David van Weel

Politie

Minister Van Weel: Het feit dat u mij kent, betekent hopelijk niet dat u vindt dat ik normaal wél van de lange inleidingen ben?

Minister Van Weel: Ik heb wel een korte inleiding, voorzitter. Daarna zal ik gaan werken met de volgende blokjes. Ik begin met het blokje politieorganisatie. Daarin zitten ook alle vragen rondom de 1.700 politiemedewerkers. Ik ga daar in mijn inleiding al kort op in, maar de bulk komt in dit blokje. Daarna heb ik het blokje financiën en het blokje taakuitvoering van de politie, in brede zin. Dank aan de leden voor hun inbreng in de eerste termijn. Ik zal zo goed mogelijk proberen te antwoorden op al uw vragen. Ik ben ten eerste verheugd en vereerd dat ik opnieuw minister van Justitie en Veiligheid mag zijn in dit nieuwe kabinet. Ik was daar trots op in mijn vorige termijn. Dat deed ik toen samen met onder anderen mevrouw Coenradie. Met heel veel plezier en drive keer ik weer terug naar dit departement. Ik zal mij vol gaan inzetten voor onze veiligheid. Wie zich ook inzetten voor onze veiligheid, zijn natuurlijk onze politiemedewerkers. Daar staan wij vandaag bij stil. Laat mij hier ook waardering uitspreken voor alle politiemedewerkers en voor het werk dat zij doen om ons hier veilig te houden. Heel specifiek wil ik mijn waardering uitspreken voor de alertheid en het snelle handelen van de politie afgelopen week bij het aanhouden van twee tieners in Heemstede, die ervan worden verdacht een explosie of brandstichting te hebben voorbereid met een terroristisch oogmerk. Ik denk dat dat, in het licht van de aanslagen die we de afgelopen weken hebben gezien op Joodse instellingen, in ieder geval getuigt van de goede maatregelen die we nemen, van de alertheid die de politie heeft, maar ook van het succes dat de politie daarmee heeft om ons veilig te houden. Dat geldt uiteraard ook voor de Joodse gemeenschap. Het is verschrikkelijk dat dat nodig is. In relatie tot het schietincident in Schoonhoven, dat ook door een enkeling van u werd aangehaald, waar het slachtoffer een medewerker van de politie betrof, wil ik het slachtoffer en de familieleden natuurlijk alle sterkte toewensen. Laat ik hier ook gezegd hebben dat het feit dat deze man een Iraanse achtergrond had en dat hij zich online uitsprak tegen het regime, voor mij aanleiding is geweest om samen met de gezagen te kijken of er extra maatregelen nodig zijn met betrekking tot de Iraanse gemeenschap in Nederland, en, zo ja, welke. Daar waar dat relevant was, hebben we daar mensen van op de hoogte gesteld. Ik kan u vertellen dat we hier geen aparte eenheid op hebben zitten, maar dat we wel nadrukkelijk aandacht hebben voor degenen die daar mogelijk van zouden zijn. Natuurlijk zitten de politie en het OM vol op deze zaak, niet alleen om de directe dader te pakken, maar ook om te kijken of er inderdaad links te vinden zijn met een statelijke actor. We kennen de modus operandi van Iran. Die zou zowel kunnen zien op dergelijk gebruik van criminelen als op het gebruik van Telegramkanalen om eenvoudige aanslagen te plegen op Joodse instellingen. Die mogelijkheden worden nadrukkelijk onderzocht. Daar zullen we meer van horen. Dan heel kort over de 1.700 politiemedewerkers en de gebeurtenissen rondom de brief die is gestuurd. De berichtgeving en het onderzoek zelf hebben heel veel politiemedewerkers geraakt. De heer Struijs refereerde aan Amsterdam. Daar ben ik ook geweest. Ik heb daar mensen gesproken. Ik heb de emotie gezien. Ik heb die ook op andere plekken gezien. Ik ben daarom ook blij dat de korpsleiding ruiterlijk haar excuses heeft gemaakt dat deze gang van zaken zo niet had gemoeten. Ook mijn communicatie had anders gemoeten. Ook daarvoor bied ik nogmaals ruiterlijk mijn excuses aan. Dat doe ik ook bij elk werkbezoek dat ik afleg. Dat zijn er op het moment heel veel. Dat doe ik juist om die verbinding aan te gaan. Die verbinding zal de korpsleiding ook aan moeten gaan. Wat dat betreft — een aantal van u refereerden daaraan — is die vertrouwenskloof niet alleen maar ontstaan door deze brief en deze uitspraak, maar is er een reeks geweest van incidenten dan wel uitspraken waardoor ik ook voel, als ik op bezoek ga bij medewerkers, dat zij dat vertrouwen missen, dat zij bij hun optreden op straat niet alleen maar vanuit professionaliteit nadenken, wat ze moeten doen om hun werk te doen, wat hun politietaak is, maar dat er een aantal lagen bovenop zitten. Ik heb dat bijvoorbeeld gemerkt in Utrecht, met de agenten die vast hebben gezeten in Overvecht gedurende die nacht van ongeregeldheden en doodsangsten hebben uitgestaan. Er zit een laag bovenop: "Wat betekent het als ik gefilmd word, als ik in een snippet op het internet verschijn? Wat betekent dat voor mijn reputatie? Wat gaat men daar dan van vinden?" Dan doel ik op de leiding, maar ook de bevolking, want de politie staat natuurlijk vol in de wind. Voor sommigen zijn ze niet hard genoeg, voor anderen zijn ze te hard of treden ze op tegen de verkeerde groep. Dat is echt een enorme belasting voor jonge politieagenten op straat. Daarin speelt ook dat vertrouwen in de korpsleiding en in de leiding in algemene zin mee. Dat trek ik mijzelf ook aan. Daar moeten we echt wat mee. Uiteindelijk willen we dat die agenten op basis van hun training doen wat zij denken dat op dat moment in die situatie het beste is. We willen niet dat ze denken dat dat mogelijk consequenties kan hebben, of anderszins. Dat geldt ook, zeg ik tegen de heer Struijs, voor mensen die nu niet meer in systemen durven te kijken, omdat ze bang zijn naar aanleiding van de brief die is verstuurd. Dat kan niet. Dat heb ik ook gezegd daar op het bureau; dat zeg ik hier nu in de Tweede Kamer. Dat is absoluut niet de bedoeling. Men moet zijn werk kunnen doen. Ik zie die gedrevenheid van agenten. Zij moeten op onze steun kunnen rekenen bij het werk dat ze doen.

Minister Van Weel: Ja, daar kom ik nog op terug.

