisd naar het Caribisch gebied om de verbondenheid met de drie openbare lichamen en de drie andere landen binnen het Koninkrijk te benadrukken. Het helpt enorm om daar geweest te zijn, zeg ik uit ervaring. En dan ben ik allen nog maar op Aruba geweest in verband met het IPKO. In de minuten die mij zijn toebedeeld, moet ik kiezen. Daarom begin ik met een onderwerp dat voor alle drie de eilanden geldt, namelijk de noodvoorraden. Uit het onderzoek van de Rekenkamer Geen vangnet voor Caribisch Nederland blijkt dat die voorraden allesbehalve op orde zijn. Er zijn geen strategische voorraden van brandstof, medicijnen, voedsel en water voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, terwijl de situatie in de regio op zijn zachtst gezegd onrustig te noemen is. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe kan dit en kunt u met spoed in overleg met de besturen van de eilanden om ervoor te zorgen dat deze situatie ten goede verandert? Het is daarom ook van belang dat we inzetten op handel met diverse landen. Wat doet de regering daaraan en heeft het Rekenkamerrapport tot nieuwe maatregelen van de regering geleid? Dan de vuilstort Selibon op Bonaire. We spraken er eerder over met de voorganger van de staatssecretaris en met de staatssecretaris zelf. Wat is de situatie op dit moment? In mijn motie uit maart heb ik het kabinet opgeroepen alvast met het opzetten van een rijksprogramma te starten. Die motie is overgenomen. Hoe staat het daar nu mee? Is er zicht op een doorbraak, is mijn vraag. De eilandsraad van Bonaire heeft in een petitie aan premier Jetten tijdens zijn bezoek gevraagd om structurele rijksverantwoordelijkheid op zich te nemen voor Bonaire als het gaat om afval. Uit de brief van de staatssecretaris van gisteren maken we op dat het ministerie van IenW daartoe bereid is. Wat betekent dit concreet, is mijn vraag. Het voornemen is om te stoppen met afval storten, maar capaciteit opbouwen om afval op Bonaire te verwerken is lastig. Afvalexport zal de oplossing moeten zijn. We hebben gelezen dat de export van biomedisch afval goed loopt. Welke lessen kunnen we daaruit trekken? Welke hulp kan de staatssecretaris bieden om de afvalexport van Bonaire goed op gang te krijgen? Sowieso baart de bestuurlijke situatie op Bonaire mijn fractie zorgen. Het is een komen en gaan van bestuurders. Het lijkt onderhand Nederland wel. Welke invloed heeft dat volgens de staatssecretaris op de bestuurskracht van het eiland? Voor Saba en Statia zijn de veerverbindingen essentieel voor toegang tot complexe zorg, om naar de bank te gaan en ook om de economie draaiend te houden. We lezen dat er voor dit jaar en volgend jaar geld is om de veerverbindingen te helpen financieren. Is al duidelijk hoeveel dat kost en hoe het kabinet dat gaat betalen? In antwoord op Kamervragen van collega Dijk en mij gaf het kabinet aan dat de resultaten van die actualisering in het tweede kwartaal van dit jaar worden verwacht. Mijn vraag is: hoe staat het daarmee en gaat u zich inzetten om dit geld ook structureel te regelen na 2027? Tot slot — als ik nog tijd heb, mevrouw de voorzitter — de bancaire dienstverlening op Saba en Sint-Eustatius. De brief die vandaag op de agenda staat, laat zien dat het een lastig probleem is. Met name de beschikbaarheid van betaalrekeningen, lange doorlooptijden, hoge transactiekosten en gebrekkige geldautomaten zorgen voor problemen. Er is veel geprobeerd, maar dat heeft nog niet tot een resultaat geleid. Het is hoopgevend dat ING aangegeven heeft om op Saba en Statia fysieke kantoren te willen openen en dienstverlening gelijkwaardig aan Europees Nederland te willen aanbieden. Hoe staat het daarmee? Gaat dat lukken en wat kan de staatssecretaris doen om te helpen? Ook lezen we in de brief dat er een vestigingsvereiste geschrapt gaat worden, omdat dit een belemmering voor toetreding oplevert. Dat vonden we interessant. Is de staatssecretaris, die niet alleen van KR is, maar ook van Slagvaardige Overheid, bereid om te onderzoeken of er meer vestigingsvereisten zijn die marktfalen op de BES-eilanden in de hand werken? Ik dank u wel, voorzitter.

De heer Tijs van den Brink (CDA): Mijn vraag is: wanneer gaat Selibon nou dicht? Want dat is wat er volgens de Ombudsman moet gebeuren.

De heer Tijs van den Brink (CDA): Mijn vraag is hoe veilig of gevaarlijk het daar nu is.

De heer Tijs van den Brink (CDA): Hartelijk dank voor de beantwoording door de staatssecretaris. Ik heb nog twee vragen. Er stond volgens mij nog één vraag van mij open, namelijk de vraag over de vestigingsvereisten op de eilanden in relatie tot het marktfalen. Zou u die vraag nog willen beantwoorden? Wat betreft Selibon hou ik er toch een beetje een ongemakkelijk gevoel aan over dat we daar — wat was het? — een halfjaar geleden ook een debat over gevoerd hebben en dat dat nog steeds weer kan gebeuren. Toen waren we allemaal … Ik zou niet zeggen dat we "in paniek" waren, maar we waren echt wel heel erg bezorgd over wat daar gaande is. Kunt u mij geruststellen? Dat is eigenlijk de vraag.

De heer Tijs van den Brink (CDA): Ik had het idee dat ik een soort van toezegging had over de vestigingsvereisten. Kun u ons daar iets over laten horen als u de minister heeft aangesproken?