David van Weel

Staat van het Consulaire 2024 en 2025

Minister Van Weel: Ja, voorzitter, dat kan ik. Ik begin met het blokje consulair. Dan volgt het blokje Afghaanse bewakers, dan het blokje Flotilla, dan het blokje medevac en dan een blokje overige. Ik begin met het blokje consulair. Dat zijn een aantal losse vragen door elkaar. We gaan de hele wereld over. Ik zal ze allemaal aflopen en beantwoorden. Er was een vraag van mevrouw Piri over het versterken van de consulaire dienst op Kaapverdië. Het is niet nul wat we daar hebben. We hebben een honorair consul die er in ieder geval in noodgevallen dienstverlening kan bieden. Op dit moment hebben we geen voornemens om dat verder uit te breiden vanuit Senegal met personeel of met daadwerkelijk een consulaat in Kaapverdië. De heer Paternotte luistert ongetwijfeld mee of anders doen zijn medewerkers dat. Hij vroeg of ik mij kan voorstellen dat Nederlanders grote afstanden moeten reizen om hun paspoort te verlengen. Ja, mijn voorbeeld in Brussel was niet het goede, moet ik eerlijk zeggen. Daar vielen de afstanden voor het verlengen van paspoorten nog wel mee. Maar natuurlijk kunnen we ons dat voorstellen. Ik ben ook zeer geïnteresseerd in een aantal landen, zoals België en Frankrijk, die nu pilots hebben lopen om de verschijningsplicht niet meer te hoeven hebben. We zijn daarover ook in overleg met BZK, want die gaat over de Paspoortwet. Op dit moment hebben wij nog geen mogelijkheid om zonder daadwerkelijke verschijningsplicht biometrische gegevens af te kunnen nemen. Wij moeten dat bij een nieuw document elke keer weer doen. Maar we volgen het met interesse. Ik geloof erg in techniek en technologie, dus als dat op enig moment veilig kan, dan zullen we dat zeker een stap verder nemen. Overigens moet ik wel zeggen dat er voor mensen voor wie het lastig is om lang te reizen, bijvoorbeeld omdat ze op leeftijd zijn, minder goed ter been zijn of anderszins, ook gewoon in consulaire teams gereisd wordt met mobiele biometrieapparaten. Dat wordt bijvoorbeeld in een groot land als Australië gedaan. Daar bezoeken ze bijvoorbeeld een keer mensen aan de westkust, om dat makkelijker te maken. De heer Paternotte vroeg ook naar wijzigingen in de Basisregistratie Personen. Ik denk dat hij daarop doelde op het moment dat hij het had over uittreksels en anderszins. Op dit moment is het technisch gewoon nog niet mogelijk om dat vanuit het buitenland te doen, maar vanaf medio 2026 kan dat wel. Er is dus een technische reden waarom dat nog niet mogelijk is vanaf buiten. "Versimpel de regels voor controle van dubbele nationaliteit. Sta dat ook toe. Erken dat de druk op de dienstverlening wordt verlaagd als dit soort controles niet meer nodig zijn." Ja, zo is de wet op dit moment. Voor het behoud van het Nederlanderschap is die controle op dubbele nationaliteit nodig. Ik zou er vanuit het oogpunt van regeldruk natuurlijk zeer voor zijn om dat niet meer te doen, maar dat vereist een aanpassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap. De heer Kahraman had een meer algemene vraag over consulaire dienstverlening, namelijk hoe we nou voorkomen dat die achteruitloopt; de bezuinigingen zijn in die zin natuurlijk een uitdaging. Nou ja, ik noemde net al even technologie. Er zijn echt landen die daarin vooroplopen. Ik geloof dat we op dit vlak toch echt niet meer voor alles — "voor elk wissewasje" wil ik het niet noemen — fysiek naar een consulaat toe hoeven. Ik reken er dus erg op dat we daarmee geholpen worden. Overigens kan er nu al heel veel centraal. Ik ben van de week op bezoek geweest bij NederlandWereldwijd, het telefoonnummer waar mensen van waar ook ter wereld naar kunnen bellen met vragen en om gekoppeld te kunnen worden aan Nederlandse instanties. Ik denk dat dat een heel goed voorbeeld is van moderne dienstverlening, waarbij dat niet allemaal meer hoeft op een fysieke ambassade of een fysiek consulaat. Bovendien wordt de directe operationele dienstverlening aan burgers bij deze taakstelling ontzien. De heer Kahraman had ook een vraag over externe dienstverleners. Alle locaties worden iedere negen maanden bezocht. Er vindt jaarlijks een bestuurlijk overleg plaats. In het algemeen is de kwaliteit van de dienstverlening, zoals wij dat terughoren, van VFS goed. Maar dat is niet op alle locaties zo; dat erken ik meteen. De kwaliteit wordt centraal gemonitord door de Consulaire Service Organisatie. Als de kwaliteit onvoldoende is, gaat die organisatie met de externe dienstverlener het gesprek aan om de vereiste verbetermaatregelen te nemen. Dat was mijn blokje consulair.