Minister Van Weel: Daar ben ik het helemaal mee eens. Burgemeesters zijn essentieel, want zij zijn het gezag. Ze zijn de meest directe baas die de politie heeft in een regio en in een korps. We zouden allemaal als uitgangspunt moeten nemen dat je staat achter de politieagenten die hun taak hebben uitgevoerd. Ik zal me daar hard voor maken en dat gesprek ook aangaan met burgemeesters. Natuurlijk kunnen daarbij dingen misgaan of niet goed zijn gegaan. Daarvoor hebben we nu procedures en onderzoeken. Die moeten we dan afwachten om te kijken of dat aanleiding geeft tot onderzoek, sancties, wat dan ook. In de beeldvorming is dat eerste soms achterwege gebleven of is de nadruk te veel komen te liggen op dat tweede. Ik denk dat we die balans moeten herstellen. Die zou ik zelf als agent ook willen hebben. In eerste instantie wil ik dat mijn baas ervan uitgaat dat ik naar eer en geweten mijn baan heb uitgevoerd. Tegelijkertijd weet ik dan ook als agent dat fouten gebeuren, ook in het werk op straat en in the heat of the moment. Ook dat hoort bij het werk. Ik ben het dus met mevrouw Faber eens. Ik zie deze beweging als onderdeel van het herstel van vertrouwen.

Minister Van Weel: Om het gesprek met de burgemeesters aan te gaan.

Minister Van Weel: Ik denk dat ik ze heel spoedig ga zien, wat mij betreft tijdens het LOVP.

Minister Van Weel: Ja, het zijn twee uiteenlopende vragen ook. Ik begin bij de eerste. Ik zie het als mijn taak om alle signalen over wat de politie tekortkomt in haar taakuitvoering te horen en op te lossen, of die nu gaan over wet- en regelgeving, over instructies of over iets materieels. Als het dan gaat om de specifieke inzet in een gemeente of in een stad, dan is het aan de lokale driehoek om te bepalen wat die nu op dat moment vindt passen bij de situatie waar die in zit. Daar zullen altijd smaak- en kleurverschillen in zitten. Ik hoop dat dat in de driehoek in ieder geval open wordt bediscussieerd en zo ken ik de meeste driehoeken ook wel. Daar zitten de politie, de burgemeester en het OM echt gezamenlijk en komen zij gezamenlijk tot een besluit over welke inzet op welk moment nodig is. Bij bijvoorbeeld de situatie in Overvecht ervaar ik echt wel de steun van de burgemeester voor de politie, die daar heeft moeten optreden onder moeilijke omstandigheden. Ik kom straks nog op dat ME-peloton terug. Omdat uw tweede vraag zo anders was, ben ik die alweer vergeten.

Minister Van Weel: Ah, de brief. Daar kom ik zo meteen nog op terug, want er zijn een heleboel vragen over de 1.700 en alles wat daaromheen hangt.

Minister Van Weel: Nee, ik ben nog niet door mijn inleiding heen. Ik vertelde over wat voor zorgen agenten hebben, dat ze zich onveilig voelen als ze moeten optreden onder een enorme aanval van jongeren in zo'n gebied als Overvecht. Ja, daar hebben wij als politieke leiding iets in te doen om dat vertrouwen terug te geven. Maar het betekent ook wat voor wat er gebeurt op onze straten in sommige gebieden. Ik neem de zorgen van die agenten heel serieus. Het is niet normaal dat agenten op dagelijkse basis worden uitgescholden, bedreigd of belaagd zoals we dat hebben gezien in Utrecht, in Overvecht. Het is ook niet normaal dat hun gezag wordt ondermijnd door in dit geval jongeren in een wijk, die dat gezag tarten en uitdagen tot op het bot. Dat kunnen we niet accepteren. Ik zie het dan ook als een van mijn prioriteiten om daar wat aan te doen. Ik noem dat het herstel van het gezag van de politie. Dat is niet omdat ik vind dat de politie dat gezag niet heeft, maar omdat ik vind dat dat gezag onvoldoende wordt gerespecteerd in bepaalde gebieden in Nederland. Dat kunnen we niet accepteren. Dat gezag moet er weer zijn. Je blijft van elkaar af en ik zal daar ook regelmatig normerend over te horen zijn. Zoals ik gezegd heb, heb ik meerdere werkbezoeken afgelegd die in dit kader staan, juist in buurten waar de politie daar erg mee worstelt. Ik zeg daar ook bij dat de politie in haar eentje daar niets kan veranderen. De politie staat hier in de voorhoede en loopt aan tegen problemen, maar in een wijk als de Hoge Vucht in Breda, waar ik ben geweest, of in Overvecht, zie je dat de problematiek veel breder is dan wat de politie in haar eentje aankan. Het is aan de maatschappij, het is aan gemeentes en het is aan buurten om hier een kentering te brengen waardoor de politie ook weer beter haar werk kan doen zoals dat bedoeld is. Ik zie dus nog steeds geen no-goarea's in Nederland. Ik loop daar ook rond. De politie heeft ook nog wel verbinding, maar die verbinding is onvoldoende om te voorkomen dat bijvoorbeeld jongeren afglijden in de richting van criminaliteit of dat er gebieden bestaan waar een alternatieve economie draait en de norm is, en waarin er mensen zijn die niet gewoon meedoen in onze eigen maatschappij. Ik zie dat probleem dus en ik kan dat niet vanuit alleen Justitie oplossen, maar het heeft wel mijn prioriteit om daar wat mee te doen. Ik kom straks nog uitgebreid op die financiën terug, maar ik moet ook zeggen dat ik wel blij ben. Toen ik vertrok, hebben we helaas bloot moeten leggen dat er een enorm structureel tekort zat in de politiebegroting. We hebben pijnlijke maatregelen op tafel moeten leggen. Ik ben zeer blij dat er met dit coalitieakkoord in ieder geval middelen zijn om die structurele basis op orde te brengen. Ik kom zo nog even terug op hoe ik dat denk te gaan doen. Maar de politie verdient natuurlijk gewoon voldoende mensen, voldoende middelen en voldoende uitrusting. De politie verdient ook voldoende bevoegdheden om haar werk te kunnen doen en daar kom ik ook nog specifiek op terug. We praten hier bijvoorbeeld al een paar jaar over bijvoorbeeld de toegang van politie tot online gegevens in het kader van de openbare orde. Tegelijkertijd zien we een omgekeerde beweging, waarin de AP juist grenzen stelt aan de bevoegdheden, op basis van de huidige wet- en regelgeving. Ik zie het echt als mijn taak om die weg te nemen, om ervoor te zorgen dat de politie ook daarin gewoon haar werk kan doen, ook met gebruik van technologieën als gezichtsherkenningstechnologie, die haar werk, zeker in de opsporing, zoveel kunnen helpen. We moeten daarin gewoon met onze tijd mee. We moeten, zoals beloofd in het coalitieakkoord, de gewelds- en verdedigingsmiddelen van de ME uitbreiden — mevrouw Coenradie refereerde daaraan — waar opportuun ook met de bodycams, die ook al in het coalitieakkoord werden genoemd, omdat die echt kunnen helpen om achteraf te kunnen reconstrueren bij wie het begon, op welk moment en hoe de agent werd belaagd. Ik heb dat nu ook gezien in Overvecht. Uiteindelijk is dat natuurlijk heel belangrijke bewijsvoering in die zaak. Uiteraard ga ik voor een goede besteding samen oplopen met de gezagen. Voor 2026 gaan we de voorstellen voor de oplossingsrichtingen neerzetten. U weet dat daar ook nog een tekort stond. Ik heb in mijn brief van destijds gezegd dat we voor dat tekort voor 2026 in ieder geval een aantal kaders hebben gesteld, waardoor de operationele output daar niet onder zou lijden. Ik hoop dat het resultaat over 2025 van de politie ons zal helpen om verder weg te kunnen blijven van maatregelen, maar ik kan daar nu nog niet specifiek op vooruitlopen. Verward gedrag, laat ik dat hier nog even noemen. Ook daar hebben we het al jaren over. En ook daarbij is elke keer de conclusie: ja, de politie zal elke keer komen als er gebeld wordt en er een onveilige situatie ontstaat. Daar komen we, vrees ik, niet van weg. Ik heb ook teams gezien waarmee permanent een ggz-politieteam rondrijdt. In sommige gemeenten kan dat uit. In andere gemeenten is juist weer de klacht dat men dan permanent mensen aan deze taak kwijt is en dat het geen fulltimebaan is. We zullen daar dus echt moeten komen tot een methodiek waarbij in ieder geval de tijd die de politie eraan kwijt is, zo kort mogelijk is. Dat hoor je wel vaker: "Komen is niet het probleem, want de politie is al op straat en reageert op meldingen, maar dan ... Wat doe je met zo iemand, waar kan hij heen? Hebben we nog wel ggz-instellingen waar deze mensen in ieder geval voor een korte periode kunnen worden vastgezet?". Nou, ik weet dat er pilots draaien, onder andere in Rotterdam. Daar ben ik heel blij mee en ik hoop echt dat dat een voorbeeld gaat zijn voor de rest. Maar over dat onderwerp komen we natuurlijk op 9 april nog te spreken, dus ik wil daar niet te ver op ingaan. Dan kom ik nu bij mijn eerste blokje.