Minister Van Weel: Die vraag zat bij het blokje overig, maar ik snap eigenlijk wel waarom u hem hier opbrengt. Dus ik haal de vraag even uit het blokje overig en voeg die bij het blokje consulair. Wij denken dat we op basis van het netwerk in Brazilië, in combinatie met de vergelijking tussen het consulaat-generaal en het handelsperspectief, Rio zonder al te veel overlast kunnen sluiten. In vergelijking met de andere cg's zijn handel, cultuur en consulair beperkt op deze post. Het netwerk in Brazilië gaat daarmee niet van twee vertegenwoordigingen naar één, maar van vijf vertegenwoordigingen naar vier. Brazilië is natuurlijk een groot en een belangrijk land, maar dat is nog steeds een zeer adequate vertegenwoordiging. Er zit ook een cg in São Paulo; de afstand tussen Rio en São Paulo is 400 kilometer. Er zijn ook twee Netherlands Business Support Offices in Belo Horizonte en Porto Alegre, die bedrijven helpen bij de praktische zaken die ze daar in de regio zoeken, zoals zakenpartners, export of vestiging. Met de sluiting van het cg kijken we wel of er ook zo'n Netherlands Business Support Office in Rio zou moeten komen. Dat zou een oplossing zijn om in ieder geval de zakelijke belangen daar te kunnen blijven behartigen. De sluiting van het cg staat pas gepland in 2027, dus we hebben nog even de tijd om te kijken of we dat op die manier zouden moeten ondervangen.

Minister Van Weel: Dat is het blokje Afghaanse bewakers. Dat is een dossier dat natuurlijk een lange geschiedenis heeft. Ik heb mij daar pas slechts sinds een paar weken in verdiept. Dat waren wel meteen actuele weken, vanwege de zaken die hier nu spelen. Mijn antwoorden gaan niet helemaal bevredigend zijn voor u. Ik ga namelijk wel het vonnis afwachten. Ik ga mij nu niet mengen in appreciaties van informatie die er al dan niet zou zijn. Ik doelde in het schriftelijk overleg op de informatie en de berichten die wij hebben ontvangen van de Afghaanse bewakers, al dan niet direct of via hun werkgever of voormalig werkgever. Ik ga daarom geen appreciatie geven van informatie zoals die nu in de NRC staat; ik kan die informatie niet bekrachtigen en ik kan die ook niet ontkrachten. Ik kan u wel vertellen dat die informatie door de advocaten van de bewakers ook wordt ingebracht in de zaak die nu dient op 4 november. De rechter gaat die dus wegen. Ik wacht die weging af. In algemene zin kan ik wel zeggen dat de regeling voor schrijnende gevallen ook geldt voor mensen die voor Buitenlandse Zaken hebben gewerkt. Een voorganger van mij heeft binnen de groep bewakers in één geval op basis van schrijnendheid een verblijfsvergunning toegekend. Dat was in het geval van een vrouwelijke bewaker. In theorie kan dat dus wel. Ik wacht nu op de uitslag van de rechtszaak. Ik stel voor dat we daarna, op basis van de uitspraak die er dan ligt en de situatie zoals die dan is, met elkaar in overleg gaan. Daar wil ik het voor nu eigenlijk bij laten.

Minister Van Weel: U heeft het manco dat u hier met een oud-minister van Justitie aan tafel zit. We hebben te maken met een zaak die op dit moment in een turbospoedappel onder de rechter ligt, waarbij de zitting al is geweest en de rechter zich nu buigt over deze informatie. Ik zou het juist staatsrechtelijk gezien heel erg onzuiver vinden als ik nu een weging maak of anderszins iets zou zeggen over die informatie. Wat ik u wel kan zeggen, is dat we kennis hebben genomen van die informatie, maar dat die niet bij alle verzoeken die in het verleden zijn gedaan via directe kanalen naar ons toe is gekomen. De rechter heeft die informatie nu wel. Die wordt ook door de advocaten ingebracht in deze zaak, dus de rechter zal die wegen. Dat is tot 4 november. Daarna ontstaat een nieuwe situatie. Dan hoeven we niet het hele gesprek af te wachten, maar dan kunnen we wel degelijk ook weer het debat aangaan, afhankelijk van wat eruit is gekomen dan wel gaat gebeuren.

Minister Van Weel: Nee, die indruk heb ik niet. Bovendien vind ik ook dat mensen die vragen om bescherming ook zelf een brengplicht hebben en zelf ook informatie zouden moeten aandragen op basis waarvan zij beargumenteren waarom zij, zoals zij zelf menen, recht hebben op bescherming. Een belangrijke vraag die hier nu voorligt, is niet alleen of deze mensen gevaar hebben gelopen dan wel lopen, maar ook in hoeverre wij een werkgeversverantwoordelijkheid hebben voor mensen die werkten voor een dienstverlener die wij hebben ingehuurd. Dat is een hele relevante vraag, omdat wij natuurlijk wereldwijd, ook in missiegebieden of anderszins, grote aantallen mensen hebben die indirect iets van werkzaamheden verrichten voor Nederlanders. Dat kan voor ambassades of voor militairen op missie zijn. Als onze zorgplicht zover reikt dat wij voor al deze mensen een beschermingsplicht hebben, dan hebben we een nieuwe realiteit. Wij bestrijden dat. Dat is eigenlijk de kern van de zaak zoals die nu voorligt. Daarnaast worden ook deze individuele gevallen gewogen, want het gaat om 42 mensen en niet om getallen.

Minister Van Weel: Daar is een proces voor, maar dat heb ik nu niet paraat. Ik wil u daar wel een brief over toezeggen om uit te leggen hoe die weging plaatsvindt. Overigens is dat ook geen wet van Meden en Perzen. Ook dat berust op individuele gevallen en omstandigheden, maar ik zal kijken hoe concreet we dat kunnen maken.

Minister Van Weel: Ik ga echt het oordeel van de rechter afwachten. Al deze informatie die zij inbrengen, kan ik ook niet valideren. Die zie ik ook. Die wordt door advocaten ingebracht bij de rechter. De rechter zal dat wegen. Tot die tijd zal ik me daar niet over buigen.

Minister Van Weel: Nee, we hebben juist geen signalen gehad. Dat stond ook in mijn brief van 19 september, in het schriftelijk overleg. We hebben juist geen signalen gehad dat deze mensen gevaar lopen. Daarom zeg ik: die hebben we gekregen, direct via sommige bewaarders en ook indirect. Daar staan we nu. De informatie die nu in de NRC staat, kan ik niet valideren. Ik heb die niet gezien, maar de rechter wel. Dat komt goed uit, want die buigt zich daar nu over.

Minister Van Weel: Er is niet geen enkel onderzoek gedaan. Natuurlijk is er contact geweest met individuen, met de werkgever van deze personen, om dat te valideren of niet. Maar dat heeft niet geleid tot een ander beeld dan wat wij hadden. Ik zei net dat er ook iets is van een brengplicht voor mensen die bescherming vinden. Als er echt nu pas in een appel bij de rechter in een keer toch informatie boven water komt die eerder niet boven water is gekomen, dan kan dat, maar dat reken ik dan niet alleen onszelf aan. Dat reken ik dan ook de mensen aan die bescherming vroegen, want dat had mogelijk in een eerder stadium anders gewogen kunnen worden. Maar nu ga ik eigenlijk, vind ik, te veel op de stoel van de rechter zitten. Dat ga ik dus niet doen.

Minister Van Weel: De vraag is of het een verantwoordelijkheid is van de overheid om de veiligheid van deze mensen actief te onderzoeken. Dat is nou juist de vraag die voorligt bij de rechter. Op basis van de signalen die we hebben gekregen, bij navraag bij signalen die er kwamen, hebben wij geen afwijkende signalen gevonden. De vraag die voorligt bij de rechter is: hoever strekt nou onze zorgplicht voor mensen die indirect werkzaamheden hebben verricht voor ons? Schrijnende gevallen daargelaten; die zijn er dus ook geweest. Eén vrouw heeft een verblijfsvergunning gekregen. Het lijkt me evident waarom dat het geval was.

Minister Van Weel: Volgens mij ga ik hier herhalen waar u ontzettend veel debatten over heeft gevoerd met mijn voorgangers. Op dit moment ligt er bij de rechter een zaak waarin de vraag is: hebben wij überhaupt een verplichting ten opzichte van de mensen, laat staan een haalplicht om zelf onderzoek te gaan doen naar hun veiligheidssituatie? Er zijn wel degelijk contacten geweest, inderdaad ook met de externe dienstverlener, om te vragen: herkent u signalen van mensen die daadwerkelijk gevaar hebben gelopen? Als daar niks op komt, dan vind ik dat je op een gegeven moment je plicht hebt gedaan. De rechter mag daar anders in oordelen en dan gaan we dat volgen, maar dat horen we dan op 4 november.