Minister Van Weel: Van 2026 heb ik net gezegd hoe het ervoor staat. Ik kan daarop nog niet in detail terugkomen, maar als u een specifieke vraag hebt, heb ik wellicht een antwoord.

Minister Van Weel: Ik kan dat nu nog niet, want ik ben die puzzel aan het leggen. De uitgangspunten die in de brief staan die ik destijds heb verstuurd, gelden nog. Ik voorzie wel enige verlichting. Ik noemde al even de resultaten over 2025 van de politie. Ik hoop dat dat echt gaat helpen in het lenigen van de tekorten die we nog hadden voor dat jaar. Maar ik moet nog iets van tijd nemen voordat ik dat in concreto naar buiten kan brengen.

Minister Van Weel: Ja. Het eerste blokje gaat over de politieorganisatie in bredere zin. Ik ga nu wat dieper in op die 1.700 en op hoe dit is gelopen. In een hele korte zin heb ik in mijn brief van 9 maart, de brief waarvan ik nu zeg dat die nooit zo verzonden had mogen worden, aangegeven dat er bij de politieorganisatie signalen waren dat er gevoelige informatie uit de zaak Lisa uit het politiesysteem bij de media terecht was gekomen. Laten we vooropstellen — en hierbij zeg ik dit, via de voorzitter, ook tegen de nabestaanden — dat het natuurlijk verschrikkelijk is dat je dit soort details in de media moet teruglezen. Ik ben ook geen politieagent tegengekomen die dit niet verwerpelijk vindt en die niet zegt "dit mag natuurlijk niet". Er waren meerdere signalen van misbruik van deze strekking en naar aanleiding daarvan heeft de politieorganisatie onderzoek gedaan naar wie er allemaal in die systemen hebben gekeken. Gelet op de aantallen heeft de politie besloten dat ze daar moeilijk een individuele benadering op kan toepassen. Besloten is dus tot een groepsbenadering. De politie wil daarmee niet impliceren dat de betrokkenen allemaal ten onrechte in die systemen hebben gekeken, maar ze wil wel het eerlijke gesprek aangaan, van: hoe ga je daarmee om? Het bericht dat die brieven uit zouden gaan naar 1.700 medewerkers bereikte mij, en daarop hebben wij besloten om dan ook in alle transparantie te melden aan de Kamer dat dit liep. Als je nu nagaat wat daar mis is gegaan, dan denk ik dat dat op een aantal niveaus zit. Het zit op het niveau van het sturen van een brief, in plaats van het aangaan van het gesprek. Het zit ook op het niveau van mijn communicatie daarover. Je moet al hele grote vraagtekens zetten bij die 1.700 en je afvragen hoeveel daarvan uiteindelijk onterecht hebben gekeken. Dat zal blijken. Die gesprekken vinden nu plaats. Dat gebeurt niet in een beschuldigende sfeer, maar dient juist om de emoties op te halen en die mensen gerust te stellen die daar gewoon een goede aanleiding voor hadden. Daar waar sprake is geweest van lekken — en dat is ook iedere agent met ons eens — is dat onacceptabel en heeft het uiteraard consequenties. Daar is het dus misgegaan en daar kwam vervolgens mijn communicatie overheen, wat uiteindelijk niet alleen die 1.700 heeft geraakt, maar natuurlijk de hele politieorganisatie. Iedereen wordt immers op straat potentieel aangekeken als een sensatiezoekende agent die in de systemen zit te loeren. In die zin ben ik het eens met wat de heer Struijs zei: daarmee voelen meer dan 60.000 medewerkers zich in de hoek gezet. Daarvoor heb ik, en de korpschef ook, echt oprecht mijn excuses aangeboden voor de manier waarop het is gegaan in de aanloop naar de politiechefs. Nogmaals, dit soort dingen vinden plaats in een cascade. U noemde zelf al het overleg met alle politiechefs en ik denk dat daar op verschillende niveaus een verkeerde inschatting is gemaakt van wat uiteindelijk de impact is van de gekozen aanpak hiervoor. Ik wil dit rustig nog een keer in detail op papier laten zetten in het kader van de reconstructie. Dan nemen we dat mee in het halfjaarbericht en hebben we het helder. Maar ik zou echt willen focussen op wat mij is opgevallen van wat hierachter ligt en wat losstaat van deze 1.700 brieven.

Minister Van Weel: Iets gedetailleerder dan wat ik hier heb gezegd, maar tegelijkertijd rekening houdend met de gevoeligheid en de genoemde niveaus. Ik kies ervoor om in de wind te gaan staan. De korpsleiding tot op zekere hoogte ook, maar op de detailniveaus daaronder moeten we ook geen openbaar functioneringsgesprek nastreven.