Minister Van Weel: Nee, dat kan ik niet. Ik heb het gelezen, maar ik kan die informatie niet bevestigen. Ik weet ook niet of de rechter dat kan. Dat gaan we zien op 4 november. Tot die tijd ga ik dus geen weging doen van dat bericht.

Minister Van Weel: Die inval in Camp Seitz heeft plaatsgevonden, maar dat was op een moment dat de compound niet meer van ons was. Ik lees u even voor welke informatie daarover eerder aan uw Kamer is gestuurd: "Het klopt dat de de facto autoriteiten in Afghanistan op 19 december 2022 een door Nederland gehuurde compound, Camp Seitz, in beslag hebben genomen. De Kamer is hierover met het verslag van de RBZ van 20 maart 2023 geïnformeerd. Dit betrof niet de ambassadecompound. Daarvan heeft Nederland de huur eerder opgezegd en men kon de compound eind 2021 zonder problemen verlaten. Bij de inbeslagname is volgens onze informatie geen geweld gebruikt. Er was nauw contact met de externe dienstverlener. Er waren destijds tien medewerkers van de externe dienstverlener aanwezig. Enkelen daarvan mochten tijdelijk de compound niet verlaten voordat een voertuig van de dienstverlener terug naar de compound was gebracht. De ambassade heeft zich ervan verwittigd dat hen niets is overkomen in die periode." Ja, dan wordt het aan de rechter om te wegen welke van de versies uiteindelijk correct is, maar dit is de informatie zoals die bij ons leeft.

Minister Van Weel: Dat weet ik niet. Wat nu voorligt, zijn deze 42. Die zijn in ieder geval destijds niet als schrijnend beoordeeld. Vandaar dat nu de rechtszaken lopen die er lopen.

Minister Van Weel: Dat is een deel van de reden waarom de Staat in appel is gegaan. Dat is niet alleen vanwege deze 42 gevallen. Overigens vind ik dat de Staat altijd terughoudend moet zijn met in beroep gaan in individuele zaken. Dan moet er wel een zaakoverstijgend belang zijn. Dat is er hier wel degelijk. Op het moment dat jij een dienst inhuurt, dus niet zelf mensen in dienst hebt, en dat automatisch met zich meebrengt dat jij onder Nederlands recht een werkgeverszorgplicht hebt, dan is dat nogal verstrekkend. Mevrouw Piri had het er net over dat dat uniek is, dat dat alleen in Afghanistan is. Ikzelf ben al in tien missiegebieden geweest waar dat het geval is. Het gaat potentieel over duizenden mensen die in enige vorm voor ons hebben gewerkt en daarop aangekeken kunnen worden door hun omgeving, of waarvoor de omgeving niet meer veilig is. Ik vind het dus wel van belang om dit hoger beroep aan te gaan en te zien wat de rechter daarvan vindt.

Minister Van Weel: Wij volgen uitspraken van de rechter.

Minister Van Weel: Die gaat naar het volgende blokje, dat gaat over de Flotilla. De vraag is wat wij doen om Nederlandse opvarenden te beschermen en consulaire bijstand te bieden. Dat is op dit moment mijn hoogste prioriteit. Tot en met mijzelf hebben we contact opgenomen met de Israëlische autoriteiten om de veiligheid van de schepen en nu met name de opvarenden te waarborgen. Ik heb vandaag weer aangedrongen op een goede behandeling van de Nederlandse opvarenden. Er is nog veel onduidelijk over de acties. Dat zal de komende dagen hopelijk helderder worden. We zullen de volgende dag ook consulaire bijstand blijven verlenen. Als het zo lang duurt, maar dat hoop ik niet, gaat het in ieder geval om eventuele bezoeken, maar ook contacten met de familie. Buitenlandse Zaken staat ook in contact met zowel een Nederlandse coördinator van de Flotilla als de Israëlische autoriteiten over de Nederlanders die worden vastgehouden, zodat wij desgevraagd snel consulaire bijstand kunnen verlenen. Daar ligt op dit moment mijn prioriteit. Ik hoop dat we deze mensen snel thuis kunnen ontvangen.

Minister Van Weel: Ik had uw vragen nog tegoed. Die lagen nog voor mij; ik was nog niet aan het einde van mijn blokje. Ik zal ze nu beantwoorden. Natuurlijk veroordelen wij de humanitaire blokkade. Dat doen we al een hele tijd. We roepen Israël ook op om conform het humanitair oorlogsrecht de burgerbevolking te ontzien en humanitaire hulp ongelimiteerd toe te laten. Dat gebeurt niet en dat is absoluut iets waar wij de Israëlische autoriteiten op aanspreken. Dat geldt ook voor het vastzetten of hinderen van hulpverleners. Ja, het inzetten van uithongeren als middel van oorlogvoering is illegaal. U vroeg ook nog of dat het geval was. Daarnaast moet ik wel het volgende zeggen. Het als burger varen naar een oorlogsgebied is niet iets wat ik enige Nederlandse staatsburger ga aanraden. Het is levensgevaarlijk. Het is niet voor niks dat daar een rood reisadvies geldt. Men had kunnen verwachten dat Israël hier, net als vorige keren, op zou ingrijpen. Ik denk dat u de woorden van de minister-president zo moet lezen. Dat wil niet zeggen dat de veiligheid en de hopelijk spoedige terugkeer van deze mensen naar Nederland niet de hoogste prioriteit heeft van mij als baas van het consulaire. De directeur consulair zit hier naast me, maar er is op dit moment een open lijn met Tel Aviv om in de gaten te houden hoe het met deze mensen gaat. Die dingen kunnen heel goed samengaan.

Minister Van Weel: De manier om nu relevante humanitaire hulp aan Gaza te leveren, is om de grensovergangen die er zijn, met alle hulp die daar staat, nu open te krijgen. Dat is hulp voor Gaza. Daarin is wat de Flotilla deed, moet ik eerlijk zeggen, niet meer dan symbolisch. Er komt elke dag honderd keer zoveel Gaza binnen als wat er aan boord was van die schepen. Natuurlijk snap ik het symbool van deze actie en de nobele intentie die daarachter zit om aandacht te vragen voor de humanitaire hulp. Maar om te zeggen dat dit nu het verschil had gemaakt voor de humanitaire hulp in Gaza gaat me echt te ver. Daarvoor is heel veel meer nodig. Dat is er ook. Dat staat aan de grens in Egypte. Dat staat in Jordanië. Dat is aanwezig in Israël. Dat moet Gaza in en dat gaat de humanitaire noden echt ledigen.

Minister Van Weel: Omdat ik dat niet klip-en-klaar kan zeggen, maar die vragen gaan zeker aan de orde komen. We gaan natuurlijk ook van de Israëli's horen welke rechtvaardiging zij hebben voor het oppakken van deze mensen en ook hoe ze daar om zullen gaan met deze mensen in de detentie waar ze nu in zitten. Daar komen we zeker nog over te spreken en ook over de illegaliteit van de genoemde actie.