Minister Van Weel: Ik kan niet genoeg benadrukken — en dat doe ik hier volgens mij ook ruiterlijk — dat ik mijn excuses aanbied voor hoe dit is gebeurd. Ik kan de tijd niet terugdraaien. Ik kan wel zeggen: "Wat leren we hiervan? Wat is hier misgegaan?" Maar ik zeg daar ook bij: dit komt boven op een kloof — dat heeft de korpsleiding zelf ook gezegd — die hier al lag, en deze brief heeft zout in die wonde gegooid. Daarom komt dat nu in contrast en in z'n volle omvang naar boven. Daar ben ik ook wel van geschrokken. Ik ben het met mevrouw Van der Plas eens dat we daar keihard aan moeten werken. Dat heb je niet met excuses weggepoetst. Dat vereist een langdurig traject. Er is ook echt heel stevig gesproken tussen de korpsleiding en de vakbonden hierover. Dat heeft geknetterd. Dat hebben ze zelf ook naar buiten gebracht, van: "Hoe ga je dit nog repareren? Hoe ga je dat doen?" Maar uiteindelijk zijn de vakbonden en de korpschef naar buiten gekomen en hebben zij gezegd: we gaan hier wel voor; we gaan wel werken aan dit vertrouwen. De korpschef is nu ook op heel veel werkbezoeken om die band weer te herstellen. Ik doe dat zelf ook, want ik zie het ook als een verantwoordelijkheid van mij om te helpen die kloof te dichten en achter die dienders te gaan staan. De heer Struijs noemde het bezoek aan Amsterdam. Natuurlijk, dat zijn ook de mensen die heel dicht boven op de zaak-Lisa zaten en die ook heel veel emotie hebben over die zaak. Dan hoor je hoeveel pijn dat heeft gedaan. Maar overal waar ik kom, hoor ik over zaken als vertrouwen van de maatschappij of angst om je nek uit te steken en gedoxt te worden. Een collega in Utrecht moest onderduiken na het voorval bij het Bollendak. Dat soort zaken is een diepere beweging en ik neem het graag op mij om daar wat mee te doen. Dat is vooruitkijken, want dat moet ik nu doen. Ik zal dat vertrouwen weer terug moeten winnen na die brief. Dat vereist heel veel werk. Dat ben ik bereid om te doen. Tegelijkertijd zie ik het als een kleine zegen dat het in ieder geval mijn ogen heeft geopend voor iets wat heel diep zit, in elke agent, en wat ik wellicht in mijn vorige periode niet zo naar de oppervlakte heb kunnen krijgen. Dat is dan toch een verschil in afstand. Dat is de kloof tussen beleid en uitvoering waarvan ik mij als oud-uitvoerende in uniform had voorgenomen om die nooit te laten bestaan. Die kloof ontstaat onvermijdelijk en onherroepelijk: je hebt hier in Den Haag nooit echt een beeld van hoe de agent op straat zich voelt. Waar loopt die tegenaan? Wat doen de woorden die hier worden gesproken met zo'n agent? Nogmaals, dat was ooit mijn aanleiding om het uniform uit te trekken en naar Den Haag te komen. Die motivatie pak ik nu weer op om hier in Den Haag ook het geluid te laten horen waarvan zij vinden dat het hier niet verteld wordt, waar zij steun missen.

Minister Van Weel: Dat realiseren we ons natuurlijk. Daarom gaan we ook naar die agenten toe, want in eerste instantie zijn die excuses gericht aan hen en niet aan de Kamer of aan het Nederlandse publiek. Maar ik ben ook niet voor niets in een heel groot programma gaan zitten, juist om dit in een heel uitgebreide een-op-eensessie met de presentator uit de doeken te doen, en dat houdt ook niet op. Maar wat ik zeg: op een gegeven moment moeten we van excuses naar de vraag hoe we dit probleem oplossen. En dat probleem is mij nu wel heel erg duidelijk geworden. Dat zit 'm ten eerste in de kloof tussen Den Haag en de mensen op straat die het moeten doen, maar het zit 'm ook in de maatschappij en in de hardheid en polarisatie waar agenten aan worden blootgesteld, in combinatie met de risico's van social media, van doxing, waardoor ze zich ook persoonlijk onveilig gaan voelen. Dat pak ik met verve op. Dat zult u mij niet alleen maar in de Kamer horen zeggen maar ook in de media en alles.

Minister Van Weel: Er was wel een aanleiding om dat onderzoek te starten. Dat was een heel vervelende aanleiding en we hebben via de advocaat gehoord dat die aanleiding ook voor de familie pijnlijk is: zij hebben uit de media details moeten vernemen, heel pijnlijke details, die zij natuurlijk gewoon vanuit de organisatie zelf hadden moeten vernemen. De aanleiding voor het onderzoek waren wel degelijk concrete aanwijzingen. Ik noem er nu eentje, maar er waren er meerdere. Wat er mis is gegaan, is dat 1.700 mensen daar collectief voor verantwoordelijk zijn gehouden en dat we door vervolgens die 1.700 collectief verantwoordelijk te houden, eigenlijk 60.000 plus medewerkers verantwoordelijk hebben gehouden. Daar zit de fout in. Dat die gesprekken nog plaatsvinden, is ook goed in het kader van het herstel van vertrouwen, geloof ik. Dat is namelijk alleen maar om de context te vernemen: hoe hebben die mensen in die systemen gekeken en wat kwam daarbij kijken? Ik heb inmiddels van agenten een heleboel voorbeelden gehad. Het werd al genoemd: een soortgelijke casus hebben gehad, iemand met hetzelfde profiel. In een heleboel gevallen gaat ons dat inzicht geven — dat gaat de korpschef ook terugrapporteren aan mij — in hoe de politiemedewerker omgaat met deze systemen en dat dat ook te goeder trouw gebeurt. Het gaat ons helpen om ook dat weer publiek te maken en hier te bespreken, om uiteindelijk meer context te geven, ook van hun verhaal.

Minister Van Weel: Absoluut.

Minister Van Weel: Ik doe ze nu. Ze liggen ook voor me.

Minister Van Weel: Ik stelde al even dat het voor mij van belang is dat de korpsleiding hiervoor ruiterlijk excuses heeft aangeboden en daar ook voor is gaan staan, maar dat ze ook het open gesprek aangegaan is met de vakbonden. Dat was een lang en hard gesprek. Ze zijn gezamenlijk uit dat gesprek naar voren gekomen en hebben geconcludeerd dat ze samen willen gaan werken aan vertrouwen. Dat is voor mij de aanleiding om dat traject, dat bonden en korpsleiding samen hebben afgesproken, nu een kans te gunnen. Natuurlijk ga ik dat op de voet volgen. Ik vind het terugwinnen van vertrouwen, niet alleen voor mezelf maar ook voor de korpsleiding, een van de belangrijkste aandachtspunten voor de komende periode. Natuurlijk moet ik even zoeken naar een manier waarop we daarover het gesprek weer kunnen aangaan, want sommige dingen zijn meetbaar en andere weer niet. Ik verzoek dus om enige ruimte. Ik heb in ieder geval het werken aan vertrouwen en het herstel van het gezag op straat et cetera als een van mijn prioriteiten genomen, dus ik ga er sowieso over rapporteren. Daarin neem ik ook mee wat ik van de korpsleiding hoor over het traject dat zij aflopen.