Minister Van Weel: Mijn prioriteit ligt nu bij het terugkrijgen van de Nederlanders. Nogmaals, het varen richting een oorlogsgebied of het op een andere manier als burger daarheen gaan, raad ik niemand aan. Ik raad het iedereen ten zeerste af. Het is levensgevaarlijk. Ik denk niet dat onze mensen in levensgevaar zijn in handen van het Israëlische leger. Wij gaan ervoor zorgen dat ze zo snel mogelijk weer veilig terugkomen. Dat brengt mij bij het blokje medevac. Natuurlijk is dit nieuws redelijk vers. Het besluit om hier een koerswijziging in te zetten, dateert van gisteravond en was de uitkomst van het onderzoek dat ik anderhalve week geleden heb aangekondigd. Dat was bedoeld om te kijken hoe wij meer konden doen aan hulp in de regio. Daar heb ik toen 25 miljoen voor vrijgemaakt. Er staat in de brief inderdaad "bezien", maar ik zeg hier, ook tegen de afwezigen die daarnaar vroegen: we gaan dit doen. Het is dus niet een ingebouwde tussenstap. U moet me vergeven dat ik wat we hier eigenlijk mee beoogden te zeggen laat heb gedraft, maar we gaan dit doen. Maar het is niet zo eenvoudig als soms wordt gezegd, namelijk dat met het aantal bedden en het aantal patiënten dat er is, de bedden binnen 24 uur gevuld zijn. Dat hebben we ook gezien bij andere Europese landen die mensen uit Gaza hebben geëvacueerd. Dat vereist inventarisatie van welke hulp wij scharen onder "hoogst complexe medische voorziening", zoals wij het in de brief hebben genoemd. Daarvoor is in de regio nu inderdaad te weinig capaciteit opengesteld. "Niet aanwezig is" zeg ik daarbij, want er is in de regio wel degelijk capaciteit die niet wordt opengesteld voor Gazanen en ook zijn er landen die geen Gazanen mogen opnemen, maar wel uitstekende voorzieningen hebben. Dat zijn zaken, zeg ik u overigens, waaraan ik blijf doorwerken, omdat wij nog steeds geloven in opvang in de regio. Als we daar een verbetering kunnen vinden … Eén voorbeeld kan ik u zo noemen. Het is het ziekenhuis in Hebron niet toegestaan om nu Gazaanse medische evacués op te vangen, terwijl daar wel de capaciteit is en het natuurlijk voor mensen altijd beter is om in je eigen land, in je eigen taal, met je eigen mensen, een medische behandeling te ondergaan. Dat geldt overigens zeker voor kinderen. Wij hebben dat proces nu dus in gang gezet. Er wordt nu ten eerste gekeken naar de vorm van zorg. Ten tweede wordt er contact opgenomen met de Wereldgezondheidsorganisatie en de EU om te kijken welke match er mogelijk te maken is en op welke termijn. Dan gaan we kijken hoe we het proces van screening inrichten; wat ook niet eenvoudig is, want dat kan niet gebeuren in Gaza, dus dat zal in een derde land moeten zijn. Dan gaat het over transport. Het gaat over het regelen van een voorziening voor voorlopig verblijf. Het gaat over het meenemen van de begeleiders. Ik zeg erbij dat we hier natuurlijk geen kinderen zonder begeleiders in ziekenhuizen gaan plaatsen. Die gaan gewoon mee. Overigens, de WHO bepaalt om welke kinderen met begeleiders het gaat. Dat zijn dan ook de begeleiders die meekomen met kinderen op het moment dat er tot evacuatie wordt overgaan. Daar gaan we natuurlijk geen selectie in maken. Maar dat brengt met zich mee dat daar ook weer opvang voor moet worden geregeld et cetera, et cetera. Ik heb de lijst inmiddels binnen; niet de lijst met mensen, maar de lijst met zaken die nu worden uitgezocht om dit mogelijk te gaan maken. We zijn nu daarmee bezig. Ik hoop in de komende dagen meer helderheid te krijgen over waar we het over hebben. Dan gaat het ook om de aantallen die wij uiteindelijk kunnen gaan verwachten. Maar daar ga ik niet op vooruitlopen.

Minister Van Weel: Ja. Er werd mij ook gevraagd: "U had toch ook gewoon naar hulporganisaties kunnen luisteren? Dan had u drie weken geleden al geweten wat u nu weet." Maar wat ik kan en wat hulporganisaties niet altijd kunnen, is nou juist politieke en diplomatieke druk zetten. Veel van mijn inspanningen de afgelopen weken — de afgelopen week in New York was daar een uitstekende gelegenheid voor — bestonden dus ook uit praten met collega's over welke mogelijkheden er liggen, wat er moet gebeuren, waar wij druk kunnen zetten en waar wij invloed hebben. En ja, daar hoort ook het openen van de corridor bij. Daar hoort bijvoorbeeld ook bij wat ik van mijn Jordaanse collega hoorde, namelijk om het mogelijk te maken om bij spoedgevallen luchtmedevacs te verzorgen vanaf de grens van Gaza naar Jordanië. Zo zijn er nog wel meer. Ik noemde net een land, dat ik hier niet hardop ga noemen, dat wel uitstekende medische faciliteiten heeft, maar geen toestemming krijgt van Israël om patiënten op te vangen. Er zijn ook nog landen in de regio, met uitstekende faciliteiten, die om politieke redenen weigeren om patiënten op te vangen. Ook daar kan ik wellicht een rol spelen in de contacten die ik heb. Ik ben komende zondag in Koeweit en spreek daar met alle GCC-landen, dus al de Gulf Cooperation Council countries, samen met EU-collega's. Ik reis daarna door naar Egypte. In de komende drie weken heb ik nog drie reizen naar het Midden-Oosten gepland staan om juist dit soort zaken onder de aandacht te brengen en om druk te zetten. U kunt er dus van verzekerd zijn dat wij, los van dit besluit dat we nu hebben genomen … De brief is langer dan dat, maar ik snap dat dit nu alle aandacht krijgt. Daar staat al ontzettend veel in van wat wij de komende periode gaan doen, juist omdat we de humanitaire situatie daar echt ter harte nemen.