Minister Van Weel: Het is een combinatie, denk ik. Eén. De politie is een ontzettend grote organisatie. Ik werk al een heel groot deel van mijn leven bij hele grote organisaties. Daar moet je altijd scherp zijn op de vraag: vinden de signalen van de werkvloer wel hun weg naar boven en gebeurt dat voldoende ongefilterd of niet? Is er vanuit de top ook een directe lijn met de werkvloer of niet? Het is in eerste instantie aan de politieorganisatie zelf om dat in de gaten te houden. Ik weet niet of het per se aan managementlagen ligt. Een organisatie van 60.000 mensen vereist ook enige gelaagdheid, want anders zie je je chef nooit en kun je nooit een directe relatie hebben. Dat is natuurlijk iets wat ik bij "de financiële basis op orde" ook wil meenemen. We willen allemaal meer output. We willen allemaal meer blauw op straat. Dat betekent dat we moeten gaan kijken of er ergens anders efficiency mogelijk is. Dat zal 'm ook in de overhead zitten. Dat zal 'm ook in niet-operationele functies moeten gaan zitten. Die beweging was al ingezet. In het kader van het uitwerken van de begroting zie ik dat nog meer. Maar het ligt ook niet alleen maar aan de organisatie. Het ligt ook echt aan het veranderen van de straat. Wat dat betreft: kijk naar wat er in Overvecht gebeurde op die avond. Het zal nog moeten blijken of dat uitgelokt was of niet, maar er was een achtervolging van een scooter zonder kentekenplaten en vervolgens, zodra die scooter ten val kwam en agenten uitstapten, duurde het echt geen minuten voordat er grote groepen om die agenten heen stonden. Dat was meteen dreigend en intimiderend en mondde uit in het geweld dat u heeft gezien tegen de bus en agenten, die op dat moment ook niet weg konden. Dat zit wel diep. Dat is niet de enige wijk waar agenten vertellen dat ze dit ervaren, dat ze op zich de verbinding nog wel hebben in die wijken, dat de wijkagent overdag er echt wel langskomt en de mensen kent daar op straat, maar waar op sommige momenten gewoon de vlam in de pan slaat en je in een soort oorlogsgebied komt. Daar komt dan nog het feit bovenop dat alles gefilmd wordt en meteen online wordt gezet. Elke actie die je onderneemt als agent, staat dus meteen op Telegram of TikTok, zonder context en met duizenden reacties eronder. Ik heb er als publiek figuur al last van dat mensen een uitgesproken mening hebben over wat ik doe. Moet je je voorstellen hoe dat is als je een agent bent die zijn geweldsmonopolie inzet. Daar wordt dan vijf seconden uit geknipt en dat wordt online gegooid, en hij wordt neergezet als iemand die dat onterecht zou doen. Dat is heftig. Het zijn wel jonge mensen van 20 jaar die dan in hun eentje in de wind staan. Daar moeten we wel wat mee. Dat reikt dus breder dan alleen maar de organisatie, dat zit in onze maatschappij. Hoe beschermen we onze agenten?

Minister Van Weel: Dat klopt, vandaar mijn prioriteit: herstel van het gezag op straat en van de veiligheid. Daar ga ik via een heleboel sporen uitvoering aan geven, maar het is wel juist om dit te adresseren. Ik moet daarbij zeggen dat ik ook in de VS weleens in grote steden net in de verkeerde wijk terecht ben gekomen, en daar zie je dan überhaupt geen politie meer. Ik wil wel even benadrukken dat het hier niet zo ver is. Je kunt nu overdag prima door Overvecht lopen, of door de Hoge Vucht in Breda, maar zoals ik net zei: er broeit wel wat. De vlam kan zo in de pan slaan, zoals we vorige week in Overvecht hebben gezien. Daar moeten we natuurlijk wat mee.

Minister Van Weel: Daar kom ik op terug, want ik wil dat niet nu allemaal verzinnen. Ik zie dit probleem. Ik ben die bezoeken juist aan het doen om dat te analyseren, om heel diep in de vezels te komen van waar we tegenaan lopen. Ik zei ook al dat het niet alleen een politieprobleem is. Er is wel meer mis in deze wijken. Ik noem maar wat: zolang criminele rolmodellen daar de dienst uitmaken, gaat er natuurlijk niemand bij de Jumbo werken voor een paar euro per uur. Dat is gewoon een realiteit in deze wijk. Dat is maar een van de aspecten, maar zo zijn er vele. Ik ben thuis geweest bij een jongen van 13 met een enkelband om. Die zat met een enkelband vanwege meerdere mishandelingen en roofovervallen en ging al een paar jaar niet naar school. Ja, die zit dan nu de hele dag binnen te gamen met zijn enkelband om. Ik vind het ook moeilijk om daar perspectief in te zien. Waar gaat dat dan heen? Ik wil daar goed over nadenken en dan wil ik met voorstellen komen. Dan heb ik natuurlijk heel graag uw steun om hier wat mee te doen.

Minister Van Weel: Stap één is mijn beleidsbrief. Die komt net als alle beleidsbrieven aan het eind van komende maand uit. Daar zal een eerste denkrichting in zitten. Er staan ook ideeën in het coalitieakkoord die hieraan te liëren zijn. Het heeft namelijk ook te maken met bevoegdheden en met geweldsmiddelen die de politie heeft en kan inzetten. Ik noemde al de bodycams, die in sommige gevallen een preventieve, en anders in ieder geval een repressieve functie hebben. In het halfjaarbericht politie zal ik elke keer rapporteren over dit aspect.

Minister Van Weel: Dat klopt. Die 1.700 is al een selectie geweest op basis van een aantal kenmerken, waaronder inderdaad tijdstip, afstand et cetera. Voor zover het geen vertrouwelijke informatie betreft, nemen we dat mee in de reconstructie zoals ik die aan de heer Struijs en anderen had toegezegd.

Minister Van Weel: De kloof tussen beleid en uitvoering is van alle tijden. Ik vertelde het al: ooit was het mijn motivatie om vanuit de marine naar het Haagse te komen. Dus dat heeft nadrukkelijk mijn aandacht. Tegelijkertijd is het wel zo dat bij een hele grote organisatie deze valkuil altijd op de loer ligt. De oplossing is niet altijd om dan maar alle lagen ertussenuit te halen. Ik zou willen waken voor de oversimplificatie dat het de lagen zijn waardoor er ruis op de lijn zit of signalen over beleid en uitvoeren niet doorkomen. Maar ik vind wel dat je aan de top juist altijd open moet staan voor de signalen die uit de uitvoering komen. Heel vaak zit daar een dwingende logica in, waardoor je denkt: hoe heeft dat ooit bij die organisatie kunnen leiden tot wat we nu aan het doen zijn? De toetsing van het beleid aan de uitvoering vind ik ontzettend belangrijk. Het gaat dan om vragen als: "Heeft men daar wat aan? Wil men dat hebben?" Ik zal me daar dus ook voor inspannen. De onafhankelijkheid van integriteitsonderzoeken. Volgens mij hebben we dat separaat ingericht, maar in een volgend halfjaarbericht kom ik terug op het plaatsnemen in een beoordelingscommissie van leidinggevenden en de vraag waarom we het zo hebben ingericht.

Minister Van Weel: Dat raakt meteen aan grondrechten van mensen en dat maakt het zo lastig. We hebben ook gezien dat als er gefilmd wordt en als dat zoals in Amsterdam onwelgevallig is, dat ook kan leiden tot incidenten. Ik ben daarom altijd een beetje huiverig voor het categorisch verbieden van dingen. Daarmee neem je ook een heleboel vrijheden af die juist kunnen leiden tot het vastleggen van bewijs dat wel nuttig is in het kader van een strafzaak. We hebben natuurlijk al wel vanaf 2024 doxing strafbaar gesteld en de eerste strafzaken hebben inmiddels plaatsgevonden. Mensen die specifiek met hun naam, met hun kenmerken en met hun adres slachtoffer worden van dit soort zaken, vallen daaronder. Verder zie ik uw initiatiefwet graag tegemoet. Ik denk dat we inderdaad collectief moeten kijken hoe we hier op een creatieve manier een einde aan kunnen maken.

Minister Van Weel: Die gaat zijn best doen om dat zo snel mogelijk te doen.

Minister Van Weel: Hoe staat het met de Eenduidige Landelijke Afspraken? Dat was een vraag van mevrouw Van der Plas. De herziening loopt op dit moment en voor de zomer komen we met die herziening. Daarin zullen we ook de knelpunten en de oplossingsrichtingen meenemen. U vroeg mij naar het WODC-onderzoek naar politievrijwilligers. Ik weet niet waarom het er zo lang heeft gelegen. U vroeg mij in een bepaalde termijn te reageren en dat is net niet gelukt, omdat ik er wel goed naar wilde kijken. Het coalitieakkoord heeft het immers ook over creatieve manieren om de slagkracht van de politie te vergroten. Ik zie politievrijwilligers ook als een van de mogelijke avenues om uit te breiden. U zei overigens terecht dat het een positief onderzoek was. De kabinetsreactie krijgt u dus aanstonds, want het is helaas net niet gelukt om dat nog voor het debat te doen. De iftars zijn natuurlijk een jaarlijks terugkerend fenomeen. De neutraliteit van de politie staat bij mij zeer hoog in het vaandel en ik vind dan ook dat dat de meetlat is waaraan we dit soort evenementen moeten houden. Ik heb in het verleden gezegd dat ik deelname aan een iftarbijeenkomst niet per se een probleem vind. Ik refereer weer even aan de wijk Overvecht, waar de politieagenten zeggen: dit is wel een van de bijeenkomsten die we kunnen organiseren, waarbij we een groot deel van de bevolking uit de wijk binnen krijgen. Denk daarbij aan de ouders, die in het normale straatbeeld vaak afwezig zijn. De politie komt daar eigenlijk alleen jongeren tegen en een team in zo'n wijk zegt daarom: "Hier hebben wij wat aan. Dit helpt ons bij ons werk." Ik moet eerlijk zeggen dat ik mij niet geneigd voel om dat te verbieden. Als u het heeft over agenten die in uniform bidden, dan ben ik daartegen. Als u het heeft over agenten die voorgaan in een gebed, dan ben ik daartegen. De heer Ellian sprak in zijn bijdrage over de geloofsbelijdenis en hoe we daarnaar moeten kijken. Daarover wil ik het gesprek nog wel aangaan om in de aanloop naar volgend jaar te kunnen kijken wat hier ons beleid is. Nogmaals, ik vind dat de politie kerstbijeenkomsten moet houden, dat de politie outreach moet kunnen doen naar gemeenschappen en dat ze dus ook een iftarbijeenkomst moeten kunnen houden, maar de neutraliteit van de politie moet daarbij wat mij betreft wel vooropstaan

Minister Van Weel: Ik zeg daar niet eenduidig ja op. Ik noem maar weer even het voorbeeld van de wijk Overvecht. De politie wordt daar niet per se uitgenodigd op de iftarbijeenkomsten die er daar zijn. Dan is het de vraag of je toch niet wat bereikt door zelf een avondmaaltijd te organiseren. Ik zou ook niet per se het organiseren van een kerstviering willen verbieden, maar ik vind wel dat je dan naar de invulling van zo'n bijeenkomst moet kijken om te voorkomen dat de politie gezien kan worden als … Het werd genoemd, hè. "De heilige maand." En dat is een persoonlijke belevenis van de mensen die dat geloof aanhangen. Voor mij als niet-moslim is de ramadan geen heilige maand. En als agnost — ik geef het maar toe — geldt dat ook voor andere "heilige" feesten. Dat moet kunnen en daarom vind ik dat je daarmee voorzichtig moet zijn. Maar nogmaals, bijeenkomsten kunnen an sich nuttig zijn. Maar de crux is voor mij dus de religiositeit van de bijeenkomst.

Minister Van Weel: Dit is precies waarom ik toezeg dat ik hiernaar wil kijken en we hebben daar nog elf maanden voor. Dat is trouwens niet exact; ik weet het. Maar ik wil kijken hoe we die neutraliteit kunnen borgen zonder gelijk te kiezen voor een categorisch verbod.

Minister Van Weel: Geef me daar iets van tijd voor, want het is nu niet mijn hoogste prioriteit.

Minister Van Weel: Voor het einde van het jaar.

Minister Van Weel: Ik was aan het einde van het blokje organisatie en ik ga nu naar het blokje financiën.

Minister Van Weel: Dat kan ook. Ik ben blij dat er middelen beschikbaar zijn gesteld in het coalitieakkoord. Dat gaat ons helpen om de politie te versterken daar waar dat nodig is. Tegelijkertijd betekent het niet dat we de trajecten en de maatregelen die we in gang hadden gezet, stop gaan zetten. Ik denk dan aan het beteugelen van de IV-kosten, die de pan uit rezen, of het stijgende aantal functies boven de formatie. Ik zie het traject "de basis op orde", dat in gang is gezet, nog steeds als essentieel. Gelukkig hebben we voor het gat dat structureel overbleef in "de basis op orde" middelen gevonden om dat gat te dichten. Daardoor hoeven we geen bezuiniging op de politieorganisatie door te voeren. We kunnen daardoor ook een intensivering hebben, want boven op geld voor dat structurele gat, hebben we ook middelen beschikbaar om te investeren in de zaken die in het coalitieakkoord genoemd zijn. Ik wil er daar eentje aan toevoegen en dat is innovatie. Ik vind namelijk echt dat de politie de ruimte moet krijgen om ook te kijken naar de politiediensten van morgen. Daarbij gaat het om drones en de inzet van AI. Ik kom zo overigens nog terug op Palantir.

Minister Van Weel: Ik kan dat onmogelijk toezeggen voor de volledige politieorganisatie. Ik geef op hoofdlijnen aan aan de korpschef waar ik verwacht dat de prioriteiten worden gelegd. Vervolgens geeft zij mij een plan waarin zij zegt: zo wil ik de IV beteugelen, zo wil ik de bedrijfsvoeringskosten beteugelen en zo wil ik de operationele sterkte ontzien. De broekriem is natuurlijk behoorlijk aangehaald om juist de operationele sterkte te ontzien. Die broekriem kan door het geld dat er nu bij komt, ietsjes losser. Tegelijkertijd wil ik wel dat die kritische houding blijft bestaan: wat moet er allemaal wel en niet? Hoe voorkomen we dat de sluizen weer opengaan en dat we weer met zo'n enorme stijging van de IV-kosten te maken krijgen? Die mentaliteit wil ik graag buiten de deur houden en het zal dus zuinig uitgeven worden.

Minister Van Weel: Ik kan verder eigenlijk heel kort zijn, want ik ga hierop terugkomen in een beleidsbrief. Daarin komt een eerste invulling op hoofdlijnen te staan van wat ik ga doen met die extra gelden. Later, in de aanloop naar de begroting van politie en Justitie voor 2027, zult u meer te details te zien krijgen van hoe hier invulling aan wordt gegeven. Uiteraard neem ik daarbij het regeerakkoord als uitgangspunt.