Minister Van Weel: Dat is onderdeel van wat ik net noemde. Het is niet alleen maar het aantal bedden dat we vrij hebben en het aantal patiënten dat we hebben. Daar zit een heleboel tussen wat geregeld moeten worden. Ook dat zal mogelijk beperkingen met zich meebrengen in de aantallen die wij gaan hebben. Dan gaat het ofwel om de soort zorg, waarvan wij vinden dat die alleen hier kan worden geleverd, of om het proces van screening dat langer duurde, zoals ik al noemde. Ik ben daar dus voorzichtig in. Ik kijk daarbij ook naar wat de Europese landen die dit al wel doen, tot nu toe hebben gedaan, wat hun ervaringen zijn en wat daar naar boven is gekomen aan mogelijke aandachtspunten, waar wij dan ook weer rekening mee moeten houden. Dit is geen normale situatie. Het is niet een ramp in Limburg waarbij alle ziekenhuizen opengaan en je mensen met ziekenauto's erheen brengt. Ik heb er even tijd voor nodig om daar zicht op te krijgen.

Minister Van Weel: De heer Van der Burg vroeg of ik geen onomkeerbare besluiten kan nemen ten aanzien van te sluiten posten. Ik heb u toegezegd om een Kamerbrief te sturen over het tijdpad tot aan de begrotingsbehandeling 2026 bij te sluiten posten. Die heb ik u op 25 september gestuurd. Hierin heb ik per post opgenomen welke sluitingsdatum is vastgesteld, hoe medeaccreditatie wordt geregeld en wat eventuele onomkeerbare stappen daarin zijn. Die heeft u dus van mij gekregen. Mevrouw Piri vroeg of ik mij inzet voor visumverlening aan Russische journalisten. Als het gaat om Schengenvisa, dus visa voor kort verblijf, dan kunnen mensenrechtenverdedigers en journalisten gebruikmaken van de reguliere aanvraagprocedure, waarbij wordt getoetst op de voorwaarden zoals vastgelegd in de EU-visumcode, onder andere ten aanzien van tijdige terugkeer. In Rusland maken alleen mensenrechtenverdedigers en journalisten aanspraak op een kortverblijfvisum met een geldigheidsduur van maximaal vijf jaar. Op basis van de motie-Dobbe kan er voor deze groep ook bij een eerste aanvraag een meerjarig visum worden afgegeven. De heer Van Baarle vroeg naar handelsbevordering en het overzicht waarmee ik zou komen. Ik kom met dat overzicht, alleen is dat me in deze anderhalve week nou net nog niet gelukt. Maar dat overzicht komt naar u toe. Zoals gezegd, daar waar het gaat om een directe bijdrage van bedrijven aan illegale nederzettingen of anderszins is er al een ontmoedigingsbeleid. Maar zoals ik u eerder heb toegezegd, zullen we nu op een rij zetten wat wij nog wel doen aan economische activiteit vanuit de ambassade. Ik denk dat ik daarmee mijn best heb gedaan de vragen te beantwoorden.

Minister Van Weel: Dank, voorzitter. Dank voor de inbreng in de tweede termijn. Ik zal over een aantal zaken niet heel veel meer kunnen zeggen in de tweede termijn dan ik in de eerste termijn al gezegd heb. Ik zal toch kijken waar ik nog wat dieper op kan ingaan. Tegen de heer Kahraman zeg ik dat er, na de evacuatie en dus na de hete fase na het vertrek, in ongeveer 40 gevallen schrijnendheid is vastgesteld. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken heeft het besluit genomen om die mensen hier toe te laten. Daar zaten deze 42 in ieder geval niet bij. Nogmaals, de Staat procedeert niet alleen voor de 42 bewakers. De Staat procedeert omdat de Staat betwist dat hij een verplichting heeft ten opzichte van deze mensen en al helemaal onder Nederlands recht in plaats van onder Afghaans recht. Dat is wel degelijk van belang, voor de toekomst en ook voor precedentwerking richting andere zaken uit het verleden. Dat is de reden dat we dit doen. Dit ligt nu voor bij de rechter met alle feiten dan wel verhalen, meningen en signalen vanuit ons. Alle informatie ligt nu bij de rechter, en de rechter zal daar een uitspraak over doen. De heer Van Baarle vraagt om een brief over de Flotilla. De brief heb ik u net gestuurd, een paar uur geleden. Op dit moment heb ik niet heel veel meer te melden dan wat u daar heeft. Ik wil wel toezeggen dat op het moment dat ik meer informatie heb over waar de mensen zitten en of ze vrijkomen, ik een brief zal sturen. Ik ga ervan uit dat ik nog vragen kan verwachten over deze actie. Die zullen we dan ook zo snel mogelijk beantwoorden, maar die brief krijgt u in ieder geval proactief. Over de soort zorg, de termijn of hoe die screening eruitziet, kan ik nu echt nog niets zeggen. Dit besluit is hartstikke nieuw. Ik heb dat gisteravond genomen naar aanleiding van het onderzoek dat we hebben gedaan, waarbij ik zag dat we nu een hiaat hebben als het gaat om zorg in de regio. Dat gaan we de komende dagen uitwerken. En nee, zeg ik tegen mevrouw Dobbe, ik ga er niet van uit dat dat weken nodig heeft. We zijn nu echt aan de slag met alle instanties om hier ons huiswerk te doen en snel over te kunnen gaan tot de daadwerkelijke evacuatie.