Minister Van Weel: Uiteraard. Het leven is keuzes maken in schaarste. Dat is de baan van een politicus, maar ook die van een organisatie. Er is nog steeds meer criminaliteit dan we in de hele strafrechtketen kunnen aanpakken. Dat vereist dus prioriteiten stellen. Ik ben wel heel blij met bijvoorbeeld de passage in het coalitieakkoord over het kijken naar politiebeschikkingen. Daardoor kun je een aantal zaken die nu wel in de strafrechtketen terechtkomen, er op een makkelijke manier uit krijgen, waardoor je uiteindelijk de doorstroom van belangrijke zaken als zeden, zware criminaliteit et cetera meer kunt borgen. We hebben kritische rapporten van de Rekenkamer gehad over de hele strafrechtketen en de verstopping daarin. Ik heb het dus ook tot een van mijn prioriteiten gemaakt om te bekijken hoe we er nou beweging in kunnen krijgen, juist in de stadia van samenwerking en de overdracht van politie naar het OM, van het OM naar de rechtspraak, van de rechtspraak naar de DJI en van de DJI naar de reclassering. Dat vereist gewoon afstemming. Dat is moeilijk, maar dat gaan we wel doen.

Minister Van Weel: Of ik op het detail van illegale medicijnen ga komen kan ik u niet zeggen. Daar moeten we als Kamer, ook als politiek in het algemeen, verre van blijven, denk ik. Natuurlijk gaan we in de aanpak van die keten bekijken bij welke zaakstromen het klem loopt. Wat willen we in beweging krijgen? Welke doorlooptijden zouden we daar willen hebben? Aan dat soort vragen moet u dan denken.

Minister Van Weel: Mevrouw Straatman vroeg nog naar haar motie en de wettelijke bepalingen die in de praktijk belemmerend werken voor de inzet van politiecapaciteit. De verkenning naar aanleiding van die motie loopt nog en in het tweede halfjaarbericht krijgt u daar uitsluitsel over. De heer Mathlouti vroeg naar zaken waar ik dus op terugkom in de begroting voor komend jaar, daar waar het gaat om de vraag waar deze middelen terechtkomen, ook naar aanleiding van de prioriteiten in het coalitieakkoord: zeden en digitaal. De heer Ellian vroeg nog of er een tekort is bij de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies. Nee, dat is er niet. Dan hebben we bijna al mijn prioriteiten gehad, maar de ondermijnende criminaliteit staat zeker zeer hoog op de lijst. Ik ga morgen ook langs bij de Landelijke Eenheid om me daarover te laten bijpraten. Dat geldt wat mij betreft voor de grote jongens tot aan de uithalers in de haven. Dat was het kopje financiën. Ik realiseer me dat ik dat tekort doe …

Minister Van Weel: De taakuitvoering. Laat ik beginnen met de ME. Mevrouw Mutluer is er niet. Zij had mij verboden om aan te komen met "daar moet de burgemeester van Utrecht met de politiechef over spreken". Tegelijkertijd is het enige alternatief dat ik elders capaciteit weghaal om die aan Utrecht te geven voor een dedicated ME-peloton. Die keuzes wil ik niet maken en die kan ik niet maken. We hebben landelijk een verdeelsleutel afgesproken. Dat is waar het LOVP, dus het overleg van regioburgemeesters met politie, OM en mij, zich aan houdt. Daarbinnen moet elke regio zelf besluiten of men kiest voor een altijd paraat staand ME-peloton, of niet. Maar als je een altijd paraat staand ME-peloton wilt hebben — de heer Struijs corrigeert me vast als ik het verkeerd zeg — dan gaat dat uiteraard ten koste van andere capaciteit op straat. Die keuze ligt dus daar, maar uiteraard kan er in noodgevallen ook altijd bijstand worden gevraagd. Ik erken wel dat die op die avond in Overvecht zeer welkom was geweest. Die had de collega's eerder kunnen ontzetten uit hun benarde positie. Mevrouw Lammers vroeg nog naar met scherp terugschieten in Overvecht. Ik kan u vertellen dat ik met die agenten gesproken heb. Ze stonden op het punt om de wapens te trekken en te gebruiken op het moment dat de stoeptegels en het vuurwerk langs hun hoofden vlogen. Zo penibel was de organisatie daar dus. Agenten zijn er natuurlijk altijd zeer terughoudend in, maar als het moet om hun eigen hachje te beschermen, dan zullen zij natuurlijk ook gepast geweld toepassen. Mevrouw Faber vroeg naar Lelystad. De aanslagen met explosieven zijn een heel groot probleem. We zien nu ook weer dat de jongens die dat explosief bij de synagoge in Rotterdam hebben neergelegd, geen geharde criminelen zijn. Dit zijn jonge jongens die online een opdracht aannemen. Die krijgen daar wat geld voor. Het maakt ze geen bal uit waar ze dat allemaal neerleggen en waar het voor is, of dat nu terroristisch is, tegen een synagoge, of tegen een aannemer of tegen een ex. Daar hebben we dus het Strategische Offensief Tegen Explosies op zitten. Carola Schouten, als burgemeester van Rotterdam, leidt dat. We zien op dit moment in ieder geval niet meer een drastische toename in het aantal explosies, maar we zien ook nog geen afname. We zitten dus op een plateau en ik hoop dat we dat kunnen gaan ombuigen naar een afname. De daders worden overigens vrij vaak gevonden, maar zoals ik zei: dat zijn vaak niet de arrestaties waarmee je dit probleem oplost. Er zijn gewoon te veel mensen die bereid zijn om dit te doen. Een van de in Heemstede opgepakte mensen is 14 jaar oud en dus al bereid om zo'n aanslag te plegen. Dan de inzet van politiecapaciteit bij grote evenementen zoals betaald voetbal. Er waren een hoop vragen over voetbal. Ik wil hier nu daar niet al te lang bij stilstaan. Er staan een aantal concrete initiatieven in het coalitieakkoord genoemd. Die ga ik allemaal met enthousiasme oppakken. Ik wil daar in het halfjaarbericht in juni concrete invulling aan geven. Verder gaan we gewoon door met de initiatieven die we in gang hebben gezet, zoals de stewards en de interventies die gepleegd worden. Zijn er nul personen aangehouden na het geweld in de ArenA, was nog een vraag van de heer Van Dijk. Op dit moment loopt het onderzoek nog, en daar kan ik nog geen uitspraken over doen. Maar uiteindelijk worden deze incidenten natuurlijk gerechercheerd en wordt er ook gekeken naar wie daar kan worden gepakt. Over het Duitse en het Zweedse voorbeeld om in gesprek te gaan met groepen. Onze ervaring hier is dat die harde kernen geen betrouwbare partners zijn om mee in te gesprek gaan. Daar kun je geen afspraken mee maken. Daar kun je dus wel mee rond de tafel gaan zitten, maar dat heeft hier nog nooit geleid tot enige vorm van betrouwbaarheid, aldus de driehoeken.

Minister Van Weel: Een vraag van de heer Van Dijk over het succesvol voorkomen van een blokkade van de A2. Ook ik ben daar erg verheugd over. U kent mij uit mijn vorige periode nog wel als een fervent tegenstander van het blokkeren van vitale infrastructuur. Demonsteren is goed, demonstreren moet, maar niet ten koste van andermans vrijheid, dan wel met het blokkeren van onze vitale infrastructuur. Daar zal ik in deze termijn ook vol op inzetten. Dan TOOI. Daar komen we nog over te spreken. We moeten ook nog even kijken in welk gremium, omdat de brief van de AP natuurlijk vertrouwelijk aan uw Kamer en aan mij is aangeboden. Daar is een reden voor: er staan een aantal gevoelige zaken in. Ik wil hier in de openbaarheid wel even benadrukken dat de kritiek van de AP niet ziet op alle werkzaamheden van TOOI. Een heleboel werkzaamheden van TOOI worden dus niet geraakt door dit rapport van de AP, maar enkele wel. Voor die enkele ben ik nu eerst aan het kijken of er daadwerkelijk wel een wetswijziging nodig is of niet. U weet allemaal hoe lang een wetswijziging kan duren. Als die niet nodig is en ik het kan regelen, ofwel door de aanpassing van de werkzaamheden van TOOI ofwel door iets in lage regelgeving te veranderen zodat we het wel binnen de marges krijgen, dan heeft dat dus mijn voorkeur. Want het werk van TOOI — dat heb ik niemand horen bestrijden — is natuurlijk van essentieel belang voor wat wij doen. Flankerend hieraan ben ik nog steeds bezig met het wetsvoorstel …

Minister Van Weel: Met plezier, voorzitter.

Minister Van Weel: Nog even over TOOI en flankerend daaraan het wetsvoorstel Gegevensvergaring openbare orde. Naar aanleiding van onder andere de rellen in Amsterdam destijds hoop ik op heel korte termijn dit wetsvoorstel naar de Raad van State te sturen en het dus een volgende fase in te brengen. Dan 0900-8844. We proberen voor elk kanaal van urgentie in ieder geval toegang tot de politie te regelen. Niet iedereen hoeft 112 te bellen, maar het is natuurlijk ook niet de bedoeling dat je een halfuur in de wacht staat bij 0900-8844. Het kan inderdaad zijn dat je, om de wachttijden juist te verkorten, wordt doorgeschakeld naar een andere regio. Als je dan met een heel lokale vraag zit, word je niet geholpen. Het is wel de bedoeling dat er dan uiteindelijk lokaal wordt teruggebeld. Waar dat niet gebeurt, zullen we daar aandacht voor vragen, want het is wel hoe het in de praktijk zou moeten werken. Dan Palantir. We werken aan het afbouwen van onze afhankelijkheden van anderen. Op dit moment wordt een systeem van Palantir alleen gebruikt voor de zware ondermijnende criminaliteit en gebeurt dat volledig afgebakend binnen de Raffinaderij, zoals dat heet, binnen de politie. Daar is op dit moment geen alternatief voor, maar de data gaan niet naar Palantir toe, dus uiteindelijk is het alleen voor politiegebruik zelf. Daar heeft het wel een toegevoegde waarde, maar dus geïsoleerd. We zien daar geen risico's, maar erkennen wel de afbouw van onze afhankelijkheid, die we natuurlijk graag willen. Dan het punt van de discriminatieregisseur. In de vorige periode, onder het kabinet-Schoof, is er geïnvesteerd in het expertisecentrum van de politie. In het eerste halfjaarbericht zal ik uw Kamer informeren over dit team en de taakaccenten die daaronder zitten, waaronder antisemitisme. Ik zal hierbij ook de motie van het lid Bamenga meenemen over een discriminatieregisseur per eenheid. Ik kom nog terug op de vraag wat ik ga doen met de nieuwe middelen. Overigens, hoewel deze aanslagen per definitie antisemitisch van karakter zijn, want gericht tegen de Joodse gemeenschap: mocht er blijken dat er hier sprake is van opdrachtgeverschap, dan is dat natuurlijk van een ander kaliber. Ten slotte Game Over?!; let's end on a happy note. Ik ben heel blij met deze campagne, die ook echt resultaat heeft opgeleverd. Nu al zijn er 48 herkenningen geweest. De politie gaat de campagne evalueren. Mochten er inderdaad ook geen negatieve aspecten gezeten hebben aan deze campagne, dan zullen we dit soort acties zeker vaker op deze manier herhalen. Het geeft namelijk een grote klapper. En het gaat niet alleen om die klapper, het gaat er niet alleen om om mensen vast te zetten; het gaat ook om de afschrikwekkende werking die uitgaat van het feit dat je gepakt kan worden en met je gezicht op televisie kan komen. Misschien denken mensen dan twee keer na voordat zij zich als agent voordoen.

Minister Van Weel: Yes. Ik ga ervoor zorgen dat u op tijd de vergadering kunt beëindigen, voorzitter. Dank aan de leden voor hun flexibiliteit ten aanzien van zaken waar we nog nader op terugkomen in halfjaarberichten. We zullen aandacht besteden aan datagedreven netwerken in het volgende halfjaarbericht. Gesprekken over voetbal nemen we daar ook in mee, zeg ik tegen de heer Mathlouti. De TOOI-verkenning komt, zoals gezegd, voor de zomer. Ik moet alleen nog even bekijken op welke wijze we het gaan doen: of dat vertrouwelijk moet of in de openbaarheid kan gebeuren. Dat ligt een beetje aan de uitkomsten van die verkenning; dat laat ik u nog weten. Dan Palantir. Ja, we werken aan onafhankelijkheid. Nee, daar zijn we nog niet. Ik moet eerlijk zeggen — dit zeg ik ook op basis van mijn kennis uit het verleden — dat de kloof tussen de Amerikaanse en de Europese hightechbedrijven aanzienlijk is. We moeten onze crimecatchers ook niet onnodig op achterstand zetten, maar we moeten dit ondertussen wel serieus nemen en serieus meenemen. Ten slotte richt ik mij tot de voorzitter, de heer Ellian. Ik heb verteld over de mogelijkheid — al hebben we daar nu nog geen al te concrete aanwijzingen voor — dat het Iraanse regime een hand heeft gehad in wat er in Schoonhoven is gebeurd. Alleen al het feit dat het een man betreft met een Iraanse achtergrond die zich heeft uitgelaten over het regime, is aanleiding voor mij geweest om samen met de gezagen te bekijken welke maatregelen er, zichtbaar of onzichtbaar, verder moeten worden getroffen. Ik hoop u daarmee enigszins gerust te stellen. U sprak een woord van dank uit voor de toewijding vanuit de politieorganisatie; dat sentiment deel ik. Ik hoop dat ik duidelijk heb kunnen maken dat ik enorm veel waardering heb voor de politiemedewerkers die rondlopen op straat, gelet op de uitdagingen waar zij voor staan. Ik hoop de komende periode echt een verschil te kunnen maken ten aanzien van het herstel van de veiligheid op straat en het gezag van de politie, want dat verdienen ze.

Minister Van Weel: "Zo snel mogelijk voor de zomer", daar kan ik mee leven. Maar "voor de zomer" heb ik wel nodig voor het verwachtingenmanagement, want het is echt een hele uitgebreide herziening die loopt, waarbij we ook de knelpunten willen oplossen in de reactie waarmee we komen.