Minister Van Weel: Ik ga dat nu inrichten. Dat doe ik mede op basis van hoe andere landen dat hebben gedaan, et cetera, et cetera. Als die uitkomst er is, dan zal ik u informeren op het moment dat wij beginnen met de medische evacuatie.

Minister Van Weel: Zodra ik ga aanvangen met de evacuaties, ga ik een brief sturen over hoe wij dat doen en hoe een aantal van deze parameters eruitzien. Waar ik echt voor wil waken — dat geldt voor mij, maar dat zou ik ook de Kamer aanraden — is om niet op de stoel te gaan zitten om te bepalen welke kinderen wel of niet hierheen mogen komen. Die discussie hebben we hier afgelopen week wel bijna gevoerd, tot op het individuele niveau, tot op namen van kinderen. Ik denk niet dat wij ethisch bezig zijn als wij als politiek dat soort keuzes gaan maken. Het is nu echt even aan de professionals, zowel vanuit zorg als vanuit veiligheid, logistiek en asielvisumprocedures, om met een voorstel te komen. Ik ga dat voorstel dan volgen en daar met de collega's een besluit over nemen.

Minister Van Weel: U hoeft van mij geen vragen te stellen, maar ik kan me voorstellen dat u dat dan gaat doen. Ik ga kijken hoever ik kom. Het heeft ook geen zin om u een stand van zaken te sturen op een moment waarop ik nog geen idee heb hoe een aantal van die sporen eruitzien. Er wordt hard aan gewerkt. Het is goed mogelijk dat dat eind volgende week wel al helemaal helder is, maar ik wil iets van substantie hebben voordat ik u een brief stuur. Ik wil u toezeggen dat ik ernaar streef om u volgende week een brief te sturen, maar heel veel verder dan dat durf ik niet te gaan. Ik denk dat dat moet kunnen.

Minister Van Weel: Een rechter heeft geoordeeld dat ze gevaar lopen. In een rechtsstaat staat het ook de Staat vrij om alle rechtsmiddelen aan te grijpen die er zijn en om te procederen op het moment dat wij vinden dat die afweging op verkeerde gronden is gemaakt. Daarom hebben we appel ingesteld. Het zou dan heel raar zijn als wij enerzijds bestrijden wat deze rechter heeft vastgesteld en anderzijds wel deze 42 naar Nederland zouden halen. Dat klinkt logisch, maar dat is het niet. Hetzelfde geldt voor individuele asielzaken. Daarin wordt soms ook betoogd: ja, maar waarom nou deze even niet? De Staat procedeert omdat wij het systeem willen laten werken. We willen weten van rechters waar we aan toe zijn. In dit geval willen wij weten van de rechter: waar zijn we aan toe op het moment dat wij lokaal een bedrijf inhuren; welke zorgplicht hebben we dan tegenover de medewerkers daarvan? We hebben daar gewoon een andere mening over dan wat de uitspraak is geweest. Dat moet een hogere rechter dan beoordelen. Dat is op zich niets vreemds.

Minister Van Weel: Dat kan ik u nu niet zeggen. Ik heb begrepen dat deze 40 kort na de evacuatie waren. Op de vraag of die ene de enige is in deze kabinetsperiode zou ik schriftelijk terug moeten komen.

Minister Van Weel: Ja, er zit een mate van vrijheid in schrijnendheid, zeg ik tegen mevrouw Piri. Dat klopt. Ik ga mijn uiterste best doen om dit boven water te krijgen.

Minister Van Weel: Prima, ik neem het daarin mee. Ik had nog één vraag van de heer Kahraman.

Minister Van Weel: Die ging over Rio. Ik hoor uw pleidooi. Ik noemde in mijn eigen antwoord al dat we kijken of we daar een business support office kunnen neerzetten. Ik zie uw pleidooi als ondersteuning voor het zoekwerk dat we daarin te doen hebben.

Minister Van Weel: Laat ik proberen dat ook mondeling mee te nemen in het volgende debat.